Systema Cosmicum (Dialogue Concerning the Two Chief World Systems) (Galileo Galilei (Matthias Bernegger, trans.), 1663) ========================================================== Public domain. Sourced from Internet Archive (https://archive.org/details/bim_early-english-books-1641-1700_systema-cosmicum-_galilei-galileo_1663). Staged for the Tower of Babel library. QGIVDY WC _— - - I KW RN © SYSTEMATE: J WJ F "—_ ZI o * oy dmeng = _ l b —_— — OS R CCS. ox x 1. +>... An 4 « 7s. REY, 3% Oe. y a” oY 4. no . y i# . i F & 5 .* SON i 8s > P: 4 by "EE , l + ITY 65 * ' SISTEMA COSMICOM, Autore GALILAO GALILAI ' LYNCEO, ACADEMIE PISANE | Matkematico extraordinatio, ' _ SER FNISSIMI. \ MAGNI--DUCIS HETRURTE PHILOSOPHO. ET MATHEMATICO ” c | ” PRIMAEPO::: won In quo _"—vO ps Duobus Maximis M Pl S yilematibus, PTOLEMAICO &* COPERNICANO, Utriusque rationibug.P iloſophicis ac Na- I curalibus indefinite propeſitis, diſſeritur, | 7 Ex Italica Lingya a Me conwerſum,” Acceſſut- * | Appendix gemina, qua SS. Scripturz di- a cum Terrz mobilitate conciliantur. FR Alcinons, + £ a. anddberey *) Ty 1001 Tov wMevie piomgeis Fo 7S Seneca. | Inter nullos magis quam inter Philoſophos eſſe deber: equa * ; LIBERTAS. Qramme — — —— L ONDINT, Proſtat voenale apud T howam Dicas fab fi 19n0 GCallmz & Pullorum in Caoemiterio D. Paul, MODCLAIH. _ Pelybiusz# Eclogis :b.13.cap.3. Duid em exiitimo, Natura mortalibus VERITATEM consStituiſſe Deam maxi- mam, maximimpque illi vim attribuiſic. Nam hec exam ab omnibus oppugnetur, atque ade rore ſtent ; 7pſa per ſe reſcio quomodsy 112 AHIH0S hominum ſeſe inſinuat 5 & mode repertte illam ſuam vim exerit : modo tenebris obtefta longo tempore,. ad extremmm ſudpte vi ipſa vincit, ob- Typis mande&&r. liber, cujus ti- tulum retroverla pagina monſtra- -— Dit] RICARDUS BAYLIE Fice-Can. Oxon ————_—_—_— ommes nonnunqguamn weriſumiles conjeaure ab Er- % Kh 4 Þs »: we Os Vie AW DOA F v- IG I "= "x" Stata 0h » L Pals ©: 2h o7 DF. 4 Ce , o on” * , yy ? F 4 "Q(l \ny _ , » > " gots, © RY d. iP ae I v\ = Us 4 —_ JS; Cer on =: —_— Y IO \ Po _ % f — 'D / ({ = = _— = ' ho hh » M ST Wa I v4 TT 14 \ Þ J ( ©, F, ASY & \ | ME 0 +5) INE th /4 SE \ j & _—y— \ o o > — \, PS - Þ RS Z 4 by a j , f / _— b / _ — 4 i 8 # ? \ « P \\\ x \ _ . c % | N> / BENEVOLE LECTOR.. EBLUrei Pace, cum Securitate publica, ; per ſedecim amplitis annos, ingens in hac mortalis xvi brevitate ſpatium , Germanig finibus exulante, przterifla ſolatia, qua pictatis manſuetiorimque Muſa- rum e complexu petuntur, infeliciſhimi ſxculi ac invitz vitz hujus amara, ſuavibus etiam amico- rum alloquiis x«Jauan3r, &,ut veteris Poete ver- bum uſurpem, edxlcare foleo: quos benignior, fortuna far commodos ſubinde Jargitur. Ejus- modi congerronume numero locum inter przci- puos ſuperior! tempore tenutt BENIA MINUS Engelcte Dartiſco-Boruſſus, vir & generis cla- 1{{1m1 dignatione , & multiplict dodrina vir- tuteque prxſtans : quem abhinc biennio & quod excurrit, ex Tfalia reducem, hoſpitio excepl : nec penitendum hujus oftici fructum tuli. Pre- ter enim alia diverſis de rebus utilifiima collo- quia, dele&irunt inprimis eruditi Mathematicis de Diſciplinis ſermones, ex quibus & Dantiſca- zum ce&lum, clegantium ingeniorum ad invidi- (a) 4 am am vu ; ferax, & Petri Crugeri , Reip. illius i Mathematici, felicemin hoc i Ingenio for- o:dexteritatem, erat agnoſcere. Namiet(! his 2 ſrudi, in *quibus non mediocrem 2 primo ore- Xtatis, operam curimq3 _—_ : tranfverſs quodam turbine, jam ante complu- res annos abruptus ad alia;fni: non ita tamen amorem eorum exui, quin | interdum oculos ad - ipfa cupiderefletam, veteresq; delicias, quan- q: datur, ex _intervallo reguſtem. Inter alia ] porr6 memorabat, adnoraiic ſe, Samiam Philo- fophiam, quz Telluri motum, Soli Firmamem- roque. ſtabilitatem attribuit, ante bis mille cir- _ citer annos ab _A4rif#archo atque Pythagora Sa- miis excitatam,deinde per omnes x#tates, a mul- tis, qui ſupra vulgus ſapere {unt auſl, defenſam, ſuperior! denique ſzculo 2 Copernico refiſei- tatams in Italia, doftis ab hominibus, aut allo- quio, aut fama ſibi cognitis, ut-plurimim ap- probari: monſtrabat quoque comparatum fibi Florentie Sytema Copernicanm, a ſublimis eruditionis & admirandi judicii Viro, GALI- LAEO GCALILAEI , Magm Ducis Hetrarie Philoſopho & Mathematico celebratiſſimo,con- cmnatum. Hunc librum a capite ad calcem, uno impern, avidifſime a me perle&tum, quod mthi quantivis eſſe pretii videret, conſuetudinis hoſpitaliciz mnemoſynon offercndum i in diſcef- ſy cenfurt, addit} przdurl lege, ut, quem He- truſce 3 zraſce. loquentem. pauci intelligerent, Latize - converſum, cum. Orbe cultiori doctorique unt- verſo communicarem, Ego, qui non ab re vere- bar, ne,, ſifimpliciter conditionem .aſpernaxer, hoc excellenti munere, quod, ob.exotica'com- mercia per temporum conditionem intercluſa, vix aliunde parari poſle ſpes erat, exciderems, non Nappi quidem negavi quod poſtulabatur : ſed neque tamen arcto adeo. promiſlt vinculo memet obſtrinxi, quin 1d falva fide & exiſtima- tione poſlem, {i liberet , abrumpere. Nec enim pauca,conſideranti diligents, occurrebant,quz manum ab hoc labore temere ſuſcipiendo re- traherent. Initio, mali moris, mali rem exem- pl vider! poſle cogitavi, Autore inconſulto, at- que etiam, f1 ſciret, prohibituro, ſcriptum ejus in alienum habitum arbitratu noſtro transfor- mare. Quid enim? nifi confilium ei fuſer, popularibus ſuis hoc munerisdicare proprium, c#teros ejus ab uſu, pro jure ſuo, ſubmovere, * numquid id ipſe potius, alieni non expectati opera , Latine funſſet editurus? Egregie qui- dem potuifle , fidem facit Nnmtins Sidereus, jam per quinque & viginti annos Exropar obambulans, in quo dictionis Latiae ſplendor cum rerum tractandarum ſublimitate magnitu- IE 2 certat. Adde quod, fi vel maxim? ſua pluribus interpretando communicari permitte- © ret Autor : tamen & fama Viri, pridem ingen- tibus tibus meritis xternftari ſacra;8&hnjus ipſius ope- 77s excellentia, tat conatn quemliber imparem arceret. Nam [i noſtros vultus,” 8& corporis ſpe- ctem;' non nifi-ab egregto Pitore . libenter ex- prim?ſimmus © quanto mags, non oris figuram, notr corporis fimulacrum, 1d eft, noſtrz 1magi- nisrmagmem 3 ſed animi ſenſa, mentis habitus, noftrxque intelligentiz ſimulacra, ſcriptis ex- prefla, 1d eſt, plane nos ipfos, a przſtant! arti- fice reprzfentar! volemus ? At cum ſi me pro- firear, fane meas artes artiisque parum librifle videbor. Praxterquam enim quod nunquam Ttaliam ingreſſus, ejusque linguz qualemcun- que notitiam privatis tantum ſtudits, dvrol/z/1a; ut-plurimum, afſecutus, elegantiam 1illam idio- matis Hetruſci paribus referre coloribus, & 1ta- lici acett vernacuſum faporem exprimere fru- ſtra ſperem 3 1pſhnus quoque materizx difficul- tas, diſputationumque ſubtilitas eſt ea, quam non.1ta cuivis mm prochvi fit affequi. Hxc, in quam, aliaque fecerunt, ut meum vertendi ſat tepidum initio propoſitum, in progreflu frige- ſceret, & pemitus ad extremum expiraret. Ita- que Benjaminus ile menus, chm Leyday con- ceſhſlet, 14 quod res crat, me tergiverſari ſu- ſpicatus,ſubmittendosexiſtimavit,quitorpeſcen- tt! ſtimulum admoverent, Flzevirios, Leyden- ſes Typographos, artis nobilifiimz facile prin- cipes, untverlis de ſtudits przclare meritos, qui cum }. wan 4h * F vt - teas pF _ WUTAA WIA Ec - G. 1 i; EY] 2. Fs Ae ANY % VESTS : AY og eh ES. tO _ « . * » PE o Ce 4 hh A a frudy pans A} AY | yaoi A} BY fro of ok oaks >. — hank foes fþ hails A 8 mod fot ©\ jad © henjn, pn. un Þ bets. " — cm ipſe me perhumaniter ad hanc operam, impentfis ctiam impreſſtonis oblatis, invitarunt : tum ipſorum, Ut arbitror, inſtinftu. V. C. Mar- * . cus Boxborn-Zuerins, florentiſhma Batavorume ; * Academiz Doctor, quem Heizſms ille, quem " .Salmaſins , Reipublice Literariz par Conſu- Jum 1ncomparabile, gloriz ſuz ſuccreſcentem - {ib1 gratulantur, excitandum hortamie puta- ' vit : & pondus addidit ab autoritate College , ſui, Martini Hortenſt;,celeberrimi Mathematici, ' quem, ſcripſlit, idem expetere, nec dubitare, -. quin maximam eo labore gratiam ab horum -ſtudiorum cultoribus fim initurus. His 1g1tur : altisque 797; artibus ac machinis expugnatus, ' operi me tandem accinx1, prxſtantiſiimum .hunc Naturx & Mundi Interpretem pauc1s 71ntellectum, plurimis, atque adeo Latinitatem. intelligentibus omnibus interpretant aggreſſus 3 gra quidem elegantia Ttalica Tranſalpini ve- i{timenti ſqualorem ſubeunte, ſaJebrisque ver- borum aut phrafium Hetrsſco idiomati propri- orum, nec homini excerno temere obviorum, identidem remorantibus : ita tamen ut ment Autoris atque ſententiz principali, quoadpote, mhil decederet, & apta Diflertationibus Philo- ſophicis ubique perſpicuitas obſervaretur 3 cnl- , tam enim & ofnatum hxc materia, doceri con- 'tenta, non deſiderabat : a me quidem. certe iruſtra expe@abat, qui non niſi cim ab ordi- ; naris nariis feriatus' occupationibus interjungerem , | iſ ſcripfi, velpotins, adcalamum pleraque, 'Þ Melehiori. Freinſhemio:noſtro:dictavi, 8 A {cri- 2 | prione fer madentiaTypographicis operis com, | I miſj, ut 'non[licuerit iterate meditatzque leti- þ enis' adhibere limam :. quo: certiorem in axqui 3 Leftoris humanitate me veniz ſpem repoſitam * habere: confido;! Sed & excellentifſimum Au- * toreny ipſum, ubi-hze noftra, vel potits ſua, for- 3 > widerit, in condonanda. libri ſe inconſulto 7 translati. fi qua eſt, culpa; facilem ſe meis horta- 4 tortbus ac. mthi przbiturum, Humanitas illa, # q=uy & inclytz Nationis iſt1us indoles, & Ma- eos atque ;Phloſophte Genius ipſe, propri- ani Lens 1fbi vendicat; [perare jubet 3: maxime clm apertas Aiuſornni Januas eſſe ,- Proverbio 'moncamur : & Opera Dei, qualium mm hoc li- brotheſaurus quidam eruitur, undique revelare, & noſcenda- prodere, Divino przcepto jubea- mur: Nec inglorium fibf? fore ſtudium ' hocce .noſtrum, velideo putabit, quia ſicuti, traden- te Plinio, Rhodii Protegenerm fuum, antea non ex merito cultum, tum demum intelligere cce- pere, cum ipſum ab' Apelle, homine externo, veris pretiis zſtimari deprehendiſfent : ita'civi- um-ſuorum inclementiora forte-de ſe jugicia ; (vitio namque malignitatis humarre, "domeſtica in faſtidio fere ſunt) hoc noſtroexterorum-homi- mineſtmio, quod ab obtrectatione & majeyo- ® ts lentia fe rhe tht oft ok >: «A wala ih Wi 8 Ns 4 + k.L x7 4 YU : , * hy 4 » x4 6 0 ” 8. + Ka Zo SOS OOES...4 ——_ «ga, Ad Re 2; by; V. II Fe Wo "Re" "TIX - : G 6 x +5, Ys 0. wa = ” ONS 4 a 2 $49" 4 . Ce NE K xy RE ' "Po io 8 v ST DIY = = I. ” Þ % EE 23 6 q "Canning co. nd INS Fins * FR Y POR cok, o ha Aet y Set. Yo Ro Fort CR: & Yoo FIRE LT av Wax & > EY W « vo po hh wy EE g Pl - LT tn mr pe, WY : Eko IO 2 0 6 wes ek DE ARS : £ " 4 Rad, fn fond Wi: &, ' If %d fared pwn Wald Tila its _—_ ——— ah a« ab oy Pw 4 XIE 7-2 ERIE Et AF Soon 3 es 46” ERS» 13,1 SE Ee oe en rs Nt CIOS NOD: Lend ' d 4 % 4 *7 » ref FLY On tee ENG IRE ISS Fo WOE VE 5 ne FREY OS \ VO ES TO IRET'>. > wa, © A hed ad SH ok SHOT 2p, ; Ee a TING | jeoria lieriim, add, eoque i F ncerius eſſe ſolee; | | cmcntarum, acerroris admonitumi 1r1, eſt credi- 7 bile; | Quanquaro, quin ubique gentium para- Y Joris hic.iber. aſperrimorum judiciorum fit 4 | aleami ſubiturus ,* przſtare nemo; poteſt..” Fuit | hactenis Ariftarc hici Dogmatis'ea fortuna ,.:ut | pirmnu cavillatiombus, obrrettationibus, _ wriſionibusctiam cflet obnoxium, ac niſtmagno- Tum virorum, Scientiz fradhm non in fama; | eds inzpſa, ejusque conſcientia, fatamplo hea- ; tro, 'reponentium, -excelſus & impavidusadver- 'Fr us contemptum popularem animus obſtiriffler, 7 jam: pridem illud fwiffer-abolitum, nec per vi- | _ iow Ra ad hxc-noſtra uſque tempora, tot | Þ per incommoda;potuiffet elufariz pro ut ceve- | £ | 74s opiniones fiG as atque' vanas ( Ciceronis funt P; | verba). diuturnitate wvidemms. extabyiſſe. 5 i elm commenta delet dies : nature Jud;- | ca confermat.,. Qua.inre libetfant mirari & ado- i | rare Divinam Providentiam, quod noſtro hoc, 7 plusquam ulloaliotempore, Celeſtium! operum ;4 penetralia pandat. Cum enim antehac ipſa illa 7 ſententia non niſi uibusdamAſtronomicis,iisque 3 probabilibus potius quam neceſfariis rationibus 4 niteretur, a Naturalis autem Philoſophiz prin- 2 cipiisperiitisabhorrere videretur; hodi> per ea, 2 que ſxculis omnibus abſcondita Magnus Gal;- 7 Lens, Telefcopii, divini Inventia fe perfecti, be- 4 neficto, in Colo detexit, SCID Fla ha = =. plan plarit fatta ſont Apodidtica : © Phyſicis autem | objedtz nebulz, ' ſudo liquidiſhimarum rationum jubare diſpulſz. Vicit Veritas, & vincet latits, p - ti s od 244 5 RATE ML, TELE REF?» 235-4 gen 1 Ref Es K 9 1 l dummodo propitios magis Ezanthes illos habe- - amus, qui,-inconſult3 pietate decepti., Sacro- ſantz Scripturz decreta hoc dogmate convelli - : falſo. putant : ' quorum opinionem, & operis ' appendices aſcititze minuent 3 & Autoris ipi- us Apologeticus (quem ab amiciſiimo noſtro Xo- berto Robertino Boruſſo, plunibus ante annis cx- _ portatum 7#4/za,liberaliterque, fed aliquanto ſe- ris quamut adneth Oper pollet, htc miſſum, propediem dabimus) omni toller, -in eorum quidem animis, qui judicy acrimoniam cum - Xquitate miſcuere. Prefractorum enim & ==—n——& FONT O10 av po v | TEL: : Avuax@ es HAvor y &, exe 807 myYigat, BET ut inquit Oppiarns. Aug. Treb. Kal. Mart:1635. _ Matthias Berneggerus, AuStriacns. x * - SEREN. Ki ; "u o bp _ OPEN. nos” 297 BN IRE Poon S BCP. 4 Z ” - - > EO PP Ws a et $0 gy. 5 beats - AY Lal - "4 , fs. 80 "_ p 1 "- 4 —- 400055 entpoaeproroet rn > on. ay we ores Cot ip Eat a | vt TT Hat; L CIROIRTIEES Þ at Sang AA od Capel » 4 4 = . ; A "2b tv pare oY > MAGNE-DUX,. \©72 Ifcrentiam illam, que homines in- icr ac gnimantia cztera reperitar, ethi longe maximam, ft quis tamen ab iſta, que ipſos rurſum homines inter (& diſcriminat , parum abefſe | dixerit, haud abfurde fortaſſe ju- dicaverit. Q'1antum a millenario numero ſupera- 'tur unitas? At nihilo minus valgari proverbio ja- Qatur : Unum hominem vwalere millenos al:9s, ub ©" mulleni non valeant unum. Diſcrim:n autem iſtud * . Jdiver(is ingeniorum habilitatibus dependet : quod ;co reduco, ut quis fit Philoſophus ,-aut nec-Philo- ſophus : quandoquidem Philoſophia , tanquam proprium corum, qui co nutriri poſſunt, alimen- _ - rum, reipſa 3 communi fzce vulgi ſeparart , idque ſyublimiore humilioreve gradu, nimirum pro ilius _ /Ipftus nutrimenti varictate, Qui altivs aciem ocu- , 'loram intendir, is (apra reliquos altius atcollicur. Cxterum modus ſublevandi oculos hic eſt, 6 quis Zad grandem illum Naturz librum , ceu proprium .obje&um Philoſophiz, ſeſe convertat : dn quo libra Aicet omnia quz legunrur, vr Artitices Omnipoten=- | | n= - us tis opera, perfcaitiims fibi mutuo proportione re- fpondeant : majoris tamen perte&ionis dignatio- niſq; ſunt babenda , ex quibus vifui noftro major opera & inljgnitius artificium ingeritur, Compages hzc Univerſ, meo judicio, princi- pem locum meretur inter res naturales, quz intel- le&u noftro capi poſſunt. Fa quippe, ficuti mag- nitudine, res omnes complexu ſuo contentas excel- | lit: ira quoque, ranquam regula & lex omnium, nobillitate eaſdem ur antecedart oportet. Ideoque ficui unquam intelle&us magnitudine ſopra reli- quos mortales immenſum cminere contigit, Þ T O- LEM/AUS atque COPERNICUS. hanc gloriam adepti ſunt , utpote in hoc Mundano Sy- ſtematc legendo profunde adco ſpeculati Philofo- phatique, Circa quorum opera cum iſti mei Nia- logi prxcipue (int occupati nefas mihi videbatur, coſdem alii alicui , quam Sercniflime Tuz Celitu- dini Dedicare. Cum enim in hifce contenta do- Arina, fundata fit in duobus iſtis ingeniis, qua ego = maximis habeo omnium, quorum ad nos in oc ſpeculationum genere (cripra pervenerunt ;ne longivs a tanta magnitudine diſcederem , oportuit ca ſuffulcire favore Iflius apud me Maximi , unde & glortam conſequi, 8& Patrocinium poſſent, Inſuper cum ifti duo ramam intelle&ui meo. facem alluxe- rint, ut hoc opus meum , magna ex parte , illorum dici queat; non minus idem Tuz quoque Sereniſ- ime Celimudini poteric ad(cribi, cujus Magnifica liberalicate non modo otium & quietem neceffari- amhzc ſcriptio nafta ct : ſed & ope efficacis ad- _ jutaſubfidii, quod in honorando ornandoque mc nunqu am nunquam languit, ad poſtremnm lucem vidie. Eandcm itaque ſolita benignitate Sereniſſima Tua Ccllitudo accipiat : & fiquidem nonnihil hic inve=- nerit, unde ftudiofi Veritatis aliquem fru&um ſabe fidiumve cognitionis amplioris haurire poſlint, ad- pnoſcat id pro Suo 8& proprio : maxime cum ad Juvandum tam fit afſuefaa T. C- ut fub felici Re- gimine Ejus, nec unus inveniatur, qui univerſalium, quz Mundum adfliftant , anguflarum ulla ſeſe co- arQari curbarive ſcentiat. Cum quo finem facia, Tuzque Celfitudini precatus omnem profperita- . tem ad perpetuum tam E & magnanimi Sui moris ancrementum, Eandem humilime vencror., Sereniſime Tue Celfitudinis Humilimus devotiſſimuſque Servus & vaſſallus, GALILAUS- GALIL £1. B > AI =. * 7 f | - ' aw: . ; ; | ©. © : 7" ww”. x OY * SY ” - . : | $ * ; ys # Ly - ” | * \ wtf d *- F 4 ! = $20+5p3$004$40004 JTOOOOD VDOODES AD PRUDENTEM LECTOREM =D r 8) Romulgatum eft Rome proximis anttis Editium ſalutare, quo, ut periculofis ſcandalis evi preſents obviam ire- | tar, opportunum imponebatur. opini- em Pythagorice de Terre mobilit a- te ſfiientium. Non defuere tamen;qui temere affirmare auderent, iſtud decretum non ex ju- dicioſo examine, ſed ex affetu, cauſſa parum cognite, ſuiſſe profetum: andiebanturque querele, Conſultores, ob[eruationum Aſtrouomicar um imperitos omnino, #01 debuiſſe per improuiſum iſtud mmterdium alas incidere talia rimantium ingeniorum, Prouocauit vocem meam zelw, temeritatem hoc genus lamentorum 101 ſuſtinens. Itaque ſtatui , tanuquam prudentiſſimi ilfiug decreti ſolide gnarus, in hoc Mundi Theatro, ſincere veritatis teſtis publice comparere. Eram id remporys 11 re preſenti Rome : Eminentiſſimi Caris ili Prelati non audientiam mihi modo, ſed et applauſum tribuerant ; nec ſine aliqua mea informati- oxe precedente, iſtius poſtea Decreti publicatio ſecuta ef. Inde confilum mihi, preſenti meo labore ojtendere Nationibus exteris, in Ttalia & qutdem Rome, tans tum in iſthac materia ſciri, quamtum eius vaquant #maginari ſibi Tranſalpina diligentia potuiſſet; & | Colligendo inſimul omnia ad Syftema Copernicanum -Þ 3 pert ' pertinentia theoremate, notum facere, iſthec omnia . prius fuiſſe cognita Rome, quam ifta Genſura pro- ediret; frmulgque demonſirare , ex hoc noſtro Climate #03 modd ad ſalutem anime conferentia Dogmata, ſed inſuper ad ingeniorum delicias inuenta ſubtilia ſub- limia ye provenire, - þ \ Frm an finem in hos Dialogo Copernicanas partes wh: ſumpfi, procedendo in pura Hypotheſi Mathema- fFica, gngm omni arteficioſa via conatus ſum alteri Hypotheſi Terram immobilem facienti preferendam Oftendere, non abſolute quidem ſed quatenus hanc pro- Pugnant nounulli, qui cam ſe Peripatetico: profitean- tir, ſolam exinde #omen retinent, fine peripato Patirſque, Vmbras adorare contenti, nec proprio ex obſervationibus philoſophantes , ſed ſola ,memoria perperam intelleFqrum quatuor principiorunt. ' Tria porrh maxime capita exſequemur, Prims Conabor oftendere, omnia experimenta, que in Terra Peri poſſunt, ad inferendam ejus mobilitatem eſſe oobentis. ſed indifferenter accommodari Poſſe tam mobil; , quam quieſceati Terre. Dua ratione multas obſeruationes incognitas antiquitati manife/ta- tum iri fpero. Deinde phenomena celeſtia examina- buntur, corroborando Copernicanam Hypotheſin , quaſi vitjricem abſolute futuram, adiungendo novas ſpeculationes , que tamen conducant wy facilitatem Aſtronomie, nou etiam ad nature neceſſitatem, Ter- tio loco proponam ingenioſum commentum. Dixiſſe memineram ante complures annos, obſcurum illud 4c £itu maris problema poſſie lucens aliquam accipere , ſi Frotus Terre concederetur. Uox ifthec mea per ho- winum ora volitans, miſericordes aded quoſdam inve- nerat, ut ſe tanquam partis expoſiti patres profiteren= | tur, adoptarentque inventum iſtud pro ingenii proprii \ | fetn is. fetu. Nunt eutem ne qui unqnam exterus exiſters poſſit, qui notris armis communitus exprobret nobis negligentiam cecitatemve in accidente tam ſingulariz probabiles illas rationes aperire cont itui , quibus iftud ' creqibile reddi poſit, conceſſo , Terram moveri, Con- '' fido noſciturum ex confiderationibus hiſce genus bu- manum, quod, fi Nationes ali plus navigarint , nos 1m contemplati ſimus minks : itemque quod, continere ſe ab aſſenſu tabilitatis terre, & velut ex quadam 0+ Pinatione mathematica , apprehendere contrarium, 108 inde naſcatur, quaſi non & ns animadverteri- mus, que de hac re ſunt ab alizs excogitata: ſed quod ' id proveniat potius & rationibus cum alizs, tum bis precipue, quis Pietas atque Religio, quas omnipoten- tie Divine cognitio, & infirmitatis ingenis humant conſcientia nobis ſubminiſtrant. Porro conceptus ijtos in forma Dialogi proponere, non incommodum exijtimavi , quod bac ratione, dum ad rigidam legum Mathematicarum obſervantiam haud adjiringimur, ad excurſus interdum iþſo argu» mento principals non minis amenos campus faperia» tute. 8. Ceterum cum multis abhinc annis crebro in adm randa Uenetiarum urbe agetem, converſatus ſum cum Domino Johanne-Franciſco Sagredo, Viro na- talibus illnitriſſimo, ingenio acutiſſimo, Commeaverat eodem ex urbe Florentia Dominus Philippus Salvia- rus, cut ex claritudine ſanuguimic', opumque { magnifi- centia minimum ſplendorgs erat, quamvis utroq; pole leret : ſed eminebat intellefJus, qui nullis deliciis avi- dins autriebatur, quam ſpeculationibus exquiſitiſſimis, Cum his duobus crebro colloqui ſolebam de materiis iſtis , interveniente Peripatetico quodam Philoſoph, quem & cognitione Veri, res nulla magis avocare vi- debatnt, wk © KF--4; Wt 11S, $ , Fo: _ Fx debatur, qnam quod famam in interpretationibus A- rijlotelicis adquifitam , omnibus modis tuendam ſbi putaret. Enimvero quando mors acerbiſima Venetias Flo- rentiamque brnis iſtis magnis luminibus, in melioribys eorum annis orbavit; at famam eorundem , quantum ejus per virium mearum tenuitatem licebit, in hoc me9 ſcripro vivacem efficere con'titni, ipſos depreſenti con- troverſia tanquamt colloquentes introducendo. Nec deerit locus ſuus ill: bono Peripatetico , cujus nomen taceri propter incredibilem erga Simplicit comrmen- tarios affetum, conveniens videbatur, eiuſque l:co relinqui illud alterum ſcriptors quem tantopere venerabatur, Propitie autem accipiant binge iſte magne anime, meo quidem animo eternam venera- biles, publicum hoc amoris mei nunquam intermorituri monumentum ; expoſiturumque me Poſteritati contem- _ plationes promiſſss, elbquentie ſue memoria juvent. Viry iſtis colloquia varia, pront ſors &- occaſio tulerat, eaque ſubinde interrupta , vt fieri amat, interceſſerunt, quibus , in ingenizs eorum , difcendi fitis accenſa porins quam extinda fuerat. Ideoque ſapienti confilio decrevere, dies aliquot integros Congreſſut atque colloquiss impendere , per quos, ſepoſits omnibus alius negotiis , unice ad: Mirabiliz Dei tam in Celo quam Terra,accuratiori fpeculatione confideranda, mentem intenderent. Conventi autens i/ti deſignatum e\t Palatium [Uluftriſſimi Sagredi vbi poff debita, brenia ramen officia, Dominus Saluiatus orſus eſt in banc formam. . A . 7 FY x "i 5 « £* 'F <4 ow wm __ 'HTÞ EFT E > naturalibus, carimque mom-ntis,quz <4 on ha@enus ab urraque parte, tum Hy- - putheſeos Ariftotelice Prolemaiceq; Copern- fautrice, tum Syſtematis Copernicani ſcFatrice , in eo _ medium allatz fuerunt, Et quia Copernicus Ter- pj;nerz ram mobilibus Cali corporibus annumerat, ac ſimilem proinde Globum cam Planetze ſimilem confticuic, ftatuir. bene fecerimns, {1 difputationem noſtram ordiamur : ab examinando, quz quant4que vis tit & energia Pe» Subſtantiz ripateticz diſputationis in demonſtrando, quod hy- Ns page potheſ1s ifta prorſus fit impolſhbilis,cd quod omnino es, Ele neceſle fit introducere in naturam ſubſtantias inter menrares | {ele diverſas, hoceft , Caleftem, & Elementarem; alcerabiles, iNam impaſſibilem & immortalem, hanc altcrabilem 2<< *aſteram rationem, q tege numeras ille a 1a ſacrificia deorum adhibetur ? '<'nariuvs 1 -quddit-m, wique diQante fic natura, rebus, quz I 2 ”nomero tres ſunt, non autem paucioribus, attribuis ,y.. Cn "y - tur yocab:iſum Omnes ? Duo enim Ambo quidem * dicimus, & duos Ambos z Omnes autem non dici» mus , nifi tres ſint. Atque hzc omnis do&rina tra» f. ditur in textu 2, Poſtea textu 3. plenioris ſcientiz >- * cauſa legitur, quod Omne, & Totum,$8: Perfſe&um, 1- formaliter unum idemqz fint,ac proinde ſolfiCorpus 1 Inter magnitudines fit perfe&n - folum enim ipſum I- + tribus determinatur 2: hoc autem eſt Omne. Tripli- N citer autem cum fit divifibile , omniquaq; diviſibile - "eſt. At verd cztcrarum magnitudinum alia divifibi- 2 . bs eſt uno modo, alia duobus. Ut cnim numerum e atque ita una magnitudo continua eſt versvs nnam partem, altera versds duas: tertia vero, fcilicert Cor- pus, omniquaq; continuarur. Przterea tcxtu 4. yu quzdam expofita, numquid id ipſum alia quadam demonftratione-probat? ſcilicer, cum tranſitio non fiat niſi ſecundim aliquem defeFtum (quomodo I linea tranfitar ad ſuperficiem , cum linea latitudine careat) & yerd impolſibile-fic Perfe&um deficere; Omniqufq; enim eſt : proinde non datur tranfitus a Corporead aliam magnitudinem. Jam his omni- ' bus Jocis avnon abunde probatum effe videtur, uod ultra tres dimenſiones, Tongiradinem , latitu= inem & profunditatem, non poſſit fieri tranfitio ad aliam : & quqd Corpus, quippe omnibus i!lis prz- dirom, fi perſequm ? S ALV. Utveram fatear , hac omni diſpura- tione tua non ultra me conftrirgi ſentio, nit1 ut con- cedam, quicquid principium, medium,ac —_ ct, nod nimirum, naturz quadar Numerns adeptz ſunt, fic etiam diviſtonem, & continuitatem :' STSTEMA © bet, id poſſe atque debere dici perfe&tum: quod © autcm poſtca, quoniam principium, medium & tinis, co Tria ſunt, ideo ternarius numerus perfe&tus, & iis rebus,quz co numero conſtant , pertc&ionem con. cj ferendi vim habeat, nullam video rationem que me - moveat ad id concedendum; nec etiam intelligo, ne- que credo, quod v. g. ad ulum pedum, numerus te- narius magis fit p:rf:&.s quam quaternarins , aur binarius : neque tcio, an quaternarius cauſa fit ali- cujus imperte&ionis in Elementis : & an Elemen- ta, perfetiora futura fucrint , ti tria rant eſſent. Re&ios igitur erat, i'lo lenocinio ad Rhetores ablc- gato, propo{itum demonſtratione neceffaria con- firmare. Sic enim in ſcicntiis apodiicis (jeri par eſt. SIMP. Tumihi videris in riſum joctimg; tra- here rationes illas, quz tamen omnes hauſtz ſunt t doCtrina Pythagoricorum, qui numeris tantam vim attribuerunt : & jam te, qui Mathematicus es, ac ut Intelle&ns gpinor etiam in maltis opinionibus Philoſophus Py- humanus co quod Numeros incellipir, divinitatis particeps Placon!:, Myſteria numerorlt Pychagori- corum faq buloſa. thagoricas, apparet corum myſteria contem- nere, | S ALV. Numerorum ſcientiam 2 Pythagoricis in ſummo pretio habitam, ip'umq; Platonem admi- ratum effe humanum intelletum , cumq; parti- cipem exiſtimiſſe Divinitatis, ca ſola cau*a quod is numerorum naturam exploratam habeat , equidem optime novi, nec abeo judicio mea quogz ſenten- tia diſcrepat. Quod autem ifta myſteria , quorum nomine Pythagoras, cjuſq; ſcaatores, numeroram ſcientiam adeo magpnifecerunt , illz ipſz nuge fin, quz vulgi ſcrmones atq; chartas implent,ut credam, adduci nullo modo pofſum. Imo mihi conſtat , ip- ſos , ne dofrinz ſuz mircacula contemprui atque contume- ; COSMICUM. | contumeliis imperitz plebis exponerentur, inflar ſa- crilegii duxiffe, fi quis fuifſer auſus in vulgus cnun- *ciarc magis reconditas proprictates numcrorum & by quantitatum incommenſurabilium & irrationaliam Ws * - o \ = - Hb iptis inveſtigatarum : cos vero qui hzc talia publicarent, in alrcro Mundo ſuppliciis infernalibus -excruciari prezdicabant, Unde crediderim, ex ipſo. 'rum grepge. quempiam , ad paſcendam plebeculz cu- riofitatem, ut moleſtos interrogatores, ſubmoveret, iſta levicula, quz poſtea in vulgus emanarunt , pro De Papyrio myfteriis ſuis numeralibus venditaſſe, caq; in re fa- "I | , & o +2 * pacis illius adoleſcentis aſtutiam imitatum efſc, qui matri, neſcio, an uxori curioſz, ad prodenda ſecre- ta Senatus importune ſeſe ſollicitanti, pro veris ſe- cretis confhiftam a fe fabulam quandam recitavit,un- de poſtea & ipſa, & cxterz mores, ciihd & ludibcio _ ejuſdem Senatis expotitz fucrunt. _ SIMPL. Equidem nolim eorum numero, qui myſteriorum Pythagoricorum nimis curiofi ſunt, accenſeri ; verum tarnen at propofito noftro inhz- ramus, rationes ab Ariftotele produfas, ad pro- bairdum, dimenſiones non cfſe , nec poſſe effe plue recs tribus, concludendi vim habere refpondeo : nec {i qua demonſtratio magis neceffaria poffet adferri, omiilurum cam Ariftotclem fuifſe credo. ' $ ACK. Adde minimtmy(iquam aliam ſciviſſet, aut fi qua in mentem ci venifſet. Tu verd Salviate, pergratum mihi teeeris, ft rationem aliquam ſuppc=- ditaveris evidentem, & ita claram, ut 3 me compre- hendi poſhit, © SALV. Imd&a te, & Simplicio ipſo: nec comprehendifoltm : vertim ctiam quam jam ante (civeritis , erfi forts non adyerteritis animam. Facilioris intelligentiz gratia > ſumamus hanc cum | penns id . 1 8Y mW... G : . 5 _ Pa; Cargo 2 & & * XS cc "THETA ERS «00 "iP J . ley Fs "Der a Rt + ag TH, MF WF. heed W205” IF, "Da re” Hi by wr SI , O IF WOE Jp: : MO 6 Demon ſtarioGeo- metrica erinz die menſjonis, % bc STSTEMA penna chartam, tc quam in tales uſus c 2 9 appoſitam eſſe vi- Za kd — Ol figurz deſcriba- a BY temus hxc duo pun A.B. & ab 4 fe ducamus,tum cur- D 5 & # b ex tc , quznam harum diſtantiam inrer termi. 2 7 hos AB. determinare videatur animo tuo, & quare ? 4 fe S ACR, Dicerem, id przftare ReQam, non ve- £ rd Curvas : tum quia re&a omium eft breviſfima « Þ ©! tum etiam quia unica, fola,& determinata : cm aliz J V< fint infinitz , inzquales , & longjores: dererminatio # © vas ACB, ADB. tum re&tam AB. Quzro jam * + A 30x T7 { 3Y, Fo 5 » 3A, U vero, meo quidem judicio, ex eo fieri debet , quod ©} * &t unum atque certum. = 8 S A LV, ErgolincamreQam habeatnus pro de- } terminatrice longitudinis inter duos terminos. Ad- 7 Jungamus nunc aliam reftam & parallelam iph .* P* AB, quz fit CD, ; fic ur hz daz ſu-A | : 7 perficiermn inter je- az comprehen- dant. Ejas ſuper- ficici velim abs ce mihi latitudinem | ) 7 aſhpnari, & qui-& | s % a. y QL de ex termino A, | 3 (a Quomodo procedes ergo , & itues : of odd , & quem conflitues aſ- - terutn infinea CD, tcrraloum ad alignandam in- | ccrje} COSMICUM. M terjcMXi inter has lincas ſpatii laticudinem ? an, in- #Z quam, determinabis cam cx quantitate curve AE. 3 aut reaz AF. an vero | *Z SIMP. ExreftaA.F. & nonex curva ; cam B& 2 tali uſu, curve jam fuerint excluſz. . S AG R. Ego vero nec hanc, nec illam adhibe- '® rem, cur appareat, reFam A, F. oblique incedere; 2 ſed ducerem lineam, quz linez C, D. perpendicula- 4 ricer infaſterer. Hzc enim mihi viderctur brevifſima 3 $ unica, ex infinitis majoribus & inter (ec inzquali- \ 7} bus, quz cx termino Ay ad alia atq; alia oppofitz li- 4 nez QC. D. punta produci poſſunt, 2 SALV, ElSotua, com adduRa ratione, per- & feaiſhma mihi videtur, Ha&enus ergo habemus, Z quod prima dimenfo determinctur lines rea : fc- F cunda, hoc eſt, laritudo, alia linz3 non ſoltm re&3, 3 verum ctiam ad angulos re&os infiſtente altert lon- Z gitudinem determinanti : atque ira definivimus du- 3 as ſuperficict dimenfiones, hoc eft , longirudinem & # Jaticudinem. Quod fi verd altitudinem , exempli 3 cauſa, trabis, iſtius, 3 pavimento pedibus noftris ſu 2 jc&o determinare jubearis : chm ex quocunque -; punRotrabis, infinitz linzx,8& curvz, & re&7, om- 2: neſquediverſz longitudinis, ad infinita ſubjeAai pa- , ' vimenti punt duci poſſint, quamnam ex ills tali- bus lintis adhiberes. S A GR. Ego vero de trabe filum appenſo plum- bo (ufpenderem, libereque extentum , proxime pa- _ vimentum demitterem. Hujus fili longitudo, cum ) ' fir linea rea, & quidem breviſſina omnium quot- : quotexeodem punto ad pavimentum demitti poſ- ſant, eam veram hujus conclavis alt:itudinem efle pronanciarem. $ ALV, Optime, Quod fi ex punfto notato _ FOE: > HAY if STSTEMA tur autem pavimentum ad libeIlam cxa&tum , ſy horizontale , non inclinatum) defcribercntur ali+ daz re&- lincz, una pro Jongicudine, altera pro la- ritiline ſuperficiet ejuſdem pavimenti, quoſnam an. ©: g lo: ile cam hlo iſto continerent ? 3 4G BR. Continerent abſque dubio re&os; cum ' & flum perpendiculare (it, & pavimentm bene com- - lanatum ac horizonrta[:. SALV_ Quoi {i ergo puntum aliquod fta- ruas caput ac terminum dimzntionum , ex coque d:ducas re&am lin am, ceu d-:terminatricem pri- me dimen{onis, hoc eſt, longitudinis; neceſſarid . altera Jatitudinem d-tinitura, prime illi ad angulos re&os iniiſter; & illa dznotarrix alticudinis, hoc eft, tertiz dim-nſionis, cx codcm progretſa pando, for- mabit utique cum reliquis duabus angulos nan ob» lIiquos,ſed re&os,arq:; ita a tribus peryendicularibus, tanquam A tribus lincis gs unis, & certis, breviſſimis, c determinatas habebis tres | 7 dimenhones , puia longi- tudinem A. B. laticudine MIA A.C. altitudinem A,D, CET - Erquia per{picuum eſt, A B qnod in code illo pun&o non poſlit alia aliqua linea concurrere, quz cum iſtis trribus angolos r os efficiat : crimque dimenſfiones in pavimento I dependente iſto filo, (przſopponi. j + o x KEE "788 $7750 Kr 2.25% wel 4 hs $82 w KEN ry "IE 7” 30S WEN * 4087 PE , 00, EV To Gn iis « CI Sv ET). Toes Sn Ie To, FELT BEE nes PIEN'T. : . £8 ns S123 TY > 5 add; rome ng, Rr Le On Fl Etc be OPER er CN A Ag po FO SON tv OG At a (olis lincis r<&is inter (= re&os angulos efficienti- bus determinari devcant ; ex eo ſcquitur, dimenſi- ones tribus plures non eſſe, & quod tres habet, id omnes haber2 ; & quod omnes habet, quaqua- verſum eſſe diviiibile ; quodque itale ct, cffe perte- Gun, &c. SIMPF. PTO ry ry ry mauyht CLE ng EET AD eo ora oo ea hi, ng CDNA AR ER of Ea Tt ch COSMICUM, $T1MP L. Fcquis hoc credat,alias hic non poſ” ſe duci lineas? Quidni enim ex inferiori parte licea® aliam dcſcribere linzam, czteris lincis ad pan&tum A, perpendicularicer occurrentem ? S ALV. Tu profe&o non niti tres lineas reQas ſolas, qui inter ſe re&os angulos conſtituant, in eo- dem pun&o commirtere queas. S AG R. Omnino, Nan illa linea, quam Sim- plicius innuit, cadem mihi futura videtur cum linea In probati= D, A. ad parces inferiores prolongata : quo pafo onibus produci quog; poſſent relique duz; fed hx cum Phyficis primis illis tribus exdem effent , nec ab iis differ- pts rent, nifi q«-04 , ut nunc (eſe ſolummodo contin- (, requi- gunt,tunc etiam ſecarent invicem ; at novam dimen- reada non f1onem non apportarent. cſt, SIMP. Nolo quidem huic tuz ratiocinationi concludendi vim adimere : ſed cum Ariflotele cer- te dixero, in naturalibus non ſemper efſe demon- ſtrationis Mathematicz neceſlitatem cxigendam. S AGR. Ita fottc quidem , ubi haberi ca ne- quit :. at cUm eſt in promptu, quid ni adhiberemus illam2 Veruntamen re&ius fuerit , nthil verborum amplius in hanc partem impendere, Credo nam- que, Salviatum Ariftoteli ac tibi ve! (ime ulla des monſtratione concefſurum fuifſe, Mundum efſe Cor- pus, & eſſe perfe&tum, imo pertc&ifhiimum , utpote opus Dei maximum. | | —_ S ALV. Sic eſt revera. Prorſus igitur omiſſa gay; generali contemplarione totius, veniamus ad con- quz, Cz- fiderationem partium, quarum Ariſtoteles in prima leſtis & divifione duas facit , eaſq; inter fe diverfiflimas, ac E! Viundo Senſibili, ſeſeque 4 ® rcecipiendo in Mundum Id-alem, orditor archite@&9- | nice confiderare, quod , cum natura zhit principium = - motus, corpora quoque naturalia motu Jocali mo- 4 , bilia efſe conveniat. Declarat poſtca , motus locales «+ _ eſſe trium generum, hoceſt, circularem, re&um, & * : _ex redo circulariq; mixtum. Priores duos vocat K. _ fimplices,co quod ex omnibus linzis , ſola circularis +: & rea ſunt fimplices Arque hoc loco fenten- am ſuam cxplicaiius aliquanto proponens, de novo definit, Simplicium motuurm unum efle circularem, T hoc eft, illum qui fit circa m:dium : alcerum Re- | Aum, qui fit vel furſum , vel deorſum : ſurſum qui- 2? dem a medio: deorfum autem ad medium, Hinc in- 7 4 fert, neceffario convenire, ut omnes motus ſ{implices reftringantur ad haſce rres ſpecics, (cilicet ad medi- 7 FP um,a medio, & circa medium : id quod puſchra ., quadam proportione (inquit) iis reſponder,que fu- : pra de corpore difta ſunt, ipſius quoq; perfeRionem | x; _ tribus rebus conftare, perinde ac motum. : Porro confirmaris hic motibus, docere pergit | 3g quod, cum corpora naturalia alia fint fmplicia, | * & alia & fimplicibus compofita, (vocat autem cor- _ Ac =_ fimplicia ea , quz 2 natura principium motus : abent , ur ſunt lgnis & Terra) par quoq; fit, ut f corporum ſmplicium motas fint (implices , & com- _ g politorum mixti; ira tamen, ut compoſita ſequantur morum partis in compofittone pradominantis. | ea S A GR. Quelo, Salviate, ſubſiſte nonnihil hoc * g. loca. Tot cnim undiq; mihi dubia ex jam diftis _ 7 Occurrunt, "OF 2. + * F - 46 - = -& WS + & Joy 4. 5:28 70 6-1 bs : cipium Motus & Quietis, Quod fi corpora natura» . - Iſtoloco talia definitio non adducenda. - Roteles intelligat per Motus fimplice*, & quomodo | & Reta tantummodd; hzc omnia lJubens admitto, -\.n tines + nec moroſe objicio inftantiam de linea Hdlice cir- gmples ... caCylindram; quz cum ex omni parte fir fibi ipfi gici poreſt; - fimilis, ctiam ipſa lineis fimplicibus annumeranda .. videri queat, Illud verd concoquere non poſſum, quicquid habes dubiorum, antequam 11s major cu- | COSMICUM, occurrun t,ut neceſſe habeam,aut eadem proponere, G6 modd his quz deinceps difturus es.attentionem prztiare velim : aut, (i memoria dubiorum ſervanda fit,attentionem ab iis que porro diurus cs,avocare, S AL). Fgo vero lubens ſubſtam. Experior enim candem tecum fortunam ac in fingula momen- ta periclicer excuti curſu, dum inter ſcovulos ac vn» das adco procelloſs, erepto mihi Colo, turbataque pyxide nautica velificandum eſt. Itaque propone mulus accedat, | $AGR, Statim initio cum Ariſtotele nonnihil pegniris abduxifti me 3 mundo ſenfibili , ut mihi oftenderes Naturz vcl Archite&uram, qua fabricandus ille fuerat : & ad imperſe@tas guftum meom explicare cepiiti, qudd corpus natu- _—— rale ſui naturi mobile ſir, ed quod alibi Natura de- R--- © 7 finiatur efſe principium mortis. Hic aliquid mihi ,.o.4ua*4 dubii ſubortum eſt, nimirum qua de cauſa dicere prztermiſcrit Ariſtoteles, Corporum naturalium alia effe Mobilia naturi , 8 alia Immobilia : fiqui- dem in definitione Naturz dicitur, illam effe prin- lia cun&a motas principium habent; aut ontittenda fuerat in definitione Naturz mentio Quietis ; aut Deinde quod attinet ad declarationem,quid Arl- L ſpatiis cos determinet, appellando Simplices illos, qui frant per lineas ſimplices, qi1ales fint Circularis Helix cips ca Cylin- Cty quod _. architecu- STSTEMA quod video , Simplices morus cum ita reſtringere, (dum aliis verbis eaſdem definitiones repetere velle /7 videtur) vt illorum unum appcllet Motum circa Medium, alrerum vero ſurſum ac deorſum ; qui ter- mini non uſurpantur extra Mundum fabricatum; ſed cum vrzſupponunt non quidem fabricatum, (cd Jam a nobis habiratum. Quod fi motus re&us > ſimplex ob {tmplicitatem linez re&x , fique motus fimplex ct naturalis, quacunque verſum ille fiat, hoc eſt, ſurſum deorſum ; prorſum , retrorſum; dextrorſum, ſiniſtrorſum : & quamcung; differen» tiam aliam imaginari licet , modo refo non diver- ſam ; oportebit i]Jum competere alicui corpori na- turali {implici : ſu minus, Ariſtotelis ſappolitio manca ecit, Apparet Inſuper, Ariſtotclem innuere, | quod onus tamnm in Muntlo fit motus Circaolaris, Ariftoteles mundan#, architcturam accommodet ad Mundanzm -hanc non aurem fabricam , non autem fabricam preceptis archite- fabricam - > 4 retina! OR QAurz conformet. Quod fi dixero, Naturz hac in 2ccommo. UDIvEriitate mille poſſe dari motus circulares,& con- _ dar. ſequenter mille centra; dabuntur quog; mille motus ſurſum ac deorſum. Pre terea conſtituir,ut dixi,mo- tus limplices,& mo:tum mixtum, appellando fimpli. - c:5,circularem & reftum: mixtum ver6,cx his com- - EY o oy poiitum Corporum verd naturalium alia vocat fim- * plicia (hoc eft, i!la quz habent principium naturalc ad morum limplicem)) alia compoſita. Porro mo- tus limnlices attribuit corporibus ſimplicibus, & compolitum compoſitis 2 fed per motum compoti- tum non amplius incclligit mixtum > re&o & citcu- | lari, & per conſequens unum ſolummodo centrum ad quod unicum motus -r<&i ſarſum deorſiimq; fa&i ? ' IX preEcep- refcrantur. Omnibus indiciis apparet, hoc Ariſtotcli | ra fabricz propofitum eſlc, ut preftigiis nos circumſcribat, & - COSMICUM, fart, qualis in Mundo adhuc inveniri poteſt : vertim introducit motum mixtum tam impoihtbilem, quam > impoſſible miſcere motus oppoſitos in cadem li. nea rea faftos, ita ut exinde naſcatur aliquis mo- tus, qui parum ſurſum, parrim deorſlum frat. Qaam ab{urditatem imnofſibile ur moderetur ac temperet, Motus re- d hanc deniq:; deſcendit affertione [1a « mu quan- ad nanc deniq; Qgetcenatt atertoncemy raila COrPOra dogue {ime . þiex, JH Anne minantem. Vnde necefſ1rid confequitur , quod eri- dogue mixe« mixta moveri ſecundum partem {impliccm pr.rdo+ am motus fa&us per candem lincam reftam , tit ali» quando imolex \ aliquando compolitus, fic ut {fjm- mente Ari- plicitas mottis non arnplius cx t1mplicitate linez ſo- fotels. lum zſtimerur, SIMPL. Quidjpitur? an non tibi ſufficere vi- detur hxc ditfferentia, 1 motus ſimplex & abſolatug multo velocior dicatnr co, qui naſcitur ex przdo. minio? Quamio, quzſo, vclociore lapſu , pure ter= rz fruſtum quam ligni fruftulum,ad ima deſcendit ? S AGR. Bene, mi Simplici, Verumtamen (i ſimplicitas id2o mutanda erit; przterquam quod in- fivitz morus mixti ſpecies inde naſcentur, tu mihij non poteris (determinare motam fimplicem : imd, fi major minorque velocitas poſſunt alerare fim- | plicitatem motus , nullum corpus {implex amplius moyvebitur motu ſimplici : fiquidem in omni motu re&o naturali velocitas ſemper increſcit, , & pro- inde mutat fimylicitatem, quz tamen ob idipſum -- quiafimplicicas eſt , immurabilis efſe debet. Quin -: hoc amplius, tu novam Ariſtoteli notam impin=- _ gis, quod in detinitione motus compoliti non fe- ccrit mentionem tarditatis aut velocitatis, quam nunc tu ceu necefſarian & efſentialem dcfini- tionis partem exigis, Accedit, quod ex ifta regula . tuanihil cmolumenti lucraris. Sunt namq; mixta_ G3 corpora PL hn cf ns NT on a A, Ts RSS :* STSTEMA4 corpora, nec E pauca, quorum alia tardius, alia ve. Jocius moventur fimplicibus : Exempli cauſa,plum- bum & lignum reſpe&u terre ; & tamen ex horum motibus, quemnam tu ſunplicem vocabis , & quem ' compoſlitum ? SIMP, Uctiimplicem illam, qui peragitur 3 corpore {implici z & mixtum, qui 2 compolito. S A GR. Optime prote&o. kcquid ais, Sim- plici? Paullo ante ſtatuebas,t motu {zmplici & com- poſito cognolci, quznam (int corpora fimolicia , & quz mixta : jam vero & corporibus fimplicibus ac mixtis me vis deducere in cognitionem qualis fit morus fimplex, & qualis cm Excellens me- hercle regnla, ut neq3 motum amplius , neq; cor- |. pora perciplas. ' Prztereca jam fignificas, non amplius tibi (affice- re majorem velocitatem , ſed requiris adhuc tertt- am conditionem ad dcfniendum morum fimplicem: pro quo Ariſtoteles vna ſola contcntus fuit, hoc - cſ , fimplicitate ſpatii; jam vero ex tua ſententia motus hmplex crit is, qui fit per lineam ſ(implicem, cum certa determinataqz velocitate, a corpore mo- bili am1 lici, Jam eſto, ſicuti tibi placer, & ad Ariſto- t-lem redeamus ; is mihi motum mixtum definivit lum, qui componitur ex refo & circulari. Sed ita non 1nvenio corpus ullum,quod naturaliter tali mo- tu mobile fit. | | S AL”. Revertor igitur ad Ariſtotelem : qui poſtquam bene & bodies ſuum diſcurſum exor- eller, ſed tamen ad ſcopum initio ftatim animo ſuo przfixum potids ocvlos intenderet , quzm quo cum progreſſio rea deduFftura fuerat ; interrumpendo \ : - . | filum, ed per tranſverſum delabitur, ut inferat ccu - rem notam ac maniteſtam,quod motus reRi ſurium ; dear- — $3 COSMICUM. deorſumq; naturaliter competant Igni ac Terrz : = & quodproinde neceflarium fit, ut przter iſta cor- pora; quz nobiſcum ſont, aliud aliquod in natura detyr, cui motus circularis conveniat : quod qui- em corpus tanto fit excellentius, quanto motus circularis matu r<&o rerieAFicr elt, Quanto autem alter altero fit perfe&ior , hoc ex pertetione linez circularis pre linea re&a determinat , illam appel- lando perte&3,hanc imperfcFtam: imperfzRam ideo, quia , fi 1it infinita , caret fine ac terminis : fi vero finita, quippiam eft extra cam, ubi prolongari potelt. Hic primus lapis, hc baſis, hoc tundamentum elt u- niverſe Mundi Ariftotelici fabric , huic innituntur omnes cxter# proprietates , ut gravitate levitateqz carere. elle ingenerabile, incorcuptibile , & omnis mitationis expers,cxcepto motu locali &c, Et om- nes haſce paſſiones aftirmat eſſe proprias corporis fimplicis ac mobilis moru circulari : contrarias au- tem atfeFiones gravitatis, levicatis,corruptibilitatis, &c. alſjznat corporibus que naturaliter moventur motu re&o, Unde,quotieſciinq; fundamentum huc- uſque ſtabilitum, vitio laborare d:prehenditur,haud ab re c#tera quoq; quz ſuperſtruta ſunt omnia in dubium vocaveris. . - Non nego, Ariſtotclem ea, que diſcurſu gene- rali, a principiis juniverfalibus ac primis depend:nte, ha&enus introdusit,in progrefſu poftea denuo con- hrmace rationibus particularibus, & experiemiis: quas omnes diſtinte peoticulateq; conlidcerare ne- celſe eſt. Jam autem , chm in ha&egus allatis oc- curant haud paucz nec exiguz dithcultates, (& ta- men par erat, ut prima principia ac fundamienta certa,ftirma,ſtabilia efſent, quo tutius: iifdem inzditt- care liceret (forte non inconſultum fucrit, antequam G 4 dubiorum =” STSTEMA dubiorum cumulus augeartur, experiri , num forte, ſicut exiſtimo, diverſum (e&antibus ircr,aliam tuti- oremyg; viam, invenire liceat, & accuratius cxpentts archice&urz przceptis prima fundamenta ſtabilire. Sepoſito itaq: nunc Ariſtotelico progrefſu,quem {10 tempore reſumptum figillatim examinabimur , aio, In iis rebus, quas propoſuit hucuſq; cum eo mihi convenire : & concedo, Mundum efſe corpus om- nibus przditum dimen{jonibus, & proinde pertc- adeatuns Eiſſimum addo, quod quatenus tale , neeeffario lit per fe or. Ordinatiflimum , hoc eſt , partibus ſummo & per- dinatum feAilſimo ordine inter ſcſe diſpolitis abſulutum. eſſe preſup- Quam hypotheſin nec A te, nec ullo alio nega- Pontt autre tumiri credo. . SIMP, Qijs hoc negaret? Nam prior pars [de Mundi dim-niionib"1s}] Ariſtotelem ipſum auto- rem hab:t : cjus deind: denominatio | Vundum eſſe ordinatiſs.”] non aliunde viderur effe deſumpra, quam ex ordine, quo illo perfc&ifſimo abſolvitur. S 4 LV. Firmato itaq; tali principio, nil obſtat _quin 1mmediate concludamus, {3 Mundi corpora atm 7e- jncegralia ſus naturs mobilia eſſe debent impot[;- dum in 1 _- , Mando bene Dile eſſe , ur motus illorum fir re&us, aur alius erdinaty quam circularis. Manifefta & in proniptu ratio Impoſſi>i- elt : nam quicquid motu refto movetur, id muy- fem efſe,, tat locum, continuat6que motu > magis magilſ- que demovetur ab iis unde progreſſum eſt termi- n's, & ab omnibus locis que ſucceſſive tranſmittit. Q10d fi ralis motus naturaliter ei competit,ſequitur quod a princifio non fuerit in ſuo loco naturali : & proinde partes Mundi non fint ordine perfe&o diſ- poſitz. Arqui nos przſupponimus, illas eſſe perfete ordinatas : & proinde,quatenus tales, eft impolhbile, vt naturz neceſſitate mutent Jocum , & per conſe- | | quens WG Þ COSMICUM. WP A quens motu re&o moveantur. Praterea chm mo- # tus re&us ſus naturi ſit infinitas, co quod infinita lit arotus re- ”* & determinara linea refta; impolſibile eſt, ut mobile #us ſua na- 2 aliquod Inatura principium habeat morils per line- 7s Infinie Z am re&am, hoc eſt, in il'am partem quo nunquam _ ?perveniri poteſt, chm nullus bi przfinitus fit termi- , mpoſſibilis -*nus. Er natura, ut Ariftoteles ipie reQe dicit , non fattu non - *Caſcipit il]a facienda quz fieri nequeunt : neque MO= rentar nas /* tum ed molitur, quo pervenire impoſliblle elt. ture. Polſit aliquis objicere, quod, quamvis linea *retz, & ex conſequenti motus per illam, in infi- -nitum product ot , hoc eſt, indeterminatus fit; - nihilominus natura ſuopre, ut ita dicam, arbitrio, ei '*:certos terminos afſignaverit, ſuilque corporibus na- aporys re- +ruralibus naturalcs inſtinfus, quibus ad illos termi- #us firſag *znos ferantur, indideric. 0: rxrnag , fabulari torte - primo Zquem poſſe, quod primum Chaos tale quid paſſam ©74% Zfuerir, ubi confuse {ineque ordine , macteriz indi- $05 *ftin&z vagabantur : ad quas in ordinem redigen- LE : das natura perquam concinne fuerit uſa motu re&o: g, 05 ©; qui mortus ſicuti bene conſtituta corpora turbandi, ,y,2ary, © +fic prave diſpohta' re&ivs ordinandi vim habcat. ad inordi- Sed poſtquam onnia .re&e difſtributa collocataque Tata corpae -(unt, impoſſibile ct, in iis reftare natnralem incli- 74 77 9747s ; nationem, ut moveantur amplias motu re&o, quo ,_"," "or \, Jam id ſolum canſequerentur, ut ſao proprio ac na- + turali loco exciderent, hoc eſt , in priſtinum Chaos confuſtonemque redirent., Poſſumus ergo dicerc, . motum reXum inſervire contrahendz materiz ad _ fabricandum opus ; {ed jam fabricatum illud, : aut immobile manere : aut, {i moveatur , circu=- *Jaritzr ſolummodo moveri. Nifi tamen cum Plato- «ne ſtatuere malimus, corpora Mnndana ctiam tum, cum jam fabricata & omnino ſtabilica cfſent , ali- | quandivu, $a IIGKET A». ) Le 0 Fe; "wp. Þ.4 « Y WRT, 1 RO PDA tc IEP it EE og nw Dp Rnd rn as a - Da ny WW p rctt _— v——E—_— tO. 1, "a P33 +3 TIRE St, " 18 STSTEMA CorporaMi» quandia, fic ordinante conditore, motu re&o agi. 7 dana initio tata fuiſſe; ſed poſtqnam ad certa determinatique 9rd tr loca perveniſſent,paulatim in gyrum revolvi capiſ- | may906/9 (9h (c, motu re&o commurato cum circulari, in qo ſecundum poſtca perſticerunt, ſemperque pertiftunt. Profund; Platonem. certe {5eculatio, & Platone digniffima : de qua me- : mint communem noftrum quoy; amicum, Acad:mi- rien 4 gr cumLynceum,in hunc modum fi re&o memini dilfe- _ * nt 6 ruiſſe.Omne corpus quacunqz Je causa confticurum * movebitur, M1 ſatu quietis,ſed ſui naturi mobile, libertari ſuz FE nf habeat permiſſum,movebirur: ita ramen,ut inclinatione na- 7 znclination# turali certum ac particularem ad locum feratur. Si * naturalem enim indifferens ei efſet, ad quemcung; ferri locum, | TY kane: utiq; in ſua quiete permaneret: chm non fit ratio,cur - Mobilemntz 1 Dunc potius quam illum locam contendat, Chm liquem loci, Igitur hanc ivclinationem habeat , inde neceffario : accelerat,ex conſequitur , ut motum ſuum continue acceleran- | _ «d appett do conficiat : &A tardiſſimo incipiens,non acquira |: bc fertur. IRR 5 * FEY IN | Oe Res RIIES A eG 5d hos .. 4 GT ) «1rat!s g74- non eſt ulla ratio, cur determinatum ejuſmodi gra- | a1 tranſit. dam velocitatis ingredi debeat, antequam minorem Qvies eff fubierit; & cur alium adhuc minorem, antequam il- ! gradus tar- lum imo rationi maxime congruum videtur , per- ditatis in- tranire prius per gradus viciniores ei, unde exicrat, - finite, Sabhis ad remotiores abire. Sed gradas , unde +; Mobile mots mobile motum ſuum auſpicatur, eft ſammz tardita- | _— 9 5c tis, hoc eſt, quictis. Porrd hc acccleratio mort! cinithtem 21 fiet,nil! mobile ſuo hoc motu quippiam acqul- & termi- T7: non acquirit autem aliud,nifi ot accedat ad lo- mm acquj- cum defideratum , hoc eft, ad quem iuclinatione 1:- rat, _ turali trahitur: ed verd via breviſſins, hoc eſt, pe: lineam TT SRC etrs rn: & OR t Ms 75 . "Y. One en NE, TG. : Ss OT we TR TS re NL eortt EP Pr ge BEN) i; Rt B45 ES ba lt of * I » Se 435 Fre % PURE at PE oe | & ns? to w 5 *, W-. CEE ihe Ks 7 z '; nas el COSMICUM. 19 > fineam re&am deducctur. Itaq3 non fine ratione 2 dici poteft, guod natura, mobili alicui primim in- Natura mee - * quiete conſtituto determinatam velocitatem col- 5 certum . s . velocitatis 1s h latura per aliquod tempus, & per aliquod ſpatium pg Wes adbibeat motum reFum. His preſuppolitis, imagi- q;r4-a.facir nemur Deum creatſe corpus, v, g. Jovis, cui talem id ferr: mos vclocitatem indere conltituerit,qualem is poſtea d2- tu re &o. bear nniformem perpetuo ſervare. Cum Platone igitur dicere poterimus , Deum Jovi dedifſe ut I principio moveretur motu re&o & accelerato, 8& DEAE cum poſtea certum ilfum.gradum velociratis attigil- ooze ſet, reum cjus motum convertifſe in circularem, wry cir- cujus poſtea yclocitatem naturaliter uniformem effe culari cons conveniat, venit, S AGR. Magna cum voluprate te diſſerentem ; audio, quam futuram credo majorem, ubi difficul- 7nter quie» tatem aliquam mihi ſubmoveris. Fa ct, quod non _— - ſatis capio, cur necefſe {it , ut mobile quietem deſe- agyins - rens , & motuminclinatione naturali ſubiens, om- gradum in- nes tranſeat .gradus precedentis tarditatis, qui ins tercedunt ter quemcungz certum velocitatis gradum,& ſtatum _ gra- nietis. inter jeRi ſunt : qui quiden gradus infiniti |: _— Cake ut natura corport Jovis ſubitd creatum mo- , x. ws tum ſuum circuſarem cum tot illis yelocitatum gra- dibus contribuerc non potuerit. | | SALV. Nondixi, nec aulim dicere, naturz ac V4tur4 non Deo impoſlivile effe, velocicatem illam quam dicis, _ © immediate conferre ; ſed hoc affirmo , quod id na- _———_ tura de fafto non prxſtet. Sj vero przftarect, Ea gradum O-Eratio nature cucſam excederet , ac proinde mis velocitatis. raculoſa foret, etſt id poſ- SAGR. Credis ergo lapidem relifta quiete,/**- ſuſceptoqz motu ſuo naturali vers2s centrum Ter- r# , tranjyre per omnes gradus tarditatis inferig- ris SISTEMA xis ad quemcunque gradum velocitatis. S ALV. Credo, imd ita firmiter habeo perſua- | fam,ut tibi quoeq; citra heſitationem id credendi ': autor efſe potl;m. SAGKR. Si nullum alium ex hodierno collo- quio fruktum caperem przter unam hujuſce rei cognitidnem, ſatis magnum operz mz pretium te« cifle putarem. S A LV. Quoad quidem afſequi datur ratioci- nationem tuam, pars magna tuz dithcultatis in co Mobile re- Conliltit, quod in uno tempore , & quid-m brevith- | liBaquiete villimo,tranſeundi ſunt innniti gradus tarditatis prz- | pertranſit cedentis quamcunque velocitatem , I mobili in iſto emnes gra- dus veloct- ratis, fic ut nulli 111m” VeEuTe tali tempore acquititan, Priuſquans igitur ad alia progrediar, hunc tibi ſcrupulam eximere conabor, idque negotio non magno, dummoads noveris,quod mobile tranſcat quidem per di&os gradus : vernm ite tranſitus ea ratione fiat, ut nullibi moram faciat. Chm autem tran:itus non plus unico temporis mo- mento defideret, quantulumcunque vero temporis | ſpatium infinita momenta continzat; itaque non de- erir, unde aliignemus ſuum cuique de intinitis gra- dibus rarditatis, quantumvis tcmpus exiguum fucrir, : S AGR. Hucuſque dia bene capio. Sed in- terim hoc mihi mirum videtur, quod ifta ſphzra tormentaria (talem enim pro mobili cadente mihi propono) quamvis adeo przcipiti curſu deſcen- dat, ut minori quam quod decem arteriz pulfibus reſpondet tempore plaſquam ducentos cubitos alti- - tudinis emetiatur, tamen in hoc ſno curſu cum tam exiguo velocitatis gradu conjundta fuilſe deprehen- datur, ut fi in co gradu permanens motum nihilo magis accelerando continuaſſet , ne dic *quidem in- tegra S-. OY d NW, IR; Br i” » * 3. 6 Ida rs: FOY ada WS 45 i ETC» ASL s: atten. nid. s - I tn EP TO I REES ER RE 5 FI bv "SIE 4 29004 ie 0 WIMELET DT * 09s OR; 6 OS he Hers Ns, 0 COSMICOUM. tegro ſpatium hoc emenſura fuerit. ; S ALV. Imd ne integro quidem anno, dixeris, nec decem annisgnec vel mille : id quod perſuadere tibi conabor, forte nihil contradituro nonnullis ſimplicibus queitionibus quas tibi proponam. Ita- que dicito mijhi, namquid dubites concedere, ſphz- ram hanc in ſuo deſccenſu majorem ſubinde veloci- tatem ac Impetum acquirere. SAGR, Id quidem habeo perſuaſiſimum. S A LV. Quad ſi dicam, impetum in quocunqz motus Ft COSMICOM. tegro ſpatium hoc emenſura fuerit. ” $ALV. lmd ne integro quidem anno, dixeris, nec decem annis,nec vel mille : id quod perſuadere tibi conabor, forte nihil contradifturo nonnullis ſimplicibus queitionibus quas tibi proponam.' Ita= que dicito mjhi, numquid dubites concedere, ſphz- "Dez ram hanc in ſuo deſcenſu majorem ſubinde veloci- tatem ac Impetum acquirere. S AGR. Id quidem habeo perſuaſiſimum. S A LV. Quod fi dicam, impetum in quocungz motus cjus loco acquiſitum,ram eſſe concitatumn, ut ſuthciat ad ſphzram redacendam in eam unde exie- rat altitudinem, an & hoc concedes ? S AG R. Concedam abſq; contradi&ione;cam Mobile gr @- hac limitatione tamen, fi ſphzra abſq; ullo impedi- ve deſcen- mento totum ſuum impetum applicare poſſit ad iÞ dendo ac- quirit cum tmpetum, Id quod fieret, {1 terra perforata efſer per cemrum —_—_— & ad centum aut mille cubitorum 3 centro diftan- rirudinem tiam (phxra per hoc foramen demitteretur. Per- reducende ſuaſum enim habco, fore, vt illa ſ{htra centrum ſuficiet- lam ſolam operationem, ſcipſam , aut aliud quip- plam fibi zquale reducendi ad candem alticudinem- pretercurrat, tantundem ſpacii in aſcenſu , quan- cum antea in d-ſcenſu conficiens. Nam fiillud a per- pendiculo ſuo, qui ftatus quietis cjus eft, removea- tur, & poſtea libertati (uz relinquatur,remeabit ad ' Ulud perpendiculum,idque tranſmittet ad idem cum priore,aut certe tanto minus intervallum,quanto per acrem,aut funcm, aut alia obſtacula fucrat impcdi- tum. Idipſum etiam m Aqua confpicitur , cujus per fiphonem aſcenſus diſcenſui eft zqualis. S A LV. Tucxacte dilſcris, Er quia novi, te non hzfitanter hoc largiri, quod incrcmentum ip- hus impetus fiat clongatione 3 termino unde mobile digredi- 2k £7 ( MR, 14%, w_—_ » op . a; UE OT Igs NS Late Ng wy P 6 » $28 AHA, as YE FUN vans 0d na Wihes* ws ( LR . . LIN es. oh wp 23 SISTEMA digreditur , & appropinquatione ad centram quo motus progreditur dubitas ne concedere duo mobilia zquatia ; licet per diverſas lincas deſcen- PN acntia, fine ullo tamen impedim:nto, exquale ſui IM! Impetiis incrementum capere , fic ut appropin- alt quatto ad centrum fit #quali« ? wig SAG R. Non re&e q»eftionem afſequor. J SALV. Deſcripta figura melius exlicabo Ic mecntem meam. Efto linca A. B Horizon - *' rallela, Ex pun&o B. excitabo perpendicula- rem B. C. Has deniq; jungam inclinati C.A. Jam concipiamus lineam C, A. effe planun inclinatum, q exquiſite politum ac durum, per quod deſcen- - hu dar ſphzra perf:&> rotunda, materia durifſims *. A conſtans, decidar- item fimilis alia libero motu - ty per perpendicalarem C. B, Jam quzro, num _ concedas, quod impetus ſphzxrz deſeendentis planum C. A. poſtquam ifla terminim A. at- tigerit , zxqualis efſe poſſic imperui acquitito ab altcra in pun&o B. poſt caſum per perpendicus- larem C.B? $A4GR, ww HW - 120 EAT Yo Jeet * « impetus aqualiter ſufficient ad ipſas in candem _alitudinem reducendas, * $ ALV. | videtur cadem illa ſphara, horizontali incumbens? COSMICTUM. 23 SACR. Hoc afhrmare non- dubito.' Nam Impetus Tevera ambx ſphere centro zqualiter appro- #bilium pinquirunt: & per jam conceffa 3 me, illorum ©##*###ter 4 centro d1- ftantiam dunt 4£qua- quid fa&ura tibj les. plano A.B. S AGR. Qnieſcet utique, cam planum iſtud Jam dicito mihi, *inclinatione careat. S AL V. Sed per planum inclinatum C, A. de- :ſcenderet , etfi motu lentiore , quam per perpendi- .cularem C. B. ; per inclinatam C. A. Quod fi ita et, quomoda > igirur per inclinatam defcendens , & pun&um A, * attingens, tanthm impetum', hoc «ft, talem wer X *% Lo AR » — S AGR. Etizm hoc ipſum concedere nihil du .*bitarem , niſi neccſ{ſarium eſſe videretur , ut mo- -2tus per perpendicularem C. B. velocior fit quam gradum velocitatis obtinere poterit, qualem & Yolocita; quantum habcbit ea que per perpendicularem de- I? Plenum cidit in punto B? Iftz duz propoationes con- inclinatum : h equalis e tradiftorizx videntur. rae S ALV. Mulco minus ergo credibilia putabor per lneaw afhtirmare, fi dixero , qndd velocitates per per- perpendicue _ © pendicularem, & per inclinatam deſcendentium, {rem : & - abſolute fint xquales, Fr hzc tamen prope NE : tam certa eſt, quam illa quoque, quz afhrmart, CE quod defcendens per perpendicularem velocius mos cor eft me. veatur, quam per inclinatam. Fu per in- SAGR. Hz propoſitiones mearum aurignm ye- '? locibus, qui mentis tuz conceptus eft ? 7 m SI MP. Concipio, quod zquali tempore ſpa- :} ab tiom Zquale tranſmitrant. # pc SALV. Ernihil przterca. 3 in STMP. Hzc mihi videtur effe propria definitio |, ter motuum zqualium. B. Pelocitates dicuntar equales, cum ſpatia confetta - temporribus ſunt propor - SAGR. Qanin adjiciamus amplids alteram de ſcilicet, Velocitares zquales etjam appellari, quando < tranſmifla ſpatia habent candem proportionem cum * temporibus, quibus tran{mifſa ſunt : eritq; defini- ' tio magis univerſalis. dit S ALV. Sic eſt: nam comprehendit zqualia de tronaiia, fpatia tranſmifſa temporibus zqualibus, atq; ctiam inzqualia tranſmiſſa temporibus inzqualibus, {cd in proportionalibus ad ipſa ſpatia. Redi nunc ad can- dem COSMICUM. dem figuram, & applicando conceptum tuum de mota velo ciore dic mihi. quare velocitas decidentis per C.B. maior fit velocitate deſcendentis per C.A, SIMPL, Opinor idco, quia dum decidens metitur totam lincam C.B.. in co tcmpore deſcen- dens em:tictur dz linca C. A partem aliquanto minorem quam C.B. }. SALV. Sic eſt, atque hinceluceſcit , mobile -] moveri vclocius per perpendicularem quam per # inclinatam. Nunc conſidera, num in SALPV, Ft tamen adigzm te ut intelligas, Age dic mihi , motus iſti numquid continue acceleran= do ftunt? ' SAGR. Omnino : ſed accelcratio major ct _ Inperpendiculari quam in inclinata” SALV. Atqui _ 1478 ita in perpendicula- ri Mn; Tr IINIIER s __ Lag Do” *7 ai © » ph. .” » tC is oe. TR} vos, G . + 1 wo FR IX; -& . ib iis Ke * K 0” S252 _ A, 4 NCA GR 7 45 PR *, A eg I Ta eos amen Fs STSTEMA. | ri ff£comnraretur cum accelcratione per inclinatam, ita ſcſe habet, ut acce:nis duabus partibus xquali- | bus in quocunque loco lincarum iftarum, perrendi-. cvlaris & inclinatz, motus in parts perp«..ndicularis ſemper 1it velocior, quam in parte inclinatz. SAGR. Nego hoc : imopotero fratium in clinat:r ſumere, in quo velocitas multo hit tmaior, qram in altero quali ſpatio linex perpendicularis: idque her , ſiſpatium in perpendiculari ſumatur | vicinum tcrmino C. in inclinats verd remotithmum ab co. SALV. Vides ergo, quod propoſitio, motum | in perpendiculari, mul: © quam in inclivata velocio-_ : rem afſerens, non ſit vviuerſalicer vera, nifi de iis motibus, qui incipiunta primo termino, hoc eſt, a quietes qua conditione omifſa, propolitio adco ,. deficeret, ut etiam cus contradi&oria pofſet eſſe \- vera, hoc eſt, motum in inclinata velociorem e quam in perpendiculari : ſiquidem verum eſt, qnod in inclinata pofſimus accipere ſpatium 3 mobili tran/miſſum in minori rempore, quam huic a'quale ſpacium tranſmiſſum in perpendicalari; Porrd chm - motus motus per inclinatam in aliquibus Jocis * velocior fit, in aliis mints velox , quam per per- pendicularem ; igitur in aliquibus locis inclinatz tempus mots ipfius mobilis ad tempus mois altcrius mobilis per aliqua lcca line perpendicu- laris, habebit maicrem proportionem quam tran{mifſum ſpatium ad alterum ſpatiym, & in aliis Wo 20 6 & *Y d > "IG IS £8 LEA 42x ot CE TSS tes TA . . * - - locis proportio temroris ad tempus erit minor + projportione ſpatii ad ſpativm. Exempli cavſſa. Duo mobilia excant > quicte, hoc eft,ex punto C. vnum per perpendicularem C.B. & alcerunyg per inclinatan C.A. Eo tempore,quo vnum mobile toraw perpen- dicularcm A -— - 0£aA mis mv ov ow ow rw A ot ny AM oo AN my a a me o7 AR on —S % " OS Www WE ca # = 2. x72 | R : : 3 \ "0 3 BIO oa ors Ka 2 $5 £5 6 PE SAT 9 Ren” AA Tp a 4 CFTR alias. he IA: EF MN ute 2% COSMICUM, I | A = — — dicularem C.B. tranfimiſit, altecum mobile confeclt minus ſpatiam C.T. ac proinde tempus mou s peZ C.T. ad tempus yer C.B.( quod ci ct #quale ) maiorem proportionem habcbirt quam linea T.C. ad C.B. fiquidem eadem linca ad minorem habet maiorem proportionem, quam ad matorem. Et per oppoſitum, (1 in linea C.A. produda quantum eſt neceſſe, ſumatue pars zqualis ipti C.B. fed breuiori tempore tran{miffa ; tempus inclinatz ad rempus iplius perpendicularis haberet propor- tionem minorem, quam quz fit ſpatii ad ſpatium. Si jgitur in inclinata 8 in mts 6 Yr polſumus intclligere (patia & velocitates tales, ut proportiones Inter ipſa ſpatia fint & minores & maiores proporti- onibns temporum ; hand abſque ratione concedere quoque pofſumus , ibidem efle ſpatia , per q|zz mo» tuum tempora retineant eandem proportionem , quam ipſa ſpatia, | S AGR. lam ſentio magnum mihi (crupuſum exemprum, & percipio, non ſoltim eſſe poſſible, ſed etiam necefſarium id quod mihi} contradiftorium videbatur, Interim tamen nondum intelligo, quod ullus iſtoram caſuum poſſibiſium aut necefſariorum, br is ipſc,quo inprzſentia opus cit nobis, fic vt _— D 2 It GCE > oO STA OI; ery: ._. Ec PE IS top. _ ——__ . , OORASP I a ach PA » f.-4 44S \ tata IR HY "I ou at . WP rr Wim * GN Cd en en] Ky 0. 0 we Woe May Rs a RIO OREN Fae. STSTEMA fit quod tempus deſcenſus per C.A.ad tempus cats per C.B. habeat eandem proportionem quam linea CA. ad C.B.unde abſque contradiCtione dici queat, ' Guod velocitates per inclinatam C. A. per perpen- _ dicularzm CB. fint zquales. S ALV. Acquicſce nunc in eco, quod prrftiri, ne tibi hc incredib!!ia viderentur : (cientiam au- tem alio tempore tradendam expeda , nimirum quando d:monftratas videbis ab Academico no- ſtro circa motus locales : ubi d:-monſtratum ani- maidverics, quod co tempore dum mobile decidit | per totam lineam QC, B. alreram mobile deſcendat per.C. A..nique al pun&um T. in quod incidit per« pendiculacis duftz ex punto B, Quod fiplaceat inveitigare, quonam in pun@o linez perpendicula- ris inveniatgr illud ipſum mobile decidens, dum al- reram deſcendens attingit punftum A. ducatur ex A. p:rpendicularis ad lineam C. A. occurrens pro- longatz linzz C. B. & pun&um concursQs erit id- ipſum quod quzritur, Interea vides effe verum> quod motus per lincam C.B, (it velocior quam per inciinatam G.A. (yonendo terminum C. pro princi- pio motuum quos inter ſe comparamns) Nam linca C.B. mzjor eſt lin:a C,T. & alcera linea 2 C. uſque ad concurſum peryendicularis ex A. du&z, infiften- riſque iph C.A. major ct lines C. A. & proinde motus per iliam velocior eſt quam per C.A. ſed quando comparamus motum faftum per totram li- neam C- A, non cum toto motu , fato in codem tempore per prolongatam perpendicularem , fed eum co qui fatus eſt in parte temporis per ſolam partem C, B. nihil obſtat,quin mobile per C.A. con- tinuato deſcenſu.ultra T.poſfit in tali tempore perve- Mread A. ut, qualis proportio deprehenditur inter aincas \__$ 72 qo pgs Oo | =h oz guy _”—_— a a——_H1vs K® v = mis wy A COS MICUM lineas CA, CB. ralis fit etiam inter ipſa 'temrora. Jam ut ad primum propoſitum noftrum redea:uus, Py monftrabatur, mobile grave, quietem exuens, :(cendendo tranſire per omnes pradus tarditatum pr«cedentium, ad quemcunque gradum vclocitatis acquifitz, reſamamis eandem figuram , & me- mori repetamus, inter nos convenifle , qqod deci- dens per perpendicularem C.B. & dcf:endens per inclina tam C.A. in terminis B.A. equali* veloci- catls gradus acquiſiviſſe inveniantur, Ut jam ulterius progrediamur, opinor, haud gravate te mihi conceſſurum, qued ſuper alio plano minus elevato quam A.C, quale fucrit, exempli cauſ64 , N.A. motus defcendentis efſet adhuc mult tardior quam in plano. C. A, Unde minime dubitandum ct, notari poſſe plana adeo parum elevata ſupra hori- zontem A. B. ut mobile, hoc cſt, illa ipſa ſphzra, in quantumvis longiffimo tempore perventura it ad terminum A. ad quem per planum B. A. ut per- veniat, ne quidem infinitum rempus ſufficit : mo- tumque tanto ſemper tardiorem fieri , quanto mi- nor eſt plani declivitas. Neceffario itaq; fatendum elt, poſſc ſupra terminum B, pun&um accipi, iplt B. C 29 Wen PETS a0! PPM Ot Yes 4 det? et, PG. oe. 20 RIOT ts CIs A ae it FEE OT a GAS" 30 STSTEMA tam propinquum , ut edufo inde ad puntum A. plano, ſphzra illud ne quidem anno integro tranſt- ret. Porro fcias oportet, impetum, hoc eſt, gra- dum velocitatis, quem ſphzra ad pun&um A. di- grefſa acquitiviſſe deprehenditur, ita (eſe habere, ut fi fphera motumſuum in codem gradu uniformiter, hoc eft, fine acceleratione aut retardatione , coni- nuaret; zquali rempore quanto emenſa eſt placum inclinatum, conf<&ura fit duplum ad longitudincm inclinati plani fpatium, Hoc eſt { excmpli cauſſa) f {phra confecifſet planum: D. A. nna horl ; con- tinuando motum uniformirer in illo gradu veloct- tatis, quem in termino A. fuit adepra , conficerct uni hori ſpatium duplum longitudinis D. A. cum- que (ticnti dicebamus) gradus velacitatis acquilitl in pun&is B.A. a mobilibns, quz exeunt I quocun- que punto accepto in perpendicilari C. B. quzque þ \rLayway unum per planum inclinatum, & alce- ram per iplam perpendicularcm, ſemper fint zqua- les; ideoque mobile decidens per perpendicularem, poteſt exire a termino tam propinquo ipſ1i B. ut gra- dus velocitatis acquiſitus in B. non ſufficerer ( fi ſemper idem mancat)) ad conducendum mobile yer ſpatium duplum longitudinis plani inclinati , uno anno, nec decem, nec adeo centum. Poffumus er- go concludere:; {i verum eft, ordinario nature cur: ſa, mobile, remotis omnibus impedimentis externis & accidentariis, moveri ſuper plana inclinata tardi- us tardiutque, prout inclinatio decreverit, ita ut tarditas illa tandem reducatur ad infinitum , quod fit, cum finitur inclnatio, & redigitur in planum ho- rizontaſe ; pariterque f1 verum eft, quod gradui ve- locitatis acquifto in quocunque pun@o plani recli- mati , fit zqralis ille gradus velocitatis, quem per per* $A ew aA A A -=— © = i wy ay own = oy oy my x oO woes OY t 4, i " - COSMICUM I perpendicularem decidens obtinet in punto ſeRio- nis linex horizonti parcllel'» ex iſto plani inclinati pun@o defcriptz; neceſſario quoque conced:ndum crit , quod mobile decidens, dum exit > quicte, tranſzat per omnes inf19itos tarditatis gradus,quod que per confequens, ad acquircendum dctermina- tum velocitatis gradium opus fit , ut moveatur pri- mo ver lincam re&tam, d-ſcendendo per breve aut longum ſpatium, prou: velocitas acquirenda d-:bet fl: minor majorve, & pronr planum per quod de- ſcendir, minus aut mais cft inclinatum: Ira ut rla- num daci poffit inolinatione tam exizv4, nt ad ac- quir:ndum talem velocitaris gradum opus nt privts motu p.r longiliim. m ſpariom, & in longiſimo t:me pore; lic ut in !-lino horizonali nalla quant lacin- que v-acitas naturaliter acquirarvr am:Tius, quan doqunidem mobile non am;us ibi movebitur : (ed motus per linzam ho:ijzontalem, quz n Her pet, IC = _ ar - oe LDL We Rs of MF dts - 35:37 by __ $a —> _ _ X retardato aut accelerato, natu- | Peft natura> liter eſs Talicer inveviri now porett : dico, naturaliter : quia ' perpetuns. Motus reftus, {1 retardatur, violentus eſt, & proinde | __ perpetuus eſſe non potelt :- fin acceleratur, neceſſa- #otus re- rid pervenitad-terminum, fi quem habct ; & ti nul- nag 0 lum habet, ctiam ed moveri. non pot. ft. Natura libu atrrj. com nonmovet co, quo pervenire impuiltbilz ct. butws, ut ea Ex his concludo , folam motum circularem poll: perfeoor- naturalicer convenire corparibus naturalibus Uni. _ ini, cumeo yerſim iutegrantibus, & in optima difpofitione con- 9 ontarg fticutis ;- reFum autem, f plurimum largiamur , al- rey fignatum eſſe a natura corporibus & corum. parii- bus, quotieſcunque extra loca ſua in prava diſpoſi- Sola avies, tone conflituta eſſe, & proinde reduRione ad fta- quies, pending bed me : qa & mi tum naturalemper viam breviſhmam indigere de- circularis, prehenduntur, LUnde fatis rationabiliter concl-.di #þti ſunt ad pdfſe videtur,, ad conſervandum- perfe&um inter conſervatio- yundi' partes ordinem. offe neccefſarium,, ut mobi- nem ordinis, 1; motu circulari tanthm ferantur + & fi quz ſunt, q:z quz'eo carent, illa neceſſario &fſe immobilia cum przter quictem & motum circularem,, nihi} ad - conſervationem ordinis aptum inveniatur..' Et mihi ſane per micum videtur,Ariftotelem, qui tamen glo- | bum terrenum in centro. Mundi collocatum , ibig; . Immobilicee herentem facie, non criam dixidle, quod _ corporum natura-ium afia fint>mobilia per;naturam, ....... &ralia iimobilia; maxime cum Naturam motus & & __ - +; Quictis princifium cfic jamante d-finiverit. | MG FIG | is SIMP, COSMICUM. Lo SIMP, Ariſtotcles, ut is qui peſpicacifſimo li” ; — —athiry tamen plus quam par erat per- witreret, cam tcnuit in philoſophando rationcm, ut Exp*rimen- iſtimarer experientiam ſenſu nixam , anteponen- b ſenſu ca- effecuicung; ratiocinationi ingenii humani, ac 196. 401" Jatt nationtbues li cer t, eos qui ſcnſum negarent, hanc mereri pa- bumanis m,utcodem ſenſu priventur. Jam quis ita cx- anteponene it, ut non pervidear, partes Terrz & Aquzquip- 45: ears moveri naturaliter deorſum, hoc eſt, ver» ds centrum LIniverſi, quod natnra ipſa motus re&i Sms ud Jeorforn fa&i finem ac terminum conftituit : qui 3%; —_ ; em non videat, Ignem & Aerem moveri ſurſum; tur, .. Mi verſus concavum Orbis Lunaris, tanquam ad s furſum faQti-rerminum nacturakem ? -Quz Senſuc ipſe wy deo manitefte cernamus, crimque certi fimus, monfirat, andern effe rarionem totius- & partium , quid ni Fes 9: and m hanc propoſitionem ac manifeſtam eſſe dice» 1;um, motus Terrez naturalis fit re&tus ad levia ad er & iphus lgnis, re&ius 23 medio? CORNCAUUM. FO FY. Vigore ratiocinationis hujnſce tuz , fi ad ejus feri poreft, plurimum cibi concedamus, ho ' uſo evincere potes, quod, quemadmodum " ree ok qe avulſe A vo tots, hoc :eft, Llocoſao natorali, hoc eſt, (nam id denique Cquirur Jad pra- ray & inordinatam diſpoſitionem reduRtz , ad lo- nm vltrd redeunt : fic etiam (conceflo quod ſets fit ratio totius & partium)) interri poſſit glo- un terreſtrem, loco ſuo-naturali , vi quadam ex+ . rufſura; ed'reverſurum eſſe per lincam rc&am, - Hoc — nm > ep ori dixi, quod enum , fi vel: maxim Grawie yY libetdles *atque faciles efſe velimue, tib! concedi po- [crndeniia tt” "Czecrdm -fiquis hxc ipſa rigidius excutere —_— ln; ""primd negaret 'tibi, quod partes 'Terre, ,,; ta - rum fo ſuum reperentes ,' Movcantur per lincam re rage,” am, =. STSTEMA am , & non per circularem, aut aliquam mixtam; & profs&o ſatis difficile ribi fuerit, contrarium de. monſtrare : ficuc aperte cognoſces ex reſponfiont- | bus ad rationes & experientiam particularem a Pto- Temeo & Ariftotele addutam. Deinde ti quis alin afirmaret, partes Terrz moverti, non ut Mundi centrum petant , ſed ut reduniantur cum {ao toro, Terra ſpbz+ caque de cauſa ipſas habere naturalem inclinarionem rica eft per yerſus centrum globi terreni, qua inclinatione con- _——— {pirent ad formandum illum atque confervandum; joy K. fa- - ecquodnam aliud rotum, quod aliud Mundo cen- uw _cen- - (ram inventurus efſes, ad quod integer globas ter i trum. renus, inde excaſſus, reditum quzreret, ut ratio" - totius & partium effet cadem? Adde, quod ne} iff So proba-" Atiftoteles , neque tu, unquam probatis, Terran} ul —_— cfſc reipla in Univerſt centro collocatam ; ſed i Fic Univerſs + quidem Univerſo centrum aliquod aſſignari potek, centroqu4m Solem potius ibi locatum inveniemus, ut in progre|: Terrs, fu cognoſcas. Jam ficur ex concordi omnium Terrz partiun ad formandum faum totum conſpiratione ſequitur, las partes undiquaque iftic zquali inclinatione concurrere, & ut quoad ficri poteft maxime aniar tur , in ſphzricam formam coaleſcere ; quidni cre- dibile quag; (it, Lunam, Solem , & cztera corpor mundana, ipſa quoq; non alia de causs figuram ob-(þ Cands Unere rotundam, quam inſtinfta concord, & con-# Par partes ome* curſu naturali partium cx quibus, componuntur fere aim globo., omnium ? quarum fi quando aliqua, vi quapiam? rum mun-" (uo toto (cparetur, an non rationi conſentancun o_ T eſt credere, ultrd & naturali 'inftin&u iplam eo] F natural fe. * lo- forelis.pro- o, ande ſaxum demitticur, ſaſpenſo, defignatur ? bans,tdeo Nunquid hoc argumentum pluſquam evidens ecft, movert gree lum motum refum efſe, & verſus centrum ten- V4: # fe- dere ? Seciindo loco-vocas in dubium , an partes Anon 1 . gp centrum erce Moveantur, ut Ariſtoreles afhirwat , ad ,;aerfp. Mundl centrum ; quaſi vero non conclufive hoc demonſtraverit per motus contrarios, dum in hunc Gravie mo- modum argumentatus eft: motus gravium motui ventur ad evium contrarius eſt, Atqui motus levium, ut ap- £f7574m paret, dirct ſurſum tendic, hoc cft, verſus circum- \*-; feremiam Mundi. Ergo motus gravium refta ten- dit verſns centrum Viundi : titq; per accidens , ut tendat verſus cencrrum Terrz , cum ifta ccnira for- | tuito coincidant. Inveſtigare poſtca velle,quid fafura fit pars globi Lunaris aut Solaris, aſuo toro avul- S (z, id vero vaniſſmum et : quzreretur enim id $ quod effct ſccuturum ex prexiuppolito quodam im- 8 poſlibili Nam,ut Ariſtotcles quoq; demonſtrat,cor- pora wy STSTEMA | pora'czleftia ſunt imparibilia , impenetrabilia & in. Vanum eft feangibilia fic ur ille caſ1s nunquam dari poſlit : & ($69 te © f1 vel maxime darctar, ftque pars ſeparata rediret ad poſfiSil yp fuum totum; non rediret tamen ut gravis aut leyis; ſecuturim, Quandoquidem idem Ariftorzles , corpora czleitiafh} Mi 23 neque gravia, neque levia effc probat ut Corporacz= $8 ALY, Q am non fine rariqne dubitem , an party as gravia movyeantur per lineam refam perdendicula- neg; levia, T1 id audics, ut modd dixi, quando particulars ſreundam Iſtud argamentum examinavero. -_ ad alte- Ariftote., ram caput, miror equidem 5 opus effe , ut ille tibi lem. paralogiſmus Ariftotelicas, qui tamen per fc tam manifeftus eſt, detegatur: nec animadvertere te, quod Ariftoteles przfupponat id quod eſt in quz! _- : - ftione. Er audi tamen. | driftneles S$STMP, Quafo, Salviate, honorificentius ali- | A. ne de Ariſtorele Joquere. Cui namque tu per- non poref}, ' {acre poteris unqui, illum ipſum,qui primus, uni-N cm. Logice £18 & admirabilis extitit autor explicatorq; forme fit inventor, {yllogiſticz, Demonſtrationis,Elenchorfi, modorum Cc ognoſcendi Sophiſmata & Paralogiſmos atq; adeo Lopgices univerſz , poſtca gravem adeo commiliſſ fallaciam, ut id quod in quzſtione eft, pro noto ſup- poneret ? Vos © mei, neceſſe eft, ut perfeRt prius in-| telligamus Ariftotclem, ac tum demum in eo im- pugnando vires noftras experiamur. + S A LV. Fo tine, mi Simplici , familiare collo- quium hoc inter nos eſt inflitutyum , ut Veritarcm inveſtigemus. Kpgo ſane nunquam tibi fuccenſcbo, f detexcris errores mos. Qrod | mentem Ari- ftotclis non ſam afſ-cutus, modd libere me repre-| hendas, & pratiam 2 meferes. Interim hoc mihi | concedito, ut,quz me dubia, quz difficultates ur- geant, exponam, 8 ut poſtrema quoque verba tua de ; > Font oO prom eg Pro coooy Py GSHOCECTSHOS COSMICUM. de Philoſophiz inſtrumento Logicano nonnihil re- ſpodeam. Sant ficuti fieri poteſt, ut artifex aliquis -excellat in conticiendis muſicis inftrumentis, qui ta- men arts iiſdem canendi fit imperitus : ita quoqz magnus dari poteft Logicus, ſed qui Logica parum uti noverit, non ſecus ac multi reperijuntur; qui pot- ticam univerſam mente ac memoria comple&unrur; interim nec quatuor verſiculos feliciter componere (ciunt : alii cnna Vinci pt: cepta in numerato ha- bent, at ne quidem ſcabellum pingere pofſunt. Or- gano canere non diſcitur ab iis , qui facere ſciunt | Organa, (cd qui ipſi cancre iis ſciunt. Poetica facul- tas & frequenti Icione poetarum hauritar : pingen- di ſcientia, afſ1dut delineando pingendoq3 compara- | tur; demonſtrandi notitia I:&ione librorum de» | monſtrationibus plenorum acquiritur , quales ſunt ſuc foli Mathematici , & non Logici. Jam ut ad K propolitum redcamus, aio, AriſtoteJem in moru corporum levium hoc ſolum vidifſe, quod Ignis ex my quocyngz fuperficici terreni globi loco excedens, al- 08 tumreAz'petar : & hoc revera cf , movert verſus TB circumferentiam ma jorem ei quz Terram ambit, rj} Imo Ariſtotcls ipſc Ignem ferri facit ad concavum n-| Lunz. Quod autem poſtea talis circumfecentia ſit 1- | cadem-quz Mundi, aut ea concentrica, fic ut moverl verſus eam, fit moveri verſus Mundi quoq; circum- - | ferentiam, id verd non potcſt affirmari, niti preſup- n& ponatur, quod centrum Terre , 2, quo videmus ) alcendentia ſevia diſcedere , fit idem cum centro Ariftotelis, ;- & Mundi, atq; adceo quod globus terren1s Mundi cen- in probane tabamas,8 quod Ariftoreles probandum (nſcepit ,& ain tu, non cfſe manifeftum hunc Paralogiſmum ? mii trum occupet. Atqui hoc ifſum ct, de quo dubi- 49 , Terram Mundi cor- '$SAGR, Argumemum illud Ariſtorclis, ctiam ze, 40 STSTEMA alio defe&u laborare, nec concludend? vim haber« - mihi viſum fuir, ut ut ei concederetur, circumfercn. Parelogiſ- tiam quam rea petit Ignis , illam ipſam efe, que wm _ Mundum amplettitur. Nam fi intra circulum, nog ratione de.. 904d centrum ipſum, ſed quodlibet aliud punRum regitur. accipiamus , unumquodque mobile, quod inde per lineam re&am , verlus quamcunque partem proce- dir, abfque ullo dubio circunterentiam petet, con- tinuatoq; motu , illam etiam afſequerur: fic ut ve- riffim> dicatur, illud moveri verius circumferenti- am : at non vert dixcris, id mobile , quod per cal- dem lincas motu contrario fertur, ad centrum con- tendere, niſi acccptum pun&ur fit ipſum centrum, aut motus fiat per eam ſolam lincam , quz A dato pun&o produga, centrum pertranſeat. TItaq; (: quis dicat : Ignis motus rei petit Mundi circum- ferentiam : Ergo partes Terrz , quz per caſdem li- neas moventur motu contrario, petunt centrum Mundi; hzc inquam conclafio non valct, nifi prz- ſupponamus, lincas motiis Ignis prolongatas tranſi- re per centrum Mandi : cuimqz de iis certo ſciamus, quod tranſcant per centrum Terrz (quippe ſuperti- cici terrenz perpendiculares, non inclinatz) ut ipi- tur inferatur concluſio, przſupponendum eft , cen- trum Terrz efſe id:m cnm centro Mundi : vel cert, partes Ignis atq; Terrz non afcendere neq; deſcen- dere, nil per unam ſolam lincam, centrum Mundi tranſcuntem,id quod(poſtea)fallumeſt,& experien- tiz repugnat , qua docemur, partes ignis non per unam ſolam lincam, (ed per infinitas quaquaverſum a centro Terrz produRas, ſemper per lineas ad ſu- perficiem Terreni globi perpendiculares aſcendere. S A LV. Tuvero, Sagrede, perquam ingenios? ad idem abſurdum , deducis Ariſtotelem, apertam | Fallaciam F Fl G c Fa Ac CN ft +" , JO" B. -"= = BK - COSMICUM. Fallaciam ci monſtrandg. Scd addas oportet aliud abſurdum. Videmus Terram effe - ſph»ricam, & proinde c:ntrum habere ſuum , ad quod 9mnes ejus partes ferri cernimus. Sic enim dicere necefſe et, cm, motus carum omnes {int perpendiculares ad ſaperficiem terrenam. Intelligimus criam, quod appetendo Terrz centrum, moveantur ad fuum tq- tam, & ad matrem ſuam univerſalem : & tamen adeo;faciles poſtea ſumus, ut perſuaderi nobis fina- Rationabi- mus, eas infſtin& + naturali ferri non verſus Terre # affir- centrum, ſed verſus Univerſi centrum , quod neſci- 747 Pro5ae mus tamen ubi fit, neque an (it ; quodque, fi maxi- oo a __ me-detar, aliud nihil eſt, nifi pun&um imaginarium, IS ny” atqueaieo nihilum, omni faculcate deſtitutum, oo centrum . ;Quod ad ultimum Simplicii pronunciatum atti- 7e74,944m nez;quad ſcilicer vanum fit contendere, num partes 4d centrum Solis, aut Lunz,aut alterius corporis caleſtis, 2 fu as toto ſeparatz, naturalicer ad id rediture fint, ed Conditiones quod caſas ille fit impoſſibilis , cum conſter ex Ari- & attribu- fatelis demonſtrationibus, corpora celeſtia efſe im- 1s, qribus patibilia, impartibilia, &c. Reſpondeo, nullam © STSTEMA. Ariftotelem mald ac pce evrorem ca deduxiſſ _ cireulari, quz corporibus czlcftibus atlig- nNavir. | SAGR. Hezc philoſophandi ratio tendit ad ſubverſionem totius philoſophiz naturalis,8& ad con- fulionemconcullionemq; Cali, & Terrz , ac totius Univerſt. Verurnramen habeo perſuaſum , funda- menta Peripatericorum cfſe ram firma , ut mctucn- _ dum non fit, ne novx cx Hlorum ruina ſcicntiz cx edificentur. ' | S ALV. Tu vero jam omitte de Cali, vel D Ferrz , vel & philoſophiz fubvertione ſoliicitu- | diner... Nam quod ad Colm, frufira times ci uod ipfſemet ivalterabile & impatibile judicas. uedad Terram, nos nobilior:m illam perfe&io- —_ reddere faragimus, dum cam corporibus cxicflibus fimitem facere taboramus, quodammodo Lid collocare in Calo; unde veſtris 3 philoſophicis ex- terminara fujt. ' Quin ipſa Philoſophia noftris + difpurationibus non nift beneficium recipit. Nam fi vera; proponimus, nova ad cam accefſio fiet : fin falſa, refutarione-corum ſeneemtiz priores tanto ma- Pifpureti- B35 ftabilientur. Tu potius ſuſcipe curam aliquo- one; Ercor rum phiſoſophorum, ut cos ad juves atque ſuſtineas, rradiioncs quam ipfius ſciemiz , quz non poteſt niſi in melius philoſopho- pravehi, Etut revertamur ad noftrum-propoſitur, obatoſoph libere producito quicquid occurrat ad confirman- «# ipſam © Jam ſummam differentiam, quam conftituit Arifto- amplifican.. teles inter corpora Caleſtia & partem Elementa- dam condu- rem , dum ita facit ingenerabilia ,, incorrupribilia, "a po/- Ke, hanc vero corruxtibilem,, alrcrabilem, Kc. W*__- STMP. Nondum equidem videre pofſum, vllis avxilis opus effe Ariſtoteli , cum adhuc firmus &% meeger infiltat pedibus: imo nec laceſfitus 'Fftem 3 vobis; AF ms i. ER » 57% LY X: by Se: is _ entern, Diis aliquem ſenſum habent. vobis, n:dum de gradu dejc&us fuerit. Quis autem P!/putatis erit in hoc afſultu primo propugnator veiter? Scri- nn bit Ariftotcles : Quicquid g:neratur, id tit ex con- On trario in _certo ſubje&>, pariterque in certo ſub- ruptibilita. jeRo 2.contrario in contrarium corrompitur: ita ut em celi. (quod bene notandum) generatio & corrupcio non detur niit inter contraria. Atqui contraciorum mo- pinning nh tus quaoque ſunt contrarti. Si ergo corport Czlcſti tio koh 6 nonpoteft artibui contrarium, co quod motui cir- ft inter culari nalfas morus alius contrarius fit, fequitur, contraria naturam optime fecifſe, eximendo 2 contrariis id. /*c«ndum quod: ingenerabile '& incorruptibile effe debebat —_y Hoc primo ftabilito fundamento , per expeditam yy; ciy- confequentiam infertur, jdem ctiam effe inzugmen- cu/ari nu!- abile, inalterabile, impatibile , ac deniq; zternum, 1 alins eff adedque habicationem Niis immortalibus conveni- ©9477. opinione canforum etiam hominum qui de 1 Idem poftca confir- ,,n im. marur Cx ſenſu : fiquidera In omni pretcritorum mortalium temporum memoria, nunquam traditum aut com- 4abitacu. pertain fair, ullam yel in toto Clo ulimo , vel in '*”: aliqua ejus parte propria matationem accidifſe.,,0 _ ,.. Quod deinde motui circufari nullus fit alius contra j;,, £1; rius, id muſtis modis probat Ariftoteles , quos re- ſon/ibus petere omnes omitto ; ſutfticiat hxc aperta demon- comprehen; Rratio : quia motus fimplices non ſunt plures quam /- tres ; ad medium a medio, & circa medium : quo- ,_ Fl { rumduo rei ſforſum & deorſum, funt manifere,,,, -__ covtrarii : cfimg; unum uni tantumn fit contrartum; cyſar; hit non reftat igitur alius motus , qui circulari contra- efſe conzra- rius effe poſſit. Ecce tibi ratiocinationem Ariſto- 114m. telis acuriſſimam, qua incorruptibilitas Cali ftirmi- ter concludicur. E 2 $ALF; "4% —— Nv” 485; *, = RC PD nas wg, anon 9. | We by ao Cs. * þ pe ſet UI Sans, STSTEMA S A LV. Iſta vero nihil ſunt amplius, quam ip- fiſſimns ille a me jam indicatus Ariftotclis progreſ. | us, is quo quotieſcunque tibi nego , motum quem corporibus Cealcftibus attribuis , non compete. re etiam Terrz,nihil co concludicur. Aio itaq; mo- cum illum circularem , quem Cealcftibus corpori- bus affignas, convenire quaq; Terrz : ex quo, (i . modo reliqua tua ratiocinatio concludendi vim ha- bet, unam horum trium ſequetut, ut paulo ante di- QAum eſt, & jam tibi repeto ; hoc et, ut aut terra etiam (it ingenerabilis & incorruptibilis , ficuti cor- _ poraCcaleftia: aut ut corpora Caleftia non minus ac Elementaria, fint generabilia, alterabilia, 8c. vel deniq; ut iſta diff-rentia motunrm nihil ad genera- tionem corruptionemg; pertineat. Diſcurſss Aris | otelis ac tuus mulcas propoſitiones continer, quz - non temere concedendz ſunt. Quas quo melius ex» aminarc poflimus , opcre pretium fuecrit, cas ad li- quidum perducerc, ac diſtin&c quoad fieri poteſft, proponere. Velim autem ignoſcat mihi Sagredus, fi forte non fine txdio audiverit caſdem res ſxpius 3 me repecti : cogitetqz publicis in circulis diſputan- tium ita moris effe , ut repetendo afſumantur op- ponentium argumenta. Ais , gencrationem & corruptionem non fieri, ni;; ubi fint contraria ; con- traria autern non effe, nitt inter corpora fimplicia naturalia, mobilia motibus contrariis : motus con- trarios cfſe tantam illos , qui funt in lincis re&is inter terminos contrarios : horum motuum eflc duo tanthm genera ſ(cilicec a medio, & ad medium, quz non aliis corporibus naturalibus, nifi Terrz, lg- ni, ac reliquis duobus El:mentis conveniant , Ergo (infers) generatio & corruptio nulla nifi intce Ele- menta datur, Et quia tertius motus ſimplex, hoc cſt gSQa0 0, COSMICUM | efrcularis circa medium,non habet contrarium (nam concrarii ſunt cereri duo : & unum unt tantum eſt contrarium ) ergo corpus illud naturale, cui is mo- motus compctit, contrario vacabit, & proinde crit ingenerabile, & incorruptibile, &c, Siquidem ubi nulla contrarietas, 1bi neq; generatio eſt , neq; cor- ruptio, &c, Atqui talis motus competit folummoa- : dd corporibus Cclcſtibus : Ergo ca ſola ſunt? inge= nerabilia, & incorraptibilia,&&c. Ac initio, mihi vi- Creditu fas detur haud paalo facilius efſe, perſuadere fibi, quod cilivs eft, Terram mge veri, qudm. qualis cfſer revolutio in ſeipfam , (patio 24. hora- ——_—_ rum, quam incelligere, ng perſuadere, quod ge- contrariis. Terra, corpus vaſtiimum, nobiſq; propter vicini- tatem tratabiliſimum , movearur motu maximo, neratio, $ corruptio fiant A contrariis, imo quod generatio, & corruptio, & contraria fint in rerum natura. Quod f(j ru mihi, Simphci, poſſes oftendere modum operationis Nature in generandis brevith- mo rempare ſexcentis culicibus vinariis & multi cx- igzo famo, ac montitrare , quznam ſint ibi contra» ria, quid & quomodo corrumpatur , pluris te face= _ rem quam facio ; nam cgo quidem nihil horum in- telligo. Prxterea cognofcere delidero, quomodo 8& qua de cauſa contraria iſta corruptiva tam benefica fint erga-coraices, tam immitia vero crga colum- bas, rurſus'adeo cervis propitia, & cquis inimica, ut his ne toridem quidem ſcprimanas , quot illis annos vicx, hoc eſt , incorruptibilitaris largiantur. Pertz- cz,$ olex,radices agunt- in eodem ſolo, iiſdem fri- goribus caloribuiq ; ſunt expoſitz, iiſdeiy obnoxie | pluviis, ventis, & in ſumma conrrarictatibus iiſdem : & tamen ille brevi cemporc occidunt , h# centenos aliquot annos vivunt. Inſuper nunquam bene capere potui tranſmutationem iftam ſubitantialem, (tic ut = | MANCa- 46 SISTEMA mancamus ſemper in puris terminis naturalibus) per quam aliqua materia ita transformetur, ut ne- ceffarid dicendum fit, illam totaliter efle deſtru. @am, fic ut nihil de priori ejus effentia remancat, & Simplex aliud corpus ab illa diverſiffimum inde producatur: parrium at verd ut corpus aliquod (cle mihi afferat ſub cer- m_ pofatro to aſpen, & paulo poſt ſub alio diverſo aſpeRv, id AG he mihi freri pofſe videtar per fimplicem partium feTibus re cranſpoſitionem, fine nova ulſius rei generatione vel prejentare corruptione, tales namq3 Metamorpholes quortidic Poteft. in noſtris oculis obverſantur, {raq; ut revertar ad reſpondendimtibi, & ra mili perfuadere voles, Ter- ram non{polſe moveri circulariter , argamento a corrupiibilicate & generabilitate duo, haud paulo plus tibi negotit incumber, qudn mihi, quiargumen= tis non parum diftctlioribus , ſed nog” minus tir- mis tibi contrarium probabv. "2 : S A GR. Da quzſo, Salviate, veniam interrum- penti ſermonem tuum , quo ficuti valde dele&or, (quippe {dem conftriftus difficultatibus) ita dubi- to, num, nil principali- materia noſtra penitus omiſca, ad fnem perducere eondem queamus. fta- q; fi liceret ad primam-noftrum difcarfum redirc, conſultum judicaverim;llum de generatione & cor- ruptione quzftionem alji ſeparato juſt6q; colloquio reſervare; id quod etjam , fi tibi Simplici6que vi. dctur , 'in' aliis qu:ſtionibus particularibus in pro- greffu colfloquii fubnaſcentibus ficri poteſi,quas me- morta ſcrvacas ſeponaminterim, ut alio dic propo- nantur , ac -minutim exafminentur. Jam quod ad prezſcntia atumet, cum wa _dicis, {i nepetur Ari- ſtoreli , motum circelarem non comperere Tec- rz , ficut alits corporibus Czleſtibus , inde ſequi, quod atrributa Terrz generabilitas , #krerabilitas, OY &c. ne Ry ' COSMICUM. 47 &# que Calo guoque conveniat, in medio relin- guamus, hoc, an generatio & corruptlo fint v:l non fiatin.natura : & ad inveſtigationem globi terreni nos recipiamas. | SIMPL. Non poſſum ſccundis auribus acci- Vegatis pere, nec £quo animo pati , ut in dubium vocetur. ſcientiarum an gencratio & corruptio fint in natura, cum-ca gti, res nuanquam non oculis noſtris objiciatur, de e443 {ther GR duos juttos libros (cripſerit Ariſtoteles- Sed fi quis dexon de-. principia ſcientiarum negare velit, & res manifcſti{- fend; prieff. 1d | fmasindubium vocare, quis neſcit, quicquam cui= r- ® quamplacet,probari poſſe; & propugnari quodcun= \ = que paradoxum, Quod & tu non quotidie vides % o Þ generari corrumpiq; berbas , plantas, animalia, = | quidergo vides aliud ? Quomodo latere te poſſet, r= | contrarierates perpetua inter ſeſe pugna committi, { & muvtari Tcrram in Aquam, Aquam convycrti in | » | . Afrem, Acrem in lgnem, ac iterum Aercm in no- . | bes, inpluvias, grandines tempeſtateſg; condenfari 2. - Þ .$SAGR. Nos vero hzcutiq; videm»s, 8 prop- s | tera, volums cibi concedere ratiocinationem Arl- Racelis,quod ad hanc partem generationis& corrup- tionis A contrariis fa&z. Sed t1 per cafdem illas pro- politianes Ariftoteli concefias oftendero , cxicttia corpora non minus ac Elementaria, efſe generabilia & corruptibilia , quid tum dices ? Rees SIMPL. Dican;, tecifſe te quz faftu ſunt im- . poſlibilia. A - $A GR. Dic wihi, Simplici , numquid affcQi- { -oncsiftz ſunt inter fe contrariz? *. SIMPL. Quas ais atfeQiones? ” _ SAGK, Enillas; Alecrabilc; patibile, impati- | bile; generabile, ingenerabile; corcuptibile, incor- .ruptibile, ot E 4 SIMPEL, 43 | STSTEMA $ IMP L. Omnino maxime contrariz ſunt. ' SAGR. Chm hor ira fit, & interim verum quoq; fit, quod corpora Cealeftia fit ingenerabilia & incorroptibilia, inde orobo, neceffario corpora - Ca&lcftia effe generabilia & corruptibilia. "SIMPL. Hoc verd non poteſt, non efſe So. _ _ phiſma quoddam. CorporaCe- $4 GR. Audi privs argumentum, ac dein de- teftiaeo ipſo rury 66 homen. indito, idemaq; (olvits. Corvora _-_ core C&leſtia corn fint ingenerabilia & incorruptibilia, ruptibilia, PE gaturam habent fua contraria, quz ſunt corpo- cum fint in- Fa generabilia 8& corruptibilia. Jam autem ubi c>> generabilia*contrarietas , ibi eft generatis & corruptio. Frgo & incor «cgrpora Caleſtia ſunt generabilia' & corruptibilia. ruptidlia. $'TMP L. Nonne dixi cbi, nil aliud quam So- Arguines. Phiſma hoc efſe poſſe ? ER illud ex co cornutorum tum cornue argumentorum genere, quz Sorirtx dicuntur. Qualc ryn,quod ft Cretenſis cyjuſYam illud , qui dicebat , omnes alias Sori- Cretenſes eſſe rhendaces, Unde, cum ipſemet Cre- tex diciturs tenfis effer,Crerenſes mendares dicendo, mendacium "dicebat. Ergo neceſſc eft Cretenſes efſe veridicos : ' & per conſequens, idem ille Cretenſis eft veridicus : propterea, Cretenſes mendaces dicendo, verum di- xit ; & comprehendendo ſciplurn tranquam Creten- (em, enndem neceffe eſt efſe mendacem. Atq; hoc genere ſophiimatis in infinitum, fine conclufione ad idem regyrando, proceditur. + Fd .SAGR. Tu nomen haftenus argumento tri- buifti : nunc id ſelvas oportet,& fallaciam oftendas. SIM PL. Id vero przftabo. Nonne vides au- - tem initio manifeſtam conradi&ionem ? Corpora Cweeſtia ſunt ingenerabilia & incorruptibilia : Er- go corpora Ceakſtia ſunt generabilia & corrupti- bilia, Deinde comarictas non cit iuter corpora Cee- | | Ic{itay | COSMICUM. 49 | feftia, ſed inter Elementa, quz habent contrarieta- tem motus furſam $& deortum , icemque levitaris & Inter rorpoe aviratis; *Ce&li verd , qui circulariter moventar, 74 c4/eftta | cuimotui nihil contrarium eſt, contrarietate ca- pas: eft con. xent, proindEq; ſunt incorruptibiles , tc» pan a $4 GR. Pace tua, Simplici : Contrarietas il- a, per quam dicis aliqua corpora fimplicia efſe cor- ruptibilia , num relidet.in Ipſo corpore quod core rampitur : anad aliud aliquod relationem habet ? Quero, exempli cauſa,num humiditas illa,per quam pars terrz corrumpitur, in ipſa Terra refideat , an c . | verd inalio aliquo corpore , cujuſmodi foret Agr, ps. "ing aut Aqua ?. Credo tc reſponſurum, quemadmodum cauſa cor- motus ſurſum & deorſum, itemq; gravitas ac levi- raptionis, | tas, quiz tu prima contraria facisy non poſſunt effe 191 7e/1dent in codem ſubje&o; ita quoq3 nec humidum -& hc- *” ro ipſo ine e fot Ng ys corpare quod | curn, calidum & frigidum. Oportet igitur ot con- jv | cedas, quando corpus corrumpitur, id fieri per qua- er, | licatem contrariam in alio aliquo corpore exiften= rem. Ea propter ut corpus Celefte corruptibile fa- | ciamus, ſathcir effe in natuta corpora , cum Ceeleſti corpore contrarietatem habentia, talia autem ſunt | Elementa: fi modo verumeſt, corruptibilitatem | Incorruptjbilitati contrariam ecffe. TY SIM P. Fgo veronepo, hoc ſufficere. Elemen- c,-parace- ta alrerancur & corrumpuntur, quia ſeſc- contingunt leftia ran- & milcentur invicem, atqz ita contrarietatem ſuam g«nt Ele- exercere poſſunt, At corpora Cleſtia ſcparata ſunt '7*'a 5 /e4 | ab Elementis, a quibus ne tanguntur quidem, etfi ab _ | lifdem tanguntur Elementa. Si vis probare genera« gyucur. tionem & corruptionem' in corporibus Cealeftibus, oportet ut demonſtres,contrariecates in illis refidere, $46 R. Ecce, hoc ipſum demonftrabo. Primus forex quocontrarietatesElementorii hauris;eft c6- tmrictas PS OD Mg PERL Ae Aa ear ty > Ya ny _ | STSTEMA wrarictas -moctuum illorum furſum ac dcorſum, Oportet igitur , ut contraria quoque fint invicem Ila principia, unde motus ifti dependent ; camque unum {it mobile ſurſvum propter levitatem, alterum dcorlum propter gravitatem; neceſſe eft , ut levitas & gravitas:fint inter {e contrariz, nec minus cred-n- dum eſt,ctiam illa principia cfſe contraria, que cau- (a funt, ut anum fit grave:; & alterum leve. Atqui veſtra ipſorum cx ſcntentia levitas &graviras pro- Gravites ficiſcunur 2 raritate & denſitace. Erunt igitur den- & levitas, fitas raritaſque contrarie. Q1z affefiones uſuc raritas & adco reperiuntur in Corporibus Czleftibus , or ipſc Fon gene Racuas, njhil aliud effe Stellas, nifi denfiorem orbis wnt qt '” 66 ; tes contra- 1 partem. | Quod f1 fic habet, oportet ut deniitas rie. | Stellarum ingnico quaſi intervallo fuperet deniita- __ © tem reliquarum Cezlipartium. Quod ex eo mani- Stellarum * feſtum eft, quia Czlum ſumme tranſparens,8 Stellz | GED - ſummeſuntopacz; item quia ſupra non inveniuntur qui Cell aliz qualicates fins atone. Jae ſubſtantian UE Qualitates , quam major minorve denfitas aut infinito Faritas,que, majoris aut minoris.tranſparcntle prin- ſuperat. ciplacfle:poſſunt. Cum: crgo tales contrarictaces inter corpora Czleftia dentur, necefle eftzipla quog; efle generabilia & corruptibilia , cadem -illo modo , temnon efſe cauſam coreuptibilicacis; &c. denſiras denfices &-raritas in carporibus Czleftibus non ſan corporum inter ſe contrariz ,. ficut in-corporibus Elemencari- celeftium bus ; quia non dependent a primis qualitatibus, ca- | ar lido & frigido, quz contrariz ſunt;;, ſed: muka vel raritate NE ; b denſitace Pauca materiain.proportione ad quantitatem. Jam Elemento- vero multutn & paucum habenc folunmodo relati- TBE FLORBY ER APD quo corpora, Elementaria © aut. certe'contraricta- Rarits & S 1MP. Nec hoc, necillud eſt necef{arium,nam rum, Crem. vam oppoſitioncm, que Ooppoſitionum minima c|, | Cut cum geacratone & corruptione aihil negotit in- Þ tcrcedir. | SAGR | w- p— Facet i=nSS9QoTDSrP Q = -4K$, oy a RF 77> « Go ed as I ae : 7 Re fs, MEE Bos OP 0 30 we Ts, Fu Lo : - 7, tc rad , pb of. LEY «64 4" k $4 x wma atk. 4 Y PL 3 £ b Wu, K ,»© £ URS BME tg Free : 7 cots pI gy — $ K <2 SYSTEMA navigatio fine nauticz pyxidis aut ſtellarum regimi. ne, {ine remis atque gnbernaculo fuſcipitur ; unde neceſſarid vel de ſcopuhs in ſcopulos ja&abimur, aut vadis obhzrcbimus, aut perpetno flutuabimus nec momentam de ſalute certi. Quod fi verd jux- ta tuam conitium in noſtra ptincipali materia pro» gredi luber ulterius , opus ct, ut ſepoſita nunc ills ; penerali coniid:ratione, an motus reQus fit necefla- rius in natura , & aliquibus corporibus convcniar, accedamus ad demonſtratione:, obicrvationes, & experientiam fingularem, proponendo primtim o- mnia illa, quz ab Ariſtocele, x Prolemzo , & ab aliis | huciſque fuerunt addufta ad probandam Terrz \ Rabilitarem: deinde cadem (olvendo : denique pro- ducendo ea, quibus perſuaderi quis poffic, Terram non minus ac Lenzm, aut alium Planertam, corpori- | bus naturalibus circulariter mobilibus annumeran- dam eſſe. | S A GR. Epo tanto lubentius hoc ſequar,quan- to magis acquieſco architeFonico & generali tuo diſcurfu, quam Ariftorclicoillo : fiquidem tuus ill: fine offenfione vlla fatisfacit animo meo * at alter ad omnem gradum obje&o aliquo- obſtaculo in || 3 tranſverfum abripit. Ac-neſcio, quid obſticerit , ut || Simplictus non > veſtigio tuz ' rationt affenſerir, ad- dafz ad probandum motum per lincam re&am non pofſc habere in natura.locum, fi modd prxſup- ponamus , Univerſ partes optima conſtitutione di- | ſpofitas, & perf-&e ordinatas eſſe. S A LV. Sublafte, quzſo, Sagrede, Jam enim Þ in mentem' venit modus” quo fatisfieri Simplicio | queat, dummodo non ita ftrifte quibuſcunque pro- | nunclatis Ariftotelicis adhereaar , ut Gacril cgium : z committere ſbi videatur, fi ab illorum ullo ſejun- | gat : £ &© F: | $ 5: Fi >, 5 We COSMICUM. T 53 gat opinionem ſuam. Neque vero dubium þt, ag | ſervandam optimam diſpolitionem ordinemque par=- tum Univerſi perfe&tum, quod ad localcem fitvatio= nem, nihil accommodatius inveniri motu circulart | &quicte, Motus vero per lincam re&am, non vi- deo cui rei (crvire poſit alij, nifi ut particulam ali- quam & corporum integralium aliquo, per accidens | aliquod avulſam , & A ſuo toto ſeparatam , naturalt conftitutioni ſuz reſtituar, uti ſupra diccbamus. Coniideremus nunc totum Globum terreſtrem, & videamus, quomodo is comparatus effc debear, fi & ipſe, & cetera Mundana corpora in optima & na- turali diſpoſitione conſervanda fint. Necefle eſt ut | dicamus, Terram manere conſervarique perpetuo | Immobilem in ſuo loco: aut in codem loco ma- nentem, in ſcipſam revolyi; aut circa centrum ali- quod per circuli circumferentiam agitari. Quorum accidentium primum, hoc eſt, perpetuam in codem loco quietem, & Ariftotelcs, & Prol:mzus, omneſ= | que fefatores eorum, Terram & fcrvafſe ſeme | per, & in@ternum fſervaturam Py % s 414 . —_ ad 14 FT CY bx, ** of . 4d > it Re Þ debt. EE i at Ss 2 $row a 1 A Ros wo ot IA bo po LO Po 6 L at : KG Wa, P BIS. oP " " 4 Pg , Ry MW <> OOO OT Wy” VP AP). "ILY a oft , Y "MP He of Fs » X Ga py SF k 5'S, Paw 3 a kc, X ks. Sr” 5p «* Is RS $ [5 Aarrat + f 5: ; = 230& JL \&p "2%; * g hy Fx b $6 >| STISTEMA ram efſe diverſam 3 corporibus Celeſtibus, coll: catam in centro Mundi,& quicquid przterea ſuadt, ne ill3 ad inſtar alicujus Planctz, pura Jovis, ant Lon. &c, mobilem ftatuamus. Salviarus autem oro ſua humanicate figillatim ad argumen ta reſpondere dignabitur. | SIMPL. Fccetibi principio validiſimas dias demonfirationes ad probandum, Terram \ Calcti. bus corporibus quam maxime differre. Prima; Corpora generabilia, corruptibilia , alterabilia &c. dcverfifſima ſunt ab ingenerabilibus, incorruptibi- | tibue. inalccrabilibus, &c, Arqui Terra eft genera- bilibus,, corruptibilis , alterabilis, &c. & corpora Calcftia funtingenerabilia, incorruprtibilia, inalte- rabilia, &c. Ergo Terra diverliflima cf 2 corpori- bus Caleſtibus, $AGR. Inprimo argumento, cibum hoc toto dic appoſitum, & jam modo de menſa ſublatum, denuo proponis. SIMP, Bona verba,Domine: cognoſce cetera, & videbis, quantum inter ſc differant, Nam in al- tero Minor probata fuit A priori: Jam vero ean- dem probare volo 3 poſteriori. Cave hzc eadem Celum e# efſc dixeris. Minoris ergo veritatem (nam Major immutabi- eft manifcſtiſſima_) ſenſunm experientia demonſtrar. te, cumin Hoc modo in Terra fiunt continuz generationes, + 409 ogg corruptiones , alterationes &c. quarum nulla un- fit Sols Qquamneque ſenſu noftro, nec traditione memoria- emtatio, Ve majorum in Calo deprzhenſa fuit. Ergo Ca- lum eft inaltcrabile, &c. & Terra altcrabilis, &c, proindeq; 3 Calo diverſa. rb Secundum argumentum'3 principali & efſentia- li accidente deſumo, eſtq; tale: Id corpus, quod ſua natura eſt obſcurum, & luce privatum, __ c wOo8. Tis BARE ES ned A &- EEG... Vc * h \ I EC ENT : Omen ns hy RIG 9, x bg. nad 4344 SS % : ; b FI FN DIG 88 COSMICUM. 57 3 corporibus luminoſis & reſplendentibus, At- Corpora lus qui corpora Ccelcſtia ſunt {; lendida, luctque plena, c14aper na; Ergo, Kc. Reſpondcatur ad hxc,ne nimis multa ac- | cymuſentur ; & poſtea plus argumentorfi adducam, SALV. Quod ad primumn, cui valorem ab ex- perientia conciluas, velim aliquanto diſtinins mihi oducas alterationes,quas in Terra, non item in Calo fieri vides, ob quas Terram alterabilem, & Calom contra vocas. $SIMP, Vidco in Terra continue penerari $ | corrumpi herbas, plantas, animalia : ſuſcitari ven= tos, pluvias , tempeſtatzs, procellas : & in ſumma Terre faciem hancce Metamorphoſi perpetua mu- | tari : quarum mutationum nullam unquam quiſ- quam obſeryavit in corporibus Ccolcftibus,quorum confitatio ac fitus exaFiſhme conformis cft omni retro memorix 3 cum nulla unquam res ibi vel de novo generata , vel & vetcribus corru ta fuerit. - SALV. Sedut acquieſcere poſllis hiſce vitibili- | bus, aur, ut reftits dicam, viſis cxperientiis, necefſe eſt, ur Chinam & Americam pro corporibus Ceele- | ftibus habeas. Nam & ifthic profeQo nullas un- quam alcerationes obſervaſti , quales hic in Italia confpicis, ita ut ex tua ratiocinatione ille partes Orbis & ipſ+ (fint inalcerabiles. _ SIM P. Quamvis alterationes illas coram ipſe non ſenſerim in iftis locis ; inde tamen allatz nar- rationes dubio carent, Preterea, cum eadem (1t.ra- | tO totius & partium, quandoquid:m iJlr regiones, lpſius Terre parres ſunt non minus ac noſtrz, necels le eſt, ut non minds etiam fint alcerabiles aciſtz. .8$ ALF, Et cur tu potius ad alienas narratio- nes credendas temet ad(tringis, quam ut propriis 1!- | lasterras oculis uſurpes ? | F "SIMNF. turam di- verſa ſunt a tenebr:fis, #- gl. ” 5 Tp SP” EW pet m5 % ” Fan WA NIE * EPIC T > 4 E J G CF: mW IF. $4 7 x z * = nb © L' & 2 ef £ * oY Y f 3 $> << kW of = J { ” y «AP. : 27 RR © 9 5 EN HE ef ro a Eg oe + Ct. STSTEMA $TMP. Przxterquam enim quod illz non ſunt oculis cxpoſite noftris, tanto etiam intervallo di. ſtant, ut viſus noſter ad miles mutationes obſer- vandas co minime pertingat. S ALV. Vides jam, accidifſe forte fortuna, ut ipſemet fallaciam argumenti tui detegeres. Nam ſt te dicis alterationes, quz in noftrz Terrz parte confpictuntur, in America propter nimiam diſtan- poteris in Luna, tot centenis vicibus a nobis remo- tiore. Et fi de Mexicanis alterationibus , iſthinc venientibus nunciis fidem habes; quinam ad te nun- cii & Luna deſcenderunt, ut {ignificarent, nullas ibi- dem alterationes inveniri ? Q1apropter cx co, quod | altcrationes in Calo nulla confpicis, quas , ti vil > maxime iſthic efſent, ob nimiam diftantiam con- | ſpicere non poſſes; item cx eo; quod nihil indi- dem ad nos nuncii perveniat , cum nec pervenire poſit, arguere non pores, nullas ibidem alteration:s efſe; quemadmodum ex eo,quod in Terra confpici- antur audiantnrque, reAt arguis, eas ibi cxiſtere. SIM P. Fpgo vero tam inſignes, quz acciderunt in Terra mutationes adducam, vt, fi tales effent in Luna faftz , facile illas hinc oferyaruri fuerimus. Jam inde 2 profunda antiquitate traditum accep!- mus ad fretum Herculcum , Abylam & Calpen, cum minoribus aliis montibus continnam concretam(g3 terram fuifſe, qua Oceanus excludebatur. Sed cum iſti montes quacunque tandem de cauſa diſce- derent ac ſeparentur invicem , admiſſas aperto adi- tu marinas aquas tanto impetu irrapifſe, ut univer- . fo mari Mediterraneo terras inundarent : cujus {1 magnitudinem conſtderemus , fique ſpecici diver- litatem , quam Aquz Terrzque ſuperficies eminus | inſpeaa Mare Mev Etterranes um natum Abyla, a Calpe d1- Tuptis, ans - we _ — gona ea as tiam obſervare non poſſe 3 multo minns illas videre 5 _ —_— + —— _— — —" COSMICUM. Inſpe&a przbet , non eſt dubium, taſem mutatio- nem 2 Lunz, { qui effent, incolis obſervari facilime tuifſe : perinde ac A nobis Terrz inhabitatori- bus fimiles alterationes animadverti poſſent in Lu- na. Atqni nihil tale unquam accidifſe memoratur. | Ergo nulla ratione dici potcft,Coleſtium corporum ullum effe alterabile, &c, SALV. Nonauhm quidem affirmare, mutatio- ones in Luna tam vaſtas accidifle : {:d interim- nes que icertus ſum , nullas accidere potuifſe : crimgz talis mutatio non poſſi aliam nobis exhibere ſpect= em, quam variationem aliquam inter partes Lunz clariores & obſcuriores ; haud (cio, nam qui cxtite= rint in Terra tam curioh Selenographi, qui per lon» giſtmam annorum (criem, tam exaQa Selenographia nos inſtruxerint, ut inde certi imus, nullam unquam talem contigifſe mutationem in facie Lunz : cujus figuram non invenio tenuius deſcriptam, quam quod aliqui dicunt, eam reprzſentare vultum humanum, alii ritum leoninum , alii Cainum virgaltorum faf- cem humeris bajulantem. Ex hoc ergo , quod in Luna vel aliis Ce!eftibus corporibus nullz alterati- ones apparcant , Calum efie inalterabile , concludi minime pateſt. | SAGK, Mevero neſcio quis alius in hoc pri- mo Simplicii argumento ſcrupuſus urget, quem exitii mihi cupio. Quzro igitur cx ipſo , num Terra ante Mediterrancam inundationem fgenera- ' bilis & corruptibilis fuerit; an vero talis cfſe tum demum inceperit, _ STMP. Erat utiq; generabilis & corruptibilis tiarn ante : ſed iſta mutatio tam fuic inſignis, ut cti- 81 in Luna notari potuerit. T F 2 SAGR. ED STSTEMA SAGR. Quid audio? Si Ferra etijam ante illam inundationem foit generabilis & corruptibi- lis, quid ni poſſit idem de Luna pariter, abſque tali mutatione przdicari? Cur in Luna necefſarium > id, quod in Terra nihil intererat? S ALV. Acutiſſma certe inſtantia, Sed mihi dubium eſt, annon *Simplicius aliquantulum immy- tet mentem textuum Ariftotelis & cxterorum Peri- pateticorum , qui dicunt, ideo fe Calum inaltera- bile ſtatuere, cum in eo nemo generari corrumpive b- viderit ullam Stellam. Eft autem Stella pars Cali k minor aliquanto, quam fit reſpetu Terrzx Civitas _ aliqua : quarum tamen innumersz fic deftrutz ſunt, ut ne quidem ceaum veſtigia remanſcrint. S AG R. Fgpo vero diverſum ſenticbam, ac Sim- _ plicium ideo credebam hanc texttis expoſitionem difimulare , ne Magiſtro ſao condiſcipuliſque ſuis notam priore multo turpiorem impingerct. Ecquz Neon minus Yamieas eſt afſerere,partcm Ceeleſtem effe inalterabi- Campo lem, co quod in Ivfa non generentur corrumpan- bile, cor - Carve Stelle ? Quid igitur? eftne, qui forte corrum- rumpi Ste[- pl videret aliquem globum terreſtrem, & alium ejus larum ali.. loco regenerari? Nonne apud omnes Philoſophos quam, ac eft in confeſſo, pancilſimas in Calo ftellas, eic 2 9o2H Terra minores; ac multo majores plurimas ? Un- ll "= de, corrumpi Stcllam in Calo, non minoris ; momenti res eſt , quam deftrui totum globum terrenum. Traque {1 ad generationem & corrupri- onem in [niverſo vere introducendam neceſſari- um cit, at corpora tam vaſta quam ſunt Stelle corrumpantur ac regenerentur , fatius fucrit ut eam prorfus removeas. Nam confirmo tibi , nun- onam viſfum iri corrumpi globum terrefirem , aut aliud Mundi corpus integrale , ſic ut , chm per tot (xculorum ET 4 — 4 Wer 5 7 U”; * COSMICUM. feculorum decurſum nobis apparuerit , nullo ſul veſtigio rcli&o difſolvarur. $SALV. Sed ut Simplicio pluſquam fatisfa- ciamus, cique, fi ficri poteſt , errorem exima- mus; afirmo, noſtro (xculo haberi accidentia, obſervationes novas, ac tales , ut nihil duhitcm, % Ariftotelem, f1 noftra viveret ztate, ſententiam nerari , ant veterum diflo vi viſum ſit, eo ipfo im- (ed nobis cogitandum relinquit, quod {j tas jum accidentium unum ipſe vidifſet, contrariam ſententiam amplexurus , & {1cnſuum expericnti= am ratiocinationi naturali , uti par eſt, ante- firurus fucrit. Nam enim. ſenfuur rationem abere voluiſſet, ex eo utique, quod nullam mutationem ſenſu deprehendamus , de immura- bilitate non fuifſet argumentartus. SIMP. Ariſtotcles ratiocinationis ſux princt- pale fundamentum deduxit 3 privri , necetlita- tem inalterabilicatis Cali per ſua principia naturalia, manifeſta & clara demonftrando : cademque poftea confirmat & poſteriori, per (enſum {cilicet, veteriim- que traditiones, SALV. Eaquam tudicis, Mcthodus eft, qua do&rinam ſuam conſcripliic ; ſed non credo eandem & in inveſtiganda dofrina ipſum adhibuifſe : quin potius habeo perſuaſum, id ci curz primo fuiſſe, ut bencficio ſenſuum,, experientix & obſervationnm, de concluſjone, quoad fieri poſſe , certus reddere- | tur : poſtea copitarct de inveniendis mediis ad cam demonſtrandam- Sic enim proceditar in pleriſq; Þ 3 Ccien» Ariftoteles, /[t noſtri (a A . X % Yeperta vie ſua faifſe mataturum. Id quod manifelte c01- 4, fer, yi ligitur ex cjus ipfius modo philoſophandi. Narm ni»mem fu- dum (cribit , exiſtimare ſe Calum inalterabile, Yet muta» &c, co quod nihil ibi aut novarum rerum ge- *#- 62 STSTEMA, © Certituds (cientiis demonſtrativis, idq; propterea, quia fi con- | conclufionis, clyfig yera eft , adhibita Methodo reſolntiva facile | ope Method? , aacimur ad aliquam propofitionem jam demon- HAnalytica, TY LE io . | ” Temonfirg firatam, aut ad principium per fe notum : (1 vero 'Tionis in. conclufio fit falla, poſſumus in infinitum progredi, wentionem fic ut non modo innullam veritatem przcognitam, adjuvat. (cd (xpe ctiam in impoſſibile vel manifeſtum abſur- | dum incidamus, Neque dubitare debes, quin Py- Pythagoras thagoras diu ante, quam demonſtrationem invenil- ob inventam ſet, cujus gratia fſacrificaverat Hecatomben , certo guandam ({civerit, in triangulo re&angulo quadratum lateris demonſtr4- anpulo re&o oppoſiti , effe xquale quadrartis reli- | quorum duorum laterum. Atque hzc certitudo | bocatomben COncluhionis, ad inveniendam demonſtrationem non | ſacrificat. porn conducit, intellige ſemper in ſcientiis demon- rativis. Verum enim vero quacunque tandem ratione fit progreſſus Arifloteles , five ut diſcurſim 2 priori przcederet ſenſus 2 poſteriori, five contra; ſufticit, quod Ariftoteles ipſe , ut Cepe diftum ch, omnibus diſcurfibus ſenſuum experientiam antepo- nit. Adde-quod jam ante fuit examinatum , argu- mentationibus illis tuis 3 priora quantula vis infit, Jam ut revertamur ad materiam propofitam , aio, res illas noſtris temporibus in Calo deteRas, cle 8 us ccre poſſint, Nam & in corporibus particularibus, & 11 univerſali expanſione Cali, apparucrunt ap- parentque ſubinde limilia illis accidentia, quz nobis receptam eſt generationes & corruptiones, cum cx- cellentes Aftroyomi Comeras multos ſupra Luna- $tells noug YAYErint: ne quid de Stellis novis annj 1572.8 1604+ in Celo dicam,que tinc ulla contradi&tione planctarum om- r0nſpee, lum alticudinem excefſerunt, Quid quod in fa- Cle fuifſe tales, ut omnibus Philoſophis abund? ſatisfa- rem orbem & generatos, & rurſus aboliros obſer- cie Solis ipſius, beneficio Teleſcopii,prodoci diffol- Faczlequz vique conſpiciuntur materiz denſz ac obſcurz, nu- £*ncrantur bibus circumrerreftribus per ſimiles, quaram multz © ©Yot. . . ' pe UVantur in tanta vaſtitate ſunt, ut non modo Sinum Mediterra- £,.;. ©; neum, fed toram Africam, i-ſamq; Afiam longilſimd racute $,. fupcrent. Jam {i talia vidiſſer Ariftoteles, quid cum 1,tots Afia fuſe diturum faturnmve, Simplici, patas ? Africa SIM P. Neſcio, quid Ariftotcles fuerit dituras 79% aut fakuraus, qui ſammaus fcientiaram Difator erat: ſedidex parte (cio, quid {eator:s 2jus fact- ant ac dicant, yuidqz adeo facere ac dicere debeant, niſi duce,ance{ignano,capice philoſophix deſtitui ve- lint, Qunod ad cometas attinet, nonne recentes Aftronomi ab Artiiye Aftronomi, qui Ccaleltes illos conſtituunt, ab Anti- |, -. tychone conviai fucrant, & quidem ſuis ip/orum i _armis ? loquor de Parallaxibus , 8& de Calculo va- Tie tentatoz fic ut concladeretur deniq; pro Arifto- tele, Com:tas omnes efſe Elementares, Et everfo illo, quod noyatoribus precipuum crat, fundamen- to, quid reftat illis amplius, quo adhuc erefti (uſti- neantar ? | S A LV. Parcius ifta, Simplici; novus autor ulle * quid habct de Stellis novis an. 1572. & 1604. itcm- ue de maculis in Solis? Nam de Comctis , meo quidem judicio, parum intereſt , an fupra vel infra Lunam generatos eos ſtatuas : nec illa que Tycho verboſius exſcquitur, unquam fundamenti loco mi- hi fuerunt ; neque vero inter fe repugnare puto , {1 credas, matertam cometarum Elementaremn coic, & nihilominas quantum velint cos elevari polic, nun obſtante impenerrabilitate Caelt Peripatetici, quod ego are nofiro mul renuius, ſequactus , lubti- lius effſe ftatuo. Quod ad Parallaxium calcutum attiner , primb quidem il}a dubitatio, an Cormite F 4 huc COSMICUM. "1 SISTEMA | t uic accidenti fint ſubje&i, deinde inconflantia ' Antitych9 ch.opvationum, quibus calculus innititur, mihi pas | PR { rirer & has & il}as oyiniones ſuſpeRas reddunt, ma- aftronumi- XIMC cam Antitycho , ut mihi videtur , obſcryati- cas ad ſu. Ones interdum aut ad rationes accommodet, aut wm inflitu. inftituto ſao repugnantes , falſnatis nomine cra- tym accom- qucat. Hy moJar, SI MP. Quod ad ftcllas novas , Antitycho tri- bus verbis optime rem expedic, dicendo, Stcellas no- vas non eſſe certas partes corporis Cealeſtis , & ad- verſariis incumbere, ut alterationem & gencrati- onem ſuperiorum corporum probaturi , demon- oy, firent mutationes faftas 'in Stellis jam A tanto tcm- pore d {criptis , de quibus , res Caleftes cas clic, nemo. dubitat. Atqui hoc nunquam ulla ration? preftare illi poterunt. Deinde quod pertinet ad materias, quas aliqui g enerari atque ditfolvi di- cunt in facie Solis, Antitycho nullam earum mcntio- nem facit; unde conjicto , quod illas aut fabulam exiſtimaverit, aut illufones Teleſcopit, aut cert? _ _ comtingentes In atre quaſdam atfe&iunculas , aut - quidvis denique potius quam materias Calcſtes. _ S$ ALV. Tuvero, Simplici, quid cenſes, ad ob- J3e&ionem de maculis illis, importunis Cali, magi(- . que Peripateticz Philoſopiz turbatricibus , efſe re» (pondendum ? Non poteft fierj, quin ceu defenſor eJus intrepidus , effugium atq; ſolutionem aliquem quam hic inveneris, qua nos defraudare non debes. Opimones © SIMP. Audivi de peculiari hoc accidente diverſs de © diverſas opiniones. Ft qui dicat , illas cfſe Stcl- 64 2 Hs, : &« Mercuril , Circa Solem commeantes , QUz cum *illum ſubeunt, obſcure nobis apparent : & quia * plerimz ſunt , ſ#pius accidit, ut pars carum in 7 & (30M maculy 59- « 1as, in propriis ſuis orbibus, ad modum Vencris & COS MICUM. &ynum congregentur ; deinde ſeparentur. Alii efſe «&cenſent impreſſiones atris : alii Ilufjiones cryftal- «lj; alii res alias. Ego pronior ſum ad credendum, « imo perſuaſum habeo, eſſe illas aggregatum mul- «torum & variorum corforum opacorum quali \«caſu inter ſe concurrentium. Qua ipſa de cauſa | *(epe videmus, in una macula numerari decern & Eoplura cjuſmodi minuta corpuſcula , quz ſunt ir- & regulaci figara,ſpeciemque prxbent aur floccorum « njivis,aut lanz,aut muſcarum volantium : variant « firum inter (ec, & modo difgregantur,modo congre- «* pantur,maxime ſub ipſo Solc,circa quem ceu cen- * trum ſuum moventur, Neq; tamen propterea di- **cerenecefſe c{t,quod generentur & corrumpantur: * {ed interdum latitant poft corpus Solis : interdum, *etft remotz ab eo, non apparent tamen ob vicini- © tatem immentſx lncis Solaris. Nam in Orbe ec- ® centrico Solis conftituta eſt quzdam quah coepa, *ex multis tunicis compoſita,quarum interior quz- «© que ſuſtinet exteriorem, & carum unaquzque * maculis quibuſdam cxiguis incitata movetur. Et * quamyis carum motus a principio fit viſus incon- * ftans & irregularis : nihilominus ramen ad extre- * mum ajunt obſervatum fuifſe,quod intra determi- * natum tEmpus exdem exa@e maculz revertantur. Atque hzc reſponſio mihi videtur accommodata maxime cfJe ex ha&enus repertis ad reddendam hu- Jus apparentiz ratione,fimulq;dctendend3 incorrup- tibilicatem ingenerabilicacewq;Caoli.Quod h hzc ip- ſa non ſuffecerit, ingenia ſablimia non deerynt, quz ge mclioribus aliis inveniendis curam ſuſcipient. SALV. Si id de quo diſputatur,efſet aliquod aut legis caput,aut aliarum artium humaniorii,in quibus neq; veritas clt,neq; falfitas, tum quidem acumen n- genit 66 STSTEMA enit dicendi promptitudo, ſcriptortimque yariz co poſſet invenireJocum , ut, qui his rebus prz. ftaret, is ſyuam quoq; rationem probabiliorem ac __ Phulibliorem efficeret : ſed in ſcientiis vaturalibus In ſcientis quarum conclufiones ſunt verz & neceffariz , ubi naturaliD 4 nutlus arbitrio hymano locus eſt, cavendum, ne for. ars oratoria ew — nas nil effc.s. © falli defentionem ſuſcipias, Nam ibi mille De. moſthenes z milleque Ariftoteles , vel 3 mediocris ingenti homine unico, qui mcliori fortuna verum amplexus cfſet, profternerentur, Ergo remove, mi Simplici, conceptam illam ſpem tuam, inventum iri homines do&iores, & autorum Je&ione multiplici nobis exercitatores, qui in ipftus naturz contume- liam, cfficere vera poflint , quz falſa funt. Ft cum inter omnes illas opiniones, de macularum fola- rium effentia hucuſque produftas, cam quam Arewments odd cxpoluiſti, veram, & proinde cztcras omnes neceſſaris las falſas arbicreris, age,ut etiam ifta ſubmoveatur probans,a- animo tuo,quez certe Chimzra fallifſima eft , omiſſ1s exla; ſolares ſexcentis aliis quz ci inſunt abſurdis, nonniti dupli- generart & com experientiam in contrarium adduco: prior cſt, _— quod ejuſmodi maculz multe ſaboriri conſpiciun- Demonſtra- tur in medio difci folaris,pariterq; multz diffolvi & tio evidens; & evaneſcere, remotiores tamen & circumferentia So- maculs lis : quod eft argumentum necefſarium,ecas generari corport ſola- g; 4ifſolvi. Nam fi citra generationem corruptio- __—_ nemq3 comparent ibi ſolo moru locali, cun&z per E-- extremam circumferentiam & intrare & cxire con- Motu ma- (picerentur. Altera obſervatio pro illis, qui Opticz exlarum non ſunt imperititiimi, 2 mutatione apparentium ti- <7 " gurarum , & ab apparente mutarione velociratis Fam Solis ors, neceffariv concludir,maculas effe corpori fo- tardus ap.. 1ari contiguas, tangendoq; fuperficiem ejus, com parer, ipſa, aut (ſupra iplam moveri, nec ullo modo remo- £is yn R—--- E-6-3 tis 3Sole orbitis circumgyrari. Arguit 1d motus, Figure ma verſus circumferentiam diſci ſolaris avparens tar- ©#/47%m ar« difimue, & verſus medium velocior: arguunr figu- © ſſumavers rz macularum, circa circumferentiary - ar&iſſimz. out" relpe&u cjus ſpecici quam in diſci medio habent: ed ſciſolarisgy quod in medii difci partibus, plena ſcſe ma jeſtate, cur talis aps & quales revera ſunt , conſpiciendas exhibent: ver- P4r&at. ſus circumferentiam autem , propter convexitam globi reduftam ſurſum, compreſſz magis apparent. Quz vtraque diminutio & figarz & motits, fi quis eam accurate cum obſervare, tum ſupputare no- verit , preciſe reſpondet maculis corpori folari contiguis ; diſcrepat autem inexcuſabiliter , ft mo- wm iiſdem tribuamus in circulis quantumvis exiguo 23 Sole intervallo remoris, ut ab amico noftro in E- piſtola de maculis ſolaribus ad Marcum Welferum Macule ſo- prolixe demonſtratum cft. Ex cadem figure muta- {ares non cF tione colligitur, nullam carum eſſe Stellam, aut a- 2"! fewre liud fphzricz figurz corpus; nam inter omnes figu- ?**"' of Soar , entia ſuppeditaverit, cum' Ariſtotelis doQrina con- Ariftoteles, cillari pollit. Certum enim cſt , duas veritates (ibi Senſum ra- invicem contrarias elſe non pole. | FTiocinatioi $ ALV. Urexperimenta ſenſuum, cum ſolidi- :- PrefertAri- gribus Ariftotclis dogmatibus concilies , nullo la- | Motels. hore conftabir. atque hec efſe verum , num quid Ariſtoteles ipſe profitetur,quod de rebus Ce&leftibus, ob nimiam carum diftantiam, explorate tratari non poſlit? SIMPL. Profitetur hoc aperte. S ALV. Numquid idem abſque ulla dubirati- one vel titubatione affirmat, id quod expcricntia ſenſuque demonſtratur, omni ratiocinationi quan- tumvis probabili ac ſpecioſz anteponendum effc? SIMP, Afirmat. | SALV. Ergo ex his duabus propoſitionibus, quz ambz Ariſtotelem autorem haben, altcra hc quz fenſum ratiocinationi anteponendum dicit, . multo firmior ac ccrtior eſt, quam altera , quz Calum : © COSMICUM. 69 Caſom ivalterabile patat. Et proinde mapis Ari- Caltalterd. fotelice philoſophaberis , fi Calum dixeris altera- vile JOG bile, propterea quod fenſus hoc doceat, quam fi fermmnl a, Calum dixeris inalterabile,quod :dAriftorchica ra- riftotelis do- tiocinatio fuadeat. Adde quod nos multo melius #rina quam Ariſtotele poſſumus de rebus C.celi difſerere, Nam #4 , que t- dum conficetur ille, cognitionem talem cſic fibi dif- dem inalte= ficilem , ob nimium ſenſuum diftantiam , eo ipſo FORE Fat: concedit, eum, cul talia miniſterio ſenſuum prx- Teleſcopii ſentiora redduntur, majori quoque certitudine de beneſicie is philoſophari poſſe. Jam autem nos, beneficio melius ipſo ' Tdeſcopi), tricics aut quadrapies propius quam A- Ariftetele iftoteles admovemur Calo ima *7cÞusCe. rift adin: ur Calo, fic ut in co plurima leRtibus dif” poſſimus obfervare que non yotuit Ariſtoteles , 8 {ororembin- inter alia maculas iſtas in Sole , quz prorſus ct fne- ,,,,. : runt inviſibiles. Ergo de Calo,deq; Sole nos Ariſto- tele certius trafare poſſumus. SAGR. Interſlum animo cogitationibuſque Simplicii, ac video, 'perſentiſcere quidem cum ar- gumentorum firmiſſhmorum pondus : interim ta- men ex altera parte, dum autoritatem , quam a- pud univerſos Ariſtotcles acquitivit maximam, in» tuctur: dum refpicit ad nameram celebrium in- terpretum, qui ad explicandam ejus mcntem omne ſtudium operamque contulerunt ; dum confiderat alias ſcientias publice tam utiles ac neceffarias, qua- rum pretium autoritaſque magnam partem fide ni- ticur Ariſtotelis ; exhorreſcit nonnihil atque per= — cellitur: videorque mihi hzc dicentem audire: Et Simplicn ad quem deinceps recurremus controver{Jarum no- CrENIING. ftrarom jJudicem , Ariſtotcle carhedra ſubmoto? Quem alium (c&abimur in ſcholis, in Academits & Gyninaſiis autorem? Quis Philoſophorim 0+ mnes naturalis - Phjilolophiz partes , ,tam concin- no | terabils, STSTEMA4 no complexus eft ordine, fic ut ne particularem uidem conclufionem ullam prztermiſeric? Erga Ifolanduin erit hoc zdificium, in quot tot viatores perfugium invenerum? deftrucndum illud Aſylum, llud Prytancum, in quo tantus Studioſorum nume- rus tam commodum nafus eft hoſpitium, ubi nul- lis aeris injurits expohiti , nonniſt pancis revolutis pagellis plenam univerſz naturz cognitionem acqui- rerent ? evertendum propugnaculum, quod adver- ſus omnem inimicorum afſultum tutos przſtar? E- quidem haud minus indoleſco, quam quiſquis et i} le, qui pottquam longo tempore, maximis impenbs, opera plorimorum artificum extruxit cgregtum pas latium, chm poſtca videt id ob male ja&a funda- menta ruinam minart , ne tanto cum cordolio ſub- rutos venuſtiffimis tot pifturis infignes maros 3 ſub- verſas, ſuperborum ambulacrorum ſuftentacula, co- lumnas; inaurata laquearia deje&a; proftratos ſtipi- res, fronti(picia , coronas & marmore ſfumptuoſas aſpicecre necefſe habeat, objeRis catenis , oppolitis fulcimentis, antemuralibus ac retinaculis ruinam antevertere (atagit. | | SALV. Ergo vero Simplicium de fimili cafu metuere veto, multo minori cum impenſa przſtitu- ' rus eum indemnem. Neque enim periculum ct, ne tanta philoſophorum ſolertium ſagactumque multi- Philoſophia tado, ab uno alteroque nonnihil ftrepitts excitante Peripateti- perculla, vinci (ec finat : imd non tam Rtyli corum ca eſt inals acjem retundendo, quam ſolo filentio procacitatem caliam in contemptum ac deriſum univerſorum ad- duxerit. Vanifhme creditur, autorem hunc illum- _ ve refutando, novam ftatim philoſophiam introduci polle : quin opus eft, ut prius quis diſcat concinnare gc novo cerebrum hominum, aptumque reddere ad diſcer» | Pe 25.90 2-J CIO Pn WY Oe "0A g—_m—_— alu a. IFCm req ores lum, me- nuls utis Jul- {oi 6 & (96 t i] 1s, Pas Jas 1h- 1b- ,O* pt- ſas .COSMICUM. fcerneadum 2 falſo verum. Quz res in unius Pei poteftate fita eft. Sed neſcio quemodo aut quo loco in diverſum a priore ſermonem cxerraveri- mas ; nec poſlim in viam redire, nifi duce memoria ta, SIMPL, Egoprobe memini. Verſabamur in eſponſtonibus Antitychonis ad objc&iones contra immutabilitarem Cali : quo loco interpoſuiſti hanc demaculis ſolaribus, ab eo prztermifſam: & credo examinaturom te fuiſſe reſponſtonem cjus ad inſtans tiam de:Sreflis novis. | "$ALV. Sic eſt. Utergo propofitis inſiftamus, videntur mbi reſponfioni Antitychonis ineffe non- nulla reprchenſione digna. Primo, fi duz ftellz no- vz, qoas in alciſiimis Cali partibus collocatas & du- rafſe diu, & evanuifſe denique , non potefſt ncgare, nihil &i negotii faccſſunt in aſſerenda inalterabilira- teCoelj, eo quod illz non {int certz Cali partes, necin Stellis antiquis aliqua mutatio contigerit; cur ergo tam anxie ſeſec, tam operoſe Cometis opponitr, ecolque Cxleftibus regionibus undique proſcribir ? Annon ei ſuffecifler, idipſum de hisdem prxdicarec, quod de Stellis novis, hoc eft, chm Cometz certz Celi partes non fint, neque mutatum quicquam fu- eritin Stcllis ejus, ideoque nec Calum illos, nec A- riſtoteſis do&rinam ullo przjudicio gravare ? De- inde non ſatis perſpicio, quid tandem intimo ani- mo conceperir, dum confitetur quidem , alteratio- nes, ſi quz in Stellis acciderent, ipſius prerogative Cali, hoc eft,inaltcrabilitaris &c. fore deftrufrices, idque propterea chm Stellz, concordi omnium conſenſu fint res Caleftes : contra vero nihil eum hoc turbat, fi exdem alterationes extra Stellas , in reliqua expanſzone Cali, fieri dicantur. Quid ec- ojtes 7 ts SES LOO. , Oy OY. " Es ets a3; nd nr a ee » "WRIT 72 3 Sr 2 By 42088 5 AE NY: WF © NOI ae- Poe 0 : L : 4 i "STSTEMA nim ? an cxiſtimat ille , Calum non eſſe rem co&!e. 2m? Qaod ad me, credebam , Stellas appellari re Ccaleites, propterea quod effent in Calo, aut mate. ria Cceli conftarent, adcoque Calum plus illis ee Ccalcſte, ea ratione qua nulla res magis terreftris aut igneadici poreſt, quam ipſa Terra,ipſe lenis. Quod | preterea nullam macularum Solarium facit mentio- nem, quas 8& produci, & diffolvi, & corpori folari proximas efſc, & cum ipſo vel, circa ipſum rotari, neceflaria demonſtratione probatum fuit, id mihi przcipuo indicio eſt, fieri poſe, ut Autor ille, po- tius aliis placendi quam fibi ipfi fatisfaciendi ſtudio | ſcribat. Cum enim peritus mathematicarum diſci- | plinarum haberi velit, ficri non poteft, quin demon- _ Rirationibus perſuaſus fucric, ejuſmodi materias cle necefiario corpori ſolari contiguas, & eſſe generati- | Generabzli- ones atque corrupriones adeo magnas,ut nulla tan- : -TtTalte- ta unquam in terra fiat. Cumgz tales, ac tantz tam- | Tavllits5, quefrequentes fiant in ipſo globo Solis , qui dubio majore cor- "ps KIOUD . * . poribus mi- PrOcul nobiliſſima Cali pars habcri potelſt; quz ra- > Canis perf-- tO tam potens crit, quz non ctiam in aliis globis ta, &ionemcon- les accidere poſſe perfuadeat ? | citrent,qus S 4 GR. Nonpofſumabſque ſumma admirati- _ - one, atque etiam abominante intelle&u avdire, pro ROS inſigni nobilitatc atque perfc&ione corporibus na- liffima eft turalibus 8& integrantibus [niverſi tribui ,. quod 6 tems. AIM impatibiles, immutabiles, inalterabiles &c. | - . ratidnesque CONtra vero pro magna _imperteftione haberi , ctic Inca fiunt alterabile, pencrabile, mitabile; &c. Meo quidem Terra, ſub- Judicio, Terra hac precipue nomine nobilifſima latis aite- & admiranda cenſeri deber, quia tantz & multitu- ey dinis & varictatis alterariones, mutationes, genera- G inertis 0nc, &c. inceſſabilicer in-ca fiunt.” Quod ti mu- otij plena, (ationis omnis cxpers , non niſi vaſta ſolitudo 1 et x A TY AS! IE < RT Wn h " uf N20 MI PS ON, BP Ee I YENC. be PE. 4 Bt IE ROE. V8. een 4 2 IF PT n "INE KL £0 ſr Td IA TILA Do W- IX Ip , NO MEEA2 1 a2. a F6r 4 x% 6 gs 7 . z4 OE. 4 Rs Any 1.9 CRORE I a. 2s, a" > CESEEE < © - ” oO COSMICUM 73. ſt arenaeca 4 aut ſolida cx laſpide maſſa; aut poſt bees \Difuyium, dilaphs quibus opericbatur aquiz, globus axttifſec immenſus ceyftallious , in quo neque na- - 1; | KWH nec alcerarerur, nec mutaretur dcniique res J ulla; ccrtc dixerim iflam, inutile Mundo poridus, nets, ignavum, & verbo dicam , ſuperfluum , cari« larj | am nec excarce in rerum natura : facertinque - higeandem differentiam , quz > inter animal vi- vm & morcuum. Idemque dico de Luna, Jove ter lobis mundanis omnibus. Sed quant maltatem. diſcurſuur popularium attentius confi» # d&0, ram magis cos Jeves ſtulcoſque deprehendo, | quod gemmas, argenturn, aurum , res pretioſas ap- dlamus ; viliſimam contra Terram & lutm? Ec-,,,,. ., quare his talibus rerum zſtimatoribus non venit in ,,, 8a mentem, fi tanta Terrz raritas cfſer, quanta gemma- miſque nds rum aut metallorum pretioſorum ct, neminem fore bilior, © Principem, qui non ultrd adamantum , Chryfoſi- hortimque ſarcinam., & vel quatuor onufta auto plauſtra commuraturus fit cum rantula Terrz pat- _tieuls, quanca ſufficeret plantande in exiguo vaſcul6 ariz-, ant ibi ſminandz*malo Medicz , ut cjus orgum, incremencum, pulchras frondes, odoratos - flores,, bdlos adco frufus inrueri liceret? Etgo Peturia & enuria et & abundantia, quz __ aut ou aut _—_ m_ utilicatis opinionem in animis vulgi conciliat : qui? - % &quiaque pure ſpeciem haber, interim cum ip- e.cum Þ urimam quidem aquz doliis permi- | verint. Equidem cxiftimo,cos qui tanto opete Incorrupri- | bilitos vul- incorroptibilicarem,inaleerabilicatem, 8c. extollurit, "77% wee id facere nimio vitz defjderio, mortiſque formidine, A rs = dum yon cogjtant , quod , {i hotnince effent im ;, mortales, wS SF S T EMA 3 fnoftales, ud ipſos ordo nafcendi, Mundiimque vi. -* Vityperato- ſendi nun oam erventurus*frerit, Digi profecto _ OCT i ut ificidant inaliquod Mediffz caput , a quo tran. 2" . Mucchtur in Faſpides,aut Adamantes,quo perfeRio- convert! Fes, Jum ſunt, evadant. E merentur. ; A LY Fotfan ecam cjuſmodi metamorpho- fis com ipſorurd! aliquo commodo conjunfta foret, Mclius enim opinor eft, omictere diſcurſum, quam diſcurrere fiviftre. So © STMP. Minime dubitamdum eſt , multo perſe- EorporaCes Xiorem effe Terram, chm ct, qualem eſſe videmus, leftia, uſs- 7 pot miitaVilis , &c. quam fi maſa lapidea bus Terre elfſet, ac vel folido adamante derifſimo B& imparidi ſervientia; cofiftarer. .Verumtamen itz conditiones quantum non nif1 moe ' tu (& lap je nobiliratis Tertz conciliant', tanco imperfcRiora neodih reddiir rit corpora Ceolttia, fn quibns efſent omnino AJ bent.” "A "/ (uper fuz. Nam corpora Coletia, hoc eſt, Sol, b Luna RcxterzScellz,non aliamin oſum,nif ad Ter- r# ſcrvidurm ordinarz; ad conſequendum hunc fi- nem ſuum ala rt nulla, _nift motu & lumine, in- digent. valtiffima , $SAGR, Erg 50 natura perfe&iſſima, nobilifſima” tot Srois Citellia , inparibilia, im- ... mortalia, divina, non alium in uſym condidit atq; WG end direxit, quam ad ſerviticm Terr patibilis, caduce, 5 - «+ mortalis ? ad ſervitium cjus quary'tuMundi-fzcem, -omnis immunditiz ſentinam appelſas? Fccur erat 2 'opus, copora ce&lcſtia immortalia conflityere, ſervi- X tora caduco?. Sublato hoc-uſu ferviendi Terre in- Y + numerabilis itfa multitudo ! corppram 'Celeftium omnium, 'inurilts omnino S(aptrflua/relinguitur;fic | 205, mutuan aliquam operationin' iter foe nec ha- t, nec habere poſſine , cum' Sthhia Tinit inaltera- bits, Amaczbis imparbla, &c. Vetbi cauſa, fi Luna 5 ”y _ © VF, 195 0 NR 4 N : W: FX barge! * he ; 26 Fw what g x kate LA q © > $255, "7 LE I £ 4 we oty f ' ; EY wo ts oy 2 >... IS "RE... > 62 IN a a Xx f. - Wh F.7 k. Ry. LT Act», ow . 1 "OR 4 \'r3. Wy J Ry ” cn MY Yak == _ on PA" oo TOS Þ I; 'proinde neceflarium elle , ut corpora Ccalc- Il compesy _ tia Gar #terna, | [ $4GR, Omnia bene habemt. Atqui f zter- | nitati integri globi cerceni procfus obſtat corrupti- Corpore | Me SIS Mr RS * + "06 by bd. va F. COSMICUM. yy 75 ima eft impatibilis, quid Solem, 'vwe aliam Stdlamn CorporaCat operaturam in ca putes ? fine dubio minus efficax wn dp operatio, quam (1 quis intuitu ws As {eſe operatie menam -auri mafſam liquetacere velit. Przterea one carents chlji-viderur cf{< necefſe, ut corpora Caleftia , dum by agcucrenc ad generationem & alterationem Ter- ce tpla quoque- fimt alterabilia : alias videre non alam; applicatio Lunz vel Solis ad Terram gene- tionum producendarfi causs, quid fir aliad, quam ocean Ratuam lateri ſponſe jungas;, & £68 juagione prolem expettes. | | " #8 IM P. Corruptibilicas, alecratio, mutatio, 8c. ” Cant in imcgroglobo terreſtri, qui ratione ſuz 1,,,517 imegritacis non minus eſt #ternus, quam So aut Lu- ras non rar na 3. (ed: gencrabilis & corruptibilis quoad partes 610bo rer- - 14 quidem verum eſt, in iptis partibus 7eftri {ee ationem & corruptionem effe perpetuas : & — ws tales, requirere operationes Cakſtes zter- , .;,, [ " tit. bilitas partium ſuperficialium,imd {< hzc generabil- Oe lizas, corrupribilicas, alrerabilitas, 8&c.. ci magnum },...,,;, decus, 8& perfeFionem conciliat , quid ni poſlis ac ,herabilia; debeas alcerationem, generationem , &c. admitre- reparicer in partibus externis globorum Ceaoleftium, am 'hinc :illis accedart ornamenteyn1 , nihil actem fioni decedat , neque tollantur aFiones, imH potius augeantur; dum hoc modo fir. ur non modo incrram , (ed etiam omnes inter ſelec mutud ope=- rentur, ac ipſa Terra ctiam in cofdem ? 1 >S$ST-MP. Hocfhieri non poteſt, Non generationes - murationes, &c, 'quz acciderent , verbi gratia , 76 STSTEMA mn | 'Luna, forent inutiles ac vanz. Natura vero nihi +; frutca facit, | 3 SAGR. Er quare forent inutiles & ya. Generatio- STMP, Clare namyuc videmus , & manu pal. nes (&f mu- pamus, omaes generationes , mutationes , $&c. quz i} , — cuqaihgg frune in Terra omnes, aut mediate, aut immediate tingentes, dircQtas cflc'ad uſum, ad commodum , ad benefici- emnes by. um hominis, Hominum gratia generantur equi: manis «fi- ad nutrimentum equorum producit Terra fanum, bus inſer- jdque nubibus irrigancibus. In bominum commo- un”. dum acnutrimencum naſcuntur herb, fruges, fru- fecz, aves, piſces: & in ſumma, i diligenter ifta perluftremius & examinemus, omnia in hunc dirc&a _ finem animadvertemus, ut hominum neceſſicati, uti- litati commodo, vo]uptatique ferviant. Jam au- tem quem uſum, quzeſo, generi hamano preberent illz generationes in Lunazaut alio Planeta ? nifi for- te dicas, ctiam in Luna homincs dfſe, qui fruAibus ejus gaudeant, quod cogitare , aut fabuloſum , aut impium eft, | ' Tunagene= | SAGR. AninLung vel alio Planeta [generen- rationes no- tur aut herbz, aut plantz , zu; animalia (imilia no- eyes ſtris; an pluviz.iſthic, vent, fulmina Sc. qualia cir- = os ca Terram, producancur, neque ſcio ,, neque credo, minibus - Malo mints, homines ibidem habicare, Sed inte- inhbabitatuy rim non video, quamodo ex £0,quod nihil ibi fami- lenoſtris rebus generctur, inferri neceffarid poſlit, In Lunz nullam altcrationcm ibidem accidere,-nec effe poſſe 3 pr ſſent eſſe ces alas, quz mutenrur, generentur , & difſolvan- 6 - , 09a tur, ' non ſolum 2 noſtris diverſas, vertim cti- diverſe, 4am ab imaginatione noſtra Jongiflime remotas, HER & in ſumma prorſus nobis incxcogitabiles ? Et q-emadmodum haud ambigo , (i quis in valta _ FT crab tym fit quales ſunt Sphinges 3 Sirencs, Chimazxex, S8ALV. Szpenumero Phantaſiz ac (peculatio- mihi, poſſe quidem cxcopitari nonnulla quz in Lu- ha_neque ſunt , neque efſe poſſunt : nihil autew, 4 A Y « - Yr : Ke 2 4 An. a. , *; by . t 5 IN ab eg” : "X00 T FE x _— "IE 6 1 VE LO ITN "WIS 2 y LR SS Ak, © 0s ; - __ ( © KY» \Y 1 to ECOSMICU «= 7 ; . : 4 f L..:::04gs aveſque natus effet & educatus, OW quisEle- { nn: quicqaam de clemento Aquz cognovifſer, , ,*.. puts ©. LPY AY a imaginando CONCEPUUrnt,, 0 cognitione | naturn effſe mundam 2 Terra diverſam, plenum ani- 7iftiraere- matibus, quz fine curribus, fine aliis velociter ince- rur,is nil.de cant, nec in ſuperficie modo, ficuti ferz ſupra Ter- 14vibu, | an, fed penicus in ipſa profunditate ; nec ſolim - vefoſets Ingegant, nerum quocunque placet in loco ſubli-,,,,; fbr | ax immobiles, id | avcs in acre preftare nonyoſer. poſſunt : adhzc ibidem homines etiam habitarc, ibi- em. cxtruere palatia civitateſque,tanto autcm itine- rum-uti compendio, ur ſine aſſo {abore, cum omni amilla-ac domo,intcgriſque civiatibus, in remotiſ- mas ſelc regiones conſerant quemadmodum,,, in- accidere poteſt, ut in Luna, remota , materiamque for- proinde omnino fint 3 noſtra cogiratione diſcre- pantes. - Nam quidquid ſub noftram imaginatio- nem cadir, id aut Jam ante viderimus oportet: , aut ex'rebus rectimve partibus jam ante viſjs compoſi- uri, 8c | 8 de hiſce'rebus indulli: tandemque viſum eft ut opinor, corum que ibi ſunt aut cfſe poſſunc, nit cy , G 3 af ifſima X . F , ; ms St ” Ee SO tet oe orc rd Rs SED 44 Bens.) ER: S688 wii bo Who oo dre de ee th ot ES EE ae Eo Ce RI # Wl en 23s N : oo CONE Ee EE A on EEG ES ES — EE rn PR OE? wL->. L on be be ER ne Go das oe RE IE IK 2 LE f E k >3d I SEED 54 "% Fo 497 xe £4 X4 : » . + Sp GOT Dos D-> \ —R _ - . J . > « RE be - bo ; \ ( Tr = Fas mn 2 Jig 4 Y » r ; Late be ; Ly A » © ; | ny & y vY 1 r £. , . s. . "et «geil movendo , vivendo, & fottaffc neralic ate, nimirum eas res, quz Lunam ty Ls, 5 rmpee' rr magnitudinens & pulchritudinem | nc yy nt cf van ro ge Conditoris &Reftoris , encomiiſq; ;" oy 4i. "per ando gloriatn modo recipicndi lumen per modum. a noftro diverfiſimum contemiplando | pevarilioabus Bed, : ; | ; Ws YL x a” D F . P 4.4 (1 | | I 8 nmuranCnen Sa gnD ESD mþ 7 LL YO. 2 ooes on es a. an wn MAS) mi | _— 3 T3 5 _ -. - = oo. - SM u 7 en (olare. Nami Lunz ſu | IT 2 . plana elſct, Prima La ingadew momentoyota pariter ilyminarctur , pa- 5 2217S iebrque itora, in.codem momenta. Jumine privars- ratiane p44 weznon aptcm primo partes Solem-re{picicntes 1 & gura;pro- u6CEl ve ſequentes, fic ut ad oppolitionem progrel- 5«tar 2 mor {ven autem ante , - tOLu8 apparens diſcus ilaftre- do illumbe dig? Gui:contrarium:, prorſus cvcniret , &. vihtlis g07n® jnsfuperficies cfſet concava : hoc. eſt, Wumin LIN = nciperet. a-partibus;:eyerlis 3 Sole. - 'Deinde non Secunds | minyb/ac Terra per { obſcura ot fe opaca, per conformie 0- en apta eſt ad recipizndum & reper- #4 quod g. | cutſendum lumen Solis quod facere, niſi ralis eff <> Tram or wnpolict,, I eotia materiam CJus denſifim mam {a- A oa _ ldifimfmque judigo, non Minus ac Ferrz. Clarg lariv grgomento luperhicies F Jus >, magnam partery - | ia,.ob multas eminentias atque cavitates, One Ter tia. Mas Teecopi dereftas 2 quarum cminentiarym mulrp _ __ omni r:{pondenc alperrimis & preraptis apud atque mene +Mar _ muke/longo centurn cipciter toſa, ſicut miraſtu contin antur : aliquz in nadum ir O& Terre. tcumolam achumus; Apparent cham hi mpld ou. fi ac ſglitarii 5; copfragoli. { atis, & $i Luna ratrg. geres-(wtar enim nomine, cum ad rem.cxprimendag tic &50b/cue - os ludunt « Srindtos erfz. magnituginis, arcas jAc adu ag ire 1,0" us | dani, formancque- yarias nguras s: pracipue. cir- haber, eat qourary. 'mules habent in medio manterd & —_— @tis-altum<- pauciores materia nonnihil obſcura, rerreftris explentur, tali ſcilicer , qualis et magnarum, macys 7 maximus, a 4 oh G oY Quarto, COSMICTY M. 79 "i pt. Mane qerofrequentes ibi copſpicluutar, age ne daritew. + ptinaJiud haud;occurrat) iique fgtis emincnees, 771atis, di- * 4 "53 F OSYSTEMA 2 F 4 BY” minns al > prague orbe plend Jacere, modd 2qua portione dividi, mox . femili modo, In talcem curyari, nonnurquam omnino confpeRui - eademgue”'\ ripftro fubtrahi , quando nimirum radiis ſolaribus bf 174 pl rg occultatur , immcrſa tenebris ea parte quz Terram bk «1 rs ref} icit : ita preciſe conſpiceremus ctiam & Luna, dem periodo, iifdemque- phalibus illuminatam 3 - Sole faciem Terrz. Sexto. * | '$ AGR. Subfifte parum, Salviate. Quod illu- 'minatio Tetrzy ratione pha oo PR *:-a 91] from y apparitura fit & | Luna per omnia firnilis huic/quam+ Terra nos ob- tervemug in Lyna, id quidem intelligo : ſed non bc- erncie lunari fit uno Verr 1 in Terreftri-viginti' quatuor r or horis. V. V "I cft,quod ef 2 Solis, in illu- nandis His duobus corporibus , obeundaque ore {yo tota illorum ſuperficie, abſolvatur in uidgem, unico die naturali, in Luna vero; mentc 2 Sednon ex hoc ſolo pendet variatio figura- rom ſeu phaftum, quibus rerreſttis ſuperficici par- L _ tes laminate conſpicerentur & Luna: vertm cx - diverfisaſpeRtibusqueLunzcumSole interceduns. 3 | Hincſiverbigratia , Luna Solis'motum exaRt? c- Queretur, & aliquo caſu ſemper in ex linca, quz Ter- ws png ram ES ++ V dem illurninatio Solis in ſap ns ONES +," > REY . W xn 4 EF HR » po £ X : FD s , Ks "7 oo, c . r y LO : bs 1; ER _ 0 A mn N " ” — _ »t i - 7. 4 = 2 * y CE VP 1 rs LR 0, qu6modo illa fiat eidem periodo': fiqui-. EY GD" "IC as tos _—_ ——_—_— 'Y WI-LRS L >. EV COSMICUM. Fart ineer ac Solem deſcribitur, hzreret co afpefu wen nos conjunEtionem appellamus , 'tunc Lnna ſemper idem Terrz hemiſphzrium Soli obje&um jiegeretur,, idque perpetua luce undigz perfuſum. icut comera, tf Luna ſemper effet in. oppoſitione Solis, 1 nunqu am Terram viderer, quippe parte ſui tg- ofa, Hp inde inviftbili, Lunz ſemper. objc- Qam. Sed: quando Luna ct in qudratura Solis, cune hemiſphacil terreſtris, Lunz objc&i mediectas illa, quz Solem reſpicit, luminoſa c> : & altera a So-. leaverſa; eft obſcura: & proinde pars Terrz illu- - minata, circuli dimidii figuram Lune exhibcret. | us F +846 R, Omnia re&iſſime capio , &- jam ſatis m 0, Lunam digredientem ab oppoſitione Solis, a, ubi-nl 1] de illuminata- terreftri ſuperſicie videbat, 2 | arqueindies accedentemJad Solem, panjatim con- ſpicere particalam aliquam facici Terrz ilJuminarz, 1- | camque in forma tenuis falcis, chm terra. fit rotun + | dat deinde dum Lunaſuo motu , de die. in diem ore viciniar, plus pluſque ſemper ci de illumina- . tone rio terreftri aperitur, fic ut ad quadra- : note oma exaA>. medictas ob jiciatur , ficuti o | nos viaſſimtancundem de Luna conſpicimus, Con- | tinuato-poſtmadum accefſy verſus conjun&ionem, ſucceſſive pars major de illuminata ſuperficic ſelec. oftendit : tandem in conjunRtione , totum hemis. phzrium-laminoſum apparct. Ec in ſumma, re- &fime-percipio, qnod id , quod accidit habitato- edn gtiam Lune, fi qui cfſent , incolis acci-, gn TerramLJed ordine contrario, ni- mirun x nobis plena eſt, & in oppoliti- one Solis, eunc Lbas Terra, effet in conjun- Qione Solis, obſcara prarſizs & inviſbilis, Contra _ ille, qui nabis c conjun&io Lunz cum Solc, STSTEMA Sole, % proinde Lona':fflers '& obſcura, foret illis oppoſitio Terr# & Solis, &-ita dicam, Terra plena, hoc' et, *tota Iaminoſa. Er tandem quanta pars fa aperficiel luminarts illuminate de die” in diem 2 nobis exhiber;' canta quoque/pars obſcure Terre, codem rempore, Lunz obſicityur ; & quantum ob- ſcurz Lune nobis obverfatur, tanrundem illumi- natz Terrz'obverſatur Lantz : ficur foldm in qua- draturis fli medium orberty illuminate Lune , & hi rantundetmTertz confplotate, Unain 're aiones itz muruz differre: mihi” yidentur. \Nimirum po- fito, non. ante concefſo ,quod inFuna fic, qui Ter- ram inde contueatur, is quotidie videret totam ſu- ficient- tereeftrem , 'mediante moru Lunz circa | Terram, 2g-aut 25, horls>z- nos /autem nihil vide- mits- aliad; njfi- medierarem Lunz;, cum ea non revolvaturin ſeiplam : quey fieri neeothd effer , » fi le nobiz totam} oftendever; 7: it ©: 'FA'T LLAL 'Dummodo 4d: non [ackflan contrarit pong hen rþvolutio Terrz in'ſeipſam, cauſa TOR wteram medjeratern nunquam' videa- id: gwod fra 'neceffario fierce , fir Hahaberct —_— > Sed ubi'maner attera-differentia , quz alter iſi{ Ire 0bſervatxex' adverfo refpondeat? '$ AGR;"Eequisi ill Jam: enim aig mihi non occurmey” "SIOET /V fa eſt, dis Terra "v0u rolhe: notaſii) ; Linz conpiciar;Þ 2Euna: vero clatur 'tota Terva ' comry -tora Terra _— .anam;, (ed. Lunz:-tmedietatem folum vidce | "Nam ; habiratores, w ar irai dicam;hemiſphz- ol Linngoivuperiortt, quodnobis eſt 'inviſibile , ca- rent omnino conſpetts Terre ; atqueiii forte ſunt Amtichthones, Occurrit-jam hoc loco. mihi ccr- as | tom | Tota Terra A. 0.8 M ICUM. phznomenon , ab Acadervico no= | coi equentiz deducynrur : una , quod de Lona? det Lun , commercium quoddam, ac, ſympathia. . mtvralis intercedit cum Terra, verſos quamilla ta- ideterminata ſui parte ſpeMtat , neceflaffum eft ut» linea rea quz- centra fllbrum conjunpit ,! ſemper © tranſear per idem panCum” ſaperficici Lunaris. un- » deis, qui'E cemro Terrz Fimam intocretur,, vide- inſedier eyndem Lung diſcum preciſe rermina» tary ab cadem circumſetentia. Si quis'vero fuper- ficie-re#reftrl Intiſtit, raflius ab cjus oculd ufque ad cenrrom Lunaris plobi {gra 'non”rranfiret per iden fiat ſyperficel 'Lunaris, per 'quod wanfr figex centrum Terrz'Lunzque” ina, nificonti & Luna verticalis efſer; Lunk yero poſit3in Orimnte vel Occideme: poritum incidentiz radii vi- Rnlyperiin Fey lintz,; centra, evimnirgentis: & proitide Pars hemiſphiztt Lunaris bee: deve & hangen Pics orienti bY Go for ; por nn ti inferior eſt; ſatis ergo 'riotabilis ertt_facienda - rentiz aſpedas iftarum partium ſuper foris' be inſert» ors, fic'ut fam aperianrur, mox -Aſcondaicor ma- colz, vel altz illarum partium. res notabiles. Similis variatio oþſeryari quoque drbebat verſus extremi- fatem borealem 8 auſtralem cjuſdem difci , pront- - Luna Im hoc aur illo; yentre ſui Draconis inventor. am Fran obſer atum in Lyna , unde'duz necelſe- \ E Terra "1 medietas &' rhcdicrare videamus : alters; quod mo- 7 ng con- preciſe Terrz centrom obſerver. Et phz- ficitur. ;\ & obſervatio' fic habet. Quaindoqui- &ISTEMA4 107 "© ris, jam globum reſpicere , nec unquam inde di- Ecquanda tandem ope hajus admira- US M0 Gris Ik T4 ram obſcrvationum Inventio- SAL P. Si » qui fuit hafFenus, idern quoque deinceps crit admirandarum. inventionum progreſ- oy et quad ſperemus » or procedentc terpore UrOS ca, QuZ Jam ne quidem imaginatione conci- — rmnmajs; pere poflumus, Sed ut ad inftiturnee ſermonem atze i. Fedeamus, ao, ſextam Lunz cum Terra conveni- vine clare- 36-99" ra jos ſolares illuminatione fortiſfima refic&endo: que flaminatio Lunarem, opinione mea, tanto mais ſu- xrat, quanto Terrena ſuperficies Lunarem excc- k -$ 4 GR. Antequam ultra, Salviate, pergis, fine ” | offendam tibi, ut ad primum quaſi nutum toum penetraverim in cauffam. accidentis cujuſdam, de noſexcenties cum cogitaſſem, cam tamen excogi- upetficie Terrz & Maris; quod quidem lumen tan- to clarius apparct, quanto falx < accutior, tum e- m pars Terrz luminoſa, Lunz obje&a, major cſt, xta id quod paullo ante fuit concluſum : quod unmirum ſcmper pars Terrz Lunz obje&a , tam fir aminola , quam cſt obſcura pars Lunz , obje&ta Terrz. . Unde quando Luna tenuitur eſt falcata, T conſequenter cius pars tencbroſa grandis etiam eritillumiuata pars Terrz & Luni conſpeRa, tan- oy ons lamen refle&er. "SALF. Hzc ipfiſſima eſt corum quz dixi ſen- tentia, In ſumma, perjucunda res cft, colloqui cum zominibus judicio Sapprzhenſiva facultate valenti» bus, maxime chm in afferenda veritate differtatio conſumicur. Incidi. ſe ro in homines adco duri cerebri, vt 3 me ſexcentics incalcata ifta quz tu ito , tyopte ingenio penetrafti, percipere ramen baud potucrint. : SIMPL. Si hocdicis, non potuiſfſe te ita hzc ills ob oculos conſtituere ut hntacens , _—_ | | 4 tarenon potui. Vis hoc dicere , lumen quoddam Lumen 3 Wuboſcurum, in Luna, maxime cum eſt falcata, con- Terra in pecturn, proficiſci ex refle&ione luminis ſolaris in £xnam re- projeffum: Terra (vs Lunaſibi mutua ec lipſes infee rupt. STSTEMA4 valde mirorz neque dubito, fi ex tua 'explicaitone rem non perecperant, cx nulla. cujuſquam alterivs efſe percepturas; cutn emnia clare adeo dilucidave- ris, fin-autes). hoc innuis, illis te perfuadere non poruifſewt,.crederent, id minime miror. nam me- nes tuos intelligant potius quam probent ; cum & in hac, &pantim in cztecis ſex congruentiis mult. (ec difficukates offcrant, quas promam, ubi ua abſol- S ALY, Veritatis. inveſtigandz defiderium, \ quam adrem:{apiemtum. hominum , hoc «ſt, tui {i- 7 ek milium objeHones maltum conferent, in iis quz $72 "4. | reftant abſolvendis me breviſſimum faciet. - Efto ita- que:ſeptima congrucacia,quod ut beneficti, fic ctiam offanſt01is/mutnas vices'cxercent. '-[Inde Luna, fi- - curi (xpenumero in illuminationis ſui faſtigio, Ter- rx-inter (c.ac Solem ineerpoſitione, patitur Eclipiin, ac lumine.privatur: fic ipfa vicifdim imerpolit ſuo Terram inter ac Solem, ;ilam hujuslumine privar. Erfi vero hc: vindift2 | magnitudinem off:nſz non #quat; cum Luna'& trequenter, st& ſatis longo tem- pore .tmbre terrenz - totaliter -immerſa. mancat, nunquam autem tota Terra, nec longo (patio tem- poris obumbrecur a Luna: { tamen hujus parviras corports cum illius .magnitudine ;comparctur , om- nino dicendum eft,- animifortitudinem , ut ita lo- quar;inaLuna maximam-efle, .. HaQ&enus de | wruentia; / nunc 'difparitas: ctiam explicanda venitet< . cum autem Simplicius in no- firt gratiamaliqua dubia velic allatisopponere , 0- perzpretinm fuerits, audire illa prias 8 cxcutcrc, quam:ad:ulttriora progrediamur. | ..\ *. | : '$ £6 K.:Ita. name> credibile, Simplicium ni- hil wm ncorum etc numero profiteor , qui ſermo- an 2 = Se > 2: +. 3 © 2 Go28055 = -= —_— + 3 SYSTEM 4 F ontradiftarum efſe difparicatibus atque diffe- s::joter- Terram & Lunam; ut quarum fſub- ndas ipfe pro diverſifſimis haber, 81M Li E congruentiis 4 te recitatis , cum erreLunam comparares, non pofſum {ine contra» iiffiongnitz primam-& duas ſequentes admitcere. Admirto'primarn, hoc eſt, higuram ſphzricam:quan- gism/eriam In hac neſcio quid dubii fubeſt, Exiſti- hy natngue Lunz ſuperficiem cfſc polititſmam , & ar{peculi rerſam: cam contra vel manu palpe- mos, Terram effe ſcabroliſſimam & alperam. Ve- un ita ſuperficiei inzqualitas in alia quadam alla- afuma're congruentiarum expendepda venict,quo eamreſervo. "Deinde quod Luna, joxta ſecundam tuam con- grvendlam, opaca fit & obſcura ficuti Terra, ibi non nife primomracrribotum, ſcilicer opacitatis admitto; eclipfhum-folarium - experimentis cdo&us. Nam fi Luna efſettranſparens, a&r in totali obſcuratione So- lis non effect _adeo renebroſus ur efle ſolet, ſed per tranſparentiam corporis Lunaris trajiccrctur lux - refraQa, uti per denfiores hubes Geri videmus. Sed Juod artiner obſcuritatem, non credo, Lunam om- Lux ſecun- dino . _ + daria,L PTY - privatam effe luce, {icuti Terra : imo clarita- propria cen« _ tewillaim', quz in reliquo cjus diſco, ultra- tenuia ſetur. Genva a Sole illuſtrata confpicitur, cxiſtimo effe ,.,__ ;mpo- Proprum ©J0s ac naturale lumen , ncn autem TCc= ,,,. id re- flexumn Terra, ut que proptecr fommam aſperita» feftendos tem-lfobſeurirgtem ſuam, radios ſolarcs reflcEen: 7410s ſola- | difacultatc deffituitur, -: res. "n-tervia. congruentia partim conſentio eccum, pc attim-etiam diffentio. conſentio judicando cor- _ hace gr" . pisLune folidiffimum ac durum,ad inſtar Terrz, & ep" ey Ie "Nam crcdimus.Ariftoteli, Czli ariftr. duriti- 8g STSTEMA duritiem impenetrabilem , & Stellas denfiores Cali partes fe ; neceflarium eſt & ipſas elle ſolidiſlimas ac impenctrabiles. FE, $ 4G RB. Fgregiam vero palatiis cxtruendis mareriam ſuppeditaret Colam, fi quis inde promere pofſet, utpote adeo duram ac tranſparentem. F ALY. Imo vero peſſimam. Cum cnim prop. ter ſmmam trauſparentiam omnino (it invifibilis, non fine ſummo pecriculo impingendi in ftipitcs, capitis vulucrandi, per talem domum incedere quiz cl. SAGR. 1d vero periculi metuendum non fo- het, Th fi verum'eſt, quod aliqui Peripateticorum afſc. Celeflis in. Lunt» Colum cfſc intangibile. Si ergo materiam tangibilis, Clcftem tangere non poſſumus, non pofſemus eti- am in cam impingere. : S ALV. 1d vcronihil juvaret, Nam ctfi Calc- ſtis materia tangi non poteft, tie qualirate tangibi)j deftituta : ipſa tamen poreft elementaria corpora tangere, [Jam antem ad lzdendum perinde , atque _ etiampejus ct, fi ipla impingar in nos, quam {1 nos impingamvus in illam. Sed relinquamus ifta paſlatia, vel ut re&ius dicam, extrufta in atre caſtella, neque Simplicium impediamus, SIMPL, Quzftio, quam obiter atcigiſti , dit- ficiliorum una eft quz in-philoſophia tra&antur : & ego de ca pulcherrimas cathedrarii cujuſdam do- Roris Patavini meditationes habeo; quas nunc ta- . men attingere, ternpus non permittic. Lec igitur ad E Ek [4 penn noftrum redeamus, reſpondeo , putare 3 Cuperfici : me Lunam Terri ſolidiorem: fed non argumentor, cx (3, fed porius 3 contrario ; hoc eſt; ab aptitudi- d recipiendum (ut videamus apud nos in gem- mea SS ago. gs vuoQow6$g=Diamanac=canic cs on a =O ww Ow a. ww Yeo ww li terſa. © nea | m1s 7 COS MICUM. mis durioribus acciderc) ſplendorem Izvoremque - quovis terfiſſimo ſpeculo (uperiorem. Nan talem ſu- rficiem axon, ex his duabus ſuperficiebus, vtra clarior, _& nr#obſcirior oculis noftris apparebit, p- | | * ST-MP Ea, fine dobio, que fortitis miki fumen ryne ſus * refle&et, adfpe&tu clariar erit, 8 alcera'6bſcurior. perficiem | ' S.ALV. Accipe, fi placet, iſtud ſpeculum, quod _ j. exillo-muto _ &excamus in atrium. Veni- T”” ew ' | 10, Sagrede; (peculum' illi muro, qui 1 Sole feritur, |," | edfigito, > Diſcedamns, & umbram ifthic ſubeamus. | Ecce duas ſaperficies 3 Sole percufſas , & muri (ci- icet, & (peculi, Dic mihi jam, ucra harum clarior appareat; mari, an ſpecali? nil ne refpondes? _ .SAGR. Reſpondendi partes Simplicio com- mitts; de hac re dubiranti, nam quod ad me , lcvi iſto experjemiz principio perſuaſum habco, neceſ- oY H 3 fari Ss py STSTEMA fario Luam valde impolicta ſ{uperficie efle. -.SALV. DicSiinplici , {i tibi depingendus effer ifte cum affixo ſpeculo murus, utrum in depingen- do muro, an vero ſpeculo, colores obſcuriorey adhiberes? . S IMP. Utique in fpeculo. S A LV.. Jam fi de ſaperticic, quz clarior appa. ret, fortior exit reflexio ſuminis; fortius quoque ſo. fares radios refle&et mnrus quam ſfeculum. ' $ IMP, Optime, numquid hiſce mcliora habes experimenta? Tu nos co loco ftatuifti, quo reverbe. ratio ſpeculi non pertingit. Verim huc mecum tranſt, yeni-modo. . SAGR, Forte (pecularis reflexionis locum quezris, "$ IMP, Ita, Domine. _ SF AGR. Vide tibi illam- in oppoſito muro, magnitudini ſpeculi cxa&z reſpondentem , & jclari- 'tatt Solis proximam, - . . " SIMP. Yeni ergo. huc , & hioc afpice (peculi | luperficiem, poteriſque dicere, num illa muri ſuper. _*ficie ſat obſcorior.. RESET on '" SAGR, Tu moddcamaſpice: nam cgo nolo _ cxcari, quamnec vilam , hoc inloco fplendidiſli- © mam, & ſolari lumini aut. parem, aut zmulam ar ag pork 8 . . . STMEF, Quaredicis ergo, fpeculi rcflexionem eſſe Fool Bs ils ? "ap m_ in oppoſito illo muro , cul & akerius illuminari parietes, 8& uni ſpc- culi reflexio impingitur , illam ſpeculi males clario- rem efle ; pariterque 'video,, quod ex hoc loco idem ſpeculum hand. paulo.clarius apparcat ipſo muro. | S ALV.. Antevertiſti ſolertia tua, nam hac ipſa obſeryatione mihi jopus erat ad reliqua decla- randa. ſer Tere ores Pas {oe bes be. 1s, COSMICUM. randa.” Vides ergo differentiam intcr "duas refle= xiones, emanantes 2 duplici ſuperficie, una muri, al- tera fpeculi , © utraque codem exatz modo fo- laribus radiis ita, vides quoque, muri reflexionem in omnes partes ci oppoſitas undique diffundi : fed liam ſpeculi , in unam folummodo partem exten- di, non - ampliorem ipſo ſpeculo, Vides deni. que,” muri ſuperficiem ex quo tandem cunque loco _ conſpe&am, ſemper xqualem {bi iph claritatem ob- tinere, ſplendidiorem ubiq; qua fit illa (peculi, ex- cepto: ſolum cxiguo illo loco, ſpeculi reflexione 0, nam ifthinc (peculum muro multo clarius apparet. Ex hiſce ſenſu ipſo & quaſi palpando per- | - ceptis experimentis , meo quidem judicio fatis ex- ng quis potcſt in cognitionem venire, num & na reflexio , tanquam & ſpeculo, an vero tan- ame muro, hoc eſt, num e lzvi an aſpera ſuper- iead nos trajiciatur, SAGR. Si Lunz ipfi przſens adefſem, non polſem opinor aſperitatem ecjus ſuperficici , vel ipſo contatu magis , quam ex hoc ſermone percipere. Lun# quocunque polita viſa , reſpe&u Solis ac * _ noftri, ſuperficiem ſuam radiis ſolaribus perfu- ſam, ſemper zquabili claritatc nobis exhibet , effe- Qs, qui exa&e congruit cum illo muri, quem quo- cunque loco contuearis, zquabilitcr ubique clarum animadvertes : diſcrepant autem & ſpeculo, quod ex uno ſolo loco luminoſum , > cateris omnibus ob- ſcurum apparet., Przterea lux ad nos & muro re- flexa, tolcrabilis cſt , ac debilis in comparatione lu- minis ſpecularis , quod vchementiſſimum eſt , ac paulo minds primaria & Sole progreſs3 luce viſtum offendit. Haud ſecus amabilis adſpe&u Lune fa- cies eſt ; quz i effet inſtar ſpeculi , praſcrtim cum | = -* Proptcr 93 ot Fw LOWE LEES 7 » - OY STS TEMA dere vidextur , | fulgor ſaperficic plana jun- 71c4 v9 Aim refle&antur verſus eundem locum. Cum au- Fam projict- te ſuperficiem incidentes, ad 'angulos 2qnales an- = a. | pgulis incidentiz , mediante - infinitate inclinationum ſuperficiem ſphericam componentium, in omncs 30 oe refleQantur ; ideoque & Luna quaquaver- um reflexionem projicit, non autem in unum tan- am locum, ut fit in ſpeculo plano, = _ SITMP, Hec ipfa objc&ionum illarum ec una, quas in contrarium adducere volebam. "SAGR. Sihzc eft una, necefſe eſt ut carum habeas plures: explica igiturillas. «Nam hac pri- ma plus obfutura tibi quiym profutura viderur. 'STMP. Fu pronunclafſti ceu rem manifeſtam, quod reflexio mori iſtius, tam clara fit 8& illumi- nans, quan illa Lunaris. Epo verd iftam cum hac 2: comparatam, quaſi nullius momenti puto. ©& Nam In hocce negotio illuminationis reſpicienda - ac 44 . 1 IN- x SE ob PLS. 5 Thx" A ou ant ea re RO 4 at's » E a - os 4 - > PAY " sf 27% LASAL HO et leo 6 I ; z . COSMICUM,. 95 Ediſtinguenda (ph=ra aRivicatis. Ecquis: vero Ihera adi. *dubitar, corpora Caleftia habere majorem ſphz, [11 n «ram afivitatis, quam hec noftra Elementaria, Cleft = . © caduca & mortalia ? Et ifte denique marus quid eft major mM JI G%aliud eft quam obſcurz Tercz non nihil, ad illu- 4*4m in N- | *minandum ineptz ? elementae It -$AGR. Credo, te hic quoque valde decipi, "OY '4- F Sed venio ad primam inftantiam a Salviato motam, -M F} -&confidero, ad cfficiendum , ut obje&um aliquod 5: F nobisluminoſum apparcat,non ſatficere, ut id radiis mY corporis illuminantis perſtringatur: ſed ctia opus effe, n, | ucreflexi radii perveniant ad oculhum noftrum, quad c | manifeſtumeſt exemplo ſpeculi illius , abſque dubio p luminofis Solis radiis verberati quidem ; nec tamen - | ullum lumen aut claritatem exhibentis, niſt oculum * | certoilli loco, qua reflexio incedit, admoveamus. " | Confideremus jam, quid fit futurum , fi ſpeculum " | fphzricaſuperficic tumerer : ubi ſinc dubio depre- " | hendemus, refiexionis illius, 2 tota ſuperhcie Ulu- | minata fa&z minimam partem in oculum certi '{[pe- ' | Qatoris incidere, chm minima particula totius ſu- perficiei (phzricz fit illa , cujus inclinatio repercu» titradiam ad certum oculi locum : unde minimam_ convenit effe partem ſuperficiei (ph ericz, quz ocuſa (eſe fplendentem exhiber, omnibus aliis manentibus abſcuris. Quod fiergo Luna, ſpeculi lezvorem ha- beret, cjus pars minima Solis ſplendorem ocalis cerca ſpe&zoris ingereret , quamvis torum hemi(- phzrium radiis ſolaribus effer expoſitum : reliqua vero pars ſpe&1toris oeulo tanquam non illuminata, & proinde nec viſibilis, ac ipſa denique Luna pror- lus invifibilis apparet, cum illam particulam , unde reflexio procederet, propter ſuam parvicatem nimi- imnque diftantiam evaneſcere {it necefſe, Er quem- : 0 H 4 admodum o6 -C muri minutiz ccrnantur. ve | JTSTEMA admodum oculo- illa effer inviſibilis $ ita ejus illy- minatio nulla evaderet. Eft enim impoſſibile, ut corpus aliquod luminoſum (plendore ſuo tenebras noftras amovear, & nos tamen illud non videamns. $ ALV. Fige, quzſo Sagrede, pedem in hoc loco. - Nam ore voltuque Simplicii non obſcura comparent indicia; quod aut non bene capiat, aut | non ſatis probet-id quod evidentifſime veriſſimeque dixifti, Et tamen in mentem jam mihi venit, etiam alio experimento ſcrupulum ei omnem cximi &. Vidi in'camera fuperiore magnum ſpecu- mſphzricum : curemus illud adferri, & intcrea Simplicius confideratum cat, quanta fit ampolitudi- ne claritas illa, quam infcrioris ambulacri parieti re- flexio plani ſpeculi impegjit. SIMP. Video claritatem paulo minorcm.,quim fi re&is Solis radiis ille locus percuteretur. S A LV. Siceft revcra» Jam dicito mihi , fi remoto. parvo ifto ſpeculo plano , in locam _ AY A 4 . . 4 + oe. -Y £, : z X 5 "\ ; gy 4 > s - E> by e foo .STSTEMA ca Jamen Solis inftar ul ad nos refle&at, Neque vero propterca neceſſe eft , ut imago Solis in ejas medio conſpiciatur. © Non enim per ſpecies ejuſ- - & dem Solis, exigua ſolis figura in tanta diftantia vi- « deri poteſt: ſed illuminatio totius corporis Luna- 6 ris percipitur a. nobis per lumen produttum } &* Sole. Cujus rei nobis cxemplam przbet lamina ©jnaurata 8 benc lzvigata, quz i corporc lumi- © noſo percuſſa, procul intucntibus totam (eſe (plen, & demtem exhiber : ac tantum ex propinquo para 4 imagolamino(i corporis in cjus medio conſpici- cur. | | _ $ A LF, Ut ingenue fatear imbecillitatem me- am, cx illo tuo ſermone nihil alind intelligo, quam de lamina illa inaurata, Quod {i tua pace libere lo- qui mihi licct, valde pronus fam ad credendum, tc ipſum 23 te dia non intelligere , ſed memoriz mandafle verba illa ab aliquo ſcripta ftudio con- tradicendi, utque fapicntior adyerſarto viderctur, . & quidem illis videretur, qui ut & ipfi pro fapien- Nuit tibus habcantur, ca-quz non intelligunt, plauſu ex- # od non Cipiunt: tantoque magnificentius de ſcriptore ſen- zntelligunt: Gunt, quanto minus mentem <£jus afſequuntur, Eſt & proindectiam credibile, ſcriptorem ipſum ex corum ho- gardipf cllipi poſfit quod ſcribunt. 24 Sc cmiſſs er , de lamina deaurata tibi re- : ſpondeo, cam, i plana fit, nec immodice magna, polite & longinquo totam lumine perfuſam apparere, . dummodo forrtiter illuminetur : ſed nimirum talis apparcbit oculo in linea certa confticuto, hoc eſt, in ea, qua radii refleQtuntar : ac propius ad flammz ſpeciem accedet , quam fi argento conftarct; Idqus deco Pn __— minum effe genere (quales haud pauci repcriuntur) git 14 qui dercbus nec intelle&is (cribunt: ut proinde nec. « £ | COSMICUM. 108 / ideo cur fit colorata, & proprer (ummam mertalli denfiracem- apta ad recipiendam Tzvigationem per- efifimam. Quod (i vel maxime ſuperficies effet in ſplendocem data, nec tamen exadte plana, (cd vari- - Finclinationes haberet; tunc ctiam > pluribus locis, ſplendor cjus confpiceretur, tot nimirum , ad quot ef enirent varlz reflexiones I diverfis ſuper Cle= bus az, Quz etiam cauſa cft, cur adamantes, artificum ingenio , multis faciebus anguloſi ftiant, ut amabilis corum fulgor in plura loca diffundatur. Si 44amantes vero Jamina modum excederet, quancumyis tota in multipli- plana, non tamen & longinquo tota ſplendere vide- ces facies retur. Er ut clarius rem exponam , fingamus la» **Panan- minam deauratam planam & anipliſſimam , expoſt- "ou que tam Soli ; & remotior oculns obſervabit , imagi» * nem Solis occupare ſolummodo partem illius lami- nz, cam nimirum , unde reflexio radiorum ſolari- um incidentium emanat. Verum quidem clit, ob vigorem luminis, candem imaginem viſum iri cir- cumgari multis radiis, & proinde multo majorem laminz partem accupare quam revera occupat. Id ita efſe deprehendens, fi certum illum laminz lo- cum, nnde prodit reflexio, notaveris , fimulque deſcripſeris magnitudinem ſpatii ſplendentis 3 texe- ris deinde ma jorem othinia. Sed fi tales ibi ſane montes ,” verum quidem eft, cos re&ioribts radiis: feriri, quam ficrer in. inclinatione ſaperficici politz: - Miterim tame*n & illud verum ctt-, quod montibus interjetz valles omnes.cfſent ob(curz , idque prop= ter umbras vaſtiſimas 3 montibus in tali cempore hs jcRas ; ubi medize tamen'T.unz partes, utut val- ibus montibuſque referte , propter Solem mcxalta- tum,.umbri vacarent, ac proinde.mukd Lucidiores eſfent extr:mis partibus , non minas umþra Tiffen: lamine perfulis: & tamen ifthic c juſmodi tia.non. animadvertitur.-. SIM Pp, Simili objeftione mc quoque medirg= _—_ oy dS 0 6 NR” IV, to: promptior eſto cius in —_ objeRtionibus opi ewe Ariſtotelicz favens, tibus, —_ in ſolurionibu carum Inreiongte *= 0 dk 7 | F x - 106 x Y STSTEMA Sed mihi ſuſpicio aliquz- fuboritur , ipſam eaſdem data nonnunquam opera difiimulare. Et quidem in przſenti negotio, ctum per ſe potuerit objeftionem . faris ingeniolam videre; non poſſum perſuadere mi- hi, quod non ctiam adverterit reſponfionem. Eam igicur ipfius quaſi labiis hzrentem depromere cona- bor. Dic ergo mihi, Simplici, credis ne umbram eo loci cfle poſſe , quem Solis radii feriunt ? $SIMP. Certe credo, non pofſe. Cum enim Sol fit laminarc maximum, radiis ſuis tencbras ſub- movens ; impoſſibile cf, tencbroſum effe quod ab ipfo vifitur, Adhzc habemus definitionem , quod | Tenebrez fint privatio luminis. 8 ALV. Sol crgo contuendo Terram, aut Lu- nam, aut alind opacum corpus, nullas unquam cos r:im partes umbroſas videt, chm non aliis ad viden- dum oculis , quam ſuis radiis, luminis traducibus, utatar 2 & per conſequens, if ipſd 'Sole conftitutus aliquis nihil quicquam opertum umbra ccrneret, nam e£jus radii vifivi ſemper uni cum folaribus ra- dis Hominantibus mcederent. _ - STMP. Hoc fine ulla contradi&ione verilli- mam'eft. - SALYV. Cum vero Luna Soli opponitur , gnne divorsdvi$ incedunt radii cui viſtvi,2 radii folares ? SIMP. Jam intellexi , nimirum hoc vis dice- _ re; (cum radii vittvi'te ſolares eandem viam eaſdem- que Ine $ obfervent ; non poſlc .nobis ullam um- brofarum vallium in Luna detegi. Define , quz- fo', me fimaulacionis difimelationiſve ſuſpe&arc. Nam affrmo tibi fide. nobilis hominis , hanc PS oa in mentem mihi non venitſe , nec rorte (me ope tua, longave meditatione mci ven- wa far... . PP | SAGE % — qedeqcnnn nA ON Se©SSs obliu miores excipiant, quam pirtes mediz,quz re&is So- ls radits feriancar. Cade tieri poteft , ur rraftub aliquis, verbi gratia , 20. graduurm laticudine vers ſus extfemicatem hemiſphzrii , non -recipiat pou radiorumn, quam alius traftus verſus partes medias, 5 | latnsgradibus non am>lius quatdor ! unde certh 7} rafus Mc hoc altero multh erir nor; mn * | wliverian apparcbir,quiſquis utrimg; 'tx oppoſite &infaciem, ut ita dicam , intachitut.' Si ramen * | *culusintuentis in cali loco conftitucretar, ut latt- | tudo 20.” graduur obſcurt traftds , nod apparerct major latitudine 4, graduam in medio hemifph erii, non petarim impoſiibile, at xque clara luminoſa ficur -alrera ,' videretur ; nam ſub duobus angults *qualibns, hoc eſt, quaternorum graduum, ad ocu+. cu deferuntur reftexiones duz, zquali mmyer wie radiorums conftantes; quiritm altera ſclicet exir E medio iſo traftu laritadinis quatuor gradaom, alte- ra viginti q\iidem gradus fato , ſed'per compretho- nem'viſo ſub quantitzee quatuor graduom. Talem vero'fieum'rencbit oculus, inter dium hemifphe+ | nuny & corpus quod illud illuminat z collocarus ;. -1m''[:d, infirs 257 Tos Vita as 5 a 36,5 © Pater A _—_— _ bod i NG, at et tt i BB rt OO OE II VN APY ANT A gp 7 jc oy 7s,” He. en wo $4 $08 | TSFET EMT anc enim viſns & radii per caſdem fineas incedunt. Ergo non impoſlibile viderur , ut Luna ſuperhcicn, fas zquabilem babeat , &nihilominus in plcnj- Janio extremitatem #que ac medias partcs lumino- Gmexhibeat. —_ | S$ ALV. Ingeniofa dnbitatio hzc eft, & con. fideratione digna ; que ficuti ſabito tibi nara fuit, ita reſpondebo. & ego, quicquid in mentem ex im. \ proviſo venerit : $& fteri forte poteſt , ut rem atten- tius expendenti mihi reſponſio _ melior occur- rat.- : Sed antequam in medium atiquid-producam, petiri hberggg quod objefio tua ratiocinando P1 babile Ss id etiam cum re ipſa conſentiat, F Eadem ego relumpri charra, & explicando fic | inclinari ,, ut pars exigua ſupra rcliquam cmineat, | experiamaur, f1 charram lumini fic objiciamus, pt minor pars retos, altera major obliquos ra- dios excipiat , num ca ,, quz rc&os radios excipit, | | - Clariorctiam appareat. En ecce tibi manifcttum cx. | 2 omgr £6 is enim ilkm. infigniter cfſe lumino | ftorem. Jam fj-tua objeftio vera fit , necefſe erit, ut | oculo couſque demiffo, donec altera major at mi- | mas illuminata pars, per * figure compretſionem | ſeu contradiftionem._ inſpe&a ,- nobis non apparcat | | amplior alters luminoſiore , & per conſequens non || | videatur ſub majore angulo.quaw'illa ; neceſlc crit, _ Inquam, ut cjus Jumen crefcat, fic ut tam lucida vi- \ deatur ac alters. Vice, utillam intucary& ica quidem oblique,ur hic aliquanco. anguſtior apparcat alters : nihilo ramen plus claritatis obſcuricati $ALFV. tllam autem incorruptibilitatem unde probas? _ $I1MP. Immediate quidem cx co, quia con- Figzre non trario .carent : mediate vero & motu fimplici #-corruptt- circular. den, : | $ALV. Quanrum igitur © tuo ſermone colli- io OT go, ad. conftitucndarn effentiam corporum Cade ,,; Riu incorcuptibilemnalterabilem,S&c. rotunditas ef. | 13 | nun STS TEMA: nowtanquam:cauſa aut neceſſarivm requiſirom af. ſaritar. Siehim 2 rotunditate pos eret inalte. rabifiras, polſemus criam arbirratunoftro facere in. ' corrop ibile pnom,ceram, aut materiam Elementa- rem ali; m, dummodo illam reduceremus ad figu- pn Ghrricans:?. STM P. None manifeſtorn eſt, ſphzram lige team mehtiorem ac durabiliorem eſſe obeliſco » Aut d alia angolot figura tantundem cjuſdem ligni com- .,. plefteme? © Corruptibi- .' G4 1, /, Verifſimom hiv eft: non tamen idco arg excorropiibili incorrupribilis, quanquam longe du- minus,non rabilior, £) efficietur. - Traque notandum eſt , corrupti- Stem incor- bile recipere mags & minus. fic ut unum ah ml- 7apribile. nas *corraptibile dicere poſſimus. Fxcmpli cauſa, taſpisſaxo vctarena minus -corruptibilis eſt. Incor- Fignep wE raptibile verd mags & minvs non recipir, neque - hnbet bpe- | CErE poſſamus -hoc_ ee incorruptibilius illo , randi tan- urrumque lit corruptibile & zternam. Diverſi - Tung incor», 6r poteſt'operari nifiin illis mareriis, que du- beans | Hcatle majoris vey eg capaces (unr: in xter- pa. <4 maureen, quz nos -nift #qualiter- #ternz eſſe pol- autem in, tant, operatio-figurz ceffat,”” Et proinde, cum arernis., | 8 materia non fig ore beneficio., fed alia dc ' exuſaincopryptibilis ; d rica iſta lphericirat non tantopere ſollicita offs viderur. Nam dum- modo materia. fit incoruptibilis , qualem tandem- cang - «ge ſemper ea _ erit. Iy 0 4g SAG O vero amplius/ conf;dero, & 9 ems: affirmo, ſiconcedatur hyper ſphzricam confe- conferret” © rendx incorruptibilitatis habere Houleatons, inde Þþ erernitatem ſgqui, quod ornia corpora , qnocuhque kd een Go _— forem pork predira, fiat #tcrna & incorruptibilia. Nam aterna, > vegan propter rotunditatem: elſet incorruptibile, T7: corruptt- EE. Eon. en wo ae oe. as a end a... ee 269 a nn. a" , COSMICU M; | l- | corruptibilitas conſifteret in illis partibus, que per* co | f&am rotunditatem alrerant. Fxemoli - f: ru n- } boineſt phzra perfeAt rotunda, & quarenus ralis, ncorruptibilis : ſupereſt igitur, ut corruptibiles fine ili angnli, qui rotunditatem cooperiunt & ablcon- dant. Nihil igitur hic amplius aut majus accidere & poſſer, quam ut iI!i anguli , & ut ita dicam excreſ(- tiz.corrampentur. Sed {t penitius rem conjdere- mus, in illis quoque partibus verſus angulos infunc iz ſphzre minores ejuſdem materiz, ac proinde 0 | E&ipſeproprer rotunditatem Gram incorruptibiles 2 7 | que ita in reliquis, quz circundant iſtas o&o mi- 1- | norcyſphzculas, int:l/igi poſſant inefſe & alie, Qao !- | paRodenique totum cubum, in ſphzras innumera- 4, biles reſolutum,incorruptibilem effe concedendum ' | crit, "Quiz cadem ratiocinatio , fimiliſque ratioci- '" | natio fimifiſque rcſolutio in omnibus aliis figurie lo- 1 | cum haber. E 3 | #FALP. Ratio conclndendi procedit optime. - | Quare, 6, verbi gratia, cryſtallum ſphzcicum figu- | Pe(uZbeneficto effert incorruptibile , ſeu predirum | . facaltate refiſtendi omnibus alterationibus internis & externis, haud video, quidnam adjun&o ad hanic ſphzram alio cryftalls , caque redati v. g. in cuburn, quid inquam ca de cauſa exterits aut inte- s ris alteretur : nec puto, propterea cryitallm rcd- di minus aptum ad reſiftendum ambienti no- | yo, ex eadem materia fako, quam alii alicui & © materia diverſa :- maxime fi verum eft, quod cor- raptio fiat 3 contrariis, ut Ariſtoteles ait. Q»id au- tem aliud ifti ſphzrz cryſtalline circumdare poſ- ſim, quod ci minus ſit contrarium ipſo cryttallo ? Sed no# non advertimus interea tempus effugere. Quod fide ingulis propofitz matcriz particuſaris | I 4 ; adco rif "9; Does (+ vag$ Slat). > 21 DT Goof CESS ENISnY s v9 a ” on n wb 2 x # - OSS * TT = RY ad WE... 7 AL, A SES $4 Wo HG 6 Re I $12 SISTEMA adeo prolixe differendum erit', tarde perveniemys ad finem 3 preterquam quod memoria multicudine rerum ita confunditur, ut propofitionam quas or- gdinc Simplicius.ad confiderandum adduxit, vix re- cordari poſhm. +SIMP. Ego vero bene recordor ; Et quod ad hanc ſpecialem quzltionem de montoſitate Lune at- tinec, inconcufia adhuc eft, quam adduxj cauſa illj- ml v3 apparentie , quz poreft optime (alvari dicen- Wpl do ,.cam cfſe illufionem procedeatem ex co.quod Lunz partes. inzqualiter opace ſunt atque per- (picyz. .- SAGR, Paulo antc Simplici«.g apparentem Ly- nz inzqualitatem, juxta Peripatetici cujuſdam amici ſui fententiam, atiriþuir parcibus Lunz diveriis opa- cis & perſpicuis : cujus generis illafiones videmus in cryltallis diverfiq; gemmis. Mihbi materia quz- dam in mentem venir ad reprefentandum hunc effe- Fam haud paulo accommodatior, & omnino talis, ut mihi perſuadeam , itum philoſophum compara- tionem hancce quantovis pretio redempturum. Ez Conche ſunc conchz margaritiferg ( vulgo matres perula-. margarita” pag) quas variis figuris induit artificum ingenium: an wm [ud " & quamvis expoliantur accuratiſſime : ramen ad:0 abies varic, diverlis in pactibus, dcehiſcere vel extuberars Lunaris + videntur in oculis, ut earum de Zqualitate taQuz inequalita- jple vix fide faciar. Femimi® | S ALV. Palcherrima prof:&o ſveculatio hzc _ eſt : & id quod OR, non eſt ba&enus, allo tem- Pt por: effetum dari poſſe ;. & fi produftz ſunt alie | gemme_ atque cryſtalla , quibus cum illuftonibus | | choncharam margaricariarum nihijl eſt negorii, pro- dacentur ctiam hz ip(z. Interin ne cuiquam occahi- oem preriplam, raſpuniionem huc pertinentem -> | CC 0, arque cavicates, & yarie recepta illuminationerc- ” COSMICUM. _ ee6arqueid modd curabo, ut Jam objeAionibns Mlatis 3 Simplicio, fatisfiat. Aio igitur , hanc rati- onem tuam nimis efſe generalem : quam uti tu non omnibus figillatim apparentiis, in Luna Ris , quibus ego & alii movemur, ut eam Apparentes P T3 - a. nlpe montolam credamuse ita non arbicror inventurum inequalite- uam, cui hzc dorina ſatisfaciat , habeo- f*5 Lune, "aw | r - magis ac pe uaſum » Neque te, nec autorem ipſum in ca min 0þe- + © W445 8 - + = pr 62 as »* 474 "Plus acquieturum , quam in rc quavis alia A propo- ,;, g per- fito aliena. ſpicnis re- - E multis variis apparentiis, quas Lune curſus de 5» imitar? velpera iu veſperam exhibet , tu ne quidem unicam "*" poſſe - imitari poſſes efformatz tuo arbitrio ſpheri & pars "_ magis aut minus opacis ac perſpicuis , exate yſpegus m ſuperficiem habente : cum & contra ex qua= Lune varit cunque materia folida , nec tranſparente, ſphzrz quacunque conſteui queant ,, quz ſolummodo per cminentias 944 ma- teria ſunt imitabilcs, prefentabunt caſdem ad unguem apparentias & mu- tationes,, quz in Luna fingulas in horas obſervan- 4ppurentie tr. - Iſthic videbis eminentiarum, lumini Solis ex= var! 2, quz politarum dorſa ſatis clara umbram de (eſe ſpargen- © monto- tia denfiſimam, camque majorem minoremve, / iſ: + 7 wag _ emjnentiz ipſz magis minnſve diſtant 3 con- ſk niq, quod, illuminatam Lunz -partem 2} tenebroſa an Barge Videbis, cum ipſum terminum atque confinium non effſe , ficut in phzr4i polits heret, Zqualiter extenſum , ſed anraQuoſum lsciniatum- que videbis , ultra di&um texminum, in tenebroſa Lune parte,multas cuſpides lucidas, 3 luminoſa pla- ga omnino ſ{czundtas, videbis , umbras ſupradiRtas, rout illuminatio augetur,ipſas inminui,donec prore / us evaneſcant,ac toto jam illuminato hemiſphzrio, nuſpiam carum ulla camparcat. Cum verd din; | : {- 4 | STSTEMA de lamen in alterum kemiſpherium ſunare tranſi, ezdem illi cufpides quas in priore obſervaſti, denuo in conſpe&um tibi venient, & umbras , ſed in con- trarium ac increfcentes projicient. Quarum re- rum (nam iterum hoc dicendum eft ) tu mihi nec _— -cam opaca, & perſpicuo tuo reprzſen- S AGR. Imo unam certe licebit imitari , (cilie1 ect plenilunjum, in quo proper illaminationem to- * talem nec umbra amplius, nec alia ulla ex cminen- tils & civitatibus orta variatio obſervabitur. Sed quzſo te, Salviatc, noli plus temporis in hoc argu- mento perdere. Si quis enim unam alteramque modd lunationem. obſervare (uſtinerer, & hanc ta- - men ipfi ſenſui manifeſtiſmamn veritatem capere non pofſet, is omni privatus;judicio mericd cenſeretur. Cum talibus vero tempus & verba fruſtra conſu- mere quid attinet ? _ STMP., Ego profe&o tales obſervationes haud inſtitai z nec enim curiofitas ed me ftimulavit: mul- to vero -minus idoneurn' ad itas inftrumentum in promptu fuit. Eaſdem tamen omnino ſuſcipiam : interca queſtionem hanc In ſapenſo relinquere pol- ſumus, 8& ad ſequens progredi caput, adducendo ra- = _ -UonEs, ob quas Terra lumen Solarc non minus for- ter ac Luna refle&ere tibi videtur, nam me judi- ce, propter obſcuricatem opacitatemq; Terrz , im- tlc prorſus hoe apparet. S$ ALT. Caufa ob quam tu cenfes ineptam il- taminationi Terram , contrarium potius evincit. Nonne vero pulehrom foret, fi te ipſo mclius diſpu- Utiones tuas pence "ER ST MP. An bene vel ſecus diſputern , ficrt ſane polkic, -ur_melius quam @go perfpicias ; ſed _ i ene COSMICUM. 119 16 ſeu male diſputem, nunquam tamen credidero) te-meipſo reAius diſpurationem meam penctrare -$ALYV Imo ſtatim id ut credas effecero, Dici- co mihi, quando Luna pleno propemodum orbe lacet, fic ut & inrerdiv, & media note confpici poſ- "1 uy ternpore ſplendidior tibi videtnr, dicne vel % -_ $SETMPI. Noe utique : ac videtur mihi Lu- Luna nz ma zmulari columnam illam nubis & ignis quz fil'is quam inter- Iſrachis ducem feſe preftans, praſente quidem Sole df ſplendie mubeculz ſpeciem gerebar : noftu vero ſplendidi(+ 19 74- fima erat. Sic obſervavi nonnunquam interdiu Lu- nam inter aliquas nubeculas ad carundem inftar al- bicantery, ſed nou dcinde (plendidiffimam. $S ALY. Ergo fi nunquam nifi interdiu LunaM 7ryna inter- videre 1tibi contrgiſſet, non judicaturus cam fucras din vi/a, nubecufarum iftarum aliqus ſplendidicrem. nubeculz $IMP. It perſuaſum habco. fimilis, SALV. Jam dic mihi: credis ne, Lanam re- ipla note quam interdin Jucidiorem; an vero per aliquod accidens talc apparere ? _-STMP. Credo, Lonam revera in ſcipſa , tan- tundem interdiu, quantum & nou lucere : ſed lu- men tamen ejus nou mapis cfſe conſpicuum, idque ; Propterea,'quia nou videmus lam in plaga Coll obſcura : interdiu verd, cum ambientis ztheris cla- ritatemſtto ſplendore non multum excedat, multo nobis debiliore (eſe lace conſpiciendam pra bet. S A LV. Dicmihi porro, unquam ne media no- Bo, globum terreftrem illuminatum 2 Sole vidi- | STMP. Quzftioifta non nifi per jocum, vel ho- mini certe plane'ftupido proponenda videtr 5 bh lu IIS NY RO EDDY SISTEMA . 8 A LV. Minime vero: quin tu mihi fapientif. fimus haberis & quzſtio mea: ſolida ſcriaque, ne ladicra eſt , itaque reſponde modd : quod 1 ali. ena 2 propalito dicere videbor, ego ipſe liupidus ha- beri non recuſo.. Haud paulo enim, is qui ful. te interrogat, ftultior ct co qui interrogacur. SIM P. Nittigitur oppidd fimplex .tibi videar, diftum A me pata, ficri non poſſe , ut incola Terre, _ quales nos ſumas, law Terrz pareem nou videat, ubi dies eft, quz a Sole illuſtcatur. - SALV. Nunquam ergo Terram illuminacam, nifi jnterdiu, yidere tibi contigit ; Lunam vero eti- amprofunda note cernis.in Calo ſplendentem, Ar- que hzc ipſa, Simplici, ratio eft, qua perſuaſus Ter- ram non perinde uc Lunam ſplendere credis, Quod f Terram & loco aliquo, noſtrz no&is ad inſtar te- nebroſo videre poſſes, Luna multo ſplendidiorem cam animadyerteres, Jam (1. vis, ut comparatio bene procedar, oportet ut lumen Terrz cum lumine Lunx, interdiv, non autem no&u viſt conferas, co ppg non nit interdiu nobis detur illuminatam vi- ere Terram. Numquid res ita habet ? _SIMP. Itaprofc&o. | Nubes apte S A GR. Cumergo jam ple {is confcſTus, inter- af 92min diate vidifſe Lunam inter albicantcs nubcculas, uni oo Ss Ps carum, quoad aſpe&um, {imilimam, co ipſo conce- «c ipſa Lu- dis inicio, nubeculas illas , quz utique materia Elc- | 24s mentari conftant, apras effe gd recipicndam illumi- nationem tantam ; quanta Lunz eſt, atque ctiam wajorem, { tibi in imaginationem revacavcris aliquando viſas 3 te nubes aliquas maximas , & ' nivis modo candidiflimas , neque dubitandum eſt, fi ralivum. aliqui tanto predita, lumine conſcr- vart polſct in multam uſque noQtern , quin loca vi- | cina $168 he LL LL I GE. 4 as ew wean” ach. at COSMICUM. _ vp cina vel centnm Lunis plus fit iſluminatura. Itaque f certieffemus , Ferram a Solc pariter ac iftarum | tiabecularum aliquam illuminaci , nullo modo du- biraremas, cam non mints Luna (plendere. Verhm de hoc omnis dubiratio ceffar, cum videamus, ecaſ- dem nubes, abſente Sole , no&u tam obſcuras ciſe quicyeſt:Teera 2 & quod plus eſt, nemo noſtrum ' invenicar, cui non ſepius videre contigerit cjuſmodi nubes humiles acque remotas, fic ut dubitaverir, ny- bes ne ex,an vero montes efJent,id quod evidens fig- nit eft,montes illis nubibus non minus eſſe luminoſos. \ SA GR, Sed ulteriori diſputatione quid opus 247 illa- £ et? Ecce ſupra nos Lunam biſe&ta majorem : ecce rag 4 w runy ifthic alum 3 Sole percufſum. Jam huc cron \4 | murum iſthic a] percutium. Jam nuc ,,. . concedito; ut Lunam juxta mirum inweri - liccat,; arus,non " | obſerva nunc, uter clarior apparcat. Nonne vi- minzs ill2 - FF dey, quanto murus illuftrior (xe ? Sol ferit Ylum pa- [þ!ender. - rictem: hinc in parietem atrii reverbcratur : iſt. SY . | hinctertia reflexione in illud coenaculum crajicitur, .; ,- — | vubicamen abqueullodubio plus luminis cit, quam pj;yquam FF fi Lune lumen ifthuc dire&? perveniret. _ - prima Lu- - $4 MP. 1d vero:ego non crediderim. Nam il 2 lumi-, luminatio Lune, prefcrtim pleno lucentis orbe, ma- "# | xNximacft, | | Fs #1 | © $A4GR. Videtur maxima proptgr obſcurita- rumen Lu- tem umbroſz viciniz :/ ſed. abſolute tanta jnon eſt, ne debilie imd debilior eft iMumiratione crepuſculi dimidia 944m cre- hora poſt occaſum Solis, id quod inde manifeſtum Pc: eſt , quia non ante quam tum demum umbras cor- waxy 2. Luna illaminatorum in Terra diftingui vi- : Ss - F | - . { _ Qyoddeindetercia illa reflexio cornaculi, prima Lunz plus illuminet, id inde cognoſces, ft huc _ progrefſſus aliquid libri leges , & hac poſtca _ 218 STSTEMA | ad Lunz fumen' expecriaris an fit facthor difficilior. ve leftio, difficiliorem enim fore nullus dubico. - $ A LV.' Jam vero, Simplici, C dummodo tibi fatisfa&tum Rt) animadvertere pores, per teipſum te revera ſcivifſe, quod Terra non minus ac Luna ſplen- dear? B& recordationem ſolummodo rerum qua- rundam uſrro tibi cognitarum , non I me tradita- te docu}, Lunamno&u quam interdiu fplendidio- rem apparere, fed iple'noveras : noveras item, nu- | becutz claritatemy Lamart claricate non minorem vi. _ dert: noveras denique Terrz illuminationem no&y cenfpici now poſſe: & in fumma ultro (civifti omni- a, nilt quod'ea-ſtire re neſciviſti, Hinc ratio non ft ut 2gre coneedas, reflexionem Tcrrz non mi- * nori fuce tenebrofam Lunz"partem perfundere pol. "(c, quam Luna noftrz no&is renebras ifaftrar , imo -;tamo majore, quod Terrx magnitudo Lunam qua: . drapies excedie/ +8 T MP. 'Exiftimabam profe&o, ſecumdarium il- -lyd Lunz lamen ci 'proprium offe., Corpora 11= + $ 4 LVF. Hoc ipſum ertamiper te (cis, nec te " luminat#® fcire attendis.* "Dic mihi, numquid ex tc noveras, - ortaF * Lunam nou quam interdiu clariorem apparere re- Ss obſcugiratis ors ambientis? 8& nonne per ſari -- peltu-obſcugirats ors ambiomit? 8 Cnr OY conſequens in genere perſpeFum habes, omne cor- pus Iucidum tanto clarins appavere, -quanto ambicns eſt obſcurias b | "STM PF, Utique. ' | | SALF. QuandoFunafalcata eſt, & humen i!- Jad ſecundarium ſatis clarum apparet, nonne ſemper Ma Soli » 41796 per conlequens in kamine crc- STMP, Eft, & optavi ſepius; ot aliquanto ma- 6 | gis ,de hoc” te certum reddidifſe. Non enim «go Y my = A > _ COSMICUM. gs infuſcaretur atr qud lumen illud clariis cernere paſſem : ſed Luna no&is obſcuritatem occaſu ma- turato prxvertir, $ ALY. Scis igitur optime, lumen illud in proe fuada no&e magis conſpicuum futurum ? _ .$IMP. Omnind, & quidem plus adhuc, fi infu- per amoveri pofet illuſtratorum 3 Sole cornuum lumen cujus praſcmia minus altcrum haud parum offulcat. _ | S$ 4 LV., Numquid vero nonunquam accidit, ut | obſcuriflima noe, rotum Lune diſcum, nequaquam iluminatum a. Sole, cernere-poſſimus ? | SI MP. Neſcio an hoc eveniat, nifi m totalibus Ecliphibus Lunz. a S ALY, Tunc ergo. Luna | ſecundariam illam | ſuam lucem exhibere clarifſimam debeat,, quippe | in obſcuriſhmao conſtituro loco, nec claritate lumi- nolorum cornuum 'obfuſcatam. Tu yero Lanam | Incoftatu, quali peefuſam lumine vidiſti? , . SIMP. Vidi quandoque colore cupreo, non- nil albicante ; (cd alio tempore fic obſcurata fuit, ut & conſpeu penitus cam amiſerim. « SALV, Quomodo creo: propria hzc & lux elſe queat, quz quidemiin -albore crepuſculi , non obftante.jmpedimento magni & comigui ſplendo- ris. comuumyadco clara videtur ; poſtea.vero, no= | Qeobſcura,. remota omni alia luce, nuſpiam ap-= paret ? FEM | CO $IMP.. Audio fuiffe, qui _crediderit, id lumen | abaliis. Scellis communicari Lunz,maxime 3 Venere SALY. Hoc: ipfum quoque' vanum eſt ; quia tempare. ſux tatalis obſcurationis lucidior quam unquam alige apparere debcret cam digi non poſ- ſit, ” > i { Lux Lune ſecundaria producitur 4 $S le " ſe- cundum aliquorr S$SYTSTEM A trahi per- umbram terrenam. Atqui tum vel ma- xime lomine privatur. Nam hemiſphzriam terre- tre, cam eotemoore Lunam reſpiciat, nofte tum, hoc eſt, cotali privarione l»minis (ſolaris involvitur. Er 6 diligenter obſerves, ipſo ſenſu deprehendes, - on log Luna in tenuem adhuc falcem curvata, erratn teniter admodam illuminat, & pro ratio- ne incrementi ſolaris illuminationis, increſcit zque ſplendor, inde refl:&endo ad nos tranſmifſus : ita quoque Luna}, 'dam tenuiter eft falcata, Solemque inter, ac Terra pofita , maximanet hemiſpherii ter- rent #ſaminati parcem apecrit, clara ſatis appare- at, & a Sole diſcedens , quadraturzque appropin- guans , lumen etiam illud pautatim dlangueſcar ; ul- tra quadraturam autemy omnino debile vidcatur, <0 quod indics magis ac magis aſpetu luminoſz paris Terrz privetur. *Arqui 'contrariuem oportebat ac- cidere, h id lumen Lune'proprium ; aut > Sccllis ci communicatum effet;” Tum enim eam profunda note, &-ambiente multum tenebroſo yidere poſ- ſfurmus. FP WTR CT fe | "SIMP, Sifte, quizxfo, Recordor enim jam modo, legiffe novitium"nuperzq; frturz libellum Conclufionum , quiprxter alia multa nova tradit * hoc/quoque, lumzn-4llud ſecundarium non 2 Stcl- « lis produci, neque Lunz proprium, omniom vero © minime communicatum ei efſe 2 Terra: ſed ab © eadery derivari Solis illuminatione, que proptcr | *fbſtantiam globi luraris noanihil tran{parcntem, ©rotum ejus corpus penetret : cfficaciſſime autem *iMuminecr ſuperficiem hemiſphzcii radiis ſolaribus &® expoſiti: u ofun * can,ex(orbendolucem ilam,ad modum nubis aut 0 5 cryſtalli, fie, conſpeftum Veneris aliarutnve ftcllarum ci ſub. profundiras,imbibendo,$ ut ita di- } COSMICTUM. cryſtalli tranſmitcat: cam, vifbiliterqz lucidi red- .« datur. Idque, fi re&e mcmini, probat autoritate, «experientia, & ratione, adducendo Cleomedem, & Vitellionem, Macrobium , & non nemindem hujus Jangoes autorem alium: ſabjungendo. deinde, © conſtare per expericntiam, quod Luna dicbus con- « junAioni proximis, hoc eſt , dumin falcem finua- tar, multun lucis habcat , maxime vero (plendeat f*citca limbum ſuum. Addict preterea, Lunam in « Eclipfibus ſolaribus (chm diſco Solis eſt ſubjeRa) **tramlucere , przciput circa extremum orbern ©ſaum; Przterea quod ad rationes, videtur mib! ©dicere , quandoquidem id nec 3 Terra, nec 3 © Stellis.,-necab ipſa Lnna proficiſcatur, neceffario « relinqui, not derivetur I Sole, Inſuper, ex his prz- 5 {uppaſitis, omnium ſpecialium accidentium ratio- _ © negperbelle redduntur. Quod enim illa ſecunda- © rialuxcirca limbum extremum fortior apparer, *eJu$reci cauſt eſt brevitas fpatii a_ radiis ſolaribus ** penetrandj ; fiquidem carum lincarum , quz cir- © culum pertcanfeunt, illa maxima eſt, quz per cen- *4rum ducitur ; Tztcrarum autem e# , quz magis © ab illa _diftant, vicinioribus ſemper ſant minores, 5 Ex codem ille principio deducit , quod id lumen * Parum minuarur. Eodem deniq; modo cauſa * redditur , qui fiat, quod lucidior orbis ille cir- p caLunz marginem cxtremum , in Ecliph ſolari JjeRa;non autem in ca que diſcum excedir :. ideo ©nimirum id accidere, quia radii Solis re&a per fibi ſabjc&as Lunz partes tranſcunt ad oculum noſtram'; ſed' per partes quiz extra ſunt, extra ocu- lum cadanc, "Þ + 4 ; *A- / "S S ALF. Siphilofophus ille , primus iftius opt- monis £94 ciatur in ifla parte , quz diſco Solis cft ſub- . " A ye - Vo - — _— —_ An 404 + a PESTS cx my ed *% *: A I ogy CS nf Ben Ra3 50" 5 bs. gh4.95 40" as at be og ts FW 4 OI 7 ve! | _ -. w A ou RE RD -__ = En; TO OE CE A SAI 2 Gs nn ea aL IEP TIENE5" hd Ws. 717 89 gor/ 0s METER Ts , , ———_—————— ON OR FI diverfitate con- finiorun terminantium diſcurs lunarem, iHa luce (e- cundaria perfaſum- Nam cx parte, Solem refpict- onte, cornuum Lunz lucidiſimorym fin:s lux ſecun» daria ftringir : ex alrera parte, crepuſculi rraftum obſcurior pro confini termino habet, cujus relatio fack, ut nobis candor diſci lunaris, jn oppoſita parte - deatur, Quod fi novitius autor , obftaculo quo- , ,_ 6 ee 8 ; : . o ; a Modis 0b = dam, para refto domus alicujus, aut qua alia xe in» /,,,,,1; * $BH& 30 zprimariuey ſplendor em ab oculo reMOoyere Jucem Lung dicifſer, ita ut excluiis cornibus , reliquus ſolum- jecundar:- modoLunz traftus viſibilis rclinquerernr, cum to- 4m wm zqualiter luminoſum vidiffer. z "SIM P. Memini tamen cum ſcribere , tale arti- ficium ad falcem Tucidam abſcondendam adhibitum aſc fufſe, ; | K 3 SALV. "#-2% 7 0 YO Ro on % _ : $. tte es 3 4 YR , 2 * . or Peg 1 tos Wh rye; {LOT », Be, goat; , > SETIIE C3 A % Re” = $4 os Gy, ec tr] Diſcus Lu4 $ ALV, Ita ſancquam credidi negligentiam, ef- mein ecliſigcitur pari conjunftum cam temeritate mendaci- if per yrjj .cum frequenter id redarguere nemini non in oo & procliviſic. os Be '-ideripo* Quod dcinde in Eclipfibus Solis diſcus Lurz feſt, . confpiciaturalio modo quam per privationem, mi- E” . hi non fic verihmile, precipue cum eclipſis non eſt totalis, qualcs obſcrvatas ab autore fuiſſe neceſl: eſt. $i tamen etiam aliquid luminis ibi deprehendas, hoc non adverfatur., favet quin potius opinioni noſtrz. Toro enim opponitur Lunz totum hemiſph crium erreftre A Sole illuminatum ; cujus etfi partem um- | hos lunaris abſcondict : ea tamen reſpeFa ilumina- . tzreliquz, percxigua eft. _ | Quod addit prezterca, in illo caſu partem margi- nis, Soli ſubjeQam, ſatis lacidam apparere, non item illam, quz extraeſt , ejuſque rei cauſam eſſe, quia radii Solis dire&e per hanc partem illabuntar oculo , _ noſtro, non autem per illam; ea vero fabula cſt ex illarum numero, quz narratoris alia quoque fig- menta manifeſte produnt. Si enim ad diſcum luna- » remluaceſecundaria vifibilem efficiendum opus cſ, ut radii Solis dire&e dclabantur in oculum no- ſtrum; noune advertit miſcilus., hac ratione nos nunquarn, nifi Solis in eclipfibus, lucem hanc ſecun- dariam effe viſuros? Et f folummodo-partis Lunz _ remotioa diſco ſolari multd minor dimidio gradu, _ defleRere poteft radios Solis, quo minus incidant in oculum noftrum; quid fiet, fi-Luna viginti triginave gradibus z Sole removeatur, ut accidic in ejus ap- paritione prima 3 & quam tum inibunt viam radii Solis, corpus Lunz pertranfitvri., ut oculum no- firum inveniant ? Homo iſte ſubinde res ita fingit, quales efſe conyenicbat , ut propoſito ſuo ſervirent; - non by "LE Fr 7; 4 ig $1 0 Pr Lo - d. 2. _ xt x IN Mx x 4 4 eek : ® ; - p - | COSMICUM. 128 non-autem deinceps accommodat propoſitai ſua re- 4,,, ;;. © bus quales ipfz ſunt, . Ecce confe&urus ut ſplendor be!!i con- Solis ſubſtantiam Lune penetrare poſlir, eam facit in cluſronum parte pellucidam, qualis eſt, exempli gratia, tranſpa- 4<<9mmo- rentia'nubis aur eryſtalli , ſed neſcio, quid poſtca de _ "97 Ing _ talitranſparentia judicaturus fit, fi radiis ſolaribus - i trajicienda effet profunditas nubis pluſquam bis propoſirum mille milliariom. rebus ipfas« _ + Veryum concedamus, ut- audadter ille reſpondeat, hoc facilime fieri. poſſe in corporibus ccoleftibus, ur ; mulco- nobilioris nature ſunt , quam noftra hec Elementaria, impura, fzculenta : cumque con- vincamaus crroris iis mediis, quz reſponſionern, aut .ut re&ius dicam, effugia non admittunt. Si defen- derenon volet, ſubitantiam Lunz pellucidam eife, neceſle eft, urdicat eam eſſe talem, dum tora Lunz _ profunditas,(hoc eſt, pluſquam duo millia milliari) a radiis ſolis eſt penetranda;ſed (1 Soli milliare unici, aut co minus opponatur,non magis 1d quam monti= um noftrorfi aliquem jptius radios effe penerraturos. . 8$AGKR. Tufacis ut meminerim alicujus, qui mihi venditabat occultam artem, qua per aciis mag- reticz ſympathiam quandam, cx intcrvallo duorum ,;, triumve milliom millariorum invicem colloqui li- irr;/;9 ven- ceret. Cumq; dicerem, libcenter cmpturum effe me, 4itants ar; dummodo prius experimentur artis caperem,camqz 7 per ad rem ſafficere, fi ego in uno, ipſe in alio cubiculi 7 mite angulo cantiſtamus; reſpondit mihi, operationem in +" 4 tam cxigua diftantia cerni vix poſſe, quare dimik j,,, ;14;4 hominem.,, ac dixi , mihi commodum non effe hoc cem colloe tempore in Agyptum aut Moſcoviam illius experi- quenz?. menti capiendi cauſa tendere: fi tamen ipſe cd ire velit, me Venctiis mancntem -parces alteras obi- urum.s | 126 k ' STSTEMA' 4 "62 Sed videarmas (gud tendat autoris conſequentia, & quomodo ſit, cum concedere , materiam Luoz cadiis folaribus effe permeabilifſimam in. pro- funditare duorum millium milliariorum : (ed inte- rim in craſſitie unius (olummodo milliaris , quoyis montem qpſtro opaciorem. $8 ALV. fi ipf montes in Luna,rei in dem faciunt; qui ex.una parte percufſi 3 Sole ex oppoſita alterd faciunt umbras nigerrimas,terminatas, multo- ac © diftingtiores umbris noſtrorum montium. od fi montes ifti eſſent pellucidi, nunquam po- tuifſemas ullam afperitacem in ſuperficie Lane cog- piece cuſpides Iuminoſas, ſejunfas 3 cermino diſtinguente partem illuminatam 2 tenc- broſa * im illom ipſum terminum haudquaquam ita diſtinQtum videremus ; & verum effet, lumen Sor lis penetrare profunditatem Lunz : imd per cand.m autoris afſerttonem neceſſe effet videre tranſitum & confinium partis 2 Sole viſe & nou viſe ſatis confu- ſum , &luce tencbriſque miſtum ; quia neccflari- um eſt, illam miteriam,quz radiis ſolatibus in 2000. milltartorum profunditate \tranſitum przbct , adco traniparcntem effec, ut minimum cis obfiftat in cen- tefiida aut minori talis crafltici parec : nihilominus terminus;'qui partcm illuminaram ab obſcura ſepa- rat, incidens eft, atque ira diſtin&tus , quantum eft 3 higredine diftin&a albedo, maxime ubi inciſura tranhc per partem Lunz natoraliter clarior:m aſpe- rioremque : 'ubi autcm fecat maculas antiquas, qae planities quzdam ſunt, cum ilte ſphzric> incli- _ hentur,; fic nt. radios ſolares obliquiffimos cxcipiant, _ #i cerminis non adeo et incidens, proprcr ifjami. . Qaodaitdenique, Jucem fecundariam non im- i | E minut, wm—_ ww na 4 + =: ——_— . e. atm AO watt an w_ COSMICTOM, minui;nec clangueſcere prouc Luna creſcit, ſed con- tinuein eodem vigore ſervari, id yera falfifſimun ef 2. imo in-quadrattira parum illius laminis con- ſpiciceur, cn tamen contra multo majus id validi- uſque conſpici deberet , cum extra crepaſculum in profunda noe cernatur. Concludamus ergo, Ferrz reflexionem in Lung niiflimam effe : & quod mylto pluris 2ftimare debesyinde promamus adhuc aliam pulcheerimam Lune Ferexque congruentiam ; ſcilicet (6 verum elt., planetas in Terra per moutum & Lumen ſuum operart , quod fortaſſe Terra mutuam in planetis operationem codemy illo lumine, quid ft etiam moty fa0? non minus porenter exerceat. Quod fi etiam immobilis {la fit , candem tamen operationem reti- nere poteſt : quia, ut Jam vidimus, aCtio Juminis ea- dem prorſus >, ſcilicet, luminis retle&ionis ſolaris ; & moturs nihil altud przftar, quam aſpe&uum varia- tionern, que tamen cod:m modo procedit, five mo= vert Terram immoto Sole, ſeu conti faciamus. 'SIMP. Non invenietur ullus philoſophorum, qui dixerit, corpora hzc inferiora in Caeleſtia : quin Ariftoteles differte contrarium athrmat. SALYV. Ariſtoteles aliique, qui neſcierunt mu- tour inter Terram Lunang; laminis commerciam, excuſatione digni funt : efſent autem. reprehenſio- he digniflimi, (1, dum fabi concedi & 2 nobis credi volunt, Lunam.-per lamen operari in Terram,poſtea 3 nobis de Terra Lunam illaminante edo&, nollenc _ vicidkn agionem Terre in Lunam. conce- - _ $TMP. Inſumma, toto animo abhorreo a con» cedenda ille, Terram inter ac Lunam focictate mu- conaris, dum Terram in. tua, quam perſuadere mihi 1 K 4 Stellarum % 127 SYSTEMA Stellarum = +namero cenſuque reponis. Quod {i : nulla recs alia. , ſalkkem ingens ſeparatio atque di- 3 ftantia inter_iplam & corpora cceleſtia , meo qui- litudinem inferrer. | .S A LV. Vide, Simplici , quantam vim habeat inveteratus affe&us, & radicitus hxrens opinio. Tam enim ca valida eft, ut cadem illa , quz contra te ipſemet adduxift abblandiri tibi faciat. Q10d fi ſeparatio atque diſtantia magnam naturz diverſita- E | dem judicio, necefſarid maximam inter ea dilſimi- b. # 4 gn . : = na oo 4, T Tr Terram 1n- ter ac Lu- nam, reſpe- Hu vicini® tals, . Soliditas £1063 Lu- 187) pro- Afinit® tem perſuadere tibi poſſunt, par eſt, ut ex coritrario vicinitas contiguitaſque fimilitudinem importent. Jam verd quanto vicinior eft Luna Terrz , quam cuivis alii globorum caoleftium? lgicur cx tuapte conceflione, fatearis oportet, & alios quoque philo- ſophos habebis afſentientes, Terrz cum Luna maxi- mam affinitatemintercedere. Nunc pergamus ulterivs, & proponito fi quid prom reftat ' confiderandum in illis objeAioni- $, quas contra congruentiam iftorum duorum corporum adduxifti. S T MP. Reftaret neſcio quid in capite de Lunz ſoliditate, quam cx hoc ego concludebam , quod Luna fame polita efſct & complanata 3 tu ver quia moritoſa naſcebatur ; $& alia mihi difficultas, quod crederern, reflexionem Maris, propter #quabi- licatem ſuperficiei cjus, eſſe fortiorem quam I crre, cujus ſuperficies adeo ſcabra eft & opaca. ' SALY. Quod ad primum dubium , dico; quemadmodurm in partibus Terrz, que# omnes ob batur ex eo, Eravitatem ſuam, certatim ad centrum Terrz, quo- cxm fit , ad polſunt, contendunt , vihilominus ramen aliz a- _ avntoſus, his inde remotiores manent, ſcilicet montes locts planis,idg; proptcr foliditatem coram ac duriticm : ( fn We: ad. a 9%: 5 $, iex' co duritics carundem arguitur. _ dereflexione univerſali. Nam de particulari,quam aquaquieſcens in lacum determinatum cjaculatur, dubiumnon eft, fi quis iſto loco confiftar, ibi viſu- rum cum in aqua reflexionem potentiſſhmam: ex a- COSMICUM. | 129 f-enim fluida materia conſtarent, in planum dif- nderentor ) ita, quod videmus aliquas Lune par- ſupra” (phzricicatem humiliorum partium effer- Pp: Credibile eſt; materiam Lune, concord! partiumſuarum * y I #4 1 *» Bb » lum ad idem centrum contcentione ſfhericam ' Quodad alterum dubium, videtor mihi, per ea, quzin ſpeculis accidere conſideravimus, optime in- Refexio Iu- relligi poſſe, reflexionem laminis maritimam terre- *inise ma? lJonge debiliorem effe, ſic tamen ut id accipiamus 7! 4cbitior yy quam 2 terv YA. his aucern omnibus locis, aquz ſuperficies ſuperficie Terrz videbitur obſcurior. Et ut ad oculum hoc ES. ftrem, age concedamus in hoc atrium , & a- 90 "rnerg quz no nibil in pavimentum cffundamus, Dic mihi ,,. ,.4.* jam, norine perfuſus ille later, aliis ſiccis multo ap- xionem ter- Pparet obſcurior? omnino, & talis apparebit , quo- refri debi- cunque cum cx loco reſpicias, excepto unico, co ni- liorem efſe. mirum,/quiluminis per hanc fenettram ingreffz re- f tim. flexione percutitur. Itaque rctrogredere paulla- . -.STMP. Ex hoclocq video , perfuſam partem reliquo pavimento lucidiorem : idque propterea fieri obſervo, quia per feneftram illaph luminis re- flexio mihi occurrit, ; 8 4 LV. lll perfufio nil preftitit aliud, quam nt _ repleret exiguas illas cavitates laterem aſperantes, & ſuperficiem *ejus redigerert exquifite planar , unde poſtea radii reflexi verſus cundem locum uniti ten- _ ſed reliquum pavimenti, quod Ke SFU RS 7 gr _ v IE EAR v q wo 74 apy n beds 1 KEN Gar acc. p wn Nr FX —_ " " wc ro rat Lie tn dt, es MS $2. 4 DN bo 1 , 4 5 oy 20 NN TET. oh 0 Ok 2g. Las « * a pl 4-4 OST Be. PIG. OE 0 ns "0 " ; 4 F 's : « - es Dogs d wa FIG -* & bd TE 1. bob fs Barr Aves of 45h fu SF wy COT "Jay vy 1 S 7 MR br HS] Er RY? on YG Neve: - es NT; Ba Wes ps us HE 7» 1-29 a, of a AY RS. 202 = WF Oo, TONE be WP ATLIN £4 Ye, PIPES” OT s 0 mes TL AL Ba: age OO Ss 0 Wd we, EE FLING oy ar et $5, y SYSTEM 4 F309: de reflexiones laminis quaquaverſum cxcurrunt,de. biliorcs ramen, quam{i fimul omnes unitz incede- rent: camque ob cauſfam parum aut nihil variatur laminis aſp<&as, fi diverſts exlocis illud intueamir, ſed ubique fibi ſimilis apparct: erfi multum abſit _ Claritace reflexionis partis aqui perfuſz.. © Conchudoigitur , fuperficiem Maris, e Lona {| confpiceretur, apparituram quiders xqualifſimam (excepris inſalis (copuliſqne,) ſed minus claram u- perficie Terrz montoſa.& inzquali. Ac nif nollem amplius zquo progreſſus vidert, dicerem tibi , me | rex Love Obſervaile m Luna, lumen illud fecandarium, quod ſeamndaria, cM ex refiexione globi terreſiris mutuari contirmo, - "

Nam cthi facile credo,regiones ifthic otioſas ac mor- m3 d1ver- tyas non eſe; non _tamen anfim affirmare, ibidem odds inveniri motun & vitqm, ac multo minus, generari rate plantas, animalia, aut res alias noftris miles : quz (i *hkt detuwy Maxime ibi cxiſtercnt, diverſiſſimez tamen cent , & ab omni noſtra imaginatione remotz. Quod ut cre- Lunanon dam, inde perſuadeor, quia primum cxiſtimo, mate- eft ex T2774 51m plobi Lunaris non conftare Terra &Aqua.Quz _ 2." res una ad gencrationes alterationeſque noltris (1mi- ; les tollendas ſufficit. Verumtamen etiamfi concede- retur, Aquam ibi Terramque dari: non tamen plar- Aſpefins tz &animalia noftris fimilia nafcerenturidq; ob du- Solts no- as przcipue rationes: primo quia ad noſtras genera- Bras ad ze- tiones aſpeFtuum Solis varictas adeo neceffaria cit,ut Þ} |, eas, fine illis cf{e_nallz poſſint. Jam autcm habicudines rales non Sflis ad Ferran, ab illis que ſunt ad Lunam, valdc fant in Aifferunt. -Nos, quoad iVluminationem diurnam, in Lana, majori parte Terrz, ſingulis borarum vigint qua- tuor periods, noQis atq; dici viciſficudinem cxpc- _ rimur, quz in Luna menſtrua demum patio abſo!- -.., - vitur: itemille Solis in. Zodiaco deſcenſus & aſcen- - Gus annuus, qui bicmiszftaiſque viciflitudinem, & dierut! DUE”, a. At dt. _—__— aa * 4 ' derumacnoRium inzqualitatem producit, in Luna anico'menſe finicur; cumque Sol apad nos fic cleye- if nata- taracdeprimatur, vt inter maximam ac minimam |*** ** titudinem incercedat diffcrentia gradum 47. quan- = nimirum eſt diſtantia ab uno rropico ad alkerum; menſe con- ha non nift 10. gtadibus, aut pavllo amplius, farr- # : 1 oy ASS . F 4 + {| Tot”. . Ai o_ hy | a differentia conftat, quanta ſcilicet eft maxima la= _ _ fa mdo Draconis ulcra'citraque Eclipticam. Nurc m"_ _ i, confiderctur, qualis operatio ſit futura Solis in Zona ,;11,., in torrida, fi per quindecim dics contiauos radiis fuis 7 ans x5. eam ferire pergeret. Per (c enim intelligetur, omnes graduxm, plancas, herbas & animalia pefſum itura, Quod fi vel 7 —_ T/CcTf- plantis &animalibus noſtratibus diverſiſſime forent. © - Secundd perſualiſſimum eſt mihi, nullas in Luna g,_.. , rentur, ut fit in terra , vidercmus utiq; rerum itlas rer. rumaliquid abicondi, quas ope ecleſcopii in Luna confpicimus : & in ſumma, in partieula aliqua no- bis variaretur aſpe&os. 1d quod longis ac diligen- tibus obſervationibus nunquam animadverterc po- tu), ac ſemper uniformem puriſlimamgq; ſerenicatem ibi deprehendi. SAGK: Ad hoc reſponderi poſſet, aut maxi- .mam roris 'copiam ifthic efſe ; aut plnere notturno tempore, dum ſcilicet Luna non illuminatur 2 Solc. SALP. Si aliis ex obſervationibus indiciilque conſtarce, in Luna fieri generationes noſtris fimiles, ac tantummado pluviarum concurſus nobis deeffer, excogitare pofſemus 'tale aliudve temperamen- tm, vicem carum explens, qualis in /Agypto ctt _ Inundatio Nili Vertim cum nullum occurrat acci- dens noſtris conforme, & multis, que ad {imiles ef- fetus producendos requirerentur ; nihil cauſe ct, | | | cur maxime gencrationes ibi ficrent,illz tamen ab herbis £7: men babe. pluvias cfſe, Nam & qua pacte {nubes ibi congrega= pluvis <> ts 84. hs j " Tſeſecredunt 13s | STSTEMA4 | cor illorum accidentium unicum tantum intrody. cere Jaboremas; maxime cum id non obſervatione . aliqua certa, fed fimplici non-repougnantia nitatur. — Przcerea i quis ex me quzreret id quod prima ap- ' przhenfio & fimplex judicium naturale mihi diftar, an ibi res noftris fimiles, an vero diverſe producan- eur; reſponderem ſemper, diverſiſſimas, +& imagina- tione noftra prorſus incomprehenfibiles. Nam hoc '% incxhaafta naturs opalentia, & Creatoris atque Gubernacoris 'omniporentia ' poſtulare videntur. _ - SAGR. Miki ſemper extremam temeritatem Mi commictere vifi funt, qui naturz potentiam & ſapientiam , intclle&Gs humani captu mctiuntur; Sunt,qui ea (UM tamenin natora, nulla vel minima res invenia- ipſa cauſa, Ur, ad cujus perfe&tam cognitionem vel tubcililli- cxm perfe- ma ingenia penetrare poſlint. Hzc adco vana per- He nibil fe&z onmium intdligentiz praſumptio non aliunde Teliexerin Ralcitor, quam fi quis nihif prorfus intelligat. Nam nibil non * 1 quando vel in unica aliqua re-perfe&e cognoſcen- intelligere da periculum fecifſent, & quid fic ſcire vere digu+ ſtafſent, ex infinitis aliis conclufionibus nc unicam quiden intelligere ſeſe deprehenderent. S A LV. Verifſimaloqueris , & fidem facit co- rum experientta, qui rem quampiamaur intclligunt, att inteflexerunc. _ Hi evim quanto ſapientiores ſunt, tanto magis agnoſcunt, & ulcro proficcntur, ſe yy param intelligere : adeo ut omnium Grzeocum (a- _ Pientiffimus Oraculi judicio habirus, ingenue dixc- — hoc unum ſcire, quod nihil (oat, wmarguere mendach oporter, dum ſapientiſiimus boa rude ada trove ipftus lions CC omniamcrarimperitifiinus. 'S ALF. Neutrum fequitur, com utremque - ow MP. Teitur aur Oraculum, aut Socratem 1p- COSMICUM. mal pronunciatum vcrum ele pollit, Oraculum So. cratem; ſapientiiimum judicat, nimirum reſpe&u hominum, quorum fapientia ſuis circumſcripta li- mitibus eft. At nihil {cis Socrates, reſpe&u fapicn- tiz abſolucz, quz ct infinita: cumque paucum & ni- hilum tam finc ipfivs infioiti partes, quam moultum (co quod, exempli cauga, ad aggregandum uume» rum infinitum, perinde clt, five millenarios , ſcu de- narios, ſeu denique cyphras accumvles } idcoque 135 Verum Of 4 culrs Socra* rem ſaptena 11 ſhmam judicantis reſpenſun, Socrates bene ſciebat, texminatam ſuam fſapjentiam eſe nullam eeſpeu infinitz, quam fibi deefſe nove+ rat, Cum: tamcn inter homines aliquid ſapicmiz reperiatur, idque non #quaiiter omnibus diviſum, potuir Socrates aliquanto majorem quam alii par- ticulam cjus obtinere, Atque hoc modo yerum fu- erit Oraculi reſponſum. -.S$4GR. Videor mihi rem hanc optime perſpi- cere, Hominibus attributa, Simplici, poteſtas ck a+ perandi; de qua tamen non omnes #qualiter partici- pant; neque dubium cþ>t , potentiam Impcratoris | efſe multo majorem quam hominis privati : verum vtraque roſpcAu omanipotentiz divinz pro nulla cenſetur, Sunt inter homines alii multjs aliis agri- cukurz peritiores : verumtamen ROtitia COMmMmIt- tendi ſulco palmitem, quantula cf ad 'opera illa (a- picntiſimz naturz, quz facit, ut & radices vitis a- pat, be nucrimenturn attrahat, & nutrimenti parte aliam producendis pampinis , aliam formandis ca- preolis, racemis, acinis, corticibus idoneam ſecer- Mm Sadientia divinainſi= nat ? Echoc naturz opus. cx' innumeris aliis unum n;cjes rap. et & parciculare, ex quo cognoſcicur; ut ita concludi poſlit, Sapicntiam divi- namefſc infinities infinitam. - $ALYV. En tibi rd hujus aliud cxempluny. : : Num- velfolo infinita fapientia nite. 4 4 " OL Ta er ia bs LIBLE. = lo Tu > EAI "JETS IR FLO £ CEOTRS \f ” EG LA Fo. Tf IN - A 21% > 2 Pa ng. 0h. 1h th eb : Y T-S48 " y : b ESL + 3.” ”* EI ES Ce F629 bw ; 7 LY EINE Fs A EY i - oa b %, uab 7, IETITEMA . __ ©» * Nantquid dicemius, ſcientiam & marmore pulcher. | . Derelface rimam effingend?” ſtatuarh, Bonarotz ſublime inge- * Bonarote | Pu immenac cxrulifſc ſupra vulgaria ingenia ali- | Ingeniine; Ofum hominum? Et hocytamen artificium nil prz- fear aliod; quam ut imitetur ſolam apticudinem ac - diſpoſitionem'exceriornm (uperficialiumq; membro- membrorum hominis immobilis : quod ,quantillum << & conferas cum homine A natura faRo,tot mem- bris externis: interniſq; compotito , tot conſtante muſcalis, tetidinibus, nervis, offibus, quz rot ac tam diverſis motibus inſetviunt ? Quid autem dice- mus de ſenfibus,de potentijs animz, ac deniq: de in- telleftu? Quz ratio impedit,quo minus fabricam fta- taz;z5 formatione vivi hominis, imo cujuſcung; vili(- | ſimi vermis.infinico intervallo ſuperari dicamus ? b= - _ » $8 AGR. Etquam differentiam inter columbam Architz volatilem,& nacuralem aliquam fuiſfe cre- | + hs ” FOe” Te oy YES 0 "we TR OO" Ore I 07 as _ . N _—_ ee AE SCE a Fate RS ie ii es AS Ere orig BEE Wh He 2 425 WE by at ROY Oy TOPEY ECT EY F , , 6 wt a2 PESNED g TT rok > wat PO oy £5 7 LT SOS SE IONTT TRE OS ©. RE py” " ny as : 0g OF of ONS I IS BIO MA FO EO RC Ee EOOR SANE; "E FU # , 5 ap Py An 97g FN RE [ys SP. uy "* bs, WF _ & ug EY We es BE 0 - 0 OO FS tr ha I dimus ? | : Ch. | © STMP: Autegonon intelligo quz dicis;aut tua dicta manifeſtam contradifionem implicant. Inter hominis I natura fa&i chcomia ma jora,imo pro om- nium maximo retuliſti larelle&um : & paulo ante cum Socrate dixcras, Imclle&am effe nihili, oporte- | bit ergo dicere; naturam quoq; neſcivifſe modum faciendi itntelleQum qui percipiendi vim babcat. - __ $A LV. Ut acuiifiimz obje&ioni cuz reſpon- rm rag deam, recurrendum eſt .ad diftintionem philoſo- intenſys, Phicam , dicendo, Intelle&um accipi pofſe duobus nonitem . Modis, ſcilic OOO PEO EPTOuny WOE I EA ”= OOO TAE Es "_ RN AAR NR AST SHEDS Dor A Par ian et wr; comment PR Ebert C4 ; tC urn i, $4 FR GPS" FT PY: x « . 4 2: Ree NOS, thao e's x ih ets 4 | Wo toad abt TR" IP UP BE* 2 W454 TW 1-9 et intenſive; "vel extentive. Extenſive, extenſive. hoc eſt, quoad multitudinem intelligibilium , quz infinite ſunt, Intclle&us humanus quaſi nullus c, eth vel mille propoficiones intelligerct, Nam mil- le reſpeQta infinicatis , inſtar cyphrz ſunt. Sin in- aus accipiatur intenſive, quatcnus is terminus Ei + intenſive, $i akon ONE, Y "a We" AG PIE a at I: I IE OO. OT bee GC 67, Me be ty an pe As ac . : OE OT ECT YT EX - wh $$ 4 AF ® Whck: F009 Kol” We OY - " Fog aA ONPON ? 4, UT LAST 27 a. ts. a — Hm i En " — com — — =_— pci — co z BY TY SI If ; P L Wt: - COSMICUM. 137 r= || incenfive, hoc ct. perfef&e propofitionem aliquam +: importar, dico, intelletum humanum aliquas pro- ohciones ita perfe&e & abſolata certitudine cop- nitas haberc, quam habeat ipla natura. Ac tales fant ſcicntie mathematicz purz , hoc eſt, Geome- tria & Arichmerica : quarum propofitiones infinitd plures intelleCtus Divinus cognitas habet 5 nam om- nes eognitas haber : verumtamen paucarum ilſarum humano intellc&u perceptarum cognitionem, cogni- Modus cog tione Divina non inferiorem crediderim, quoad cer< 79ſcend? ticadinem obje&ivarn, nam eoufgque progreditur, ut - WVInus 45 umano earam necellitatem comprehendat , qua ccrtitudine ,;, mike, nulla alia ma jor effec videcur. + $TMP. Hoc pronunciatum temerarium nimis 1ntelleio & audax miht vid-tur. | humana fit S ALV. Propolitiones iſte ſunt communes , & P*! 41/curs ab omni audaciz vel temeritatis umbra remotz, ni-/*"" bilque proſus de majeltate Divine ſapientiz detra- hunt: quomodo nequaquam imminuirur omni. potentia - . . | . ſentia ſem. conficit , ſeu quod idem ct, eos omnes fibi preſen- per habet, ces haber. - Ex hisconcludo, intelle&am noſtrum, & ratione modi, & ratione multicudinis rerum intellc&arum, infito intervallo 2 Divino fuperari.. Non tamen adeo iplum extenuo, ut abſolute pro nullo habear : img, dum confidero, quot quaing; mirabilcs res ab hominibus intellez, inveſtigarz, confe&e fucrint, eo iplo clarifime cognoſco & intelligo , even k LMAs .a qua ſimpliciore, & eam pro definitione 8 . 1 ſcribcndt tent> conſideret ? Quid de ArchiteQura, quid/,,e,4, de- arte Navigatoria dicernus ? Verum fupra pr com - omnes inventiones ftupendas , qua Ingenul..emt- mentss aliis nentia fuit is, cui venit in mentem cxcopita- 9mniw, re modum , penitiſſimas animi ſui cogicationes ali cuicunque communicandi , etl longilhmo & temporis, -& loci intervallo diſtanti : colloquendi | cum his qui verſantue in Indiis , cum his qui nec- L 2 by dum homanam opus elſe Dei, & quidem exccllenti(i- Tugenit hy «= dinirabilia hominum $8 in opificiis , & in literis mjrandum comnetita vagor, & poſtea vires ingenli mei relpicio acumen. 140 -annis naſcentur ? 'idque quanta facilitate ? nimirum Inventionum humanarum tigillum , & clauſula ho- nos ambos redituros ad continuanda copta collo- STSTEMA dum nati ſunt, nec niſi mille aut decies mille abhinc viginti minutos chara&eres in charta inter ſeſe va- rie jungendo. FEſto hoc omnium admirandarun dierni colloquiinoſtri. Et quoniam' horz calidio- res abicrunt, Salviatus auram frigidiuſculam na- vigando captare,, credo , volet. Sequenti mane quia noſtra , prxſtolabor , &c. £C COSMICUM, _ din 4 + Je 1 TY | Irum BET O (: V4» Ir (1m ho- dio- | Na+ Nane llo- py» BY 4 m % py % o 7 p a ? ” - y 4 » Þ ] kk a. = "Ms p *% # #.,” WM in {£4 4. s A | LE FLOW >. ; q . \ A 144% F447 % » $$$ NSC EEDELY ALT/ERIUS DIE COLLOQUIUM. * CALV, Tot heri talibaſqne digreſſionibus I JreAto primarii ſermonis inſtitati tramite ſeduRi fulmus, ve haud ſciam , poſimne, nili. te juvante, - | priorarelegere veſtigia ut pergam ulterius. $8$A4GK, Non miror, te, qui rebus tam di&is quam dicendis'- oppletam occopatamq; phantafiam habes, nonnihil earundem varictate confundi. Ego vero, cui ceau {implici anſculcarori nil aliud incumbic quam ut audita'tetincam, fortafſe revocati vobis in memoriam eorum ſumma, filo ſuo colloquium re- ſtitvere potero. | Pe "Quantum ergo meminifſe poſſium , heſterna diſ- ſertatione in ſummam id a&tum eſt, or examinaretur exfundamentis, utrs opinio probabilior & rationi | magis conſentanea lit, cane, quz ſubftantiam corpo- . | rumCa&kftumftatuit ingenerabilem , incorruptibi-= lem; inalterabilem , Impatibilem, atq; adeo ab omni mutatione, excepta locali, exempram; & proinde effe quintam effentiam, diverſiſſimam ab eſſentia noftro- rum corporum Elementarium generabilium, corru- Ptibilium, alterabilwum, 8c. an vero altera,quz ſobla- tYundo tali difformitate partium, Terram exiſti- "FQ1 3 mat, mat : iiſdem gaudere perf:&ionibus , quibus cxte- ra corpora integritatem Univer conſtituentia : & in ſumma eſſe globum mobilem & crraticam, haud mions ac Luna, Jupiter , Venus, alivſve Planeta. Denique figillatim > expolita multiples compara« tio Terrz eum[.uns,- & quidem cum Luna porius quan alio Plancta,, forſan ideo, quod ejus , quip- pe minns 3 nobis remotz, majorcm , & in ſenſus magpis incurrentem notitiam habeamus. Er quia concluſum tandem eſt, a|teram hanc opinionem pri- ore verifimiliarem efſe., progrefſus .cd nunc nos de- ducere videtur, ut incipiamus inveſtigare, num Ter- 7 Racuenda fit immobilis , ut I pluribus creditum eſt haenus; an vero mobilis, ficurti veterum Philo- lophorow aliqui crediderunt, &.alii non longo huc- plque tempore cenſent ; & { mobilis eſt, quomodo ſcſe morus ejus habere putandus fit. - SALF. Jam incelligo & agnoſco viz noftrz figzum. Ante vero yuam incipiamus ulterius pro- progredi, neſcio-quid monendus es mihi de noviſſi- mis yerbis tuis, com dixifti, concluſum efſe , quod . opiyo, Terram iifdem quibus Caeleftia corpora conditionibus dotatam ftatuens , oppolits fit verifi- miliar, Non enim hoc ego concluſi, quemadmo- chun pec ullam aliam- propofitionem © controverſam defiaitive afferere: animus efl : ſed id modd mihi propoſitum fit, ut praducerem illas rationcs, re+ poakiones, inftancias & ſolutiones, -quz in utramg; partem ha&cnus. partim aliis in mentem venerunt, partim I me Iplo meditationibus aſſjduis cxcogitatz kacrunt : decifionem fpoſtea judicio aliorum com- miterem, +1. -: $4 GE. Mropte me judicio ſum paſſus decipi, dum cx meo ngenio-mcetitus alios, univerſalem feci S700 - conclu- m3 = co - Rm 2 2 eld wit ws war tain ab © — YO LCRT SE . COSMICUM, - | conclufionetn, quz particularis ranthm erat. Frraſ- & confiteor , maxime cum Simplicii hujus noſtri fnecentiz fuerim jgnarus. | *$IMP. Non nego, me hac tota no&e, ea quz hefterna die ſunt allata ruminatum effe , muliaſque revera pulchras, novas, egregiaſque deprehendifſe ſpeeulationes. Urtur fit, haud paulo arMius con» firingi me ſentio autoricate tot tantorumque ſcrip- torum , & przcipue &c. Tu vero, Sagrede, con- catſo capite abttuere & (ubridere videris, ac fi quid perabſurdi pronunciafſem. $AGR. Subrideo tantvm : ſed, crede mihi, prope diſrumpor, dum contineo me , ne in cachin» nos cffundar. In mentem enim revocaſti quiddam epregium, quod ante pavcos annos, me alliſque No- \ Wlibus, amicis meis, quos tibi pofſem annumerare, przſentibus, accidit. $A LV. Reee feceris, f nobis id quicquid eſt recites, ne forte Simplicius credere pergat , (e tibi rifai & ludibrio fuiſſe. * *$AGR, Beneeft. Medicum quendam, Vene- tils percelebrem, domi ſuz convent , quo nonnulli "RMidiorum , alii curioficatis gratia fubinde ventita- Datit, ue ſeftionis aliquam partem I mann doAinon minus ac {diligentis & exercitati Anatomici vide- rent Accidit autem illa dic, ut de ortu & origine Cujuſda tefvorum inquireretur,qua de celcbris eft inter Ga- mm ; Tnicos Peripateticoſque controverſia : & cum Ana- || onſis - tmicus oftenderet nervorum maximam qual ©; 6 ea em exceuntem & cerebro, tranſeuntemque per CEr- ,,;,jnem xm, diſtendi poſtea per ſpinalem, atque divaricart determi- per totum corps, fic ut przrenuc ſolummodo fila- nans. menterm tanquam funiculus ad cor pertingat ; con- " verſus ad Nobilem quendam, quem ſciebar effe Phi- 4H FR | T4 loſophum 144 | SYSTEMA4." dries uct loſophum Peripateticum , & in cujus praſentis gra- vorum - [tiam cxtraordinaria quadam diligentia detexerat & ſecundum oftenderat omnia , quzſ(ivit ex co, num perſuaderi Ariftot. & genique fibi fineret., originem nervorum + cerebro ——_ duci, non > corde; ad quz philoſophus ille, cogi- *% tabundusaliquandiu, tandem reſpondit : equidem | & ita aperte rem oculis ſubjecifti, ur niſi rextus Arifio- Þ, d telicus, aperte ngrvos lex corde deducens obÞaret, C in ſententiam tuam pertra&urus me fucris. c + STMP. Vos vero fcire velim , controverſan | hanc de nervorum origine nendum ita diſcuſſam atque decifam effe, ut aliquis forte fibi perſuadeat | S AGR. Neque decidetur unquam, (i (imiles | contradi&ores_ nada fuerit. Seq einterim ca quz dicis, non minuunt abſurdicatem reſpontionis Peri- patetici , qui manifeſt adco & in ſenſus incurrenti experientiz non oppoſuit aliam experientiam aut ra- tionem Ariſtorelis, (ed folam autoritatem , ac nu- dum illud : Tpſe drxit. S$STMP. Ariftotcles tantam. autoritatem non alia abi ratione paravit, quam frmitate demonſtra-. tionum ſuarum, diffcrationiimq; profunditate, Scd necefle eſt ut intelligamus illum $ nec intelligamns modo ſcd ctizm in SALV. Noli, Sagrede, ludos facere monitam hoc tuum, quod jocando proponere mihi videris. Nam non ita pridem magni nominis philoſophus ' librum de Anima compoluic, in quo dum refert A=- riſtotelis opinionem an anima ſit immorrtalis necne, mulcos textus adducit, non quidem ab Alexandro ciratos ( nam in illis Ariftotcſem ne quidem hac de materia tra&are dicebat, ne dum ut quicquam huc pertinens definiat )) (ed alios a ſe repertos in aliis locis reconditis, qui trahebantur in (enſum perni- cioſum. Cumque moneretur.ab amico , dithculter immarata doArinia, & expoſitionibus aliis, & alii textibus, opinionem contrariam, mentl tamen Ari- ſtotelis conformem, effe defenſurum. . $S AG R. Epregium 'vero doorem, qul impe- rium ſbi ſumic in Ariſtotelem, neque permictic , ab eo yerba fibi dari : ſed ipſummet obnoxium velu- ti, naſo ducere yult,& cogere ut loquatur ad arbl- trium ſunm. Vide quantam refcrat, noſſe rationem, | þ xa temporis captetur opportunitas. Nec enim el my; IMF a Ty cc © ITY. . 1 IO et Les TIE: ? _ , ” SEES as 4 Fear” . : RE JIE IE: M2 nant * war) - TT a CT 2h £ ” - ww Ws Sa 0” EN IP 2 AIG IRS, I , SN NEE FE Res Ht EIT oY 3 16 : END a eng 5 3 - 8, \- 8 \ _ OW > Cee anete Mgr et roger ne AP apes. bs wo Sabo rate tor nr a As Z F tix 6 2” 8! . > | SISTEMA _ _ , eo, & cum Friis pugnante, fed cum Ancillis Mzo- : oniis confabulante. Vah ingeniorum ſervilium in- B . auditarm vilttarem ! ultro ſeſe facere Mancipium ali- , - . gall enz {cmentiz : ſubſcriberc ranquam decretis invio- ; cone bs /e. fabflibus ; ed redigi , ut perſuaſnm & convittum Hatorim {Ce profitearis tis argumentis, quz tantam ſcilicet ha- -- Ariftatels. bent in concludendo vim 8& evidentiam, ut illi ipfi dubicent,an de talt propofito fcripta fuerint,8 an ad tftam takem conclaffonem probandam pertincant, Id vero ftultitiz longz majoris cft, quod inter illos ipfoſmer adhuc dubitatur , an idem autor in afhr- mantem an vero negantem partem concefferit. Quid hoc altad ct, quam Oraculi vice ftatuam ligneam conffituere , ad iſlam reſponft petendi canfa decur- rere , illam timere, illam revercrti, illam adorare. SIMP, Scd ab Ariftotcle fi recedamus , quem altum tn philoſophia ducem ſequemur ? Oſtende tis autorem aliquern ? | SALV. Ducc opus ect per incopgnitas , & (yl- vis horridas terras : in apertis autem fac planis lo- cis cxci ſolummodo ducem requirunt: qualis qui ct, reAius is domi manſerit. Qui vero in frontc ac mente gefit ocros, iſtis pro duce utatur oportet. Nec ideo tamen adfirmo , muHatenus effe Ariftoteli ES avſcultandum: imo laudo f quis illum inſpiciat, wimizam Uligenterque diſcar. 14 modd vituperandum ſt, «dbere- Uſque adeco in predam ei te dare, nt occlufis ocalis, * ſcentes Ari- untcuique dio cjus ſubſcribas , & omiffa diverſe - Rloteli, vr” MJ” OG _ decreto invioltabilt reci- ; TFuperatione pjas, Qui quidems aboſus aliud quoque permas- | 4x! rum incommocom ſecum rrhie, ut ſilicet a vim Y | demonſtrationum © |. Che 1: di 431 COSMICTCM. rarum, Atque hic motus, quod hanc primam ap- reniiam , nihil imnedir quin poſſit ram ineffe ſolj Terrz, quam tati reliquo Mundo excepra Terri. Nam-exdem apparentix tam in una quam in altera Vniverſ#, potntione con(ficer2ntur. Kinc cſt , quod Arifto- conliderarunt, immobilitatem Terrz probaturinon | argamentatur adverſus alterum motum , ſed adver- Ariftor. & W huncdiurnum :'nifi onod Ariſtoreles neſcio quid Ptotemans | argumen=- tantur cou* Ira motum attingit contra alium aliquem motum , 3 veterum aliquo Terrz attributum , dc quo {uo loco trafta- bimus, $AG R. Optime caplo neceſſitatem qua conclu- Terre ate dit ratiocinatio tua. Sed dubium mihi ſubnaſci- tributuem. tur, unde me non poſſum expedire :; nimirum quia _ Copernicas Terrz tribuit alivin adhac motum ſu- per diurnnm , qui juxta regulam modo traditam, nobis in Terra, quoad apparentiam , impercepti- bilis effe debzbar, ſed viſibilis in omni reliquo Mun- do; videtur mihi necefſarid conchudi poſſe, vel quod ille manifeft> erraverit aſignando Terre motum talem, cujus generalis harmonia ſeu congruentia In Ccflo non appareat : vel certe, fi qua ibi congru- entia datur,quod #que peccaverit Ptolemzus, hunc non refatando, ficuti refutavit altcrum. / *SALV. Non ab redubitafti, Quando venic- mus ad traFationem d: altero motu; videbis quan- to intervallo Copernicus acumine & perſpicacia in- genii Prolemzum ſuperaverit , dum vidit que Ile non ' yidit, mirabilem inquam illam harmontam br talis- motus in omnia c#tcra corpora cceleftia ſc refle&it, Sed jam hac parte ſuſpenſa, —_—_— T M EI a =" cepta ſola Terra, nobis apparent ſimul omnia mo* veri ab Oriente verſus Occidentem, ſpatio 24. ho- EY urnus often communi ſfie teles & Prolemeus, utpote qui hanc rem penitias ny terre FRI. S. BE 8 —_ SYSTEM 4 ad primam confiderationem, in qua, fa&o.2 genera. lioribus initio, proponam illas rationes, quz mo- bilitaii Terrz fayere ' yidentur , ut audiam pottca quid Simplicius adferat jn contrarium. q cs Fam | Dt Ml a - pron & preterea reſpe&emus velocitatem moriis, quem Feree -& 4y $$” 2 4# S.2- 2 SST: — o Ld lationem habet ad eas res, quz ipfo defticuuntur ;- Hnlis vero rebus , quz totz #qualiter de eo particl- ,;/- - Peripaterica. COSMICUM. I55 Fas, fi quz ſunt, bonum fuerit nobis quoque propo- ni: aut mihi declarari, nullas cfſe, nec efſe poſſe: SALV. Equidem ut opcroſa rei difcuſſione 4s Jug non potui reperire diver{ttatem ullam : fic illud uti- © 755: 798 que reperifſe mihi videor,nec ullam diverlitatem hic ,,,;." elſe paſſe, Unde vanum arbitror , ulterius illam þ.a4ee / inquirere, Notetur itaque. Motus catcnus eſt perinde ac motus, & tanquam motus operatur , quatenus re-/! nullas eſe ſet : nec rarur pant, nihil operatur, & ica fe haber ac fi nallus effet, ,ynmwm Ethac ratione merces navem implentes catenus mos» ad res ipfo ventur, quatenns relifis Venetiis, przeterque navi- deftituras gata Corcyra, Creta, Cypro, Antiochiam tendunt. — Quz quidem loca, Venetiz, C orcyra, Creta, &c.'*"** remanent , nec cum ipſa nave moveritur ; & vero quoad capfas, cztera{que ſarcinas , quibus navis ad .zquilibrium oneratur, & reſpe&u navis iptius , mo- rus ille Venetiis in Syriam tendens, tanquam nul- lus eſt, & nihil alterat relationem quz inter res illas eſt ; idque quia communis cf omnibus , & zquali- ter ab omnibus participatur : at quando illarum que ſunt in navi mercium aliqua ſarcina vel unico digito 43 capſa dimovetur, unicum hoc pro majore motu reſpe&a capſz fucrit habend:'m , quam duo- - rum millium milliaciorum iter jun&im 3 farcina fi- mul atque capſa confe&um. : SIMP. Hzc cf do&rina bona, ſolida, totaque Pr2P4/57o; GUAM Artx *ol 'SALV. Egoillam habeo pro antiquiſſima , ſuſ- vr picerque Ariftotelem candem a bona {chola qua- accepram plam accepram, non intellexifſe penitius , & proinde nonnth!/ cum nonnihil ipfam immurcafſer, cauſam contuſto- 7mmKtae. pls cxtirifle per illos, qui iptius , omnia dita defen- 3 M 2 ders 0 MOUVPRIUP © th 3c Argumene 7&t10 prie ana, qua motus di-- arnus pro® batur ineſſe Terre. Natura plurth us non efficir, guod pau- ciorrbies efficere pt- tes. " "IEP" > LOSE ARS OWE ts ”” ot nl ES tee re oe ee Et i on Fo bee Be: SET > RO "= STSTEMA dere volunt. Et dam ſcriplit , omne id quod mo- vctur ; ſuper re aliqua immobili movert, parum abeft quin ftatuam , Fallacia quadam uſum dicere voluifſe, quicquid movetur, moveri reſpe&u rei cu- Juſdam immobilis ; quz quidem propohtio nihil difficultatis patitur , at altera plurimum, SAGR. Ne, quzſo, filum abrumpamus : quin cceptam diſſertationem perſequere. S A LV. Cum ergo manifeſtum fit, motum, qui multis mobilibus communis cft , otioſum, & tan- quam nullum efſe quo ad relationem ipſorum in- ter ſe mobilium, co quod inter ipſa nihil mute- tur ; ac operandi vim habere tantum in relatione, quam habent ipſa mobilia cum aliis co moru deſti- tutis, quorum inter ſe habitudo mutatur : cumq,; diviſcrimus Univerſum in duas partes, quarum una neceffarid mobilis eſt, & altera immobilis ; ad obti- nendum id omne, quod a rali motu dependere que at, perinde eſt, five ſolam Terram, five totum mun- dum reliquum, mobilem conſtituamus ; fiquidem - operatio motus hujus non nifi in relatione mutua corporum celeftium ac Terrz confiftit , quz fola relatio mutatur. Jam fi ad cundem prorſus ctfec- Qum conſequendum, tantundem confert , fi Terra ſola moveatur , omni. reliquo Univerſo ceffante; quam fi ſola Terra quicſcente , totum univerſum codem motu moveatur ; ecquis credere voler, Na- turam (quz utique, cuntorum judicio, plurium rc- rom interventu non efficit id , quod pauctoribus expcdire poteſt) movere maluifſe numerum immen- ſum vaſtifimorum corporum, inzftimabili veloci- fate, ad conſequendum id, quod mediocri motu ſo- lius circa proprium centrum rotationis obtineri po- terat ? | S IMF. COS MICUM. 157 | STIMP. Non fatis intelligo , quomodo maxi- S mus ill: motus quaſipro nallo fir habendus quoad Solem,Lunam, alioſque planctas, & quoad multitu- -dinem frxarum Stcllacum innumerabilem. Ecquo- » | modo dices pro nihilo ducendum, fi Sol tranſcat ab uno Meridiano ad alterum : 6 hunc Horizontem aſcendat, alium ſubeat : ft modo diem, modo no- | &emexhibeat : ſimileſque variationes Luna, ac cz- teri planetz, ipſzque Stellz fixz przbeant ? hy SA LV. Omnes iftz variationes enumeratz abg ic. I *©> nihil ſunt, niſi in relation. ad Terram, Ec ut i | hocvcrum effe videas, imaginatione Terram amo- K vc3 & > Mundo (ublatus crit ortus occaſuſque Solis x, ,,,,, 3 aut Lanz 2 non horizon crit amplius , non meridi- 4jurns | F ani,non dics, nonnoRes : adcoque nullam muta- nulla mu- a © . » ®# ; . - | fionem diurnus ille motus efficit inter Solem & Lu- _ naſci- HY Inter nam, aut alias quaſcunque Stellas ſcu fixas , ſeu cr. OH | raticas , ſed omnes mutationes relationem habent pag - "arp ad Terram : quz omnes tamen ad fummam aliud {za : ,ſed nihil preſtant 4 quam ut Solem nunc Sinis cxhibe- omnes mu * ant, poſtea Perfiz, mox Agypto, Greciz, Galliz, #4t10nes | Hiſpaniz, Americz, &c. ac id ipſum faciant in Luna "*{79niw czteriſy; corporibus coleſtibus. Qui quidem c<- tus codem prxcis> modo ſcquitur , etiamfi non tanta [Iniverſi pars occupetur : ſed folummoda | globus Terreftris in ſe (cipſum regyretur. Huic difficultati maximam aliam adjungamus, eaeft, quod, fi Calo magnus ille motus attribuatur, neceffarid faciendus is eft contrarius motibus par- ticularibus omnium orbium Planetarum , quo=- rum unuſquiſque fine controveriza proprium ſuum habet motum ab Occidente verſus Orientem, cum que leyem fatis ac modicum : ac dcinde conve- nit, Qteum rapi faciamus in contrarium,hoc eff, ab M3 Oriente ad Terram. On _ A : " 4 yg AD PRA ae © WO jor on gs Paths At cruel >> TY » __ —__ he LORE ores emma. <4. EE, PYIFL Is me je td ts Ee Y es Mp "E544 * 5 <7! : , "IIB OIREIR=1 Er ML IIS o ge ls ei ee Ee Se rs $i ger an of 2 . 9+ a "HT" fe . ; Cat or FY-tneY ); do 95 otsy ths Ns NA p , . __ OG Y bY Y RT - agaginre, og 4% DR SN LI SEN on, . 4 «7 aa "T a = RO - x 8 wo 6, Par” oF g- 9M RP 2. ag 3 &. RIES © 20 TY REO + 4 Rr pon SLID > er =_ wy > x 6 Oriente, in Occidentem , ab illo rapidifſimo moty diurno : chm contra , Terrz in ſfeipſam agitatione aſſerta, tollatur conctrarietas motuum, ac ſolus mo- rus ab Occidente in Ortentem accommodetur om- nibus apparentlis , & omnibns exaRe (atisfaciar. Mitts cire* $TMP. Quoad motuum contrarictatcm,parum culares mN referret, demonftrat enim Ariſtateles ,*motus cir- ſunt cont!%* cjares inter ſe non effe contrarios , & contraric- pe tatem corum veram appellari non poſſe. S- SALV. Anne demonftrit hoc: Ariſtoteles : an wy yerd nude, ut inftituto (uo ſerviens , affirma:t ? Si morus illi contrarii ſunt ; afferente ipſo Arittotel:, qui {ſc mutuo deftruunt, non poſſum videre, qui dao mobilia per lineam circalarem occurrentia (ibi, minds ſe mutuo deftruant, quam f1 per lineam oc- - Currerent. SAGR. Quifo, ſubfiſtamus aliquantum hoc foco, Dic mihi, Simplici, fi duo tquites haſtis con- certaturi patente campo {ibi occurrunt , vel. ctiam cohorres integre committuntur, aut in mari claſſes adverſe feſe invadunt, perrumpunt , ſubmergunt; numquid ejuſmodi occurſus appellabis inter ſe con- _ trarios ? | STM P, Dicantur ſane contrarii. SAGR., Quidni ergo motibus circularibus contrarietas inefſet ? Motus Ifti chm in ſuperticic * Ur appa. Terre velaquz , ſphzricorum corporum ut notti, rer in rocis amt , vtique circulares ſunt- Noſtine , Simplici, Horologi- -qui morus circulares inter ſe non ſint contrarii? 9% of m-Sunt ui duorum circulorum, extrinſecus ſeſe con- Pur angcntium, quorum unum impulſes naturalitcr al-: ' dentes ſes ferum in diverſam partem impellit * at vero fi alter propellen. altero concludatur,eft impoſſibile,ut motus corum In tibns. diverſam parteny abeuntes, fibi mutud non obſtent- SALT: bo i COSMICUM. 159 .» $SALV. Seu contrarios, five non contrarios hoſce dicamus, canon nift verborum altercatio <> : _&ſcio, reipla multo fimplicius ac conventius efle, {i poflimus omnia falvare unico ſolo motu;, quam fi duos motns introducamus, quos fi contrarios ap= pellare non vis, dicas oppoſitos-. Neque vero in- trodutionem: illam | oppohtorum motuum } ut .impoſiibilem damno : nec ejus. negatione ne- cefariam confici demonſtrationem , (ed aliquid faltem ad probabilitatem accedere momenti af- 5 > * WT + \Accedit his tertia ratio, quz minime probabilem Ter:ia cone eſe arguic Hypothclin Prolemaicam , utpote,per Þ1matio quam omni proportione ſublata turbatur ordo, quo 9#/4*m- corpora illa cccleftia difponi nec hgfitantes agnoſci- ,,,,,,._ .mas: quorum circumgyratio non dubla, {cd cer- ;,;o5 majy. .tiſhma ett, Ordo autem ille fic haber , ut, quanto 71 rempore -major orbis cf}, ranto longiori tempore ſuam revo- converſio- lationem finiat, & minores breviori. Sic Saturnus "** ſuas Fm deſcribat circulum majorem circulis omniun ©7454" .&Etcroram Planetarum,cum complet annis triginta: Jupiter in minocre ſuo circulo revolvitur annis-duo- .decim.3 Mars biennio : Luna ſuum tanto mivorem - .emctizur onico- menſe. Nec minps ſenſibilicer in -Mediccis Stellis videmus eam, quz Jovi vicinior ef, - _ 4: ;revolutionem fuam abſolvere - þrevilſimo tempore, CT hoc, horis quadraginta duabus circiter, (equen- 44/975 <4em.rribus cor dimidio dicbus, tertiam diebus ſep- rempora. -MIC & remoriſſimam dicbus ſcptendecim. Atque wii fatis concardans fibi tenor nihil amnino mutca- | bitur, dum globo terreſtri motum vigint quatuor % * - orarum..in (cipſam affignamus ; at vero i Fer- Fam'immobilem ſtatuimus, tum crit neceſſe , poſt- .;quam 3 breviſſima Lunz periodo contequenter "nt M4 ad 2 WOES» Ya vn ommt wws} ais. "x: ©, 5 = WIS. cos ad. RG > of Fo > 5 w_ LOI WES PL CIOS er ooo

. ® i e videtur. ay, inſcnfbili, adeoque ad-inferendam Univerſo vim allam inhabili , motumzribuamus. S AG,R. Sentio multiplices animi conceptus obverſari phamiaſiz., confust adeo ſcrmonibus ha-. Acnus hahitis excitatos, ut, fi modd rebus diccndis cumattentione velim incumbete,necefſe habeam ex- periri , num.ceius coſdem diſponere, & quz in iis eſt, fiqua modd ef, tru&uram, cruere queam. Et forte procedendo-per_ interrogationes , animi mei 4< Unico ms- Icala facilius cxplicavero, Quzro igitur ex Simpli- bil: ſumplic} Gio primum,.an credat, eidenycotport fimplici mo- anc #07 bili nataraliter competere poſſadiverſos motus , an bs 114" nicum tanthm, qui proprius ci fit ac naturalis. Ithter, c#ter - : fS gs . : participa- *- SIMP. Ai, unimobil {implici non nij unt- Tioze come Cum motum naturaliter competere ,, alios avicm 'detuns, = Omnes per accidens & participationem , co modo, FEB quo 5 - JE. -- ” R._ COSMICUM, 9s EE L . Po an. | quo per nave ambulantis motus proprivs, ipfa illa 1m | ambulatio cft : participatus autem is , qui cum de- MR vchit in portum , quo nunquam ambulatione ſua 5 | peventurus erat , nifi navis ipſum «<> ſuo mocu des» ras xexilſer. 2 ER .$AGR, Dic mihi ſecunds; Motus ille, qui per participationem alicui mobili communicatur , dum "Ulud per ſcipſum moveatur alio motu diverto ab co 1, Þ 9 participatur , anne nccefſarium cf , ut alicui F ſubjc&o per (c infit, an vero abſque altcrius ope & : F fabiidio innatura eſſe poteſt? uns eſt motus,ica quoq; unius mottis unum effe mo- ; | bile, & per conſequens finc inhzrentia in ſubje&o a Ot mp - F motumullom nec cfſe,ncc imaginando concipi poffe. . | SAGR. Velim, ut mihi tertio Joco dicas, num: ) | + Lunam cxteroſque planeras & corpora Caleſtia mo+ ts ſuos proprios, & quales, habere credas ? . SI MP. Habent omnino, nimirum cos, quibug _ | £odiacum peragrant, Luna menftruo ſpatio,Sol an- no; Mars biennio, ſphera ſticllifera tot illis millena- an Atque hi ſunt motus corum proprii & natu= rales.. Tits ak SAG RK, Ile vero motus, quo Stellas fixas, cum liſque planctas omnes ab ortu ad occaſum ,' indeque rurſus ad ortum uni tendere video (patio 24. ho- rum, quo pafto eis competit ? = - $SIMP, Competic cis per participationem. SAGER. Non ergo in ipfhis hic motus reſidet. Cum autem nec in iple refidcat, nec interim abſque ſubjeHto aliquo efſe poſfic, in quo refideat ; necefle cft, ar. cum proprium faciamus, & alii alicui ſphzrz SIMP. naturalem, _-SIMP. Ariftoteles ad hzc omnia interrogata tibi Motus non reſpondet,ac te docet,quemadmodam unius mobilis ff, «94 | ſubjefo 163 mobil, 164 SISTEMA SIMP. Fum in tinem Aftronomi atque Phila. ſophi repererunt aliam aliquam ſphzram altifiimam, Stellis deſticutam, cui converfio diurna naturaliter competit : & hanc appellarunt primum mobile, quod poſta ſecum rapic omnes ſphzras inferio- res, motum fllis fuum contribuendo & commy- nicando. SA GR. Quod fi vero fine fphzraram incog- nitarum & vaſtiſſmarum introdugione , fine aliis motibus & communicatis raptibus, attributo cuique ſpbzrz unico ac fimplici ſuo motu, nullis contra- Fits admixtis motibus , & omnibus uno ſimplici te- nore incedentibus, ut fieri necefle eft, cum omnes ab uno ſolo principio dependeant , fi, inquam, hac ratione omnia re&> procedunt, & perfeAiiiima qua- dam harmonia reſpondent ; cur hunc modum rec- -Jicimus & prodigioſis adco laborioliſque conditio- nibus illis aſſenſam przbemus ? STIMP. Simplicem hune atque ſic expeditum nvenire modum, hoc opus, hic labor ct. - $ A GR. Mihiquidem pulchre inventns ille mo- dus effe videtur.' Fac Terram primum mobile, hoc eft, fac cam revolvi in ſcipſam 24. horarum ſpatio, & verſus eandem incedere plagam cum omnibus aliis hzris ; & iffo motu nulli alii Planetz ftelliſvc participato, ſuos quzque ortus , occaſus, & in ſum- ma czteras'omnes apparentias obtinebunt. SIMP. In co ipſoſtatnegotii cardo, qui Tcr- ram abſque fexcentis abſurdis mobilem facias. SALF. Abfurda omnia refutabuntur eo or- dine quo ipſa prapoſueris* Et quz difta ſunt hatte- nus, prima tantum & generalifſima' ſunt argumenta, quibus non prorſus improbabile videtur effici, diur- nam converhionem Terrz potius , quam roti _ | yer{0 COSMICUM. 165 verſo reliquo competere. Nec ea tanquam invicl- bilia przcepta vendito , ſed ur argumenta cerme {pe- | ciei nonnihil habentia jafo. Er cum optime ſciam, Unicy ve unicam cexperientiam, aut cvidentem demonſtra. *zperimene tionem,quz poſſit in contrarium adduci, ſufficere ad 7 aut iſta fionul & alia ſexcenta probabilia argumenta pro- "4 4e- = i * monſlratio ernenda, quare non eft ut his inhaxreamus : quin gre, rare, przftat ulcra progredi, ac Simplicii reſponfiones aUt- onec probg- dire, ut exploremus, num quas probabiliores firmi- biles evere orelve rationes noſtris opponere queart. " SIMP. Primim in genere quippiam dec ſimul omnibus iftis confderationibus dicam : deinde ad ſpecialia deſcendam. . In univerſum apparet , collo- care te ſententiz tuz fundamentum in majori ſimpli- citate, & facilitate eoſdem effe&us producendi, dum Yirtutis ine exiftimas, quoad -produRionem illorum cffcFuum F"it< pars pcrinde cfſe, ſeu Terra (ola moveatur , ſeu reliquus hronj,6p Mundus omnis excepta Terri ; ſcd quoad operati- ph, a onem, hunc modum illo multo faciliorem arbitraris. detur occu+ Ad quod reſpondeo tjbi, mihi idem videri, dum vi- pat ef res meas, non finitas modd , ſed & infirmiflimas re- 4e%re. ſpicio: & vero Motoris virtutem , quz infinita eſt, _ conſidero, non minus ei facile eſt movere Univer- ſum, quam Terram,imd palecam- Quod fi virtus eft Infinita, quidni potius in magna,quam minima par- teſcſe exerceat? Proinde diſcurſas in genere nihil ponderis habcre videtur. SALV. Sidixifſſem unquam, Univerſum non moveri ob d:fe&um virtutis in Motore, mcum erro- rem opportune correxifſes, Ego vero tibi largior, infinitz potentiz tam eſſe facile, centum millia mo- vere, ac unum, Jam autem a me difta non referun- tur adMotorem,ſed ad mobilia ſolummodo,s 1 ip- is mobilibus non ſolum ſpe&ant ad reliftentiam ” a Tl Oanfegs ny 5 A, > eer A > 007 1-77 00a — es on " Hers rb ard Coe hag . 4 ITN WL a. . » ibs. 4, 4 3. 4 wo po . UF IA oe Td Re ER AOInY 200; ads ' eh pd Br ect pos ” 4 7 , Vit ODA nf Hy gs: > AR ore Ne OO CO OF HE COR OE I , bs. $58 4 >. LED ' "NP " by GE IETIRISD - NS on cata nay >. _ "AED RCEDUET IRIECLY men q [Aa AQ TI” " 4 oy Begh-Ny, os m_—_ ———_—_—_— . P - OS . "WJ STSTEMA rum, quam haud dubie Terra Univerſo minorem habet : ſed ad alia multa (pecialia modo conii- derata. | Infiniti © Quod ais deinde , convenientius effec infinitz vir- au x = tuti, magnam quam minimam ſai partem experiri; rer4 major, £ſpondeo, Infiniti partem unarn alters non cfſc ma- quamvis in- JOrem, ctim utraq; fit finita ; nec dici poteſt, c:n. ter ſe fixxt tum millia de infinito numero partem cfle majorem _ Ineguales. quam duo, licet alter numerus alterum quinquagjes | millies excedat, - Er fi ad movendum Univerſum ad- hibeatur finita virtus, etfi maxima refpe&u_ illius, quz ad movendam (olam Terram ſaffticeret : non tamen pars major infinitz virtutis adhiberetur, nec minor efſet infinita illa quz2 remanet otioſa. Qua- re nihil intercft, aliquanto majoremne an verd mi- norem virtatem ad particularem aliquem effetum producendum adhibeas. Preterea virtutis illius operatio propoſitum {1vi terminum ac finem habet non ſolum diurnum mo-+ tum : (cd ſunt & alii bene multi morus quos noveri- mus ; multo verd plares incogniti nobis cfſe poſſunt. Quod fi ergo mobilia reſpiciamus , cam non {it dubitandum, operationem breviorem & expeditio- rem eſſe mota Terri, quam moto Ulniverſo, prztc- rea fi reflefimus oculos ad tot alia compendia fa- cilitateſque , quas hac una ratione lucrifacimus; i!- lud verifimum Ariftotelis axioma , Fruftra heri per plura quod potelt fieri pcr pauciora, probabilius no- bis efficir, motum diurnam competere ſoli Tc!tur!, quam [niverſo excepta Terra. - SIMP, In referendo axiomate illo clauſulam omilifti przcipui momenti, maxime in preſent! propofito , nimirum illam , eque bene. Vid:ndum wttur, hzene an illa hypotheſis xque benc Js. ET. 2 SALLY: COSMICUM. $ ALV. Conhderatio ilſa, utra poſitio ſatisfa- ciat xque bene, continebirur in examine fpeciali ap- parentiarum, quibus fatisfaciendum eft. Ha&enus enim diſputatum eſt, ac porro diſputabitur , ex hy- pothefi, fapponendo ſcilicert , quo ad fatisfaciendum apparentiis utramque poſitionem que effe accom- modatam. | | Particula deinde, quam 3 me prztermifſam ais, 1n Axio« . uſpe&a mihi porius, & abs re ſuperflue adjun&a vi- mate: Fru- | detur. Nam dicere, eque bene, relatio eft , quz ne- fira fie per | cefſarid duos minimum terminos requirit, cum res una non poſfit habere relationem ad fſeiplam , ne> tum,zque | quedici, v. g. quietem zque bonam efſe ac qui» bene, ſu« $ tem. Etquia, cum dicimus , fraftra fieri pluribns p*rfuum mediis, quod paucioribvs expediri poteſt, intelligi- # tar, id quod facicndum eſt, cand:m rem, & non du- as diverfas, efſe dcbere : & quia res eadem dici non poteſt zque bene fa&a, ac cadem illa ;-ideoque ad- _ Junftio particulz illius, eque bene, ſuperflua cft, & relatio talis, quz uno ſolum termino confer. SAGR, Ni velimus nobis idem accidere quod heri, recipiamus, quzſo, nos ad materiam, ac Sim- Plicius inicium faciat proponendi difficultates illas, quas huic novz Mundi difpoſitioni contrarias ar- bitratur., 1; STMP. Diſpoſitio illa nova non eſt ; fed anti- Rationes Ariſtotelis | - r0 quiet? tat. Confutationes autem cjus he ſunt. Mew. ma efſc vel aliud arguic, quod Ariftoteles eam quit} TSma. Si Terra vel in feipſam circa proprium ** centrum convolverctur , vel in orbem extra ſuum © centram zpitaretur, necefſe eſt , cam violente hoc © motu moveri,nam is ei naturalis non eft; co quod, © fi natoralis effet, cundem omnes ctiam Terre par- o - ? » | f c tes haberent. Arqui -partium unaquzque Move- | TT « tur plura &c. additamen- 463 STSTEMA & tar per lincam re&am ad centrum. Cum ergo & fit violentus ac przternaturalis , non poflet effe | & ſempiternus. Ordo vero Mundi fcmpiternus ef, © Ergo, &c. _ * Secunda, Cun@ta cztera mobilia , quz motu & circolari fcruntur, apparct 2 tergo relinqui, & plu- © ribus uno motibus moveri, excepto tamen primo © mobili. Vnde neceſſarium cfſet, Terram quo- & que moveri duobus motibus , ex quo neceffario & conſcqueretur in Stellis fixis mutationes accidere, & quas nullas tamen videmus: imo fine ulla varia- < tiatione ezdcem Stellz ſemper iiſdem locis oriun- © tar, iiſdem occidunt, & Tertia, Motus partium eft etiam totius, fit- « que nataraliter ad centrum Univerſi; proinde eti- « am in centro definit, Deinde moyer autor dubi- © tationem, an motus partium natoraliter ad [ſni- * verfj, an vero ad Terrz centrum feratur : & con- © cludit, inftin&u proprio, ad centrum [!niverki, & « per accidens ad centrum Terrz contendere. Quo < de dubio heri prolixe diſputatum eft. * Deniq; confirmat idiplum argumento quarto, © ſurnpto ab experientia gravium, quz. cx alto dcci- © dentia, in ſuperficiem terrcnam perpendiculariter © impingunt, Fodemque modo, quz re&i ſurſum © projiciuntur, iiſdem lincis perpendiculariter-in lo- © cum priſtinum recidunt, utut alcifſime projet. * Quz quidem argumenta neceffario concludunt, * motum iftoram fieri ad centrum Terrz nequa- © quamſcſe moventis aut ſabducentis, ſed proje- * &ilia fexpeRantis & excipientis, Innuit poſtea, * produas ab Aftronomis alias rationes, ad conftir- * mandam candem conclufionem , ſcilicer Terram *in Univerh centro immobilem perſiſtere, Produ- LN , 4* 4 IGM þ. mn. 8K: -.- 3 * «a % by) o -— F4 » —_ af PX 2” a * as —_ ry «> BIR 14 % _— GL A AE a he Q@ OO " ws war Of Lv 20 as COSMICY#M. . Ecit avtem carum unicam tantum , nimirum om- *nes apparentias, quz in motibus Stellarum obſcr- elt, F *xantur, reſpondere poſitioni Terrz in centro: | *quod non fieret, { Terra locum alium tenerct. Altas rationes 3 Prolemeo & aliis Aftronomis ad- = ddftas, vel ftatim, ff vobis ita placet; vel ubi pri- _ wad Ariftorelicas illas reſpondericis , exponam. = -SALV. Argumenta in hac materia produga Arguments duorum ſuue gencrum : alia refcruntur ad acciden+ duplicia tia terrcſtria, fine ulla relatione ad Stellas : alia de- F704 117” fumuntur ab apparentiis & obſervationibus rerum SO God celeftiuom. Ariſtotelis argumenta fere depromun- gujere Ter- tura rebus circa nos ; cztera relinquit Atronomis. re. -ommodum ergo fuerit, fi tamen & vobis ita vide- - | *r, iſtorum ab expericntia Terrz deſumptorum Ain - | amen ſuſcipere; ac poſtca progredi ad alterum p;j,,,,; _ genus, - Er cum 2 Ptolemzo, Tychone, ac aliis 7ychonjs, Aftronomis atque Philoſophis , przter argumenta alioramgue Ariſtotelica amplius 3 ſe confirmata roborataqe, in- F7«ter Ari» ſuper alia fuerinc produda; fimul omnia jungi poſ- . | funt, ne poſtea caſdem aut fimiles reſponſiones repe- | tere fit necefſe. - Proinde , Simplici , five ca ipſe re- ferre, five hoc onerc per me levari velis, obſequar, " SIMP. Re&ius abs te illa proponentur, Cum | enimplus operz in ſtudium impenderis, & promprius eadem & ma jori numero potcris adferre. : = FALV. Pro validifiima ratione venditatur ab Primum | omnibus hc de gravibus corporibus, quz cum e Fae < adbimi decidunt, per lineam re&am & perpendi= cs ar cularem ad ſuperficiem Terrz deferuntur. Quod z,, 2 ſubli- Tetragabile pro immobilitare Terrz putatur argu- mi deore mentum. Nam fi convertione diurna rotarctur ſm, Turris, cujus e ſummitate laps demirtitur,co tem- pore, quodcaſu laſpidis abſumitur, verrigine Terrz Mz, N maltos . 4 _ II _ TIT CE FOES ee JAP eo ade inn = _ n ”y £ * WET” when A BL Gees GNP IDNEY On ON ned _ w mali ſummirace de> —_ milli, confiſtente nave, notato pun&a,quod ille ferir, KY EXEM® 1 de» , | mit HON tatur idem globus, procedente nave, pun&um inci- wertice ma» dentiz tanto {patio diftabir 2 priore, quantum navis li. progreſſa fucric in tempore plumbi decidenris, idg; nonaliadecanſa, nifi quod motus naturalis liber- cati fuz reliAi globi, per lincam re&am verſus cen- trum Terrz contendit. Secundem = Huic argumento robur addir cxperientia rei lon- 44.4 Bj iſm? projc&z in altum » qualis eft globus, quem Prompram barda ad perpendiculum erc&a ſuper horizon- 2 projeFili £m cjaculatur, Hic excurſu recurſtique tantum ad magnam Conſumit temporis, ut in parallelo noſtro , bom- el:itudi=* barda ſimul nobiſcum interea multis milliaribus 3 nemexcnſ? circumalta Terra verius Orjentem promovere- tur; unde globus non prope bambardam reciſurus, ſed tanto verſus Occidentem intcrvallo diſceſſurus efſer,per quamum Terra procurrens interim (eſc : ſubduceret. | [7-6 nou [nſuper adjiciunt hanc tertiam evidentifſimam rum accep, *XPerientiam in globis bombardicis , altero verſus tum 4 bom- Oricntem, altcro ſub cadem clevatione, cademque | bardaram Pulveris tormentarii quantitate verſus Occaſum e- ejaculatio- millis ; ubi Occidentalis ejaculatio plurimum ex- __—_ cederet Orientalem. Dum enim globus in Occt- & 0ccis denrem, bombarda raptu Terrz in Orientem tcrun- dentem, ur, globi caſus in Teeram, 3 bombarda tanto rc+ movebitur intervallo, quantum eſt aggregatum duo- rum Kinerum, unius, a globo confe&i verſus Occi- deatem 3 Akerias 3 bombarda, rotatu Tecrrz in Orientem } vicinum pedi mali. Si vero cx codem loco demit- AG MmoAIP]2T20 Ms pr. | res cvaderenr , utur accuratifſime collinees. Na COSMICUM _ Eo Orientem promota. Contra vero de itinere globi verſus Orientem cmifſt detrahendum effer interyal- lum 3 ſubſcquente iſſum bombarda deſcriptum. _ Eto igitue , exempli cauſa globi traje&io per ſe quinque milliarium : Terra. vero fn ifto parallelo ' tempore globi volantis, tria milliaria confecerir. In ejaculatione igitur Occidentali, globi curſus emeti- er oo milliaria , hoc eſt,quinque ſua verſus Oc- cidentem, & tria bombardz verſus Orientem : cja- F colatio autem Oriencalis duo milliaria non excede- ret, tantum enim relinquitur, fi de milliaribus volan- tis globi, tria Terrz in candem partem ſubſequentis abftrahas, Atqui monſtrat expcrientia , ejaculati- ones inter ſe pares cfſc. Bombarda jgitur, & per conſequens ipſa Terra, conliftunt immobiles. a; ' Nec minus ejaculationes verſus Meridicm Sep- © 1” tenrrionemve fate, Terre ſtabilitatem adf{truunt. ,,,,,.- Nec enim unquam profe&um per dioptram fignum 46 ejacula- attingerceur , (ed i&us globi ſemper ultra ſcopum tionibue ad Occaſum vergerer, idque propter curſum Terrx, verſ4 Mes ſcopum una verſus Ortum vehentis , dum globus _—_— permenc a&rem- Er non tantum ejaculationes per wh lincam meridianam , ſed &illz verſus Ortum Oc- cafumve faftz 3 ſcopo aberrarent: ac Orientales Confirmaa quidem juſto altiores, Occidentales vero depreſſio- tur iden m 4/10 med? T . . *(T7.0* . ab ejaculae quia globus utramliber in partem emiſſus incedir ,; -, fer tangentem, hoc ct, per linezmn Horizont! paral- ,,,/; WA kelam; cumque per motum diarnum , fi modo quis earem gy Terrz competit, Horizon ſemper deprimatur verſus 0ccidene Nientem, & elevecur ab Occidente (qua cauſa Stel» fem IzOrientales exalcari, Occidentales deprimi viden- Kri)ideoque ſcopus Orientalis infra ejaculationem Qpref{us , cam reddet altiorcm : Occidentalis au- N 2 tem STSTEMA rem exaltatus deprefliorem eandem efficiet : ut itz 4n neutram 'partem cjaculatio exaRt collineationi fit reſponſura. Cum autem Exprrientia contrari- um adfiruat, erit necefſe, Terram immobilem ut dicamus. T3 SIM P- Hz profc&o rationes ita firmz ſunt, ut ſufficientes iis reſponliones opponi nullz queant. $8 ALV- Numez forte novz & antchac inau- ditz tuis auribus accidunt ? SIMP, Omnino.' Jam vero. video, quot & quam pulchris expcrimentis , naturz benignitas ad veri cognitionem deducere nos voluerit. O quam bene veritas una conſonat altcri , quantoque conſenſu ſe mutud reddunt inexpugnabiles ? = S AG R. Male fagtum, quod Ariſtotelis ztas bombardarum invento carvit,nam his ille fuifſct op- pugnaturus ignorantiam, ac de rebus mundanis abſ- . Que titubatione pronunciaturus. SALV. Fuit mihi pergratum, illas ration, Sefator . » = - . » . ry . -* Novas tibi fuifſe viſas, ne adhzreas opinioni majo- Copernici non ex igng- £18 partis Peripatericorum , qui perſuaſum habcnt, rantia ra» fl quis ab Ariftorclis do&rina diſcedat, id ed acci- Fonum con» dere, quod iplius- demonſtrationes non fatis intel- Hararum exerit aut penetraverit. Tu vero profe&o novita- #72erent tes alias audics , & 3 ſeftatoribus novi Syſtematis 770/ apabg as audics , eatoribus novi Syſtemati tis, adverſus ſcipſos produci videbis: obſervationes, cx- perimenta, rationeſque haud paulo fortiores , quam tint ex, quas Ariſtotel es, Prolemzus , & alii oppue- natores-carundem conclufjonur adducunt : atque ita certior ethcieris ,, eos non ignorantia vel expert- entiz defe&tu ad hanc ample&endam opinioncem mdugos, f ''SAGR. Nonpoflim facere, quin hac occaſio- ne tibi refcram, quid mihi accideric, ex quo hzc 9-. pinis % 4 ts. COSMICUM. 173 t it2 | pinio jaFtari copta eſt. Adoleſcentulus eram , & !0ni | vix Philoſophiz carſum abſolveram, Qacm deinde ari- cum intermifiſſem aliis implicicus occupationibus, ut WF evenic, ut ultra-montanus aliquis;'cui Chriſtiano Varftifio, credo, nomen erat, ſententiz' Copernica- : wg urſtiſts, nz ator, Roſtochio in has oras appelleret, & in 4/2 ys ey Ye | ECTS de opintone Academia quadam duas de hac materia” treſve le- .,, | Gionics haberer, auditorio frequenti, nif1- quod plu- Foy coi | res, ſubjei, credo, novitas, quam alizx cauſz alle- aliquot ha« " & | xerant, [deoque nolui eo interefſe,' quod firmiſſi- benti quid ad F meperſuaſum haberem, hanc opinionem nil nift ©5<14er7e. O FF flultician effe ſolemnem. Cum deinde nonnullos, vc FF quiibi fuerant , interrogaſſcm , omnibus eam rem ludibrio ac riſui effe ſenf} 4 nift quod eorum unus (5 BF miſij dixit, non efſe negotium ex toto ridiculum. > F Camque judicarem hominem illam ſatis prudenrem {- F atquo circumſpe&tum , poenituit me , quod non & ipſe yenifſem auditum : & ex co tempore', in quoſ- *, F cunque Copernicanz opinionis afſeclas inciderem, - | iplſosinterrogare copi', ſempernes banc effent am- plexiſententiam: ac ne unicum quidem ex ipſorum - F nameto reperi, qui non mihi dixerit, ſe longo tem- " | porecontrariam opinonem ſecutoam , {:d*pondere : - | ratiobum expugnatum ad hanc tranfiifſe. 'Cum de- g,jÞ,njc; | indefigillatim ipſos examinafſem, ut viderem, num- ſeZatores , eas cun- omnes Init19 quidalterius partis rationes probe tenerent Graprompiitimas eſſe deprehendi , fic ut vere dict —_— FR non potucric, ipſos ex ignorantia , vel vanirate, j.n; FM vel artimi cauſa, quod dicitur , in hanc opinionem”,,, . yy efle delapſos. E contra vero quotquot interrogavi jrem Ari- Peripateticorum & Ptolemaicorum (interrogavi au- ps Oo | toaiemg! tem-'ex- curiofitate non paucos) numquid ftudit ac 5 7777 * »* #e - - Fi diſcipult. opere in Copernici libro legendo poſuifſent ; pau- cifſimos, quibus ſaltem viſus unquam effet liber, ani- N 3 madyerti : 174 SYSTEMA madverti :. qui vero intelligerent , nec unum , nee etiam omifz ſequaces Peripateticx do&rinz percon: tari , num ipſorum ullus ab altera unquam parte ſtetifſer; pariterque ne quidern unicum inveni. Cum itaque confiderarem, qui fiat, quod nemo Coperni- canam ſefctur opinionem, qui non prius contra- _ riam tenuerit, adeaque rationes Ariftotelis & Ptole- mzi perſpeR&iſſimas habeat ; quodque contra nemo Pcolemzum Ariftotelcmque ſcquatusr, qui Coper- nico antchac adhzſcrit, coque deſerto in Ariſtotclis caſtra trankerit-: hzc, inquam, expendens, credere capi, 6 quis opinionem cum lafe imbibitam , & ab infinitis probatam abjiciens, ample&itur altcram, a gay alſextam , ab omnibus damnatam ſcho- is, & revera maximum paradoxon habitam , om- nino eſſe necefſarium, ut hic talis evidentifſimis ra- tionibus motus , ne dicam: expugnatus fuerit, Ego quidem hac de cauſa curiofiſſynus evaſlj, ut ad ipſum hujus negotii fundurn penetrare poſſem ; ac optima _ quapiam fortuna vos ambos occurrifſe mihi credo, e quibus abſque labore ullo diſcere queam, quicquid & haQenus difum eft, & forte reſtat in hac materia dicendum, certus, beneficio diſcurſuur veſtrorum, & dabiis.cxemptum iri me, & in cecrtitudinis ſtatu poſitam, S IMP, Dummodo ne fallus opinione , ſpe tua —_— , ncc ad ultimum, quam primo confufior evadas. SAGR, Confido, hoc evenire nullo modo poſſe. SIMP. Quidni? Documento ſam ipſe : qui tanto plus confundor, quanto progredior ultc- rius. SAGK, ldiplym arguments cf}, rationes huc- uſque Li ws CD Wh | COSMICUM. vfque firmas tibi viſas, reque de veritate tuz opini- onis obfirmantes , elangueſcere paulatim in animo rao, teque (enfim in contrariam fi non pertrahere, ſaltem allicere. Ego vero, qui etiamnum ſum, 8 ha&enus fui neutri parti addi&us, valde confido, in certa me ſententia ſecure acquieturum : idque ne tu quidem negabis, ft, quz mihi res cam ſpem injiciat, audire ſuſtinebis. oy SIMP. Egovvero lubens audiam ; nec minus habebo gratum, fi condum illa res in me produxerit cf-Fum. ny " SAGR. Digneris igitur ad interrogata mea re- | fpondere. Ac initio dic mihi , Simplici , num- quid hzc ca conciuſio eſt, cujus cognitionem aucu- pamur, an cum Ariſtotele ac Ptolemzo fentiendum fit, Terram ſolam in Univerſi centro quieſcere , 8 corpora cal[eftia moveri omnia : an vero ſtatucne dum , quiefcente ſpbzra ſtcſlata, Soleque centrum occupanre, Terram extra centrum hoc, 11s agitari motibns,* qui nobis Soli , Stelliſque fixis competere videntur. | SIMP- Hz ipfz concluſjones ſunt , de quibus diſputatnr. SAGR. Hzduzconcluſjones nonne tales ſunt, ut neceflariv altera vera lit, & altcra falla ? - SIMP. Eſtita. Nos dilemmate ftringimur, cu- Jus pars una necefſario vera , &altera falſa. Nam inter motum & quictem , quz contradiforta funt, non datur tertium, fic ut dict poſtir, Terra non mo- vetur, & non ſtat immota : Sol & Stcllz non mo- ventur, neque ſtant immoti. S 4G R. Terra, Sol, & Stellz, quid rei ſunt in natura? ſunt ne res minimxz, an vero conſideratione dignx ? EN N 4 SIMP, 175 PO EEE pr ne_s _w= : Ian At af k An > SC A h % pho 176 STSTEMA' - $STM P. Sunt corpora principaliſſima, nobiliſſi- mazad integritatem Univerſ -pertinentia, vaſtiſſima, denique confideratu dignifſima. mms & S$AGR. NMotus autem atque Quies, cujuſmo- quires Pin” dj accidentia ſunt innatura ? fog cipalia nay ES 5 R ure acci. SIMP. Tantz dignitatis atque preftantiz ut dentia, Natura ipſa per illa definiatur. SAGR, Proinde motu #terno agitari, 8% effc pronſos immobile, duz affeFiones ſunt in natura maxime conliderabiles, maximzque diverfitatis in- dices, & przcipue corporibus [Iniver(i principaliſſ- mis attributz, ex quibus non niti diſimili ſequi poſ- fint eventus, | SIMP. Sic eft revera. S AGR.. Jamad aliud caput mihi reſpondeto. Crediſne, in DialeRica, in Rhetorica, in Phyſica, in Metaphyſica, in Mathematica, denique in quocun- que genere diſputationis, argumenta dari, quz ali- cui conclufiones non minus falſas quam veras per- ſs hn ſaadere atque demonſtrare poſiint ? Ss demon SIMP. Nego hoc, imo perſuaſum habeo , ad ftrabilia fi- probandam conclufionem aliquam veram ac necel- cuti vera. fariarn, efſe in natura non ſolum unam, ſed multas Ad veras demonſtrationes poriſsimas : ac de ca diſputari poſ- conclufiones {e, & argumenta ſexcenta ulero citroqne, fine ulla Frobandas jmplicatione contradiionis agitari : quinimo,quan- wclaggl to plus eam aliquis Saphiſta turbare veller, tanto tines pro- propo- fitionibus duabus contradi&oriis una non fit vera, & altera falſa, cumque ad falſz probationem nil ali- ud nifi fallaciz prodnci queant; vera autem omni fir marum & apodi&icarum rationum genere pciſna- deri poſit ; quid ais ergo, quod & vobis ille qui pro- pofitionem veram defendere didicit, non & eandem perſuadere mihi queat ? ProfeQo ſturidus ingenio, judicio perverſus, mente & intelle&u folidus , dif- curſu cxcus ut efſem oporteret, nifi lucem I tene- bris, gemmas 3 carbonibus, veruw 3 falſo diſcerne- re pollem. .-STMP. Et dico tibi, & jam ante dixi, magi- trum, qui ſophiſmata , paralogiſmos, aliaique falla- cias cognoſcere doceat, excellentiorem Ariftotele fuifſe neminern, Is nunquam hac parte decipi poteft. SAGR. Tuftasab Ariftotele, qui loyui non poteſt. Ego vero tibi dico, & Ariftoteles hic effet, Arifloteles aut perſuaſus in noſtram concederet ſcntentiam; aut 4#* convel- refutaret rationes noftras, & melioribus aliis perſua- _ ſos nos ad (e traduceret. Quid? nonne tu ipſe, dum, ,,;, rus experimenta a bombardis accepta modo recitari muraret _ audivifti, vel Ariftotelicis ipfis magis ad probandum ſententiame 'idonea illa, cum adwiratione fuiſti profefſus ? Ni- - hilominus- tamen exiftimo, Salviatum, qui ca pro- . *dnxit, examinavit, & exquiſitiffima diligentia per- -pendit, haudquaquam effe confefſurum, ſe vel tiife _ dem, vel evidemjioribus adhuc aliis; quz ſeſe pro- _ du&urum innuir, perſuaſum fuifſe. Ac neſcio fa- ne, qua-ratione paturam accuſare audeas, ut __ | onge F 4:65 7 ARK -- RE. ene - Argumend rum 4 nu- bibus avi- buſque de» promprum. Argumen- rum ab au- re flatngqui pulſare vi quitantes. detur equi- STSTEMA longe vitio effetam redditam, & producere oblicam ingenia ſpeculativa alia przter iftad genus hominum, ai ſeſe totos Ariſtoteli mancipant, nec ſuo, ſed ip- {vs ccrebro ſapinnt, ipfijus ſenſibus percipiunt. Ve- ram andiamus c#teras rationes opiniont Ariftoteli- cz faventes, ut eas poſt modum examinemus , ac.ad juſtam ſtateram exigamus. . S ALV. Antequam progrediar ulterius , mo- nendus eſt mhi Sapgredus, in biſce noſtris diſcurſjbus Coperniciſtz me ſumere perſonam : nolo tamen, ur, quid effecerint in anvimo meo rationes illz , quas in ipſius favorcm producere videor, ex meis verbis xſti- mes, dum adhuc reprzſentandz fabulz calore ra- pimur : cd quoufque depoſucro larvam, expeRtes. Tum enim alium fortafſe me deprzhendes, quam quinunc in ſcena tibi videor. Pergamvs igttur. Adducit Prolemxns, cjuſque ſc&atorcs aliam ex- perientiam., eiquam ſupra de ſprojeRilibus attwuli- mus, haud abfimilem: & cft earum rerum, quz 4 Terra ſeparate, diatius m acre fuſpcnduntur : cu- juſmodi ſunt nobes , & aves volantes. Cum enim de his dici nequeat, rotatione Terrz, quippe coi non non adhzrent, ca circumagi ; fieri non poſſe vide- tur, ot ejus velocitatem ſubſfequantur : imo verſus Occidentem omnes velociflime ferri nobis appare- rent, Quod finos 2 Terra circumlati, 24. hora- rum ſpatio parallelom noftroam emetimer , qui minimum 16000, milliaribus conftat ; quam longe aviculz tantum ad curſum 2 tergo relinquentur ? Arqui contra fine ulla ſenfbili differentia , tantun- dem in Orienten, quamum in Occidentem, aut ali- am quamcanque plagam eaſdcm volare videmas. Przterea , ( decurrentes ? Lo hs; 1 OE A hs ONS HOES reb. bee TH I GD TOLL 79 | Argumens Wi. tum & ver "1 oj rigine,que la 2 dend i extrugenat WE k | Verum (9 pulchrum, perinde ac falſum (5 fedum, idem ſunt, STSTEMA ad apparentias caleftes, Quz profe&o rationes magis acommodatz ſunt ad cvincendum , effe Ter- ram in [Iniverfi centro collogatam , & per conſc- quens annuo circa illud motu quem ci Copernicus attribuit, deſtitatam. Quz rationes , ut materia ' nonnihil differentes, reſervari poterunt uſq; dum ha- Recnus propoſitarum vim ac robur exaininaverimus, S$4GR. Quid ais, Simplici? _ quid Sal- viatus Ptolemaicas Ariftotelicaſque rationes in nu- merato habere, & explicare facile poſſe videtur ? Et crediſne, quenquam- Peripateticorum , Copernica- nas demonſtrationes que in promptu habere ? S IM P. Equidem nifi colloquiis haftenus infſti- tutis, tantam de folida dofrina Salviati, & ingenii acumine Sagredi , concepifſem opinionem , corum bona cum gratia diſcederem hinc, nil amolius audi- turus. Nam fieri nullo modo poffe videtur, ut quis experimentis adeo manifeftis conrradicat. Quin antique opinioni , fine inquifitione ulteriori adiz- (cro: quz tam verifimilibus fulcita: rationibus , ft vel maxime fala; tamen excufabilis cfſer. Quod fi hz funt babendz fallacizz Quznam: verz demon- ſtrationes his pulchriores extiterint? 'SAG EK. Oportert'tamen, ut Salviati refponho- nes audiamus : quz' ft verz fuerint, neceſle eft ut ex objeQ&ionibus illis'adhuc pulchriores, & quidem/in- finito palchriores, ob je&iones vero fads, imo fa- difimz fint : {1 modo verum eſt illad axioma Mec- taphyſicum ,- verum& pulchrum, anum idemque eſſe : ficur & falſam ac fo:dum. Ergo, Salviate, ne tempus perdamus amplius, SALV. Argumentum a Simplicio-produ&um, {i bene memini , primum hoc erat. Terra non po- teſt in gyrum agi; nam hic motus ci violentus, ac | proindc ' aa Q wat aA tt COSMICUM. proinde non perpetuus effet. Efſe vialentum, inde patet : quia, fi naturalis effer, partes Terrz quoque naturaliter in gyrum agerentur ; id quod eft impo(- fibile, natura enim partium eſt, moveri motu re&o deorſum. Hic reſpondeo, efſe optandum, ut Arifto- Reſponſio teles mentem ſuam re&ius declarafſer, dum dixit : 44 Þr1mum argumen- tum Ariſts- tel » partes quoque movcrentut circulariter. Nam hoc, moveri circulariter, duobus modis intelligi poteſt : ano, quod unaquzque particula ſcparata a ſuo toto, circulariter moveretur circa proprium ſuum cen- trum , deſcribendo circellos ſuos minutos : altero, quod toto globo convoluto circa ſuum centrum, 24. horaram ſpatio, partes ctiam ejus, circa idem cen- _ tram, 24. horis, uni volverentur, Primus modus . non minus effet abſurdus, ac f1 quis diceret, necefſe, efle,ut unaquzque circumferentiz circuli pars, ctiam fit circulus ; v],cum Terra fit ſphzrica, unamquam=- que Terrz partem neccflario globum cle, ita poſtu- lante axiomate illo : Eadem eſt ratio totius & par- tium. Sin accipicndus fit altero modo, hoc eft,quod partes ad imitationem totius naturaliter moveren- tur circa centram totius globi, 24, horis ; alo, cas hoc facere, tibique loco Ariftotelis incumbit proba- tio, quod non faciant. S.IMP. Hoc probatum cft ab Ariftotcle in co- dem loco, dam inquit, naturalem partibus effec mo- tum reFum ad Univerfi centrum : unde circularis naturaliter ci competere non poteſt. . SA LV. Atnonne vides, in iiſdem verbis con- futationem quoque refponſionis illius haberi. SIMP. Quomodo ? &ubi? S A LV. Nonne dicit, quod motus circularis, iph Terrz violentus effet, & proinde non zternus ? & quod hoc fit abſurdum , cum ordo Mundi fit #- ISL 2 STSTEMA S1MP. Hoc ipſum dicit. Quicquid $8 ALV. Atrquifiid quod violentum eft, ztcr- eſt violen" num efſe non poteſt , E contra etiam id , quod non rum, 4177- poteſt effe xcernum non poterit efſe naturale. Sed num e(ſ? non poteſt : erernum Affe naturalis ullus motus , qui ipſi non etiam fit eſſe non p0- _ternus. Quod (1 vero Terram conſtitvamus mo- reft, non bilem motu circulari, is &ipfi , & partibus ejus 55 zternus effec poterir, & proinde naturalis. naturale, SIM P. Motus refus partibus Terrz naturali(- fimus eft, cidemque zternus : nec unquam accidet, ut motu reto nou moveantur : ita tamen ut remo- ta impedimenta ſemper intelligantur. > $ A Ly. MXquivocatione, Simplici, falleris, qua nt libereris, efticcre conabor. [taque dic mihi, cre- dis ne, nave ſolventem, ex Herculeo Freto Palzſti- nam verſus, zternum in illam plagam pofſe moveri, cum ſemper zquali curſu feratur ? SIMP. Minime verc. S.ALV. Quidni? STMP. Namilla navigatio reftriS2 & termi- nata cft intra columnas Herculis, & Palzſting lictus: crimque diftantia illa terminis circumſcribatur,ctiam - knito tempore permeatur , nifi quis velit contrario mota reverti, denuoque priſtinum iter emectiri. Sed __ hic interruptus, non autem continuatus &. S ALV. Veriflima reſponſio, Sed navigatio ſuſcepta & freto Magcllanico per mare Pacificum, inſulas Moluccas , Caput bonz ſpei, indeque per idem fretum , ac de noyo per mare Pacificum, &c, credifne, navigationis hujuſce curfam pec- petuari poſſe ? SI MP. morus Terrz dcorſum non potelt effe zternus. Ergo quod autem Multo minus porcft cfſc naturalis : nec ei poterit COSMICUM. | 193 ST M P. Poſlet utique. Cum enim hzc fit cr- cumgyratio, quz redir in ſcipſam , fi repetatur infi- nitics, abſque intercupcione perpetuari poſſer. S A LV, Navis ergo curſum hujus itineris in Zternum tenere poſſer? SIMP. Poſſet, modo fuerit incorruptibilis, Nam ci diſſoluta, neceffacio nayigatio quoque fini- retur. SALV. Sed in mari Mediterraneo, (i vel maxi- me navis eſſet incorruptibilis , non tamen perpetuo verſus Palzſtinam ferri poſſet , cum itcr hocce ter- Metis pera minis includatur. Ergo duo requiruntur, ut ali- petuandi quod mobile fins intermitſione perpetud moveri 440 774uiſs- queat : primum , ut motus ſui naturis poſllit eſſe in- Ws - "nag terminatus & yinhnitus ; deinde ut mobile pariter Fono=rrgg incorruptibile (it & atcrnum. corraptionis SIMP. Hec omnia neceſſaria ſunt. expers. SALV. Ultro igicur deſcendis ad hanc con- feſſionem , impollibile elſe, ut mobile aliquod motu —_ oy” re&o moveatur ztcrnum :; ſiquidem ipſcmer mo- gy, ſe tum regum, ſeu ſurſum ille fiat , ſeu deorſum ,, 2 aternce, er circumferentia ac centro terminaturn facis : ita ut, p/5!2de nec quantumvis mobile , hoc elt, Terra , fit ztcrnum; 774 n«- tamen cum motus reus ſua natura non fit #ter- — oe nus,, (ed terminatilſimus, is Terrz naturaliter **+ competere non poſit. lmo quod & heri dium ſt, Ariftotcles ipfe Terre glohum perpetuo Rabi- lem faccre cogitur. Quod poſtea dicis, partes Terrz , remotis impe- dimentis, ſemper deorſum ferri, commictis #quivo- cationem egregiam., Contra enim , fi velis ut cx moveantur , impedire ipfas contrariis ac violentia fimulare necelſc habes. Nam fi ſemel deciderint, Oportet ut eas cum violentia jatcs in altum , denuo caluras, An -18 4 Reſponſio ad ſecun- 4 a mentum. STSTEMA caſuras*. Et quod attinet impedimenta,ca nil prz- ſtant aliud; nik ut partes ad centram Terre perve- nire non finant. Quod f puteus ultra Terrz cen- trum cffofſas efſet, in eum abje&a Tercz particula ne digitum quidem ultra centrum ferretur,nif qua- tenus impetu trajeRa rediret ad illud, in codemque tandem quieſceret. Urt ergo defendere poſſis, mo- rum per lineam re&tam, nec Terrz , nec alii alicui mobilinaturaliter convenire, aut poſſe convenirec, quoad [niverſum in ſuo profe&o ordine confiſtit; ſatius fucrit prorſus illum abjicerec, ac in id potius intendere vires, (quando ſtat fcntentia, Terrz mo- tum circularem adimerc) ut veſtigio Textum adferri, SIM P. Ego temper cum in pera gettito, En tibi illam ; & cxa&e novilocum, qui extat. lib, 2. de Clo cap,s. ecce rextu 97, Preterea omnia, que feruntur latione circulari, ſubdeficere videntur,ac ms vers pluribus una latione, preter primam ſpheram ; quare &* Terram neceſſarium eſt , five circa medium, ſve in medio poſta feratur , duabius moveri lationt- bus. $1 autem hoc acciderit, meceſſarium et fiers mu-= tationes ac converſiones frxorum aſtrorum. Hoc autem -non videtur fieri ; ſed ſemper eadem, apud eadem lo- .ca.ipſine, & orinntur , & occidunt, Jam hic nullam -video fallaciam , & videtur hoc argumentum pro- bandi vi maxima pollere. S ALV. Mihi vero hzc nova Icio non mo- do confirmavit argumenti fallaciam : ſed inſuper aliam faltiratem aperuis. Attende igitur. Duz ſunt. Politiones, aut mavis aicere conclufiones, quas Art= ſtoteles impugaare vults una cſt corum , qui Ter- -ram in medi collocant, camque moveri faciunt in feipſam circa proprium centrum : altera illorum, qui Terram longius a medio removent , circaque mcdium ipſum circulari mot ferri _cenſent. Hanc 4'e#men- tam Ariſtoe | ; . p - 5 bl 1 utramque politionem conjunceim impugnat unico, argumento, ſam affirmo, crrare ipſum ucraque ,,,;jjirg. impugnatione, fic at ecror contra primam pOtitto- rem Terre nem Xquivocatione ſeu paralogiſmo , & contra ſc- duplici mge cundam conſequentia falsa .conſtet. do Peccabs . Veniamus ad primam politionem , quz Terram -in'medio conftituit ac in ſcipſam circa proprium -centrum volvi facir, eamque conferamus cum Art- - ſtotelis inſtantia , ic argumentanis ; Omnia mo- 1-411 O | bilia, V . 229 ® a 156 STSTEMA bilia , quz latione circolari fcruntur, videntur ſub- deficere | I tergo relinqui] ac moveri plaribus na fatione, excepta prima ſphzra , bh. e. primo mobili. Ergo Terra, h moveatur circa proprium centrum, cum fit in medio collocata, necefſe eft ut moveatur duabus lationibus ac a tergo relinquatur. Quod fi fieret, neceſſe efſer variari ortus & occaſus Stellarum fixaram : id quod tamen fieri non apparet, Erpo Terra non movetur &c. Latet hoc loco paralo- giſmus, ad quem detcgendum ita cum Ariſtotele diſputo : Tu Ariftoteles ais, Terram in medio po- firam, in ſcipſam converti non poſſe; cum ita necef- ſe effet, ci duas lationes attribuere. Ergo, tinon nifi unicam lationem <1 attribuere necefſe efſer, tu non haberes pro impoſſibili , ur ejuſmodi uni- ca ſola latione moveretur. Alias enim -abſurde deſcendifſes eo, ut reponeres impollibilitatem in plu- ralitate lationum, fi etiam unica ſola latione moveri Terra pofſet. Chmq; ex omnibus Mundi mobilibus unicum ſoltm unica latione moveri ſtatuas , czrera vero omnia pluſquam una, & affirmes iftud mobil: eſſe primam ſphzram, hoc eſt, id per quod omnes Stcllx fix & crrantes nobis apparent moveri con- corditer ab Ortu in Occafum ; fi Terra poſſet efſe prima hzc (phzra, quz una ſola Jatione gyrando przftaret, ut Stelle ab Urtu in .Occaſum ferci vide- rentur, tu hoc non negaturus fuifſes. Ar, qui dicic, Terram in medio pojitam volvi in ſeipſarn, is ci non nit ilum morum atrribuit, per quem omnes Stellx apparent moverti ab Ortu in Occaſum: atqz ita fit,ut Ferra ipfſa fit illa phzra prima , quam una ſol3 la- tione moveri concedis. Necefſe jgitur ct , 0 Ari- ftoreles, 11 modd ;tuis argumentis aliquam conclu- dendi vim incfle yelis, ut demonſtres, Terram in medio COS MICUM. medio poſitam ne quidem unica ſola latione movert pollc ; vel, adhiic minus , primam ſphzram unum ſolum motum haberce poſſe. Alas enim: in tuo iphus (yllogiſmo manifcſtam commitrrtis fallaciam, negando {lzmulque concedendo rem candem. _ Venio nunc ad fecundam pofitionem , quz illo- rum ef, qui Terram 3 Mundi medio removent, $8 circa illad mobilem faciunt, hoc eſt , eam conftitu- unt Plancram, & Stellam crrantem. Contra quam pofitionem procedit argumentum : & quoad for- mam bonum quidem eft : ſed peccat in materia, Nam concefio, quod Terra hoc modo moveatur, qnodque moveatur duabus lationibus : non tamen inde neceffarid ſequirtur, quod propterea fiant mu» cationes im ortibus occaltbuſque Stellaram fxarum, ut fuo loco declarabo, Atque hoc loco pronus (um ad excnſandum errorem Ariftotclis : imo lau- dandum potius iplum aio, quod adverſus Coperni= canam hypotheſin adeco ſubtile nobis argumentum ſuppedicaverit , ut vix potuerit ſubtilius. Quod ft inftantia eſt acata , & in ſpeciem firmiſlima, tanto | ſubtiliorem & ingeniofiorem ſolutionem ejus eſſe videbis, inventamque ab ingenio non minus acut?, quam Copernici fit : & cx difficultate illam intelli- gendi de tant? ma jore difficultate eandem invenien- di conje&uram capics. Sed nunc interim reſponſio- | nem in ſuſpenſo relinquamus, quam fuo loco ac tempore audies, ubi inftantiam Ariftotelis ipſam at- tuleris, $& in ipfius gratiam quanto fiert potelt opere amrlius cam adftruxeris. 137. Nunc tranſeamus ad argumentum tertium Arifto= Reſponſoo elis, in quo non cſt ut hzrcamus djutius , cum heri «ad rertium & hodic ſufficienter ad illud fit reſponſum, Urgert ©a*mene . - I cnim, quod motns gravium naturaliter fit per li- = O03 neam um, 788 Reſponſio ad quartum argumens« Tum, | STSTEMA neam re&am ad centrum : & inquirit poſtea, nom ad centrum Terrz, an vero {iniverſt: concludi:- ue , naturaliter ad centram [[nivert!, ſed per acci- Th ad Terrx. Proinde nos confcrre poſſumus ad quartim, cui diutins immorandum erir, cum in- nitatur iſti experimento, A quo major pars argu- mentorum quez retant, vim {uam ac robur accipi- unt. Dicit igitur Ariitoteles, argumentim certi{!j- mum immobiliratis Terrz id effe , quod videmns, in altum projeaa, ad perpendiculum recidere rer candem lineam.in cundem locum,unde pro jefta fue- rant, idque quantutmvis altifſimus motus fuerirt. Ar hoc non poffet accidere, (1 Terra mov:retur, nam eo tempeore quo projeRile movetur ſurſum ac de- orſuma Terra ſeparatum, locus ubi motus iphus proje&ilis initium ſumphit, benchicio revolutions Terrz procurreret longo tra&u verſus Orien- tem ; quanto ſpatio procul a dio loco projc- Hile decidens tErram attinge ret, Ita ut hic accom- modctur argumentum globi cjaculante bombarda in altum ſublati :' ut etiam alterum ab Ariftotels -ufurpatum & a Pcolemzo , quod videmus, gravia a >y per lineam re&am , & ſuperficici terreſtri perpendi- cularem ex alto'de(cendere. Porro ut veniamus ad ſolvendox illos nodos , quzro ex Simplicio, fi quis Ariftoreli atque Ptolem».o n:garet, gravia cx a'to libere d-ciderifid tenere lincam re&am & perpen- icularem, hoc eft, in centrum dire&am, quo medio hoc probarct?? ' SIM P. Utique medio ſents, qui certos no+ reddit , iftam Turrim effe retam arque perp:ndi- cularem ,- ac nobis oftendit, eandem 3 decidence lapide radi, fic ut lapis nec pilum ad alterutram Partem deflefrat, ſed in imo turris, exaRe 10- CU COSMICUM. 155 cum ci , unde dimifſus eſt , ſubje&um feriat. S A LY. Sed {1 forte fortuna globus terreftris in gyrum ageretur, & per conſequens Terram una ſecum terret, ac ninilominus tamen apparerer, Japi- dem caſu {19 Turris perpendiculum radere, qualem tun F 2 0 Te ory2oe> = ie en y I eat Cn ns Lo rg CN ep 190 ewe STSTEMA nonne in d nitur ? | | SIMP. Omnino : nam alias cam demonſtra- re, ſuperfluum cſfer. | S ALV. At medius terminus nonne notus efſe debet ? | SIMP. Ita neceſſe eft : alias enim id effet, pro- bare velle ignorum per #que ignotum, S ALV. Noſtra conclulio, que probanda-& ig- nota eſt, numquid eft ftabilicas Terre ? SIMP. Eft ca ipla. | S 4LV. Medium, quod notum effe deber, numquid eſt caſus lapidis re&us & perpendicu- laris? SIMP. Eft ut dicis, S A LV. Atqui nonne paulo ante concluſum c, nos non poſſe ſcire, caſum hunc effe re&um 8 per- pendicularem , nift prius notum fit nobis , Terram 'Immotam ftarc? Quaproprer in tuo ſyllogiſmo certitudo medii termini famitur ex! incertitudine _ . concluſjonis, Vides ergo, qualis quantrique fit pa- ralogiſmns. SA4GR. Vclimin gratiam Simplicii defendere, {1 fieri poteſt, Ariftortelema : vel minimam argumen- tationis tuz vim afſequi re&ius, Ais, —_- Turrim | lapidis caſu ſtringi videmus, id non ſuffcere, ut red- damur certi , motum lapidis efſe perperdicularem, (qui ſyllogilmi medius terminus ct) nifi praſuppo- natur, Terram immotam ftare, quz eft conclufio probanda. Nam fi Turris moveretur uni cum Ter- Ta , cafique lapidis raderetur ; mocus lapidis transverſns cf{{et, & non perpendicularis, Sed re- ſpondebo : {ji Turris moveretur , effet impoſſbile, ut Japidis caſu raderetur ; cum autem radi eam cer- rum cmonſtratione concluho ignota po- | COSMICUM. rum fit, ex hoc infertur Terrz ftabilitas. SIMP. ita eft, nam! {! lapis Turrim a Terra cir- cumlatam firingeret,cam duplici moru naturali fer- ri necetſe : 121 # > ge ” -f G ad ono tes. ans kk. a tea aww MM a0. ao coo COSMICOM. _ oo bes, ac dicere : quemadmodum ha&enus, dum globi-terreni propricatem eſſe credidi, ut circa cen= trum {uum 1mmotus ftaret, abſque ulla hzfitatione percepl, unamquamque particulam cjus ipſam quo- e naturaliter eadem quicte frui ; ita quoque ; credicu dithcile non eſt , (1 globus rerrenus inftin&u * 1 naturali, 24. horarum ſpatio revolveretur , quod Sz item omnes cus partes iutrinſecam ac natu alem 2 habeant inclinationm, ne quicſcant , ſed cundem rotius curſum ſequantur. Atque ira fine abſurdi- tate vel incommodo ullo concludi poterit, cum non F naturalls , fed alienus fit ille motus, qui remorum ' Þ impuliu & ipf: navt, & per cam omnibus rebus in ip= [ ; fa conſtitutis confertur , rationi conſentaneum eflc, I ut lapis ille, quamprimum A navi (eparatur , ad ſu- am naturalitatem reducatur, & ad puram fim- plicitergque naturalem inclination:zm ſuam re- deat, | Adde quod necceflarium c#, ur ca minimum atris Pars atris, pars, quz montibus altiffimis inferior eſt, ab aſpert- montr0u5 rate (uperficici terrenz rapta volvatur in gyrum: __ vel ccrte, ceu multis vaporibus exhalationibuſque #99" permixrta terreſtribus , naturaliter ſequatur mown ,, (4,,y;rur, diurnum : id quod non evenit in acre, qui navi re- mis impulſz circumjicitur. Lt proinde a naviad _ | Þ- Turrim argumentatio vim inferendi nullam habeart : 12 | nan lapis ille, mali {ummitate decidens , tale medi- 1% | umingreditur, quod motum cum navi communem- «| non habet; lapis autem & Turris apice demitius, W | in medio tali verſatur, quod eundem habet cum wh roto globo terreftri motum ; ita ut lapis ille nihil impediente acre, quin potius cjus motu promoven- ie, Terrz curſum univerſalem ſequi polſit. "7% gs PLN Ee EIS, 42: Dna 394 STSTEMA | SIMP. Non affequor hoc , qui poſſit aer in” _ , Penti alicui ſaxo globove ferreo aut plumbeo, pluſ- Afotus aers F* . - py aa s libras v.g. pendenti. motum imyori. wt | ducenta g. P ) pri rapiendum > y* effi ſecum res plumis , nivibus, aliiſque leviſimis rebus commun- teviſſimas, nicat : imo video, pondus cju{modi , licet vento at graviſſi- expoſitum impetuoſitſimo , tamen ner hilum 3 ſao m4; Raſt Jocodimoveri. Jam expende, num id atr ſecum au- Tt2m. | ferre valcat. S ALV. Magnum diſcrimen eſt inter experi- mentum tuum, noſtrumque caſum, Tu ventum facis - incidere ſaxo in quicte poſito : & nos aeri, qui jam movetur, exponimus. ſaxum , quod &'ipſum eadem velocitate move:ur, fic vt ater non tencatur e! cn- ferre novum motum, ſed tanturnmodo conſcrvarc, aut ut reftius dicam,non impedire moium jam con= ceptum. Tu Saxum propellere vis alizno motu, & extra naturam ejus potico ; nos veroj conſervare idem in ſuo motu naturali. Si producere vclles cx- . perimentum accommodatius , dicere debebas, ob- ſervari {t non frontis, at mentis eculo, quid eventu- rum efſct, fi aquila imperta venti abrepra, lapidem cx unguibus emitteret, Cum enim hic lapjs adhuc uyguibus hzrens, venti velocitatem #quet, & poſt c- miſſionem ingrediatur medium,quod pari velocitate moveretur valdepronus ſum in cam ſententiam, noi cum eſſe caſurum ad perpendiculum , ſed ſequendo venti curſum; eumq; propria gravitate temperando, motu tranſ{verſo quodam impulſyum iri, SI MP. Neccfle effer, ut experimentum ejuſmo- di capere poſfſemus, ac potmodum ex eventu judi- care. Interim effe&us navis hucuſque ſpeciem opi- nioni noftrz faventem habere videtur. S$ALPV, Bene dixiſti, hucuique : deinceps _ | aliam mere cum, quo ipſemet movetur , & quem forte a A = . FH dd aw DA + A Vu aw Pam Da wma a as aw wed com COSMICUM, aliam fortaſfe ſpeciem induet. Ne diutius te ſuſpen- ſum tencam, dic mihi, Simplici, ſerione ſtatuis, iftud navis experimentum adeo bene quadrare ad propo- fitum noſtrum , ut rationale atqne crdibile (it, id, quod in navi accidere videmus, ctiam in globo ter- reftri accidere dcbere? _ 3 IMP, Ha&enus ita ſenſt : & quamvis ob- je&iunculas aliquas in contrarium adduxiſti : ramen ex tanti momenti non fant, ut 2 ſententia me dimo- vere queant, S ALV. Imd requiro ego, ut ita ſentire pergas, firmiterque credas, id quod in Terra fit, reſponderc etiam oportere his quz in navi ; dummodo , {i po- ſtea hoc ipſam deprehendatur offcere negotio tuo, ne mutare judicium in mentem tibi veniat, Ais, quandoquidem ftante nave , lapis prope mali pedem decidit; ac progrediente, longins 3 pede removetor; e converſo jgitur, ex caſa lapidis ad pedem , inferri quietem navis, & cx caſu remotiore, progrefſum na- vis : cumque id, quod de navi evenit, de Terra pa- riter accidere debeat, ideoque ex caſu lapidis ad pe- dem Turris, neceflario globi terreſtris immobilita- tem inferri. Numquid hzc eſt argumentatio tua ? SIMP. Eft, & quidem in compendium exaRe reduda, quod eam reddit intclletu facillimam. SALV. Jamdicito mihi, & lapis > mali fammi- tate demifſus, navi velociſiime proveta, in codem przcise navis loco decideret, quem locum nave qui- eſcente feriret, ecquem uſum hi caſus tibi przberent, ut te de navis vel ftatione, vel progrefſu certiorem efficerent ? SI MP.iNullum prorſus.Ad hunc modum & pul- ſu venarum cognoſci nequit, dormiat ne quis, an vi- | gilet,Pulſus enim cundem tenorem in atroq; ſervat. 195. 4 oo he rt oe A, Att Or 7A $56 #2 ISR « . "y SR IPs mars we fon > POP: X hk PTY 44+ * Wh - 0 » T : 16 2H $42 ——— ey PS. COP UN MS CY Teo Ede” 196 'STSTEMA $ALyv. Unquamne' experimentum de nay] cepitt1 ? FEES | SI MP. Nunquam : facile tamen crediderim, autores qui hoc experimentum adterunt , diligenter id obſervaſſe : preterquam quod cauſa 4iſparitatis aperte adeo cognoſcitur, ut nullus fit dubitationi locus; | SALV. Quod heri poſſit, ut autores experi- - menrum a ſcipiis incognitum adferant, tu ipſc tefti- monio es, qui cum cam rem inexploratam tibi fa- teare, tamen veluti certam producis, & nos bona fide remittis ad iftorum autoritatem 3 quod iptum coſdem quoque fecule, nun modo fprobabile , fed & neceffarium eft: ut (cilicer ipft quoque -provocave- rint ad teftimonium anteceſforum , & nemo tamen Inventus fneric, qui ipſemet experimentum ceperit, nam id capere quicunque velic, is plane contrarium his quz ſcriptis rraduntur, evenire deprehendet, ni, mirumn lapidem in eandem ſemper navis locum dici- dere, ſeu conſiftat illa, ſeu quantacunque velocicate movcatur. Cum ergo ratio Terrz fit cadem quz navis; 2 lapidis caſa perpendiculari ad pedem Tur- ris, de motu vel quicte Terrz nihil infecrci potelt. ' SI MP. Si tu me rcmitteres ad alivd medium quan ad experientiam, credo TOTES 5 200 SISTEMA Unde mobile futurum eſt indifferens inter propen{j. onem & rcfiſtentiam ad motum. Itaque puto, natu- raliter ibi quierarum effec. Sed quid hxtito ? non diu enim eſt, cum Sagredus ita ſecuturum eile me docuit. SALV. Credo hoc fore, 1 quis ifthic mobi!: deponeret : fi autem in quamcunque partem impe|- leret, quid tum ſequeretur ? SI MP. Quid enimaliud, quam ut verſus illam partem moverctur? SALV. Sed quo mortus genere ? num continue accelerato, ut in planis declivibus; an vero ſuccciltve retardato. ut in acclivibus ? SIMP. Nec accelerandi, nec retardandi cauſam hic video, cum neque declivitas ibi fir, nzc acclivi- tas. SALV. Eftutdicis. Sed {i cauſa retardationis ibi nulla, mulro minus cauſa quietis effe debcbar. Quamdiu ergo motum ipſius mobilis duraturun efic putas £ SITMP. Utique quamdiu durat longitudo {u- perficiei iſtius nec acclivis, neque declivis. S ALV. Ergo fi tale ſpatium cfſet intermina- rum, motus in co pariter. termino careret , hoc ct, perpetuus ecfſet ? 'SIMP, Puto ſic efſe, dummodo mobile dura- bili materia conſtet, SALV. Jam hoc prz{uppolitum eft dum re- movenda diximus.omnia impedimenta accidcnraria & externa, Jam autem fragilitas ipfjus mobilis in hoc caſu, ex impedimentis accidentariis unum ct, Nunc mihi dicito, quid cauſe putes, quod globns iſte movetur ultro ſuper declivi plano ; at non inc violentia ſuper accliyi ? | SIMP. COSMICUM, 51 MP. Nam inclinago corporum graviun dt, moveri verſizs centrum Terr ; 8 non niit vi ſur- ſum ferumtur verſus circumferentiam. Eſt autem proprium inclinarz ſuperficici , proprius admovere cermro! ut elevatx, dimoyerec I centro. SA LV. FErgoſuperticiem , que neque declivis et, nec acclivis, omnibus ſuis pactibus equali- ter e centro diflare oportebit. Anne vero talis uſ- quam invenitur? SIMP. Non deſunt nobis tales, Ecce tibi illam globi noftri terreſtris, ft camen ca bene polira effer, nec qualis eſt , ſcabroſa 8& monrium interciſa jupis. Sed hzc exa&ins complanatur Aqua , dum placida elt atque rranquilla, = S ALV. |rgo navis, tranquillo mari quam malaciam vocant, prove&a , cx co mobilium gene- reeſt, quz in rali ſuperticie infedont, nec declivi ſci- licer, nec acclivi; ac proinde ira diſpoſita eſt , ut rc- motis omnibus obftaculis accidentariis 8& externis, impalſu {emel concepto, incefſabiltter anitormiterq; moveatur, SIM P. Videtur ita fieri debere. SALV. Ecille lapis in ſummitare mali , num- quid 3 navi portatus & ipſe moverur per circumte- - rentiam circuli circa cenwum, , & per conicquents, mocu in ſe indelebili , remotis impedimentis cxter- nis? RF hic morus numquid xque velox eſt, ac mo- tus navis ? | SIM P. Haftenus omnia reAe procedunt : fed quid ſequitur ? S 4 LV, Tu ipſe queſo, ulimam unde con» ſequendam deducico, cum prezmiflas omi1cs per (c cleris, | p S1MPA ws RY > ry rg 6 201 FO2 SISTEMA SIMP. Tu hanc dicere vis ultimam concluio- nem,quod,cum lapisille motu mdelebili ibi imprefſo moveatur, non relifturus ut navem, ſed fecuturus porius, ac denique deciſurus ad eundemlocum, in quem caderet quieſcente nave. Atque ita cg0 quo- que dico, (ecuturum nifi ooſtarent impedimenta ex- terna , quz remorantur motum lapidis in liber- tate ſus poiita. Impedimenta ejuſmoyJi duo {ant : unum, quyd mobile a&rcm impetu ſuo ſolo perrum- pere non potelt, cum ei deiit alter impetus impullu remorum conceprus, cujus afitea particeps erat,dum C£:1 pars navis, malo adhuc impoſitus vehererur. Al:erum eft, motus adventicius deorſunt,quem certc alteri motai progrefſivo , obftaculo- efſe oporter, S ALV. Quod ad impedimentum aeris, id non tibi nego : & {1 decidens conftaret materia levi, qua- lis eſt pluma, aut JanaMoccus , efſert ifta reiardatio rmagna ; ſed in lapide gravi, minima eft. Tu ip- E modo dixeras, venti vehementifiimi vim non ſuf- ficere ad loco movendum grande ſaxum : jam co- gita, quid preſiiturus fit acr quictus, objeRus lapidi tota nave non veſociori. Et tamen, ut dixi, concedo tibi parvum illum ctfe&um, qui ab impedimento tali dependere poteſt , quomodo tc quoque mihi con- celſourum effe ſcio, {i atr eadem velocirate, qua cum lapide navis, agitarctur, impedimenturm abſolute fu- ram efſc nullum. | Qued attinct ad alterum ſupervenientern motum deorſum,primo manifeſtum eft,duos iftos motne,cir- cularem inquam circa centrum , & re&um verſus centrum, non effe contrarios, nec deftrugivos in- vicem, nec incompatibiles, Jam modo cnim tu ipſc | concellifti, repugnantiam effe contra motum qui re- moyet a Centro : & inclinationem ad motum,qui ad- move. OY EY Ce” 1c the ESY G7; 35d * COSMICUM, 203 movet centro,[Inde neceffarioſequitur,qudd ad mo- rum,nec admovente centro, n:c ab eo dimoventem, mobile nec repugnantiam habeat,nec propenſionem, & per colequens nzque cauſam, cur impreſſz {bi fa- cuſtatis diminintionem patiatur,Cumq; cauſa motrix non una modo fir, qux per novam operationem re- lanzueſcere quear, {ed fint duz inter fe diftin&z, ex quibus gravitas id modo preſtat, ur mobile pertra- hat ad centrum; impreffa autem ei virtus, ut id rg- piat circa centrum; proinde nulla impedimenti catt- ſ\1 reſtabir, SIM P. Difputatio hc profefo ſatis in (peci- ew trobabilis eF : revera tamen aliqua dithcultate vix ſuperabili turkatur. In toto progrefiu quan- dam fuppoſtionem adhibuiſti, quam (chola Peripa- retica tibi non ita facile concefferit , ranquam Ari- ftorcli maxime contrariam. Eftautem iſta , quod ſumis pro re notoria ac manifefta, projetum a pro» Jiciente ſeparatum , continuare motum virtute ſtbi impreſſa ab ipſo projiciente , quz virtus impreſſa tam exola eft inPeripatetica Philoſophia,quam tran firus eft accidentis alicujus ab uno ſubje&o in alte- rum. Perjpatectici, quod non neſcirc te puto, Ratu- urn, proje&tum deferri a medio, quale in caſa no- fro effec aer, Itaque h l3pis tle 3 ſummitate mali Projedum, demiffis, fequeretur motum navis, opus eftct , ut /ccunderm : SO . Ar'ſtote'em hanc effe&um tribueremus aeri, non autem imprel- ft > | . non M//Vee ſz cj vircuti, Sed tu przſupponis, atgrem non ſfequi ;,, ,4 im. morum navis, ſed cf]: tranquillum. Accedit, quod prefja fi is, qui lapidema cadere finit, non necefſe haver, impe- virture, ſed tum admovente brachio cum .ecjicere, ſed folummo- 4 med. do fimpliciter aperta manu dimittere : atque ita ne- que virtute (ibi imprefſa a projiciente , nec ae- ris beucficio , lapis motum navis ſequi pote- | | MF 2 rity ASE ah. FO OR "I VE TY oo OR ” nos | STSTEMA rit , & proinde retro relinqueretur. S$SALV. Videris igitur hoc dicere , cum Japis non ejiciatur 1acato brachio , motum ilſum ap- pellandum non efſc projectionem. SIM P. Proprie non poteſt appelJari projeRic- nis motus, S A LV. Qnz igitur Arifloteles de motu, de mobili,8& de motore proj:Aiium cdicit,nihil ad pro- poſictum noſtrum pertinent, Quod (1 tic eſt, cur igi- tur ca producis ? | SIMP. Produco illa in gratiam iſtivs virtutis imprefſz,a te ita nominatz & introduR@tzx: quz cum nuſpiam extet, etiam operart nihil poreſt : quia neon ESE C8 ee ns; ſac- morgs 1, more folito ; altera per tranſverſum , us ſcilicer ad nervi longitudinem ex- tenſa excuteretur; ſ(cire velim, utra harum longius irct, Ne, quzſo, reſpondere graveris , cti forte queſtio quodammodo ridicula tibi videatur : fed excuſatum me habeto : ſum enim habetiore , ut vi- des, ingenio : nec ſpecalaviva mea facultas altius eniti poteft, | SIMP, Nunqnam vidiv per tranſverſum enutt1 fagittas: credo tamen ita tranſverhim cuntem ne FP 4 | quidem 207 Kg g > 4d o INE, TA LNEIN A PO CT " —_ - x HAERIXT? Ix EL AL Ma Cy 6 y n WI ”"_ 4 BNA oor 2 No he oy A - IS. > - Ear ach og Ai iN wh wt eG wut ac 24 Gihrtnes rod 9th q + % y » A a ” > < FI IL) w- RES" . 2 y - . $$; ”" a _ KT; 3% * n 44 by vw 47, Lo .. £ wy Ks, i x 4 * d 5 k ow Buca Loghe paptmry "+ > nbd ” 4 py _ - 6b La MESS A gry ws oa roomy DA = 208 STSTEM 4 quidem vicefimam de refto itinere partem effc con- fe&ararn. S AGR. Cum idem & mini perfuaſum effer, inde mihi dubium”', an Arift>te!lj cum cxperi- entia conveniat : «ſt ſubnatum. Nam quoad expc- rientiam, {1 men(z ifti, ſpirante vehementi vento,duas ſagittas imponam, unam direde ver{us candem cum vento plagam,alteram tranſverse; hanc ventus cele- riter avferet,illam relinquet, Quod ipſom, 6 vera £fſet Ariſtotelis dofrina, videtur accidere debere in iſta duplici cjaculatione arcus, nam tranſverſa qui- d:m ſagitta, ingenti aeris I nervo moti quantitate, tanta nimirum,quanta longirudo ejus eft, impellizur: chm altcra ſagitta non amplioris aeris impulſum ad- mitrat, quam quantum capit minimus ejus crafliciei circellus, Caufam hujus diverfitatis imaginatio- ne concipere non pofſum , & cam doceri cu- perem, SIMP. Cavſa ſatis mii manifefta videtur : ni- mirum quia ſapittz per dire&um cmiſſe tindenda penetrandaque eſt aeris exigua quantitas : per tran{- verſum autem incedenti tanta, quanta omnis ejus cſt longitudo, _$SAGR. Ergo cmiffe.ſagitz acrem penctran- dum habent ? | vero aer cas comitatur , imo de-_ ducit , quz penctratio Jocum hic habere porcft ? Nonne vides, hoc modo opus fore, ut ſagitta majori quam aer velocitate moveatur ? Ee quid majorem M-dium hancce velocitatem iph fagittz confert ? Anne dices, impedit quod aer majorem propria {ua velocitatem ei tribu- 1 ſy at? Intclligis ergo, Simplici, hzc omnia ſpe&ta- ant wt. Te Ad fubvertendam fententiam Ariftotelis, ac tam e} ut >», Ccfallum, quod medium proje&o motum conferat, n0v94/'s quam verum eſt, quod id folum ci fit impedimento. Quo PN CCS I COSMICUM. Quo intellefto, fimul & illud haud difficulter afſequeris, quod acer, chm vere movetur, multo faciltus auferat ſagittam iranſverſam , quam dirc- &am . quia in illo fira multns ct atr cam propel- leas; in hoc vero fitu paucifſimus. Contry; fi utaris arcu, cum quietus eſt acer, ſagirera tranſverſa in mul- rum acrem impingens, multum impeditur : at vero dire&a facillime ſuperat obttaculum minimz quan- titatis aeris, qui ci (cle opponir. S A LV. Quot propofitiones in Ariſtotele no- tavi (loquor autem de philofophia naturali } que non modo falſz ſunt, fed ita falls , ut ci diamerralt- ter oppotita bit vera ? ut in hac ipſa etiam accidir. Sed ut perſequamur inftitutrum, credo perſuaſum eſſe Simplicio, ex co quod lapidem in eundem ſem» per locum decidere videmus, non pcffe peti conje- Furam de motu vel ftabilitate navis. Er i dia haenus et non ſafſiciunt, habemus experientiam de medio, quzx cum omnino certum reddere po=- rſt. Qua experientia , nihil amplius quam hoc perſpicitur , mobile cadens, a tergo relinqui , fi materia levi confter, nec acr motum navis ſequatur : fi vero aer-pari velocitate moverctur; tum necin hoc, nec alio quovis experimento ſenfibilis diverſt- tas invenirctur , ut poſtea ſum traditurus. Quod fi jam in hoc caſa non apparet aliqua divertitas, guanto minus apparebirt in lapide decidente de ſam- mitate Turris, ubi mots in gyrum lapidi non eft_ adventicius & accidentarins, fed naturalis & zternus, & ubi acer exate motum Turr's, hac vero motum Terreftris globi ſequitur ? Habeine, Simplici, quod in hac parte objicias? SI MP. Nih,nifi quod non videam probatam ha- Fenns mobilitatem Terrz, | SAL Ht 209 Aces AF . n p Vo dr Cote 2 oy 2 es IS Fafa edgy ban 4 of 4 DEIEY epi” pu 44d . »/ A# - 02, Be bee andnge 5 1. 9% aud * 1 4 4000, modo 6000, modd 10000, &c, conſtet, nunc omnes ejaculationes iſtz xquali inter ſeſe tempore ablo]vencur : & uniuſcajuſque ejaculationis _ tempus non effet longius eo tempore quod globus ex ore bombardz dimiffus, fine impulſu , ad terram perpendiculariter decidendo conſumeret. Jam res miranda videtur, eodem illo brevi tempore deci- dentiz perpendicularis ad terram, cx altitudine v.g, 100. brachiorom, pofſe cundem globum flammis elufantibus aturn, emetiri modd 400.nmtvdo 1000. modo 4000. modo 10000, cubitos, fic ut globus, quibuſcunque ad ſcopum dirigatur' ejaculationibus, zquali ſemper tempore in atre moretur. S ALV. Contemplatio hac ob rci novitatem eſt pulcherrima , atq; adeo, (i reſpondeat effe&us, admiranda, Nec ejus de veritate dubito : niftq; impedimentum accidentarium atris obſtaret , om- nino perſuaſum babeo, fi, quo momento bombards globus exit , codem alius per zqualem altitudinem ad perpendiculum demitteretur, uterque eodens momento terram contingerent, etlamk alter 10000. _ cubicorum diſtantiam cf{ct emenſus, alter vero 100, tanturamodo ; (ic enim at planities Terrz fit xqua- bilis, unde certitudinis cauſa locus aliquis huic ex» perimento deligi .pofſet, Impedimentum deinde, guod 21k 21 STSTEMA quod cx aere provenire poſſer, motum cjaculatio* nis velociffimum retardarer. Porro veniamus, ft placet, ad ſolutiones ceter9- rum argumentorum, quandoquidem Simplictus (a- tis, nifi tallor, inrelligic, primum ilJud quod a cader- tibus £ ſammo ad imum, depromprum ecft, nullius cflc mornenti. SI MP. Miki vero nondum omnes ſcrupnlos cx- emptos ecfle video, mea fortafſe culpa, qui non #- que prompta celerique, ur Sagredus, apprehentiva valeo. Mihi fic videtur; (i motus ifte participarus la- pidi, dum adhuc malo navis adhezrer, indelcbiliter, at ais, in co conſervaretir ctiam dum a navi jam ſepararus cſt; tunc necefſe effet, ut fimiliter, ft quis infidens equo gradum acceleranti, manu globum emicrat, globus iſte in terca continuaret morunm ſu- um, & (cquerctur equi curſum, neque reſtirarer, 14 quod fteri, credo, non videmus, nf eques ille glo- bum in anteriora vi projiceret. Quod nit frat, ifthic Opinor, hzrebit, ubi decidit. | S AL V. Egote vehementer errare credo, ne dubito, expcricntiam contrarium tibi monſtratu- ram, & globum in terram delaplum fimul cum equo procurſuram, nzc remanſurum, niti quatenvs aſpe- ritas inzqualitaſque viz impedient. tt ratio facis mihi clara videtur. Nam (1 tu codem hzrens loco, cundem globum in terra provolveres , nonne is mo- tum continuaret etiam extra manum tuum? & qui-_ dem hoc longiore intervallo, quanto ſuperticies cffer zquabilior, ita ur, v. pg. ſuper glacie, quam longifl- me procurreret ? | SI MP. De hoc dubitandum non eſt, & brachio globum impello: in altero.caſu prxſupponitur, quod equo infidens, eum & manu tantummodo dimittat, | | SALV« | COSMICUM _ SALY7. Hoc quidem modo globum {ecuty- rum aio: at quando tu brachio cum pro jicts, quid iplt, ut primam a manu abjerir, aliud relinquicar, quarn motus impullu tui brachii conceptus , qui in co conſervatus ipium ultcrius provehere pergit * Tam quid iniereſt, ft impetus hic globo conferatur a brachio tuo potius quam ab cquo? Dum equo iniides, nonne procurric una tua manus, & conſe- quenter ipſe globus, xque vclociter ac equus ipſe ? Sic eſt profefto. Dum ergo manum tanthm aperis, excedit inde globus impulſus motu jam ante con- cepto non cx brachio ruo, per motum tuum pecu- liarem, ſed ex motu dzpendente ab ipfo equo , qui communicatur & tibi, & brachio , & manut, & ipft denique globo. Quin adhuc amplius tibi dicam; f ille inter equi- tandum, globum brachio projiciat in averſam ſui curſus partem, ut primum terram globus contige- rit, quamvis in contrarium projed&vs, curſum ta- men equi ſcquetur, & nonnunquam plne ſuvtiſter : ac ita demum in oppolirum iptius cursus tendet , mocus & brachio receptus, decurſttonzm velocitate ſuperaverit. Et vana quorundam ja@tatio eſt , qui profitentur, poſe ſe , cqueſtrem in modum, haſtile per aerem in adverſam decnritonis partein jaQare, & equo ſubſequentes id afſequi, ac manu denique iterum accipere. Vanum, inquam, hoc cft, Nam vt pro kAile in manum currenti-ybi recidere facias, id furſum ja&tandum eſt eodem place modo ac {: ſtares. Etenim quantumcunque velox curſus, dum- modo uniformis, nec projeRile res aliqua leviſſima ſir, ſemper in manum projicientis recidet, utut alte Jactatum fuerit, | SAGR Hac doftrina dequcor in cognitionem quorundam "9d = 26009)» durntes oohooe ces M 3 ro” - ” 290m, glee oe "at _ q þ 3 _ Mn nyo _ anda. ar: dwg I OY ER 9b ten A rt Geri gns + noun hs 24 STSTEMA Diverſa pro« quorundam ſatis curioforum problematum, in ma* blemata cu. rioſa circa motum pro. zeailium, teria proje&ilium iſtorum. Ac primum quiden\ horum problematum , quod Simplicio valde mi- rum videbitur, iſtud eft. Ajo, poſsibile effe , ut globus fimpliciter clapſus & manu quantacunque ce- Icritate procurrcntis, ac terram contingens , non modo curſum illius ſubſequatur, ſed & nonnihil an- tecedar. Quod problema connexum eft cum ifto, quod mobile 2 projiciente conje&um in planam Horizontis, poſit acquirere novam velocitatem a- liquanto majorem 64, que ipf I projiciente collata fuit. Quem quidem cff:&um non tine admiratione aliquoties odfcrvavi, dum ſye&avi ludentes turbini- bus, quos, vtprimum excuffi ſunt manu, per atr:m certa velocitate rotari, eamque velogitatem, vbi terram contigerint, haud parum increſcere videmus. Et 6 curſitando in obicem aliquem impulfi, fubſu- [cant,ibi videas eos aliquanto lentius in acre volitare at in terram relapfos,. iterom impeta capto, maiori velocitate ferri. Imo, quod multo magis cft miran- dum, etiam obſcrvavi, quod non modo velocius in terra curſitent, quam in atre volirent: verum ctiam quod nonnunquam cx binis ſpatiis in terra confe&is, mortus ſecundi (patii vetocior fit quam primi. Quid Jam dicerer ad ifta Simplicius. SIMP. Dicerem primo, nunquam id obſcrva- tum a me fuifſe : deinde, me idem haud credere: denique fi diftis fidem apodi&ico argumento fece- ris, pro magno te D>monto habendum. Ls $SAGR. Nimirum pro Socratis illo , non ifto Inferni. Veram tu ipſe ad hoc docendumn , inque memoriam revocandum accingere, Nam affirmo tibi, niſ1 quis veritatem per fcipſum ſciar, impoſſibile effe, ut cam ab aliquo doccatur, Poſſum quidem ec COSMICUM. ea doecre.te, quy neque vera ſunt, neque falſa : ve- ra autem hoc elk, nzceſ{aria, ſeu quod idem eft, quz aliter feſe habere. nou poſſunt, unaquzque ratioci- natio mediocris aut per (le (cit, aur impoſſibile eſt ut unquam ſciat. Atque hoc etiam Salviato per- ſuaſum eſſe novi. Proinde confirmo tibi , propoft= rorum problematur rationes tibi ipli coguitas effe, licet id fortaſſe non animadvertas. SI MP. Omiſſa nunc illa diſputatione, patere meam vrt profitear de rebus propohitis ignorantiam, & ut problemata percipere poſſim ciice. S A GR. Primum problema pendet ab alterius alicujus notitia : nimirum qui fiat, vt turbo circum« voluta corrigia excuffus, mulro longius, & quod ſequitur, vehementius impellatur, quam 1 fimplici manu contorqueatur. SIMP, Ariſtotcles quoque neſcio quz proble- mata de proicilibus iſtis ad ducir. | SALV. Adducit, 8 valde quidem ingeniofa, przſcrtim iftud , vnde fiat, vt rotundi turbines quadratis melius curranty | SAGK, Et hujus rationem nonne , Simplici, tuopte animo promere, nemine alio docente polics? SIM P. Quid ni pofſem? ſed jocari define. SAGR. Aque noſti quoque rationem alcerius i{fius. Dic ergo mihi,ſciſne, rem quz movyerur, con- fiftere fi impediatur ? | S I MP. Scio, dummodo tantum fit impedimen- tum, vt mobili fiſtendo iufficiat. | SAGR. Scin tu, magis impediri mobile , (1 terra ,'quam f1 acre.fit incedendoum . ctim terra {cabra ac dura fit,aer vero mollis atqu< cedens ? SIM P. Com hoc ſciam, co ipſo novi, turbinem velocius in acre quam terra rotari:ita vt (cire — planc 215 be ar 4 ; IS RS m2” 216 STSTEMA plane ſit oppofitnm ei quod tu tibi perſuadebas. SAGR. Appolite, Simplici, Sciſne quod in partibus alicujas mobilis circa proprium centrum agitati , motiones quaquaverſum inveniantur, fic ut afie aſcendant , aliz deſcendant : anrecedant aliz, & aliz ſubſequantur ? ST MP. Scio, idque me docuit Ariftotelcs. SA GR. Et qua demonſtratione ? dic mihi quz(o. SI MP. Demonſtratione ſensds ipfius. SA G R. Ariftotels. ergo prefticit ut videres, quod per rc cernere non potuiffes ? Anne tibi com- modavit unquam oculos ſaos ? ' Dicere volcbas Ariftotelem hoc tibi dixifſefuggefifie, in memoriam revocafſc, non autem docuiffe, Cum itaque turbo | fine loci mutatione in (eſe convolvitur , Horizonii non parallels, ſed ere&us, tunc ejus aliquz partes aſcendont , oppohitz deſcendunt : faperiores hac, inferiores per contrarium incedunt, Jam imagina- re tibi rurbinem , velociter in feipſum abſque Toci mutatione convolutum, & in aerc ſuſpenſum, is ad hunc modum agitatus, ad perpendicuſum in ter- ram decidat, credifne, quod contaQi terra #que ut antca perreFurus fit, in ſcipſum fine loci mutatione rotari ? | h A” Now. SAGR. Quid faciet ergo ?. S1 MP Perterram ftrenue curbtabit, SAGR. At quam partem yerlus ? SIM P. Verſus cam, qua vertigo illum ſva feret. SA GR. In veſtigio per aerem projictunt, haud ſecus ac fi lapidem or- biculatum ad metam jaciendum haberent, Veram chm jaQta pya, manu cxcidat , cum vertigine qua-_ dam, quz ci confertur 2 digitis, manu pilz ſubje&i, ut communiter fieri ſolcr ; hinc pila prope metam in terram decidens, cum illo projictentis, tum verti- ginis acccdentis impnlia motu,longe fatis evagabitur.. Ur ergo confiltere camfaciant,ipſam artificios trin- gunt hac ratione , ut manu ſuperne impokits pilam ſubje&am teneanr, unde fit, i:t clapſa digiris, contra- riam yertiginem concipiat,qui prope meta in terram cadens,ibidem hzret, aut non longe certe procurrit. Sed ut ad principale problema revertamur , cx quo cxtera prognara fucrunt; aio, pollibile efſe, ut aliquis velociſiimo motu proveftus , manu globum emittat,qui terram contingens , non modd motum cjus conſcquatur,ſed & vclocitate adhuc majore an- tevertat. Cuyus ut rei capiamus experimentumn, cfto rheda, COSMICUM. rheda, extrinſecus adfxam habens cabulam ita ſuf- penſam, ut pars FY 6 at " : : « 7 mares > "_ " . - nr WTO WW ",. % x4 % & PIYs-o yaa 3” kept F 000" SR, td oth Abe wo RFA 2 . 6 _— _-_ A LES,” 2p "o . RI 3 ” EATEN rat os ad Tas IB 2 , » Cp an We SY. " 6. A TR SO IO bf oh , : wm 46 v «met re WE wa ® yp * 9; _ . "> 4 CE es er Bs ei oo CEC PCR 224 SYTSTEMA chanico, vel-alii h:1miliori artifici commiſit- S AGR. ReAMomnia, mi Simplici Ta verd Salviare, fi quando de throno majzitatis Peripatcti- cz re dzmitti*, nnq: amne anini) cauſa þifiſti circa in- veitigationzm illius proportionis , qua gravium de- ſcendentiunm motus acceleratur ? SALV. Non ous erat, ot huic inveſtigationi operam imn-nderem , <0 quod Academicns nofter communis amicus jam oftendit mihi traRat.:m quendam ſuum d- Motu , in quo id ipſum cam aliis maltis accideniibus dzmonttrarzic, Sed nimia di- ereſſ}o fuerit, i1 hajus rei canſa culloq :ium hoc no+ trum, quud i, ſum qvoq ie digreſionis inttar eff, in-ercumvcre, & comxdiam, q40d atunt, in comaet- dia tacefe vellemus. SAGR. Per me thi liceto imorzſens omi're- re narrationem illam, fed ea lege, ur hzc propofitio namerum illarum augeat, quas in alia particalari Seſſion: vemiilandas nobis reſ-rvamus, cjus enim no- tiria A me valde d:iideratur. Interea revertamur ad linzam deſcrivxam per corpus grave 2 ſummitatc Turris ad baiin cjus uſyve decidens, SALYV. Si motus reF1s, versts terrz centrum pniformis effcr, cum fit etiam uniformis ille circula- ris in Qrientem; apparet, ex utroque componit ma- tum per !1.cam (vical-m , unam ex illarum genere quas definivit Archimedes in libro de (piralibus. Ez ſunt, quando punftum movetur uniformiter (u- per linea re&a uniformiter quoque circumduga cir- ca alteram extremorum cjus pun&orum fixum,tan- qv»am circulationis ipſius centrum. Sed cum motus rectus corporis gravis cadcntis continue fit acceic- ratus, neccfſe eft ut linea compoſitis duobus A motibus deſcripta, majori ſubinde proportione ſuc- ceſliye ann” I—__ —_— nee CO EI EEIITS an” COSMICUM. 226 ceNve recedat a circumterentia illius circuli , quem deſcrivhitſer centrum graviaiis Japidis, | lapis in Turris {\mmitate mantifſct necefſe quog; eff, ut ifta receſho a princiz4o lit exiyua, imo minima, & 1 quid minimo minus efk : t1quidem grave Jelena exit qulete, hoc eſt, privati.me motus deorſum , & motum rectum deorſum inzreditaur, neceffarid tran- ſr per omnes grad 1s tar tatis, inter quictem & quamcim que velocitatem int RY + .% 4} » 3} +.:H Þ fl [7 - 3 : y *sx » * 4 £ 7 = Bl t; $3 ; | : p [ | : ; * 3 : by - - CE IC RE oa Lt COMES ot bl on Fo e : ; A 126 STSTEMA tu qui compoſitus fit cx communi circulari,& pro- prio reQo. Si cnim in circumferentia C D. fignentur aliquz partes zquales, CF, FG. GH. HL. %e punis F. G, H, L.. verſus centram A. ducantur linex re&z; partes caram inter duas circumfercntias CD. BI. interceptz, ſemper nobis repraſentabunt candem Turrim C B, circumlatam 3 globo terreſtri verſus D 1. quibus in lincis illa pun&a , ubi ipſe ſecantur \ ſemicirculi arcu C 1. ca ipſa loca ſunt, quz lapis cadens de tempore in tempus permeat. quz quidem pun@a ſemper increſcente proportione _recedunt a ſummitate Turris. Arque hzc cauſla cf, 5 ' . C cur motus reXFus iuxta Turrim ſemper magis ac magis accelerari nobis videtur. Apparet ctiam hinc, quod propter infinitum acumen anguli contaais duorum circulorum D C. CI. recefſio cadentis \ circumferentia C F D. hoc eſt, 3 ſummitate Turris, * « circa iy OT. NES quam fimplici circulari motu: quomodo,dum (upra fifſer ſupra Turrim ſemper remanendo, preciſe ſunt COSMICUM. 227 circa principium fit minima : «quod idem eff, ac fi dicamus, motum dcorſum effe Icntifſimum, & in in- finitum magis magiſque tardum, {ecundtm vicini- tatem termini C. qui ftatus quietis eft. Denique indidem intelligitar, tandem hunc motum terminari in centro terrz, A. S AG R. Perfe&e omniaicapio,nee poſſum per- ſuadere mihi, mobile cadens, gravicatis ſuz centro deſcribere aliam quam (milem aliquam lineam. S ALV. Verum expe&a, Sagrede, Nam adhuc 4;1e 8 duas meditatiunculas adferre tibi chabeo , fortafſe Turris ver- non diſplicituras, Earum prima eft, quod accurate */ce cazens rem expendendo, mobile non movetur realiter alio nh _ CIYCKUMTEe- : : —_ rentiam Turrim conſifterct, tamen non niſi fimplici ac cir- cj-cy1;, culari motu moveretur. Altera pulchrior adhuc x, ,,v.-: eſt. Mobile namque non magis minuſve movetur, tur plus mie quam {1 continue ſupra Turrim conſtitiffet ; fiqui- nuſve quam dem arcubus CF, FG. GH. &c. quos pertran-/? Fla #quales arcus circumferentie C I, qui ſubje&i ſunt Hverw ac reſpondent iiſdem CF. F G, GH. &c, Unde hilt, ſequitur tertium mirabile, quod ſcilicet motus lapi- Ceo lon dis verus & realis non acceleretur , ſed zquabilis ſemper ac uniformis ſit, cum omnes arcus zquales, notatir in circumferentia C D. iifdemque reſpon- dentes , fignati in circumferentia CI. temporibus zqualibus tranſeantur. Quz res labore nos liberat novas accelerationis cauſfas alioſve motus inveſti- gandi: quandoquider mobile, tam ſupra Turrim conſliſtendo, quam inde decidendo, ſemper eodem modo, hoc eft, circulariter, cadem velocitate, & uniformi tenore movetur. Jam dicico mihi, quid de hoc meo enthuftaſmo tiþi videaur. SAGR. 228 Aſus ye Sus in un- verſum 6 natura vis dectur ex- zerminatus, Integraliurn, I (uo toto ſeparatas, & pro STSTEMA 8 A GR. Adfirmo tibl, verbis exprimi fatis non poſſe, quantz admirationi hic mihi fit. Ac prout quidem in przſens intclle&ui meo repreſentatur, non credo rem aliter habere ſele poſſe. Er utinam omnes demonfſtrationes philophoram vel medicta- tem probabilitatis iſtius obtinerent ? Ur autem plcne mihi fatisfiat, audire velim probantem, iiftos arcus inter ſe cfſc zqualcs. SA LV. Demonſtratio facillima eft. Cogita, datam effe lineam IE. Cumqne ſcmidiameter circuli CD. hoc ct, linca C A. dupla fit ad ſemidiametrum C E. circali C Lerit quoque circum fcrentia dupla ad circumfercntiam , & o:mais arcus maloris circuli duplus ad omnem fimilem arcum minoris: & per conſequens, mediet?s arcus circuli maioris, Zqualis arcuit minoris. Er cum angulſus C EI. fa&tus centro E. minoris circuli, & infiftens arcui CI. duplus fit ad angulum C A D. fa&tum centro A. circuli maioris, quem ſubtendit arcus CD. tgitar arcus CD. medietas eft de circuli maioris arcu fimili arcui C 1. & proinde duo arcus CD.C1I. ſunt zquales. Quod ipſum codem modo de partibus omnibus demonſtrabitur. Etfi iam non dixerim, quoad motam gravium deſcendentium ita przci (ele rem habere ; ſed hoc certe afthirmo, fi linca a cadente defcripta, non exadte ct hzc ipſa, eſſe tamen el fumme proximam, S AGR Ego vero, Salviate, mirabile qniddam aliud animo volvo : quod nimirunm, iftis ftantibus confiderationibus , motus re&us omnino peſſum eat, nec natura unquam eo utatur : quando quidem etiam ille uſns , quem I principio & conceſfimas, ſcilicet in locum ſuum reducendi partes corporum inde in prava diſpoſttione mk », or Rt 2a rr pp ngs” > | COSMICUM. diſpoſitione confiitatas, ci adimitur,ac tantummodo motui circulari afſignatur. .S ALV. Hoc neceffario ſcquerctar, 6 globum - tereſtrem circulariter moveri concluſum effet: 1d quod non adfirmo faftum effec: ſed id foldm ha&enns egimus, vt expenderetur vis ac pondus rationum a philolophis ad probandam terrz ftabiliratem ad- duQarum: quarum hxc primaa perpendiculariter cadentibus defumpta, difhcultatibus quas audiviſtt, laborat, quz quanti momenti Simplicio viſz fint, neſcio. Prins ergo quam ad examen aliorum argu- mentorum accedamus, conſultum clt, vt, fi quz in contrarium habet, ea in medium producat. SIMP. Quod ad hoc primum, varias cquidem ' ſubtilitates audiviſſe fateor, de quibus non cogita- ; veram, & cumez novz ac in auditz mihi fint, non 6 by ; ita pofſum in promptu habere reſponſum. Sed iftud I perpendiculariter cadentibus deſtumptum argumentum non ct mihi inter validiflima argu- menta immobilicatis terre ; ncque fſcio , quid futurum fit de bombardicis cjaculationibus , illis maximec, quz motui diurno in adyerſum eunt. S 4AGR. Mihj tantundem moleſtiz crearer rolatus avium. quancum difhcultatis bombardz, & amnia cetera experiumenta ſuperiug addufta prz- bent. Sed aves iftz, qoz ſuo arbitraw prorſum & rctorfunt volangy varioque meacu feruntur, & quod majoris eft momenti,horis integris in acre ſuſ- peuſz morantur,hz inquam animi cſt (enſus in rra- - verſum agunt , utnon poflm percipere , quomodo uter multiplices haſce regyrationes converizone ter- rz non cxcidant, quoque modo ad tantam veloci- tatem, quzvolatum carum haud paucis vicibus ſu- ccat, retro ſeſc tenere poſhnt, SALV. 229 230 SYSTEMA S A LV. Dubitatio taa profc&o ratione non ca- ret, ex qua forſan ipſe Copernicus expedire ſeſe (a- tis non potuit : idcoue hilenfio pretermittendam duxic. ({Quyanquam ctiam in aliis examinandis rati- onibus contrariis ſat parcus fuit, credo propter in- genii ſubtilitarem, & quod majoribus altioribuſque contemplationibus inniteretur, haud ſccus ac leones allarrantium canicularum importunitate nihil mo- ventur.) legitur illam de avibus inftantiam ad ulti- mum reſervemus, & Interea Simplicio in aliis fatiſ- facere conemur, ita ut ei more ſolito monſtremus, ipfimet ſolutiones in manu poſitas effe, licet animum non adyertat. Ur igirur ab ejaculationibus cx ca- dem bombarda, cadem & nitrati pulveris & globi magnitudine taQis, quarum una tendat ad Orien- tem, altera ad Occidentem,cxordiamus; dicart mihi, quo argumento moveatur ad credendam,quod cja- culatio verſus Occidentem (prxſuppotita fcilicet re- volutione diurna globi terreni) multo longius ex- tendatur, quam altera verſus Orientem. S IMP, Perſuaſtonis hujus cam habeo canſam, Ratio prop- quod in cjaculatione Orientali, globum cxcra bom- ter quam bardi conſtiturtt bombarda ipſfa fubſequitur, & ve- ejaculatio bombardica Occidenta-- lis, Ortens talem lon- gitudine ſuperare videatur. hente terra verfus candem parte celerrime procurcrit, unde fit, ut globus non Jonge 3 bombarda in terram cadat.Contra in e jaculationeOccidentahi,priuſquam globus terram attingat, bombard longo'fa'is inter- vallo in Oricatem provehitur : unde ſpatin inter glo- bum & bombardam inter je&um, hoc eft,cjaculati- onis iphus interyallum alterum altero tanto longic's apparcbit, quantus fuecrit curſus bombardx, hoc eſt, ip6us terrz, per ca tempora, quibus utervis globus in acre volitavit, S ALV. V ſublimi deorſum cadentium. Et jam in co ſum, ut tale quid cxcogitem, S AGR. Credo ſatis accommodatam fore pro- bationem, {i rhedam non obteQam adhibeas, in caq; majorem arcam (arcubaliftam vocant, item bali- ſftam chalybeam) ſemiquadrante, hoc eft,gradibus 45- cleves, quippe qua elevatione, omnium maxima c jaculatio hieri ſolet : inter equorum deinde cur- ſum ſagittam unam in adverſam, altcram in averſam partem excutias, probeque notari cures, quo loca rheda fucrit co momento temporis, cum ex utraque jaculatione terram ſagitta figeret. Sic enim exa&> poterit obſervari , quanto altcra. cjaculatio ſuperer alteram, SI MP. Mihi hzc experiundi ratio valde vide- tur accommodata : neque dubito, quin interval- lum cjaculationis adverſz multo fit minus futurum quam taverſz, Sic exempli cauſa ſpatium ejacula- tionis per ſe trecentorum cubitorum ; & rhedz cur- ſus, interca dum volat fagitta , cubitos centum exi- gat. Dum ergo ſagitta in adverſum trecentorum cubitorum ſpatium emitritur, interea rheda procur- rit- cubitis centum : unde ſpatium inter ſagittam humi defixam ipſamque rhedam crit ducentorum ſolummodo cubitorum. At vero contra in averſa cjaculatione,cum ſagitta trecentos ſuos cubitos con- ficiet, itemque rheda alteros ſuos centum in con» _ trarium, interje&a diftantia quadringentorum cu- bitorum eſſe deprehendetur. S A LV. Pofſetne modus ullus invenict , quo cjaculationes iſtz fibi invicem zquales cthce- rcentur, < Te SIMP., SIM P. Neſcio alium, nift ft rh:dim fhre facias. S ALV. Hoc nemo neſcit, mihi vero quaſtio de rheda eft, qaz concitato curſi fertur. SIMP. Intendzndus ergo fuerit arcus in ejacu- latione adverſa , & rcmiiterd 1s nonthil in averla. | S ALV. Vides ergo, ſaver ſe ramen aliud ali- | q quod rem*-dium. Sed. quanta debct effe intentio © illa, quanta Jue remitho ? SIM P. In exemplo noſtro, quo emiſſe arcu Cagitte tribuimus, cubiros tr:centos , oporterct ar- cum in adverſa ejaculatione ad cnhitos quadrin- ; gentos intendere : & in averſa ad ducentos re- FT mitrere. Sic enim utralibert ejaculatio ad trecentos | | redigeretur cubicos , reſpe&urh:d -, cujus curricu- [ | lum centum cubitorum , quadringertis cabitis ejaculationis adverſe fubtrahitur, & averſ- ducentis 4 adjicitur , unde ad trecentos utraquie reducitur. _ SALV. Sedintenhio illa major minorve quem- | nam in ipſa ſagitta przftat effe&tum ? - SI MP. Arcus intenfior majort eam veloci- | tate propellic : remiſfior verd minorce” cademque (a- E gicra quanto velocids, tanto & longius uni vice | _ fertur quam altera. El: S ALY. Ad zquandam igitur atriuſque ejacu- latonis 2 currente rheda diſtantiam opus erir, fi in priore propoſiti exem: i caculatione, ſagitta cum quaruor, verbi caus3, velocitatis gradibus excutitur, ut in poſteriori cxcutiatur cum duobus ſolummodo ts, wh bets Ct Ps go WORE | > gradibus. Quod h vero arcum utrobique zqua- x licer intendas, ex eo tres ſemper gradus fapitta concipiet. SIMP, Sic eſt, caque de cauſa cjaculationes arcs #qualicer intenii, currente rheda, non poſſunt xqualcs cfhci, : SALV. ® « 4 COSMICUM. arc\)3 zqualiter intenſi, currente rheda, non poſſunt #quales ethci. S ALV. Quzrere ſum oblitus, in hoc cxpert- mento particulari , quamz velocitatis curriculum rhede facias. | SIMP, Oportes ut velocitatem rhede prz- ſupponamus et{e unius grads, reſpe&u trivm illo- rum, qut arcul tribuuni ur. SALV. Refte, rc&e: nam ita ratia conſtabir. Quid autem ? annon, currente rh ” "gs 4 ont 1908 Dies AAP 15 oo et A eee Bos; ee IV ECOL C's Ot OTE. Kg AL Wah + , 234 STSTEMA Solvitur Porro diiputationem hanc ad bomba-dam appli- rgumen* ca, & invenics, perinde mobili ac ttbili Terra. eia- *4m 40H cations cage vi faſtas, $& in quamcunque par entalt {5 ; | "Th occidemali £m direQ&as, inter ſe ſemper « quales evadere. ' Ari. bombarda- fRotelis, Prolemezi, Tychonis , d:nique tuus & om- Tum ejacu- Num aliorum error ininititur ith tixz & inveteratz fatione de= jmpreſſioni de ſtabilitare Terre, quam ne rum qui- ſumptum. gem ſcitis ant poteſtis exuere , quando philoſophari vultis, quid pokita Terre mobilitate fit ſecuturum, Atque ita in altero argarnento, dum non con{ide- ras, lapidem Turri herenicem, quoad motum aur non-motum ſuum, idem facere cum globo terreſtri; quandoquidem Terrxz itabilicas adeo firmiter intixa eſt animo tuo, ſemper ita de lapidis caſa differis,ac ti ille ex qumete prodiret: cam tamen ita ſtatuenduin ſit, Terra ſtabili quidem, lapidem relifa quiete per- _ pendiculariter deſcendere; mobili vero, cundem pari cum Terra velocitate moveri , nec ex quicte , fed motu quem cum Terra communem habct , egredi, ſic ut ex communi illo motu permixto cum fuper- veniente motu deorſum , tertius aliquis tranſverſa- lis conſticuarur, SIMP. Sed 0 Dcus bone, 4 lapis tranſ-ers& movetur, qui fit, quod re&? perpendiculariierque moveri conſpicitur ? Quaid ett, ſenſi manifeſto con- tradicere , it hoc nonett? Quod 1 ſenſui non ha- benda fides, ecqua ipitur alia porta intrabim.s ud philoſophandum 2? Ho S ALV. Reipeta Terrez, Turris, ac noftri, qui ſimul omnes, agmine quati fafto, ura cum ipſo lapi- de, matu diurno circumagimur , matus diurnys Ja- pidis perinde ſe habet ac & nullus cfTer, & inſcn{ibi- Jis, Imperceptibilis, omnique deſtitutus aCtione ma- net; ac is ſolummodo motus, obſervabilis nobis re- | linquitur, COSMICUM. : 235 ['nquitur,quo nos deftitaimur,ille videlicet quoT ur- rim lambens deorſum fertur. Ta non primus 1s cs, qui hoc xgerrime capere pollit, motum inter res illas quibus ipſe communis c«ft, nullam operandi vim babere. | | S AGR. Inmentem nunc redit mihi certa quz- Caſus S4- dam ſpeculatio mea, quam olim agitavi, chm Alex- 874i nora- driam, miſſus ed Conſul nationis noftrx, navigarem. * —_ _- Ea forte ſublidii nonnihil conferre poterit ad hoc þ xe ond y ipſum explicandum , quod motus communis nihil worus com- operctur , omnibuſque de co participantibus quali munis nibil nullus videatur- Er placet, nifi Simplicio moleftum 9ereture faerit, cum co miſcere colloquium de his ipfis 1 quez cum temporis mecum ſolo ſui meditatus. SIMP. Reram quas audio novitas me cupl- dum atque curioſum verius quam paticntem auſcul- tatorem facit. Proinde tua proponito. SAGR, Si cuſpis calami ſcriptoril, qui per tc. tam navigationem Venetiis Alcxandriam uſque mc» cum in nav fuit , cam facultatem habuiſſer, ut viſi- bile torius itineris (ui hgnum quoddam exprimerct, quodnam veſtigium , quam notam, qualem lineam denique reliquiſſer ? SIMP. Deſcripifſet lincam Venetlis illuc uſfq,; protenſam, non quidem re&iiimam, (eu ut reRius loquar, ad perfeFum circuli arcum extenſam , ſed alibi magis , minus alibi flexuoſam , pra flutuoa- tionis navigh diverficate, Quz. tamen ipſa cubiti unius & alterios inflexio, ſurſum ac deorſum , ad dextram {iniftramve tata, in tanta lovgirudine, quz centenis aliquor milliaribus abſolvitur , integro, li- nez trattui mutationem exiguam 8 cx vix ſenſu per- ceptibilem attulifſet , ut proinde linea illa circa n+ tabilem crcorem arcus perfe&i pars appellari queat. R 2 SAGR-. 230 STSTEMA SAGR, Proinde verus, verus inquam, imo verifimus cuſpidis mcx pennz motus , fuifſet arcus perfe&i circoli , ft morus navigii , ſublatis undarum fAufibus, placidus atque rranquilJus excitiffet. Quod ſj} candem pennam allidue manu tenuifſem, camq); fo- lummodo quando4; per digitum unum aut alierum hinc unds moviflem; quantim mutationem ſti prin- cipali & longiſlimo cjus traftui tuifſem allaturus ? SIMP. Minorem quam 4 linca re&a , mille cubitos longa , rantillo ſ-atio quantus pulicis ocu- | Jus eſt, diverhis in locis, ab abfoluta reQitudine de- clinaret. S AGR. Sicrzopitor , dum portu prohehi- tur, incepiſſer cam illa penna, quippiam in charta de- linzare , hancque delincationzm AlcxaniJriam ulq; continuafſert, poterat ejuſdem pennex motu con- texere integram plurium figurarum perte&e con- textirum , dudibaique millenis aliquor vermicu- latarum , cum repionibus, ftrufuris , animalibus, aliifque rebus : erf} rotus ille verus , realis & cfſen- tiaſis morus, cuſpide penne defcriptns , ni] nilt lon- githima quidem, at fimplicidima linea fuiſſet & quoad operationern pitoris propriam , cadem omnino de- lincaturus erat, ctiamfi navis vel immora ſtetiſſcr. Quad autem poltea de motu penn longifitma non aliud veitigium relinquiror, preter duCtus illos in charta deicripros, id non alia de cauſa fit , nifi quod magnus ill: motus Venetiis Alexandriam uſque perattus , & chariz, & pennz, in omnibus in navi reb4as communis extitit : ifti vero minutuli motus, antrorſum , retrorſum , dextrorſum , f{iniſtrorſum, a Jigicis picoris ipf pennz, non autem chartz com- municat', cum pennz proprii ſint , ſui veſtigium re- linquere poterant.in charta,quez reſpe&u motionum iſtarum _— ” COSMICUM. itarum immobilis erat. Eodem plant modo ve- _ rum eſt, quod polita mobilitate terrx, motus lapidis deorſum cadentis reipſa fuerit longus quidam tra- us, centenis, imo millenis aliquot cubitis abſolu- rus. Quod hi ftabili quodarn 1u acre, velalia ſvper- ficie, casus ſui curſum lapis ille defhgnare , potuiſſer, longiflimam lincam tranſverfalem exprefſurus erat, Sed ifta pars univer(; motus illius, qui lapidi, Turri, nobiſque communis elit, anobis, ac fi nec efler, percipi ſenſu non potelſt : & illa tantum pars obſer- rabilis eſt,cajus neg; Turris, neg; nos participes ſu- mus : qua deniq; lapidis catus Tarrim metitur. SALV. Acutiiima profteto commentratio, pertinens ad cxplicandum fas difficile caput illud, ut 4 mulis intelligi pottir. Porro niſi Simplicio ad ita reſpondere placeat, licet ut ad alia quoque nos experimenta conferamus, quorum diſcutſio non parum facilitatis cx declaratis haftenus rebus ac- cipict. S IMP. Non habeo quod dicam aliud : & ex- tra me propemodum ifta delineatione potfitus fai,co- gitans, gquomodo traus illi tort verhbus deſcripti, hac, illac , ſurfum, deorſum , adlzvam, ad dex- tram, & ſexcentis intorti flexibus , re ipſa nihil om- nino fint aliud , niti particulz de unica ſola linea, per unum eundemque dedudta verium fine ulla va- riatione alia,nilt quod a reAifſiimo tratu declinatum nonnunquam pauxillulum eſt, ad dextram & ad tini- ſtram, ac pennz cuſpis modo velocius , modo tardi- us,minima tamen cum inxqualicate (eſe movit, Hinc conſidzro, poſſe codemn modo ſcribi epiſtolam : & illos tachygraphos,qui manas agilitatem oftentatur?, non retra&i a folio penna,nnico duftu, multiplici flexu, figuram pulchre contortam deſcribunt, u ve- R > 206d 237 ” to EY Rar een broth, 257 44 258 STSTEMA loci nave veherentur, univerſum penne motum, qui _ xevera unici ſola linci verſus ecandem duQa partem, ac thinimum inflexi vel declinante 2 perfc&a reai- radine, conftat, infinuoſam neſcio quam figuram (ghirigoro vocant ) efſe converfuros. Eſtq3 .mibi templationis autor fuit. Uſlrerias -iraque progredi- ____ hnjusgeneris audirurum Subrilitz S$S AGR. Sifimiliom argutiarum' audiendarum tes ſatis M® Jefjderio teneris , quales non promiſcu> cuivis in ſ 47 Loi pr mcntem ventunt,non decrunt ille nobis, in hac maxi- & excy- Me de navigatione materia. Numquid enim hzc clopedia tibi bella ſpeculatio videtur , quz in cjufdem curſa quadam mavigationis in mentem mthi venit, cum cogitar:m, « op" 4 ;— Ht: N OE ON UT AN SIO I IR > 4 Cry Ae” oo PAT Is» 9, nt lis ets + * , * - LOG 1425 art. La © . te” arts Ar PR. a +2 MAS 7 arte A ip 67 07 oety 19 Saves 93» dam iter continuet re&itudinem illius particulz iti- ww gt VO RO Ta Aya * 1+ COSMICUM, SAGR. Jam, propone tibi tubum perpendi- culariter ere&um, & terram diurno motu circum- a&am, ſecumg: ferentem ipſam bombardam. Dic mihi globns intra tubum adhuc hxrens, applicitis foramini igniculis, quo motu feretur? STMP. Motu re&o & perpendiculari , cum tu- bus ad perpendiculum ereus fuerit. S AGR. Attente conſidera, Meco enim judi- cio, motus ille perpendicularis haud erit. Effet quidem talis, immobili terra : fic enim globus ali- um non ha beret. motum, nihj ab igne ſibi collatum : in gyrum autem aa terra, globus hzrens adhuc intra bombardam ipſe quoque mortu diurno fertur, ita ut ipfius 1gnis impullu ſupervenient?2,ab imo fundo ad os uſy; bombard+,duobus motibus progrediatur, quorum compohrtione fit, ut motus a centro _ tis globi deſcriptus lincam inclinatam conſticuar. Er ut res clarius intclligatur, cfto. bombarda AC. 8] O {its I $0 bifis {1 «hn Fib eats T.o,.t oy j| *}, \ 4b qt ,4074 { RE $$, BIR hl bl, IF: 9 ' p, _—_ So *®V [= _. To ercta 242 SISTEMA Poſna Ter- ereFa,in eaque plobus B. Hic manifeſtum eſt,immo- $i _—_ bili, ftante bombarda , cique apvlicato igne , glo- p25 1, pumcrupturum effe per os A. ſa6que centro bom- perpendicy. Dardam peatranſcunte deſcripturum lincam perpen- {ariter ere- dicularem BA, .atque hanc candem dice&ionem #e, nin obſeryaturim etiam extra bombardam , inque ver- aovet ticemicaram, Art vero fj terra circumvolyerctur, m_ _—__ & per conſequens bombardam fecum raperet; co hay ſed £empore quo globus, ignis impulſa fper tubum mo- per inclina» Vetur,bombarda raptu terrz tranftret ad {itum DE. ram quan-y & globus B, dum evolvitur Occuparet exitum D. 8 dam. Imotus centri pglobi fierert ſecundum lineam BD. non amplius perpendicularern, ſed verſus Ortam inclina- tam : cuimque, prout jam concluſum eſt , globus motum ſuum per atrem continuare debeat ſecun- dum dire&ionem motuis intra bombardam fa&i; (c- quetur ergo morus conformis inclinationi Iince BD. arque ita non crit perpendicularis, fed verſus Orien- entem inclinatus, - in quam partem ipſa quoque bombarda rendit , unde globus , jterrz fimulque bombardz motum ſcqui poterit . Vides ergo,Sim- plici, demonſtratum , ejaculationem, quz tibi perpendicularis effe debere videbatur, alitcr ſeſc habere. | SI MP. Nondum fatis id negotii capere poſium, Qu1 vero tu, Salviate ? : S ALV. Egoſic fatis rem aflſequor, nil; quod neſcio quis me {crupulus adhuc angir, quem utinam explicare pofſem. Secundhm ca que dia ſunt, mco quidem judicio, bombarda perpendiculariter ereazI, terraque mota,, globus non modo longius a bombarda vers Occidentem, ut vult Ariftoteles & Tycho, (ed ne quidem ex tua (ententia ſuper plam bumvardam , quiny ſatis procul en verſus La SIE OE EE ” COSMICUM. verſus recideret. Ex tna enim explicatione glſobus duos motus haberet, qui iunfim eum verſus illam partet impellerent, hoc eſt, motum communem terrz, quz bombardam vna cum globo ex CA. in ED. tranſvehit, & deinde violentiam ignis, globum per inclinatam flineam BD. propellentis: qui ſimul __ motus in Octum, ſolo terrx moru fortiog Cit. | SAGR. Nonita, Domine. Motus globum in Ortum ferens, rotus a terra provenit, nec ignis hic habet quod agat: motus verd ſurſum eandem ejaculans, torus eft ab igne, nihil quicquam confe- rence terra, Et ut hoc verum efſe deprehendas , igncm non admove, & nunquam bombardi globus, exibit, nec vel pilum clevabitur. rurſus, fac ſtare terra, & ignem admove: globus abſque ulla decli- mtione -per perpendicalarem inceder. Cum ergo globus duplici feratur moto, uno ſurſum, altero in orbem, ex quibus 'tranſverſalis B D, componitur; impulſas (arſum rotus eſt ab igne: circularis rotus provenit a terra, ac terreſtri rotation eſt zqualis: cumque i fit zqualis,ideo globus ori bombardz {ſemper ad perpendicolam imminet, ac in illad deni- que recidit: & quia ſemper bombardz dirc&ionem obſervat, hinc fir, ut continue ſupra caput ejus qui bombarde vicinus eft , appareat: unde ctiam perpen= diculariter in verticem noſtrum delabi videtur. SIMP. Mihi quzdam aha difticultas objicitur, ifta nimirum, Quia motus globi in bombarda ad- huc hzrentis velocitſimus eft, non videtur poſſtbile , quod in illo momento tantilli temporis, tranſpotitio bombardze ex CA. in ED. talem inclinationem lnez tranſverſali CD. conferat , vt cjus beneficio globus poftca pes aerem curſum terre ſabſequi poſhr. = on ooo rn uo ne OT TOTS 243 244 STSTEMA SAGR. Tu vero multipliciter erras, Ac ini- tio inclinationem linex tranſucrſalis C D. credo multo, quam tu tibi imaginaris, eſſe majorem. Nec enim ambigo, velocitaten motus terreſtris non modo ſub Xquino&iali , (ed ctiam in noſtro par- allclo, majorem eſſe velocitate globi dum intra bombardam movetvr; fic ut intervallum C E. ab- ſolute fit majus rota bombardz longitudine , & per conſcquens , inclinationem linez tranſverſalis cfſe majorem angulo re&o dimidio, ſeu ſemiquadrante Verum nihil prorſus intereft , ſeu fit exigua, ſcu magna terrz velocitas, reſpe&a velocitatis ab igne prof:&x. Nam 1 velocitas terrz bt 'exigua, & per conſequens exigua inclinatio lincz tranſverſalis ; cx- igua quoque requiretur inclinatio ad preftandum, ut globus in volatu ſao continue fitum bombarde iminentem ſervet, Et in ſumma, fi rem attente con- {ideres,illud.animadvertes, quod morus terrx,bom- bardam ſccum transferendo ex CA- in ED. tranſver- (ali CD. conferat majorem illam vel minorem in- clinationem, quantacurque ad exzquandam juſto motui ejaculationem ſufficiar. Erras deinde , quod facultatem illam , qua glo- bus motum terre ſcquitur, refers ad impetum ab tgne profeFum: atque ita commitis errorem,quem paullo ante Salviatus quoque commiſifſe videbatur. Sequi namque terram, antiquiflimus eſt perpetuuſ- nc morus, indelebiliter inſeparabiliterque commu- nicatns ab ipſo globo, tanquam a re terreſtri, & mo- ta illa ſua natura poſlidente, & perpetuo poſſefſura. SALV. Acquieſcamvs hiſce , Simplici: nec e- Auceds quo yimm aliter ſeſe res haber, Ex hoe diſcurſu nunc de- modo aves In acre mum intelligo rationem problematis cujuſdam ve- conficiat, matorii,de illo ayucupum penere , qui volantes avcs ſclope- : : | ; "> aa a $o MCLE COSMICUM. ſclopetis conficiunt, Nam cum amtea mihi perſua- fifſem, quod avem prrituri , Iongius ab ca dioptram avertant. ac certo (patio , plus miniiſve pro veloci- tat: volattis, & ipfus avis diftanti2 , collincationem anticipant, ut exonerari globi curſus ex dioptra di- re&vs, & avis volatus, codem tempore , in codem pun@o concurrant; & cum ex iſto hominumfgenere quendam interrogaſſem , an cjulmodi praxin adhi- bere ſolcant, negavit, ac me dzycuit y uti (eſe haud paulo faciliore certioreque artiticio, nam codem plane modo ſe procedere, ac it quicſcentem avem cf-/ ſent petituri. Nimirum collineando ſeſe volatum avis adzquare, avemque ſclopeti motu ſubſequi, di- optra ſemper in eam diretta, donec cxcufſo globulo haud ſecus ac ſcdentem aliquam conficiant- Necefle igitar eſt , ut motus lie (clopeti, volantem avem collincando proſcquentis, etfi lentus, communicetur etiam ipfi globulo, cum quo conjuneitur alter quo- que motus ab igne , ſic ut globulus impulſy quidem jgnis alcum dirce perat, ſclopeti vero declinatione volatum avis exafte proſcquatur ; ut modo de eja- culatione bombardica dium cſt. Nam & in hac, ignis admoti beneficio globus verſus Zenith in altum excutitur: terrz vero motu vergit in Orientem : & ex natroque denique conjun@&o compolitum quid- dam eflicitur, ut globus terrz curſum ſequatur, & re&z lurſum ramim ire contuentibus appareat, per candem poſtea lineam deorſum relabendo. Collincatio ergo continue in ſcopum direQa facit, ut ejaculatio cum attingat : & re&e collineatu- rus, ſtabili quidem ſcopo, ſclopetum quoque ftabili manu teneas oportet ; ac ſcopo mobili , {clopetum in cum cum motu diriges. Atque hinc dependet propria reſponkio ad alterum argumentum de bom- bardarum 245 avenge conan wrong for eng Diſcutitur bardarum cjaculations ad ſcopum mzridionalgm inſtantia ſeptentrionalemve direfa. Nam objiciebatur,fi terra ſumpra # (ft mobilis cjaculationes omnes Occidentem verſus oma Org; declinaturas, cumeo tempore, quo globus bombar- _ ver. dam egreſſus, in acre {copum advolat, interca ſcopus ſus meridis Orienti faCtus ga, globum occidenti vicinio- em & ſep- rem relinquat, R.eſpondeo igitur interrogando anne tentrionem. bambarda in (copum direfa, & in hoc ficu reliQa, _ " ſempercunde (copum refpicere pergat, ſeu moveatur terra,ſeu quicſcat? Hic reſpondendum cft,collineatio- nem non mutari.Stante namq; globoyftabit pariter8 bombarda; finille provehente terra movetur , co- dem tenore hzc quoque movebitur, unde collinea- tione ſervata, ſemper fibi conſtabir cjacalatio , ut? per ſuperius difta manifeftum cit. SAGR, Expe&a queſo, Salviate, donec cxpli- cucro, quid copgitationis mihi de volantium avium confeRioribus illis fucrit ſubortum : quorom praxin talem cflc non dybito qualem dixifti : credo quog; rem in ave feriendo fequi cffeftum. Attamen fins aperatia non per omnia bombardicis ejacula- tionibus conformis efſe videtur , utpote quz tam in motu bombardz ſcopique, pam utriuſq; commu- ni quiete pariter fuccedere debent. Videntur au- tem in his diſcrepare, In ejaculatione bombarde, $& ipſa, & {copus pari vclocitate moventur,ambo quip- pe ve&Ai motu globi terreftris : & quamvis interdum bombarda Polo vicinior fix quam ſcopus, 8 per conſcquens morum, ut in minare circulo ,. aliquan- td tardiorem obtineart : hzc differentia tamen ſen- fbilis non cit ob exiguam bombardz 3 ſcopo di- famtiiam. Scd in aucupis ejaculatione, martus (clo- peti , rcſpiciens aycm tardifſimns eſt, fi cum cjus vo- latu comparctur, Linde videtur mihi conſcqui, > =, noun Om —"_ 13. SV ERKY DE CO Nr he yd Ys ES ORest Pot 3 hey . » SIE 4's RN Ee ae pn bo. ov ” F EEE IS Fo © 942 +2 \ 4's why, EO Ee 6 he "_ PT " V& as hen \ «ANTE AS VEE OO EIT ' Fe, Dy 7 14 ER Irs 29S ES, A COILN ca 5 My Cnr we EE OI IE et OI 5 I” COSMICUM. 247 exiguum gillum motum , quem yergens ſclopetum ncluſo tibi globulo confert , non poffe poſt exitum globuli adeo multiplicari per acrem , ut volantis avis velocitatem aſſequatur, ita ut globulus ſemper in cam dire&us maneat : imo y.detur avis antici- patura, & globulum po caudam reliftura, Accedit quod in hoc a&u acer, quem globus permeandum habet, non przſupponitur habere motum ipſius avis: at in caſu bombardz, chm.ipſa , tum ſcopus & aer intermedius, participant #qualicer de motu unlvcr- fali divrno, Unde veram cauſam, cur auceps non aberret , elſe crediderim, non tam quod volatum avis, inclinatio (clopeti ſequatur, quam quia nonni- hil anticipart, ac jn anteriora collincat ; & przterca quia non unum ſolum, ſed una plures globulos c ja- culatur, qui per atrem ſpark, ſatis magnum ſpatiant occupant, Accedit extrema velocitas , qa cxcul: ſclopeto globulo deferuntur ad avem. S ALV. Vide quanto Szgredi volucre ingeni- um, ingenit mel tarditatem antevertat atque preve- niat, quz fortaſſe diſparitatem illam & ipſa , ſed non line. longiori mcditatione , fucrat animadverſura. Jam ut revertamur ad propoſiram materiam xpen- dendz reftant cjaculationes ad ſcopum Oricntalem & Occidentalem ; quarum illz , & terra moveretur, ſupra ſcopum, hz infra fcrirent, co quod terrz par- tertes Orientales, per moram diurnum continue de- Aut _=_ primuntnr infra tangentem Horizon parallclam, ſghs-. 13 & contra partes Occidentales cxaltantur ; ex quo eGaculatio- Stetlz Occidentales humiliores teri videntur ; & nibue ad. proinde ejaculationes juxta diam tangentcm ad /copum Ort- ſcopum Orientalem dire&z (qui ſcopus in tempore | _— decurrentis per tangentem globi deprimitur) debe- j#,,,,, 4. bant fieri juſto altiorcs, & Occidentales humiliores, promprum. mediante F J. 248 | STSTEMA mediante cxaltatione ſcopi, dum globas tangentem emetitur , Reſponſio czteris fimilis eft. Nam quem- admodum ſcopus Orientalis motu terrx continue deprimitur infra tangentem que maneret immobilis: ita quoque bombarda propter candem rationem inclinatur continue, nec definit reſpicere ſemper cundem ſcopum ; unde fit, ut non fruftrerur colli- neatio, Coperni- Fuerit opportunum hoc loco , monere de quo- ceni pro- rundam Copernici ſe&atorum fortafſe nimia erga poſitiones ſos adverſarios indulgentia liberalitateque , dum rb ar : lis experimenta quzdar, etfi nunquam fa&a, cen ve- rum ſatis £3 amen atque certa concedunt atque largiuntur : dubias, ni- 0ujuſmodi illud eſt de cadentibus & malo dum navis mis libera- In motu eſt, & alia mulca ; quorum ad clafſem hoc Fliter, ceu ; 0 Fm referre non dubiro , cujus adhuc probatio ST wn chderetur, an ejaculationes Orientales juſto nant -* altiores, & Occidentales humiliores. Et quia per- ſuaſum habeo, nunquam ab id iis exploratuw fuiffe, _ velimdicercnt mihi, quam ergo diverfitatem inter eaſdem illas ejaculationes inveniri putent , immobili poſnta terra, & pofita cadem mobili. Pro iis reſpon- deat nunc Simplicius. - | SIMP. Nolo quidem id mihi ſumere, quaſi ita ſolida fundamenraliterqune reſpondere queam , ut forte quiſpiam alins , qui me fit harum rerum pru- dentior : ſed hoc certe dixero, reſponiuros quod ex improviſo mihi venict in mentem, efle ſcilicet illam iplam revera diverſitatem, quz modo produfta fuit: hoc eft, terra mobili quidem, cjaculationes Oricnta- les ſemper evaſoras altiores,8&c, cum videatur veri- fimile, globum moveri debere per tangentem. S ALV. Scdfidicerem ego, in effeRa ita ſequi, quo paQo refcllercs afſortionem mcam. SIMP. COSMICTM. SIMP. Explorandi veri causz decurrendum eſſet ad experientiam. ow S$S ALV. Verum anne tu crediginuentum iri pe= ritum adceo bombardarium, qui ſingulis cjaculatia- nibus ſcoputn ipſum ferire ſe poſſe profiteatur , ex interyallo v. g. 500. cubitorum ? SIMP. Non, Domine : quin credo, neminem fore qui, quantumvis exercitatiliimus ſit, promittere audeat, ſe non plus uno cubito circiter aberraturum clic 2 ſcopo, S A LV. Quomodo igitur ex hac tam fallacium e jaculationum incertitudine certum de re nobis du- bia poſſemus argumentum petere ? SIMP. Potcft id tieri duplici modo : primim ejaculatione repectita ſxpius : deinde, quia reſpe&a velocifſimi morus terreni, deviatio a ſcopo,meo qui- dem judicio, maxima effect. S ALV. Maxima, hoc cft,multd major cubito : Ita ut concedatur, tantam,atque ctiam ma jorem va- riatonem ordinarie accidere quieſcente quoq; glo- bo terreftri. S TMP. Credo firmiter, multo majorem vari- ationem effe futuram. 249 SA LV. Nunc requiro, ut animi cauſa, craſſio- Ca!culus, re modo calculum , fiplacet, fubJucamus, qui n oO. {4antum . ejaculatig- bis in id quoq; ſervict (dummodo- ratio confſter, uti ,., ;,. ſpero} ocumentum ut inde capiamns, ne te- bardice mere poſthac, in aliis item rebus occurrentibus, aberrare ad primum ſtatim, quod aiunt, clamorem vids vidert queant 4 manas przbeamus , nec quicquid nobis phancatia ſcop». poſits luggcfſcrit, pro certo ſtatim ampleQamur. Ut au- tem Peripateticis atq; Tychonicis plurimum largia- mur, in ipfa linea Xquino&iali fingamus ejacu/ati- ene cjuſmedi ad ſcoph,per intervallum 500,cubito- Fun, . motyu Ierr&s 250 STSTEMA rum, verſus Occidentemyex colubrina ſuſcipiendam efſe. Initio quzramus latiore , ut dixi , calculo, quantum circitep .{rt rempus illud , quo emiſſus & bombarda globus ad ſcopum-contendit ; quod (ci. mus cfſe breviſſimum, certe non majus illo, quo bini paſſus 3 viatore conficiuntur, quod ipſum anico ſe- cundo hors minus eſt. Ponamus enim , una ho- ra tria milliaria, hoc eſt, cubitos 9000. viatorem emetiri, cum crgo quzlibet hora 3400. minuta ſecunda continear, uno minuto fecundo duo pafſus cum dimidio conficientur, Unicum ergo ſccun- dum ad motum globi pluſquam ſatis temporis prx- bet Et quia revolatio dinrna 24. horis abſolvitur, Horizon Occidentalis exaltatur per horam 15. gra- dibns; hoc eſt, quindecim minutis primis unius gradus, per unicum hore minutum , & proinde 15. lecundis grads, per unum ſecundum hore. Cumque tempus ejaculationis unico horz ſecundo metiti {1mvs; iſto ergo tempore Horizon Occidenta- tis una cum ipfo (copo exaltatur 15 ſcecundis gra- dis, ac proinde quindecim fecundis illius circuli, cujus ſemidiameter 500, cubitis conftat tantum enim intervallum inter ſcopum atque colubrinam przſ{uppoſuimus. Nunc Canone Sinuum inſpeo, (& ecce Copernici liber opportune ad manum cit videamus, quindecim ſ:cundoram ſ{ubtcnſa, quanta pars {it ſemidiametri cubitorum 500. Hic, videmus, ſvbtenſam unius miniti primi minus quam 3o, ta- lium partiuni efſe,qualium ſemidiameter eſt 1 00000, Igicur carundem partium ſubienſa unius ſecundi, minus erit dimidio , hoc eft, minus una par- te, qualium ſemidiameter eft 200000. & proinde (ubtenſa 15. ſecundorum,, minor erit 15. partibus ex iiſdem 200000. Jam vero id, quod & 200000 parti- COSMICUM. 251 partibus minus eſt quam 15. plus etiam erit eo,quod de partibus 500. quatuor centefimas continet, Ex- altatio ergo ſcopi, tempore globi currentis, minor eſt quatuor centefimis, hoc eft , uni vicefima quin« ra cubitt, que digitum unum circiter conflituit. Linde conſequicur, quod polito motu' terrz diurno, uniuſcu julq; ejaculationisOccidentalis deviatio digi» tum unicum non excedat. Si nunc tibi dicam, hanc deviationem revera in omnibus cjaculationibus acci- dere (ut inquam ſcopus feriatur unico digito hami- livs, quam fj terra ftaret immota) quomodo , Sim- plici, convincere me poſſes per experientiam, id non accidere ? Nonne vides, impoſfibile effe ut me re- fellas, niti prius inverias modum aliquem ad ſcopum jaculandi, exaftrm adeqg, ut nec pilo aberret? Si enim cjaculationes cubito uno variabiles ſunt, ut ſunt revera ; ſemper ego-dicam, in unaquaque vari- ationum iftarum contineri quoque digitum illum 3 motu terrz profe&tum, S AG R. Bona venia, Salviate, tu nimium es li= 5,54;1;+e, beralis, Dicerem enim ego Peripateticis,fi vel ipfum oftendirur, ſcopi centrum unaquzque feriret ejaculatio , nihil cjaculatio- quicquam ramen hoc obfuturum effſe motui terre, "** bom- Bombardarii enim in collineando ſunt exercitati, bare now magis poſi» longoque ufu bombardam ita dirigere norunt,ut nec ,, ;,,;, obttante mota terrz, ſcopum ferianrt; & ato, f1 terra quam quie* ſtaret immota,cjaculationes aberraturas,& Occiden- terre vari- tales quidem jufto humiliorcs , Orientales autem tur altiores evaſuras, Convincat me jam Sirnpli- clus. | S A LV. Digna Sagredo ſubtilitas, Uſrcut fit, fi- ve in mora, five quicte terrz, variatio hzc eveniat; cum ca non niſi minima efſe poflit , non poteſt non ablcondita latere in magno cumvlo plarium alia- SA rum, 252 STSTEMA : quz ſubinde per varia accidentia contingunt. Atq; Cantiſſi- hc omnia dia & concefſa ſunto Simplicio, ſuver- mos efie ondii quaſi loco, documentum ei futura , quanto- convent, | . R . experienti- Perc deccat effec, circumſpeCtos, mulcas experientias & ut veras Cu verasconcedendo his,qui nunquam eas fecerunt: concedendo (ed animost producunt, qualcs ealdem effe oporte- bis, qui ea- rer, ut cauſe ſuz ſerviant. Hzc, inquam , loco fu- oner% yaa þ perpondii & corollarii dantur Simplicio. Nam li- - Bey quidiſhmz veritatis ct , quod circa effe&us harum Experien- ©Jaculationum idem precise tam in moru quan qui- tie (& rati- tc globi terreſtris accidere debeat. 1d quad accidit ones contra omnibus ctiam aliis experiientis, quz vel adduaz morum ter- ſynt, yel adhuc adduci pofſunt. Nam & he primo re tam #74: Quidem {intuity, veri ſpeciem aliquam ac fimilitudi- concludend? : 4; . im babere REM obtrinent , quamdia per invercratam de terrz videntur, Mobilicate opinionem intra latebras zquivocationis dum 2quivo- abſcondantur. cattoniow SS 4GR Quod ad me, huciifque penitus ac- *ccuitanrur. gieſco, ac optime intelligo, quicung; ſuz phantaſix imprefſcrit univerſalem illam converfionis diurne communtonerm inter omnes res terreſtres, quibus omnibus naturaliter illa convenit eo modo, quo ve- tus opinio ftarait ipfis convenire quietem circa cen- trum, abſque ulla hzfitatione diſcreturum effe falla- ciam & #quivocationem, quz produ&is argumentis veri ſpeciem conciliabant. Reſtat mihi ſolummodo ſcrupulus aliquis, ut in- nui ſupra, circa volatum avium , quz cum, tan- quam animatz, faculratem habeant mille motuum gcnera pro arbitrio ſubcundilongoque tempore ſe- paratim a rerrein acre commorandi,8 ibidem con- tulſima variciatc hinc inde vagandi 3 non bene ca- pio,qui fiat, quod in tanta motuum confufione non & ipſz confundantur , nec aberrent 3 primo motu communi : (72 - 8 ” COSMJCUM. 253 communi : & fi forte detentz , motu ilfo communi excidant, quo pato compenſare moram illam , ac volati adzquare pollint , & ſubſequi Turres arbo- re(que, precipiti adco curſu verſas Ortum fu- gicntes, dico przxcipid, nam io circulo maximo gſo- b! rerrcni parum abeſt quia * mille milliaria per * Iralica horam tranſvolent, quorum vix quinquaginta , vo- fcilicer,hog latus hirundinum confecerir, eſt, 259, SALV, St curſum arborum, aves alarum ſua- SO rum opec ſubſequi deberent , velociflimas equidem oporteret cflc ; & {1 ab univerſali convertione deſe- rentur, ranto intervallo retro cedcrent, ac tam inſanus viderctur earum curſus Ocridentem verſus, dummodo confpici pcfſent, ut volatum fagittz lone ge ſuperarent. Sed non pofſemus, credo, illas ita videre: quomodo ctiam globi bombardz, ignis violentia tranſcurrentes aercw, conſpe&tum noftrum ſubterſugtunt, Ira vero res eſt : motus proprius avium, volatus inquam carum, cum univerſali mo- ru commune nihil haber, ab coq;. nec promovetur, ' n:c impeditur. Id vero, quod cjuſmodi motum in avibus inalteratum ſuftencat, aer ipſe cft, per quem illz vagantur , quique natura ſua vertiginem terrz ſecutus, ar nubes, fic ctiam aves , & omaia cztera in co pendentia ſecum ducit. Aves itaque curandum non habent, quomodo terram (equantur : 8 per hanc quidem curam ſemper cis dormire licet- S AGR. Quod atr nubes ſecum vehere poſlir, ut materia ad moturm levifſiins conſtantes , & omni alia in contrarium inclinatione deſtitatas, imo ip» fas qnoque de terrenis affe&ionibus proprietati- buſque parcigipantes, id vero ultro percipio : quod autem aves, quz tanquam animatz ,jmotum diurra motui contrariii inire poſſunt,co interrupto,ab acre S J eundem eundem recipere queant, id mihi diftu durinſculum videtur, maxime cum fint corpora ſolida & gravia. Crmque videamus, ut ſupra di&unm eft, ſaxa, & alia gravia corpora, pertinaciter adverſus impetum a&- ris obniti ; & quamyvis ab co vincantur , nunquam tamen id velocitatis acquirunt, quantam ventns , A quo impelluntur, obtiner. S A LV. Noli, Sagrcde , vim tam exiguam ari moro tribuere, quippe qui valet, 8& onutta navigia. deferre, & (ilvas extirparec, & profternere Turres, ubi motu rapido fertur : & tamen in his quoq; violen- tis aFionibus, morus aeris longiſſime adhuc abeft 3 velocitate revolutionis diurnz. SIMP. Vides ergo, motum' atrem poſſe quoq; proje&ilium continuare motum , jJuxta doqrinam Ariftotclis. Et profe&o minime verifimile videba- tur, errorem iu hac re commiſſum ab illo fuifſe. S A LV. Poffct abſq; dabio, fi motum in ſcipſo continuare poſſet : ſed quemadmodum ceffante vento, neq; naves progrediuntur , nec arbores evcl- luntuy: ita cum atris motus non continuetur , di- miffo > manu lapide, brachiaq; ceffante, ſupereſt, ut aliud quid fit ab co diverſum , quod rei projete motum conciliet, ay | SITMP. Ecquomodo ceflante vento ceffat mo- tus navis ? Quin tmo videmus, ubi ventus poſuit, 8 vela ſubmifſa ſunt, nihilominus navis motum cur- famq; longo intervallo continuari. S A LV. Scd hocipſum adverſatur tibi, Simpli- cl, cam acre,quo inflata vela navem provechebant,in- ter quieſcente, nihilominus abſq; medii ſubfidio na- vis iptius curſus continuctur. SI M P. Dici poflit, aquam cfſe medinm illud, quod navem provehat, cjuſq; motum ſuftentet. i SALV. COSMICUM. - 255 S A LV. Poffet equidcm ita dici, f veritati con- tradicere liberct, Veritas cnim h+ic ct, quod aqua | propter magnam repugnantiam ne ſcindatur A cor- pore navigit , magno cur fremitu ei oblu&etur, 8& impedimento fit quo minus tantam velocitater cone cipiat,quantam ventus, nift hoc obftaculo remorante, collaturus alias ci fucrar. Fortaiſe, Simplici, nun- quam advcrtiiſti mentem, quo cum impetu fragoreqs navem ſeu remis impelſlam, ſeu ventis agitatam ftagnans aqua circamitrepat. Si tale quid obſer- valſes, 2 proferendis illis ineptiis cenſuifſes abſtinen= dum. Ha&enus ex illo hominum grege te fuiffe vi- deo, qui cognituri, qqomodo (ele ralia hzec habeantr, rerumque naturalium ſcientiam acquiſituri, non navigia canſcenduni, non ballifftam bombardamve 7 traQant; ſed ſuis abſtrufi muſcis, indices perreptant, & repertoria ſua verſaht, ut inveſtigent , an quid iis de rebus Ariſtoteles pronunciaverit : textas Ari- ſtotelici genuinum ſenſum afſecuti hibigym videntur, nil ultra defiderant, nec quicquam praWrea de iif- dem rebus ſciri poſſe judicant. _ S A G K. Magna, & iptis invidenda felicitas hzc cft. Nam f con&i natura ſcire defiderant , & fi ran- tundem eft, effe, quantum eſſe fibi videri, ſane maxi- mo bono fruuntur iſti, poffuntque perſuadere fibi, (ec incclligere & ſcirc omnia : cum & contra hi, qui ca quz neſciunt, ſc neſcire agnoſcunt, & quod ſcquitur, nec minimam ſcibiium Intelligere ſeſe particoalam 47 jnvidi- intelligunt, exhauriantur vigiliis, contemplationibus am uſque inſudent, rimandis experieniiis obſeryationibuſq; te cenſend? | macerent. felices,qut Scd quzſo redeamus ad aves noftras , in qua ma- Jo ; = teria, dixifti , 'motum acrcm ingenti ſua velocitate [,,/um has poſſe reſtituere ipfis cam diurni motus partera, qua benr. S > ludibun- + STSTEMA ; {udibundis volatibus ſuis excidifſe poterant, Ad quod |/? reſpondeo , non videri mowm atrem corpori ſo- lido & gravi conferre poſſe tantam velocitatem, * quanta ſua propria eſt : cvimque velocitas aeris, * terr# velocitatem adzquet, non eft credibile a&- remTeſtaurando ilk damno retardationis avium cllc ſuffeturum. | S 4 LV. Diſcarſus tuvus magnam probabilitatis ſpeciem habet : nec trivialium eſt ingeniorum , ad rem ac opportune dubirare. Veruntamen ubi {peciem argumento detraxeris , revera nihilo plus virium habere fentics , ac cztera expenſa jam atq; diſcufſa. . S A4GR. Noncf ullum dubium, fi argumcn- tum non fit necefſarid concludens , cthicaciam ejus efle non pofſe nifi abſolute nullam : quia fi concluſio eft neceflarid in iſto ſolo modo, pro altera parte ratio valida produci non poteſt. | SALV,Quod hzxc inftantia plus tibi nego- til, quan a faccſkt , ideo fieri puto, cum aves {int animate; ac proinde ſuis viribus ad arbitrium uti poſſinr, adverſus motum primarium, rehus ter- renis ingenitur. UInde videmus illas, dum vivunt, etiam farſum volare , qui motus iphs , quatenus gravibus, impoſlibilis eft : at mortuz non nifi deor- ſum cadere pofſunt : & propterea putas , quod ra- tiones quzlocum habent in omni genere projeCti- | Tium ſupra memoratorum , non #qu? valere poſſint in avibus, arque id veriſhmum eſt : ideoque, Sagre- _ de, diverſam etiam utriuſque conditionem effe , nec idem in projeCilibus , quod in avibus , fieri vide- mus. Dimitras e vertice Turris avem, & mortnam, & vivam: mortua idem plant quod lapis facict, hoc boa f(equetur primo motum generakem diurnum , 8 | | | poftca | 256 COSMICUM. 257 poſtea motum deorſum , ranquam gravis. Viva ve- ro fi demittatur , quid vetat , quo minus , retento ſemper diurno motu , alarum aa remigio , verſus ne _ fag placgerit Horizontis partem conten- _ pe at? Atque novus hic motus, tanquam et PEcu- gyjum ve liaris , nec nobis participatus, ſcnii bilis nobis fierl /atz, cone debet. Quod fi volatus cam verſus Occidentem tum zter- abſtuleric, quis prohibeat , quin alis cadem conten» 7s: _tione jaRatis ad Turrim revertatur ? Denique re- ccſſus ille volantis Occidentem verſus , nil fuit aliud, quam de motu diurno , qui v. g. decem velo-» citatis gradibus conſtart, derratio unius folummo- do grads, unde.ci reman:bant adhuc novem inte- rea dum volabat. Qvod (1 in terra quievifſet re- rinuiſſer decem gradus communes, liſque volatu ver- ſus Ortum adjungere potuifſet adhuc unum, & ita cum undecim gradibus reverti (uper Turrim. rt in ſumma , re bene confidcrata, ac penitiſſime perſpe- &a, deprehendemus, cf: &vsillos volatts avium a rebus quaquaverſum proje&is nulla re alia differre, quam quod hz moventur A projiciente externo, illz veroa principio interno. _ Atque hoc loco , pro ultimo ſigillo nullitatis om- pgerjentis nium cxpientiarum adduf&arum , cunts illas faci- qua ſola de- limz rationes examinandi , tempus ac locum op- monflratur portutunum exiſtimo. Sibi cum amico aliquo as aliarum majorem navis conftruz cameram , & cura ut iithic |. - . »y0 © yo . un ad ihftic adfint muſcz, papilioner, & (imilia animalia ,,,,,, volantia : adfit quoqz vas magnum aqua repletum, tam terre in quo piſces natent 2 aliqua praterga fitula ſuſpen- produtta- datur; ex quo guttatim ſhllantem aquam_ ſub&ye- 7% Qum aliud ore avguſto vas excipiat. Stante nave cligenter obſerva, quomodo volatilia yifta part velocitate verſus omnes camerz partes _— piſces 258 - commorando defefſz, STSTEMA iſces indifferenter quaquaverſum natitent,ftille vas 10 fogpm omnes intrent. Adhzc projicienti quip- tam ad amicum nan plus virium in hanc quam il- lan partem opus crit , dummodo intervalla fint x- valia. -Saltando quoque jun&is, quod aivnt, pe- Fibus, in omnes partes xqualia {paria conficies. His diligenter animadver{is, ctfi nullum dubium cft, ftan- tc navigio non aliter ca fieri deberc;navigium d:inde quantacunque velocitate promove, & ft modo mo- tus cjus uniformis fit, nec hac illac flu&net , in oin- nibus diftis rebus nec vel minimam matationem dz- prehendes , nec ex illaram ulla motum.vcl ftarum navigii dijudicarce poteris. Saltando enim cadcm In + OW ſpatia , quz antca, conticics, nvc ob ve- locifſimum navigii motum majores ſa:us verius uppim quam proram facies , etft ſubjetum iabu- Lak in partemn tuo ſalcui contrariam decurrar , nc f1 amicus verſus proram, tu puppim cofnfiiterts, rem ab altero excipiendam fortius jaRFare necef{c eſt, quam ( contrarium fitum tenerctis : gutre ficut prius in vas inferius cadenr, fic ut nec una puppim verſus abcat, ctſi, dum ſuſpenſa eft in atre fitula, multis palmis navigium proceflerit. ſua non majori labore natabunt verſus przcedentem "am ſcquentem valis partem, ſcd pari agilitate pe- tirum venient cſcam in quacunque labri parte depo- fitam. Denique papiliones & maſcz quaquaverſum fine diſcrimine volitabunt, nec unquam accidit,ut in 41 i ey puppim refpicit, declinent, quali ve- ocan navigii curſum ſubſequendo, dinque in atrc Fumum item & thuris in- ecnſo grano ſurgentem , inftar nubeculz ifthic hz- rere videbimus, indifferenterq; moyeri , non magis in unam quam altcram partem, Ou Porrs Piſces in aqua So n SITE £4 GH BJ | os» wat '# as. a ||. ca oa wa JO voy wh A, ew /j£@A ay « 4: : *Y ; kt 3 4 X 3 - ®) : 2 COSMICUM. Porro cauſa congruentiz horum omnium effe- &uum eft, quod morus navigii rebus omnibus in eo 2 contentis, ipſiq; acri communis eft , loquor de re- Z bus quas operit camera :. nam fi ſupra.cam, in aere 7 aperto, nec ad navigii curſum ſ{equace confiftamus # * in nonnullis diftorum effeuum notabile difcrimen 7 apparerct; & dubium non eft , fumum tanto retro- cefſurum, quanto ater ipſc : parirerq; muſcas 8& papiliones impedicas ab atre, curſum navigii ſubſe- qui non valicuras, $ notabili ab co diftantia ſepare- rentur, Si tamen in proximo (eſe teneant, cum ipſa = navis, tanquam anfraQuoſa fabrica, partem atris vi-. $. cini ſecum vehat, fine offenſa laboreve navem (ſe- quentur. Quomodo nonnunquam in publicis illis curhbus, quas pofas appellant, veredos tive diſpolt- ros £quos ab importunis muſcis ac tabanis ſubſe- quentibus, ac modo in hanc, modo alteram corpo- ris partem infidentibus infettart videmus, Sed in guttis decidentis perexigua ditferentia foret :. in ſal- tu vero projeQilibuſq; gravibus prorſus imper- ceptibilis. | S AGR. Obſerrationes iſtas etfi mihi non ve- nerit in mentem ita ſubito inftituere inter navigan- dum : plaſquam certas tamen ſum, non aliter ac ex- poſuiſti , ſuccefſuras. Fidem facit quod multoties accidifſe mihi recordor, ut verſans in camera mea quzrerem , iret ne navis, an ftarct : & ſzpe mihi ſum imaginartus, cam tendere in hanc partem , ctim movyeretur in contrariam. Ha@cnus igitur acqui- eco, & optime capio, nullius cfſe valoris omnes cx- perientias, ad probandam partem negativam prz af- firmativa, de converfione terrz produftas. Reftat jam inftantia, quod expericntia cogni- tum fit, velocein vertiginem habere vim extrudendi 259 "I - ITY OPT, eh, 7 07 oo $ bs PR et NE 02; OR ee j , EL OE on WT IIS Es, bs. i ARA $7 at % 5 I o 5 LG Lo Tt Pc 7% 8% Yds Ae ve --» DIR SO; $$, vide a 45d bo gat nd a RD. TS 6: acts | a |] SYSTEMA © & difſipandi materias adhzrentes illi machinz qt j* f F: | rotatur., Qua cauſa mulris, ipſique Ptolemzo viſnn eft, {i terra in ſcipſam tanta velocitate circumvolve- retar, fieri non poſſe, quin ſaxa & animalia verſus ficllas cxcutiantur : nec zdificia ulla tenaci adeo calce fundamentis ſuis hzrere queant, ut non & ipſa {imile patiantur exitium, S A LV. Priaſquam hanc inſtantiam excutio, non potfſum non referre quz non abſque riſu Cepius obſcrvavi, fere omnes in animum ſuum inducere, ut primum fabuleri audiunt de ifto motu terrz, quam iph fixam adeo crediderant & immotam , ut non modo nunquam de ifta quiete dubitaverint , ſed etiam perſuaſum firmiter habuerint , omnes alios quoque {ecum hominum exiſtimaſſe illam crea- tam immobilem , ulemque er omnia decurfa fe- Fae 7" cula mavſific : & perſuationi huic innixi , Rupent quorundam poſtea , cum audiunt, effec non neminem qui ci mo- exifiman- tum tribuat : quaſi ſcilicer hanc amplexus ſenten- tixm, ter= tiam ffalte credat, terram non antea , ſed tam de- ram 11m mom moveri coepifſe, cum Pythagoras, vel quiſquis _ is fuit, primus ci: motum afſgnavit. Jam quod 2 op py. hzc opinio fluſtiffima ( credentium nimirum, quod zhagoras Affſertores terreni motus initid ſtabilem illam credi- mobilem derint A creatione uſque ad tempus Pythagorz , ac eam dicere tum demum fecerint mobilem , ex quo Pythagoras £epiſſeſ». cam talem cenſuit) in mentibus hominum = ri rum & -imperitorum inveniac locum, id equidem haud miror: At quod Ariftotel:s ipfi , ipfique Pro- lemzij puerilem hunc crrorem commiſcrint, id vero inuſfitatz cuidam & incxcuſabili Rupiditatt eribu- endum videtur. S AGR, Ergone Salviate, putas, Ptolemzum ecnſuiſſe, ftabilitarem terre fibi defendendam "—_ | us We” vo £4 b -« im 3 - confifſtit in demolitione zdificiorum, diſfipatione * k- * > COSMICUM, ſus iſtos homines, qui cam aduſque tempora : Pythagorz immobilem ſtetifſe concedant , ac co | folttm tempore motum iniifſe afirment, cum Pythagoras cum iph1 tribuerer? | SALV. Non poteſt aliter credi, fi confutandi Arifet. & modum ipſius re&e confideremus: quz confutatio ©19*cs mobilitate aſs , : terre refu- ſaxorum, animalium, ipſorumque hominum gre vide. - versus Czlam. Et quia talis ruina disje&ioquehieri tur adver- non poteft in #dificiis & animalibus, nift in terra ſ#s eos, qu? prius extent; nec verd in terra collocari poſſunt £4" /onge Co . - * - >» - CY 4 homincs, ac zdificia fabricari , nifi ca teterit im- 7P%7*s ftantem, mobilis; hinc ergo manifcſtum elit, quod Prolemzus p,th,gore argumzntetur adverſus cos, qui, ciim terre demum «- concefſerint aliquanto tempore quieter, vt fcilicet tate mover? animaiia, & lapides, & czmentarii commorari <=2ifſe cre- iſthic, & palacia ac civitates extruere poiſent, poſtea dider gate faciunt cam precipiti motu ferri ad ruinam uſque ac deftrudtioncm xdificiorum, & animalium, &c. Nam {1 propoſuifſent fbi difputare contra cos , qui ter- rz ſuam vertiginem 23 prima creatione tribuerent; potius hoc modo refutafſent, ur dicerent, fi terra ſcmper fuifſet mobilis fieri non potuifſe , ut in ca collocarentur ferx, homines, lapides, nedum xdificia conſtrucrentur , civitates funJarcn- tur, &c. | S IMP. Non re&e capio hanc Ariſtotelicam 8& Ptolemaicam diſconvenientiamw. S A LV. Ptolemzus vel contra cos argumentator, qui terram E&mper mobilem fuiſſe crediderunt; vel contra cos, qui ſtatucrunt cam aliquandiu immobi=- lem, poſtea moveri capiſſe. Si contra primos,dicen- dum fucrat , nunquam fuifſe motam terram ; non enim in ca unquam cxtyitifſent homines, nec _ ia, FN uk mer bee. CFE a5 "R. Ws EY 3. EE het A gg! SR dl ide 1 Sts ROME, er) ) RO IDS EY BIG oo LAN 5 Pr TN Whos £23, ONT * Ny $3) RA FIT ENCEES,.\ ag” Deg Ct retd, EE Pants £ Y fe SOFT 0 OR ART CYL ST. ES or AS ALE Cn oo th rhe 1 Wertigo ve- hx habet Facultatem extrudendi & diffi gand?, STSTEMA lia, nec xdificia , cum vertigo terreſtris tale nihil ibi morari finat, Cum autem argumentando dicat, idea rion moveri terram, quia ferz , homines, & edificia in terra iam extantia precipitarentur ; erg) : przſupponit, aliquando te rram in tali Ratu fuifſe, 5 vt feris ac hominibus ibi commorandi locum $ edificandi copiam faceret. Ex quo conſequitur, tiplam aliquo rempore immobilem faifſe, hoc et, i; Res 25% BY bb GIL” - So 4 py. i ee.;4 5:0 - f 4 aptam in qua morarentur animalia, & cxtruerentur | #dificia. ]amne capis, quid voluerim dicere? SIM P. Capio, & non capio. Vertu hoc tenue quicquid eft, ad merita cauf{z nihil pertiner, neque Ptolem#i minutulus error ex incuria commiffus, ter- rz,fi immobilis ca fit, mouendz (uffeccrit. Sed jocis omiſſis, ad argumenti nervum veniamus. qui meo quidem judicio inſoJubilis eſt, SALV. Ego vero, Simplici, adhuc ar&ius hunc nervum adftringam , & magis ad ſenſum de- monſtrabo, verum eſſe, corpora gravia circa cent- rum immobile velociter incitata , impetum acqui- rere -movendi fee ac recedendi ab illo centro, quamyis alias naturali ad idem propenfione feran- tur. Alligetur ad alterutrum caput funiculi,repletum aqua vaſculum, & arrepto altero capite, ſemidia- meter frat ipſe funiculus cum brachio, centrum verd fit cotyla, ftve acetabulum ſcapulz, cui brachii caput inhzret : atque ita velociter agitctur vaſcu- lum in gyrum , fic ut circnmferentiam circuli de- ſccibat : qui circulus fiv2 fit Horizonti parallclus, five cre&us, five quocunque modo inclinatus, ſcm- _ per eveniet, ut aqua vaſculo non cfflnat ; imo agi- tator ille fentiet dam faniculi rratum (cmper diſcedere magpis 3 ſcapula molientem. Qaod ti in fundo vaſculi foramen fiat, apparebit, _ inde Iucre COSMICUM, difflucre non minns verſus Calum, quam ad latera & in terram, Sin aquz loco collocenrur ibi lapilli, rotatioque fiat eodem modo , eandem vim admo=- vcndam eff fi:niculo deprehenderur. Denique vi- demus pueros, lapides procul jacere , rotando par- tem arundinis, cajus cxtremitati fit inſertus Japls. Quz omnia argamento ſunt, concluſionem effe ve- ram, hoc c|t, vertigin:m conferre ipfi mobili impe- tum verſus circumtercntiaw, h velox fit motus : proinde, ti terra circumvolveretur in ſciplam , tunc motum ſuperficiei, pr- cipne verſus maximum clr-. culum, ut incomparabiliter diAis rebus majorems verſus Celym omnia effe extruſurum. h SILMP. Inftaniia mihi vid:tur optime ftabilita & adftrifta mulirimque , credo, negotil tibi faceſſct cjus diſcuſſio atque folutio, | | : S ALV, Solutio ejus Pendet ab aliquibus nott- tiis, non minus tibi cognitis & creditis, ac mihi. Sed cum ille tibinon ſant in parato, fit ut ſolutionem non videas. Itaque fine mea inftitutione (quia jam - ante noſti) fimpliciter in memoriam eas tibi revo- cando curabo, ut ipſcmet hanc ſolvas inſtantiam. SIMP, Szpe confideravi tuum argumentandl Scire neft. modam, qui me adduxit in hanc ſuſpicionem, cum 74m.certum Platone te Ratuvere, quod moſtrum ſcire fit quoddam _—__ reminiſci, Quapropter cxime, quzſo, mihi dubi- gs ory un iftud, explicata ſententia tua. S A LV. Quz de Platonis opinione ſentiam , verbis, & rebus ipfis tibi fignificare polſum. Et qui-. dem in colloquiis ha&enus habitis, multotics ipſo id ſao & opere declaravi: quod ipſum in hoc quo» que qui prz manibus nobis eſt calu praſtabo: quo velut exemplo ifacilius poſtea diſces meum de acqui- rendz (gientiz modo judicium: fi tamen pronegerne ; nobis | wtclos 264 In cam- pagna bene STSTEMA nobis colloquii tempus in alium diem, nec Sagredo molcftum fir, hanc digreſſionem A nobis inftitui. SAGR. Imo gratiſimum habcbo. Recordor enim, fcum ſadhuc Logicz ftnderem, nunquam me tantopere deprxdicatam hanc demonſtrationem potiſſiimam in Ariftotele caperc potuifſe, - SALV. Adrem ipitur, & dicat mihi Simplici- us, qualis motus ille fir, quem facit lapillus infertus crenz arundinis 2 puero -circuma&tz, ut lapillum procul ejiciat? SI MP. Motus lapilli, dum quidem crenz in- hzret, circularis ct, hoc eft, inccdit per arcum Circuli, cuius cengrum eſt cotyla ſcapulz, ſemidia- meter autem arundo cum brachio. SALV. Si vero lapillus excidit arundine, quali motu fertur ? perſequiturne prxcedentem circula- rem, an per aliam aliquam lineam incedir? SLMP. Non amplius in gyrum movetar: fic enim non disJungeretur 2 ſcapula projicientis, a qua cum videmus abire longiſlime. S ALY. Quocrgo motu movetur? SAGR. Patere, ut hac de re mecum in con- filium aliquantulum eam : nec enim unquam huc meditationem intendi. | S ALV. Inaurem hoc tibi, Sagrede; vides hic quoddam reminiſci * .. . . . Diu, Simplici, deliberas. STMP. Statuo, motum conceptum exitu © crena, non nifi per re&am lincam fieri poſſe: imo neceffarie fit per reQam lineam, fi purum imperum aduenticium intelligamus. Turbabat nonnihil, quod vicerem arcuma lapillo deſcribi. Sed cum arcus ille _ deorſum ſemper fleQat, nonautem verſus alteram partem, hinc colligo, declinationem illam profc- &am 2 gravitate lapidis, natura deorſum tendentis. Impetu as.-6 SA 2 OE IEA F \Kecd be: Jai PEEP Et an IR OG ES Ry EROS AB > Wa * + Fs $91 PEI <<, bg ww Q% >: OT ” - AL Col EE, ROE ES Nen PREN S/ & 2 f COSMICUM, Impetus impreſſns, inquam, ſine naturali inclinatione conſideratus, obſeruat lineam reFtam. S ALV. Scd quam lincam raQar ?: Pofſune enim infinitz verstim omncs partes E crena arundi- nis, -& t punto ſeparationis' lapidis ab arundine, produc. RL Foe] SIM P, Movetur per ilam , quz eft & dire&o motus'3 lapide-cum arundine fa&i.: Wb 'SAL V. Motum lapidis crenz adhuc inhzren- tis, modo dixifti; circularcm :. jam autem repug- nant f1bi, circularem effe, & eſſe & dircto,, cum in linea circulari nulla re&i pars inſit. a, | SI MP. Non iutelligo , motum projeAHi eff: & dirc&o totius circularis, ſed illius ulcimi pun&i, in ouo terminabatur motus circularis. Rem intra me ſatis intelligo : ſed non re&> poſſum explicarc mentem mearn. ; #5591 © UE SALV. Animadverto & ego, rem ipſam abs te probe incelligi :. ſed propriis rerminis deſticueris, quibus illam explices, Jam hos docere te ego poſ- (> , docere inquam , quoad verba nimitum , non autem veritatem iplam , quz Res quzdam eft. Ut autem te quaſi manu palpare faciam, quod rem ip= ſam ſcias, ac termini modo deſint , quibus cam cx- exprimas ; age,dic mihi, fi ſclopeto globulum jacu- laris,verfus quam ilje partem impetum cundi capit? SIMP. Acquirit jimpetum eundi per illam-i- nearh retam , quz ſequitur reAitrudinem fclopeti, hoc elt, que nec ad dextram, nec finiftram, nec ſur- ſum, nec deorſumn declinat. | SALV. Hoceſt, in faomma dic:ndo, quz nul- lum facit angulum cum linea motus re&i per ſclo- peti tubum ta&i. _— SIMP, Hoc ipſum dicere yolebam. | T SALV. 263- 266 SOpaf es < SISTEMA SIMP. Sicrgo linca motu proje&i deſcripta continuari debet , ut nullum faciat angulum ſuper lincam circularem 2 fe deſcriptam , dum adhuc eſ- ſet cum projiciente; & 6 ex hoc motu circulari tranfire debct ad motum re&tum ; qualisnam efſe de- ber illa linea rea ? SIMP. Non nit illa effe poteſt , quz tangit circulum iin pun&o ſeparationis. (Omnes enim a- liz, fi prolougentur, videntur mibi ſc&ure circum- . feremtiam , & proinde cum ca quendam angulum comprehenſurz. | S 4 LV. Re&ifſime judicafti , teque quendam quaſi Geometram oftendifti. Mcmineris ergo, menris tux conceptum real:m his explicari verbis, quod ſcilicer proje&um acquirat imverum fefe mo- vendi per tangentem arcus d-{cripti 3 motu pro 'ii- cientis in pun&o ſeparationis ip{us projeRi a proji- ciente, SI MP. Intelligo re&iflime; & hoceſt , quod dicere volebam. S ALV. In linea rea, quz tangit circulum, qgnodnam punForum ipttus omnium ct vicinifſi- mum centro illius circuli ? STM P, PanQum conta&us abſque dubio : fil- lud enim eft in ipſa circuli cireumferentia , cum cx- tera fint extra, pun&o vero, circumferentiz omnia ſunt Zqualir-r A centro remota. S A LV. Mobile igitur a contaf&tu recedens, & per rcQtam tangentem ſeſe movens , continu> magis magiſque ſeparatur 3 contattu , i; $04ue cir- culi centro, | | SITMP. Sic eſt revera.. S 4 LV, Jam tymemoria complexus es propo- fitiones quas ipfſe mihi dixiſti, illas fimu) jungito, mihiquec COSMICUM, © © 267 mibique dicito , quid _ concludatur, SIMP. Non fic oblivoum cfff{: me puto, FO quin adhuc memin-:rim. Hoc nimirum e ditis r= p- = ——_ bus colligitur , quod projefum, A projiciente in ;,,, c,rculs gyrum velociter aftumi, dum ab eo ſeparatur , Ie moris pre- tincat impetary coninuandi moturn ſuum per lincam cedentrs, in | reftam, quz tangit circulum deſcriptum-3 motu Pn ſepae projicientis, in p:n&o ſeparationis , per quem mo- "#119"%* turn, projetum ſemper abjungi pergic I centro cir« culi deſcripti motu projici-ntis. | SALV, lgitur hucaſque noſti rationem, cur pgravia, ſuperticici rotz alicujus velociter incita- tx adhzrentia , cxtrudantur - & lancinentur ul- tra circumferentiam , femper -3 cemro longius Tonginſque. SIMP. Id quid:m fats capere mii videor : vernum citits hzc-mihi nova cognitio accefferits quam deceſferir incredulitas, terram tanta cum ves focitate in gyram poſſe EE, fic ut camer lapi= dcs, animalia 8c. non verſus Calum cextrudat. S AL V. Eodem plane modo, quo fcivifti ha- &enus , (cies etiam , imd jam cis, rcliqua, Quod fi intenderes ingenium, vel per tcipſum recordari po(s ſes : ſedredimendi temporis cauſa recordationem ua adjuvabo. Hucriſqs fciviſti per teipſur, quod _ motus circularis projicientis, projeto imprimar im- — petumſcle movendi (cum evenit ut (cparentur) per reXam, quz tangit circulum motys in punto fepa- rationis, in cx3; mntam continuando, ſem er elon- gatur a projiciente. Dixifti quoque, projetum per hanc lineam conmtinuaturney eſe fyum morn, 8 - nit X proprio e& pondere fuiffer imdita inclinatio ad motum dcorſum 5 qua inclinatione fit , at linea motus hujus incarvetur. Videris mihi hoc quoque S- 0 ſcivifſes 4 268 STSTEMA (civiſſe, hanc incurvationemn tendere (emper vetfus centrum-'terfz , cum omnia gravia cd ferantur, _- Nunc paulo oltra/progredior ; & ex te quzro, an * mobile poſt ſeparationem , in coutinuando motu ſuo re&o , ſemper -#qualiter 3. centro removeatur, ſeo, ff mavis, > circomferentia illius circuli cujus motus przcedens pars fuit + feu quod idem cſt, an mobile, quod 4 rangentis punRo ſeparatur , move- enrque per ipſam tangentem , zqualiter clongetar a pun&o contaftus, & 3 circumfercntia circuli? -S$IMP,- Non, Domine : quia tangens pun&o contaftus vicina, minimtim 2 circumferentia ſepara- cir, cam qua; ipfa- continet angulum acutifſimum : {kd:qum -magis magiſque removetur , remotio illa ſemper majori proportione creſcit; ita ut in circu- fo, qui habcret verbti gratia decem 'cubirtos in dia- metro , pungum cavgentis:; quad remotnm effect a contatu- duobus palmis., a. citcumferentia- circuli removetur triplo.: avt quadraplo plus , quam pun- &um allquod quod a contaftu remotum.: effet uno palmo';:& pnnAtum, gnod remotnm effer palmo di- midio, pariter, uti puto, vix quarta parte. diſtantiz fecundiremoverctur . ita ut pun&um uno alceroque digito contaQtui-vicinum fi fits, animadverti vix poſ- fir, efſe tangentem. 4 circumferentia ſeparatam. SAL V.; Ergo ſeparatio & eircumferentia przce- dcentis motus gircularis 2 principio minima eſt ? SIM P.. Quaſt inſenkibilis. | | -»SALV.. Porro dic mihi ;. projetnm , quod 3 . matu projicientis, impetum recipit moyendi (ec-per reftam; tangentem,, in eaque progrederctur , nilt propia pondere. deorſum premeretur , quando -nam . polt ſeparationem declinare deorfum in- Cipit, 246 SIMP. COSMICUM. 269 SIMP. Credo incipere fine mora? cnim no? habcart 2 quo ſuſtentetur, fieri non, poteſt , qui® gravitas propria ftatim operctur. | SALYV, Ergo, ſi lapis ille, A rata ifta rapidiſſim> ProjeFum circumaQa pro e&us,zque propenfionem naturalem £74ve, ut haberet movendi eſe verſus centrum ejJuſdem ro. 2/9 ez, ficut cam habet movendi le verſus centrum tener, rz, facili negotio reverteretur ad rotam ,. vel potius ;., declinare ab ca non divelleretur. Cum cnim 2 principio ſepa- #ncipit. | rationis propter infinitum acumen. anguli conta-» &is,clongatio longe minima fit;zunum quodque pau» xillum inclinationis momentum, quod lapidem yer- ſas cen rum rotz retrahit, ſufticerer ad cum in ipſa circumterentia retinendum. ——” _ S1MP. Nullus dubito, ſappoſito. illo, quod ta- men nec fit, nec fieri poteſt\, quod ſcilicer, inclinatio corporum ifiorum gravium fit, ad centrum illias ro- tz fcrri, tunc ea non extruſum, nec diſſipatum iri. SALV. Nec ego ſane ſuppono, aut ſupponere neceſſe habeo id quod non eſt : non cnim nego, ime potitos circuma@z rotz lapides excuti : ſed idco (0- lum hac ſuppoſitione utor, ut tu mihi quod (equitur explices, Imaginare tibi nunc , terram efſc mag» nam rotam, quz magna velocitate agitata lapides cx- cutiat, Jam en mihi oprime ſciviſti dicere, quod | motus proje&z rei ficri debeat per illam lincam re- am, quz terram tangit in pun&o (eparationis. Iſta vero tangens,quomodo notabiliter 3 ſuperficie globi terreni ſepararur ? + SI MP. Credo, quod in mille cubitis nec uno digito ſeparetur, _ STR SALQ. Nonne yero dixiſti, quod proje&tum proprio vi&kum pondere, 3 tangente declinet verſus centrum terrz? | Een 4+ * me SI MP. Et dixi,8 dico cetera quoque. Perfcfte nimirum intdligo , lapidem 2 terra plane non ſc- parari. Remotio namque ejus a principio tam fo- ret exigua , vt vel ſexcentics ſuperaretur ab incli- natjonc,qvam habet lapis , movendi ſeſc verſus rer- rar} 2 c14jus centrum in hac caſu eft quoque cen- trom rotz. Et profe&o concedere cogimnr,Japides, animalia,cetcraq; corpora gravia extrudi non poſſe. Sed nova mihi $icultas ob jicitur in rebus Jeviſſ- mis, quorum perquam debilis inclinatio «ft ut ad centrom ferantur. Cum ergo his delit facultas ad ſuperficiem ſeſe recipicnci, non video heri poſſc,quin extrudantur, Noſti deinde regulam illam : ad de- ftrnendum ſ»fficit vel nnum. $ A LV. Huie quoque fatisfaciemns. Ergo prin- cipio dic mihi, quid pcr r-$ leves intelligas , hoc ct, an \nelligaf materias ita rcipſa leves,ut ſurſum cant: an vero non abſolatc leves,, (ed ita graves , ut Iente quidem , fd tamen deſcendant. Si enim de levibus abſolute ſermo tibi eft, plus quam tu vis extrudi uþi concedair., | R5 _ _$TMP. Loquorde hoc altero genere,cujuſmo- di ſunt penne, Jana, goſtipium, & fimilia, quibus cle» vandis vis minima quzque ſufficit : & tamen ca, in terra tranquilliſhme ſtare videmus. S ALV, Cum hzcpenna verſus terrz ſ:perfi- Cen cundi naturalem quandam propenſionem ha- beat , quantumvis illa minima fit, aio tamen ſuffe- Qpram » ut clevari pennam non nat. Atque hoc - tibi ipti non eſt ignotum. Proinde dic mihi, fi penna phi Verne extruderctur , per quam moveretur 'SIMP. Per tangentem in punto ſcparatio- nis, SALV. : COSMICUM. SALV. Ec terrz rurſus unienda, per -quam lincam moveretur ? | SIMP. Per illam que ab cacxit ad centrum terrx, SAL V. Proinde duo motus hic in confiderati- onem veniuntz unus projeCtionis, quz incipit 2 pun- @o conta&us & per rangentem decurrit ; alter in- clinationis deorſum, quz incipit ab ipſo projeQo, & per (ecantem tendit verſus centrum : & hi velis uc proje&io ſequatur, necelle eſt , ut impetus per tan- gentem przyalcat inclinationi per ſecante m , num- quid ica of? _ SIMP. Icamihi videtur- SALV. Scd que res necefſaria tibi videtur ad motum projicieatis, ut przvaleat motui inclinatio- nis, unde {equatur & ſcparatio &} clongatio peanz 3 terra ? Rs SI MP. INeſcio. F ; SAL V. Quomodo nefcires? Hic mobile idem et, ſcilicet cadem penna, Jam quomodo idem mo- bile ſcipſum in motu ſuperare porelt , hbique ipti przvalere ? | SIEMP, Non video, qui poſſit przvalere vel ce- dere (ibi ipfi in moru , nii modo velocits, modo tardius moveatur. SAL V. Videsergo, quod tamen id (cieris. Si ergo projefio pennz (equi debet , qnuſqgue motus per tangentem przvalere motui per ſecantern, quan- tz velocitates carum ut fint oportet? SIMP. Oportec ut motus per tangentem (it major altero motu per ſecantem, Me miſcrum ! Numquid ille malktis myciadibus cft major mow deorſgm non modo penne , (cd etiam iptius [a- pidis.? & ftulcus ego perſuaderi mihiſum paffus, la- pides extrudi uon pole vertiginc terrz.Repetita ita« T 4 que STSTEMA fore ut lapides, Elephanti, turres & Civitates avola- rent neceſſarid verſus Czlum, Quod cum non hat, aio terram non movert. S A LV. Profe&o Simplici, tu tam levi momen- to ſuſtolleris, ut tibi magis quam pennz metuerc incipiam. Quieſce nonnihil , & avuſculta. Si ad la- pidern vel pennam terreftri ſuperficici annexam reti- nendam opus effct\, ut deſcenſus cjus deorſum effct major, aut certe tantus , quantus eſt motus fa&us per tangentem ; non ab re dixifſes , neceſſe effe , ut zque velociter, aut etiarn velocius moveretur per ſccantem deorſum, quam per tangentem verſus Or- tum. Sed nonne tu mihi paullo ante dixifti , quod mille cubiti diftantiz per tangentem I contaRu, vix digitum 2 circumfgrentia removeant ? Non ergo Cofficit , ut moru WM rangentem , qui eft ille iple diurne vertiginis , "firmpliciter fit velocior moru per ſecantem , qui eſt motus penn deorſum 3; ſed etiam qpus eſt, cum tanto velociorem efſe , ut tempus, quod ſufficit ad promovendam pennam v. g. mille cubitis per tangentem, exiguum fit ad movendam cam unico digito deorſum per ſecantem. Id quod yumquam futurym affirmo, quantumicunque motus ille vclox, & hic tardus conftituatur. | SFMP.. Quid ni pofſet ille motus per tangen- tem tam efle velox, ut pennz nulſum tempus ad fu- perficiem terra perveniendi rclinqueret ? S A LV. Fac,caſfum in terminos conjicias,$ re- {pondebo tibi.Dic ergo,quanturm tibi ſufficere videa- tur , vt hunc motum iſto velociorem conflituamus, - $STMP. Dicamcxemoli caufa,fi hic cenrtum my- riadibus effet veſocior iſto, & pennamy , & ipſum la- pidem extruſum ici. © as Sega SALV. que priore ſententia- mea dico , ft terra moveretur,. - —_ aha $ aA IP RE yt a 7 TN ae REN 4 _ RR Md oP IPL es Ls 7 REEeIA nt rao th Ras EH CO 2M; UN's MO; RIES, 2a Pad, 1 P UNO -# 6 A es CS ad Fo CS IAU * OV- by OE NOT DET Po Te error aw ww Tr WW a 7 OR ROCREE UNE Hors USE RE BID Do EE on nt COSMICUM. S ALV. Tndicis ita, & falum di&, ipno- rantia ſolummodo, non [.ogice, aut-Phyticz , autMetaphyticz , {cd Geometriz; .: Nam fi prima rancu intelligeres clemcnta , nofſes utique, quod "® 3 centro circuli duci poſit. linea re&a uſque- ad rangentem, ſe&ura cam hac ratione, ut-pars tangen- tis inter contattum & ſecantem, centum , du= centis., trecentiſve myriadibus excedat illam par- rem ſecantis, quz interjea eſt inter tavgentem & circomfeccntiam. ;./& deinde qud ſecans con- racui vicinior fucric, iſta' proportio fir major in- infinitum. Unde timendum non «>, quan- tumcunque velox fit vertigo, aut lentus mo- tus deorſum, ne Penna, yel 3 quid penn , -levins cft, vel incipiat co COMmovere ſeſe; cum ſemper . inclina- tio deorſam fcrens, yelocitatem proje&ionis ſuperct. $ A GR. Nondum plene,quid hac rei fir, percipio- SAL V. Demonftratione & univerſalifſima 8& facilima rem declarabo. Detur proportio in- A wh 273 TE % Demonſirae | ti0 Geome- grica, prow | bans 1mpoſ= fibilitatem extrufionis, mediante vD | / Vertigine APES y terreftri. | " #- FXLEFTENA ter BA, 2K C. fitque BA. quantolibet major quim C. Efto quoque circulus centro D. ex quo ducen. da fit ſecans ea ration: ut tangens ad ſecantem, eam proportionem habeat , quam tabet BA, ad C. Accipiatur harum duarum AB C. tertia proportic- nalis Al. & ficut ſc habet [B.ad IA. fic hat diameter FE. ad EG. & ex pun&o G. ducatur tangens GH. Aio faftum quod oporrtuit ; & ficut BA, adC.tic efſe HG, ad GE. Cum enim fit, ut Bl. ad JA. fic FE. ad EG. erit etiam componendo ficut BA. ad Al. fic FG. ad GF. Er quia C. eſt media proportionalis inter BA, & Al. itemq; GH. media inter FG, & GE. Sicut ergo BA. fc haber ad C. fic habebir FG. ad GH, hoc cft, HG. ad GE. id quod faciendum erit. | S-A GR. Capio demonftrationem hanc:non ta- men omnis mihi (crupulus eximitur: ſed neſcio qua confult-ne mentem obumbrari ſentio , quz nebulz denſz ac nigricantis inftar,non me nit ca perſpicui- tate,quz mailſemacicis rationibus efſe propria ſolct claritatem veceſſitatemq, concluhonis tuz diſcerne- re.Quod me confundit , fic habet. Verum eft quod ſpatia inter tangentem & circumferentiam diminu- antur in infinitum verſus conta&um: ſcd contra quo- Þ verum cft, quod propenſio rei mobilis ad defcen- um,tanto tinor ſemper fiat, quanto mobile vicinius cft primo deſcens13 ſui termino,hoc eft,ftatui quietis, prout manifcfturn eſt ex iis, quz nobis explicuiſti ſu- perius, oftendendo,quod grave deſcendens, chm exit quicte, tranfire debeat per omnes gradus tarditatis, interjeQos inter iplam quictem,Þ quemcung; deter- minatum gradum yelocitatis , qui quidem in infini- tum decreſcunt. Adde quod ifta velocitas & pro- peniio ad motum , alia quoque ratione non minus E; in FF COSMICUM, } ja infinixum diminuitur; idqz propterea quod gravi- /! ras iphus mobilis in infinicum diminui poteſt Ita 7 ut cauſz ,. propenſionem ad deſcenlum imminuen+ # tes, & per conſequens prejeQtioni faventes, duz (int, 2 Ccilicet levitas rei mobilis, & vicinicas termini qui- + etis: & ſunt ambe in infinicum augmentabilcs : 2 quibus "riſque unica tamam cauſa proje&ionem : x; » G: © E F E, 2 Wh 2 etficiens , incontrarium obnititur , quz cli & ipſa ! pariter in infivitum, augmentabilis fit , non vi- ;; dco tamen, q\ fieri polſit , quin pſa ſola duarum ininfinitum item augmentabilium unitione & con-+ ſpiratipne ſuperetur, | S ALV. Dubitatio Sagredo digra, quam ad dilucidandam , ut clarius 3 nobis intclligatur , cum ipſe profitearis, illam adhuc in confuſo te ha- bere , diſtinQtione vtemur, & rem quadam figura 2 declarabimus , reſolutionem iptius faciliorem forte 6 1 > I oe © 3k <4 »: *, iS, RY Sets ES EN F3 * {£. gr *, Wo Pb: £Ee J® F v5 3 6 25 KEE F Bn "NL Ds Za G L = } E I 2 % R ! mag a . CEL SI 4 - _. . redditvri. Deſcribamus ergo lineam perpendicula- > rem verſus centrum: ca fit AC.cui ad angulos re&os : mliftat horizontalis AB. per quam fieret motus pro- . JeAionis, &in quares proje&ta motum xquabilem continu- : 276 STSTEMA continuaret, nif1 infita gravitate deorſum inclinaret. Jam intelligatur cx pun&o A. produRa linca re&a * quz cum'AB, contineat qualemcunque angulum , & 7 fit ca AE: Super linea AB. notcntur zqualia quz. + dam (patia AF. FH HK,ex quibus ducantur perpen- diculares FG. HI, KL. nfque ad AE. Er quoniam, ut alias diftum eft, grave cadens, cum exit quiere, ſemper majorem gradum velocitatis , de tempore in tempas acquirit , prout iplum quoque creſcit ;. fin- ©: gere poſſumus, (patia AF, FH. HK ' reprzſentare nobis tempora zqualia : & pergendiculares FG. HI, KL. efſe gradus velocitatum difis temporibus ac- quifittarum-: ita ut gradus yelocitatis acquiſitus toto tempore AK. fir tanquam linca KL. reſpe&u gradis HI. acquiliti in tempore AH. & gradus FG. in tem- pore AF. quigradus KL, HI. FG. habent, ut mani- feſtum eſt;eandem proportionem,quam habent tem- pora KA.HA.FA.& fi quz aliz perpendiculares du- cerentur e puns pro arbitrio notatis in linea FA. Es ſemper invenicntur gradus in infivitum decreſcere | proccdendo verſus punttum A. quod reprzſentat * primum inftans temporis , primumque ftatum quie- tis. Atque hzc redu&io verſus A. repreſentat nobis primam propenfionem ad motum deorſum ; quz propenſio diminuitur in infinitum per appropinqua- tionem rei mobilis ad primum ſtatum quietis 3 quz appropinquatio in infinitum ct augmentabilis. In- veniems jam alter3 diminutions velocitatidus, quz & ipla fieri poteſt in infinitum , per diminutionem gravitatis rci mobilis. Atque hoc reprzſentabitur aliis produis lincis & pun&o A. que contineant angulos minores.angulo BAE.. cujuſmodi effer linca AD. que ſecando parallclas KL.:HI;FG:. in punCtis . M,N. Q..nopis figuratgradus FO. HN, KM. acqui- fatos £5 5 x nm_S> wy my \ mn ne wn. = Rn Q-@a ww 3a,z,qctTcqQ,r. Aa fa 93592 £5 2 A nn, aA m £A 35S os L2» wo at FR S_ EEE of B 2804 COSMICUM. '# fitos in temporibus AF.AH. AK.minores alteris gra- dibus FG. HI. KL. acquiſitis in iifdem temporibus, nif quod ifti acquifiti fint 3 mohili graviore, hi ve- ro aleviore, Et manifcftum cft, quod, cum redoQi linea EA. verſus AB. coar&etur angulus EAB. (id quod in infinitum fieri poteſt , quomodo gravitas quoque poteſt in infinitum diminuti ) pariter in inft- nitum diminuatur velocitas cadentis , & conſequen- ter canſa', quz projegionem impediebat : & proin- de videtar , quod cx copulatione iftarum duarnm cauſarum proje&iontm impedientium, in infinitum dirminutarum, ipſa non poſlit impediri, Et ut totum argumentum in pauca verba contrahamusaio,quod coarRato angulo EAB. - diminuantur gradus velo- citatis LK, IH, FG. verſus angalum A: diminuantus etiamiidem gradus., 8& tam una quam alcera dimi- nutio extendatur in infinitum, Velocitas ergo motus deorfum eo uſque diminui potcft (chm dupla ratio- ne diminui queat in infinitum) ut non ſuthiciat ad re> ftitucndum mobile ſupra circumfcrentiam rote , & per conſcquens ad faciendum , ut projettio impe- diatur atque tollatur. = Contradcinde, ad projc&ionem impediendam, opus ct , ut ſpatia , per quz proje&um unicndum denuo-rotz, defſcendere 4 anguſta , ut , quamvis tarda, imo in infinitum dimi- nata fit deſcentio rei mobilis , . ea tamen illuc redu» cendo ac reftirnendo mobili ſuffciat : & proinde opus effcr ut inveniretur. diminutio illorum ſpatio- rum,non modo fada in infinitum, ſed etiam tali infi- nitate, quz duplam intiniratem excederer, quz fit in diminutione velocicatis rei deorſam cadentis. Sed quomodo diminuctur--magnitudo aliqua prez alia, duplicitcr in infinitum diminuitur f Porrg ber, ita brevia fiant & 271 278 STSTEMA Porro notet mihi Simplicius , quam non poſſ.- mus in natura philoſophari fine Geometria. Gra- dus yelocitatis dirminuti in infinitum , chm per di- minutionem gravitacis rei mobilis , tum etiam per * ' appropinquationem ad primum terminum motus, hoceft, ad ſtatum quietis, ſemper (nt determi» : nari , & proportionalitcr reſpondent parallclis com- * preticniis inter duas lincas re&as concurrentes an- _ gulo gs 3 qui fir conformis angulo BAE. vid © alii in infimtum acutiori, ſemper ctamen reAilinco, | Diminutio vero ſpatiorum , per quz mobile rcdu- ci dcbet ſuper circumferentiam rotz , proportio- | nata cſt ad aliud genus diminurionis com>rchenſz inter lineas , quz contineant angulum infinite an- guſtiorem & acutiorem quocunque acuto r.Ailineo, qualis eric ifte. Sumatur in perpendiculari AC. quodlibet punftum C. coque faFo centro, deſcri- batur intervallo CA. arcus AMP. qui ſecabit pa- rallclas determinatrices graduum velocitatis, quan- tumvis minimas , & intra avguſtifimum angulun reMtineum comprehenſas : quarum pee partes , inter arcum & tangentem AB. incluſz , Cunt quanticates ſpatiorum & revertionum ſuper ro- tam , quz ſubinde, 8& quidem'tamd majori pro- portione minores fiunt , quanto fiant contaKui propiores , minores inquam iptis parallelis , qua- rum partes ſunt. Parallclz comprehenſz inter li- neas refas, dam reducuntur verſus angulum , ſcm- per imminuuntur eadem proportione, v. g. cum AH. biſecetur in punto F, paralleſa HI. dupla cit ad FG, & ſubdividendo biſe&i FA. parallcla produfa 2 punto diviſionis , crit medieras lincz FG. & continuando ſubdiviſionem in infinitum , parallelz ſubſcquentes erunt ſemper medictas proxi- me 3 $47 Ty, Co. WW * BEM yz I DROITS 36-8

Aro * F< Ge SAN ot EW LT FEI LN EB DOR > on Gn - ' , | COSMJCUM. me prxcedentium. Sed non idem evenit lincis in- terceptis inter tangentem & circamferentiam cir- culi. FaQa enim eadcem ſubdivitione in linea FA. & exempli cauſa pPo.ito 5 quod parallcla edugta cx punto H. dupla fit ad iflam , qua: educitur ex F, iſta poſtca pluſquam dupla eric ad ſequentem : 8& - * continue quanto magis accedimas verſus contaQurn * A. invenicmus preccdcntes lineas continere proxi- meſequentes ter, quater, dccies, centies , millies, centics millies , & centum millionibus , ac akerius in infinitum. Brevitas crgo talium linzarum redu- citur ed , ut longiſſime ſuperer id quod necefſarium eſt ad faciendum , ut projetum, quantumcunque leviſſimum , revertatur , imd (crvcrur ſuper circume fcrcntiam. : SAGR. Totamdifputationem tuam, ejuſque firmam:ntum optime capio. Nihilominus tamen , fi quis anniti velit , aliquid adhuc ditficulratis moveri polfe videtur , & dici, manifcſtum ele , quod dvarum caufarum, deſcenſum mobilis in in« finitum Cubinde tardiorem reddentium illa , que dependct 2 vicinitate ad primum deſcensts termi- num , creſcat ſemper cadem proportione , ficuti parallelz ſemper candzm inter ſe proportionem rc» - tineut , &c, Id vero non «que manifeftum videtur, uod diminutio cjuſd m vclocitatis , dependens 3 Lain ravitatis rei mobilis (crat hzc (ecun- da cauſa) ipſa quoque fiat cadem proportions, Er quis ſcit, an non ea fiat ſecundum linearum, ſecan- rem inter ac circumferentiam interceptarum pro- portionem, vel etiam majarem aliquarn ? S ALV. Epgoccu verum arcipicbam , quod ve- locitates mobilium naturaliter deſcendentium ſe- querentur proportionem gravitatis corum , in gratiam 279 *. 7% Lo tx 2» 3 25 - %» A TT F, % $a je ENT & ES Sen LORA . ri - NY ; E lee DE Rn AR INENLR RE RC tt ys SS IR Ae Sin + $4 Seder A TOI 4 2 p IH x NN 108g {$05 ot a hr ad a 2 ite ; A , OS 26144 L 5 Lot Zo ro WP ol WE L oy » s 4 TS IIS Mo LC AE oa SI I re tw; ago I STSTEMA gratiam Simplicit & Ariftotelis, qui irimvlcis locis 1d affirmat us propofirionem menifeſtam : tu in gratiam adverſarit ponis hoc'iin dubio , & ficri poſſ: afſeris , ut velocitas accreſcat majori proportione, atque ctiam in infinitum majore , quam fit ill gravitatis : atque ita ſuperior diſcurſus omnis peſ- m ibit, - Quem adfuſtinendom ,. aio , quod pro- portio velocitatum mulro fir minor quam gravita- tum. Quo-modo non tantam adſtruitur quod di- Qum eft ha&enus, ſed eirmius adhuc ſtabilitur. 'Ad hoc probandum 'experientiam allego , qua magi- ftra diſcemiis , corpus quod vel tricies aut quadra- gies alterum pravicate ſuperaret , cufuſmedi funt , exempli cauſa ,- globus plumbeus , & alius 'ex ſac- charo, plurimum adhuc abefſe , ut duplo velocins moveatur. Jam fi projeQio non fieret , quamvis velocitas cadentis diminneretur ſecundum propor- tionem gravitatis, multo minus illa fet, quotieſcun- que parum iniminuetur yelociras, per multum quod ponderi detraftum faerit. Vertiim hoc: quoque poſico , quod velocitas diminuatur cum-proportio- ne multo tajore quam ſt, ea, qua gravitas decreſ- ceret , quin etiam fi 'hzc- vel illa ipla proportio cfſet , qua diminuuntur parallclz inter tangentem & circumferentiam 2: non pofſum tamen allam ne- ccflariam. invenire rationem , quz- mihi perſua- © deat , futuram efſe proje&ionem materiarum ut libet leviſſimarum : imo potius afirmo, 'non futu- ram. Loquor autem de materiis non abfolnte leviſ- fimis, hoc eft , omni gravitate carentibus , ſuaque natura ſublime petentibus , ſed de iis , que lentifh- me deſcendunt , minimumque gravitatis habent. Atque hoc ut credam, hincadducor, quia diwinu- tio gravitatis , fafta ſecundum proportionem paral- klarum = "66 i " A Ie Ire 23 +; #20 FS IE IIS TIA ” 5 W. 7 d oo a ES oe ea Ee... » Ee 2 I Xe] oe, og RR "PER SE a Ee. gt FX 3 rr Ie ISR vous Cate SS . f n . Ix CA 1 COSMICUM, ſclarum inter tangemtem 8& circumfcrentiam, pro termino vultimo & ſammo habent nullitatem ponde- ris, , ficut iſtz parallelz pro altimo termino ſuo di- minutionis habent ipſur contaRtum, quod eft pun» &um indiviſibile. 7 gravitas non. diminuiturF unquar ad ultimum uſque terminum $ fic enim mo- bile non amplius effet grave: ſed porius fpatium re« ditts rei projetz ad circumferentiam , reducitur ad ultimam exiguitatem , quz eſt , quando mobile requieſcit ſuper circumferentiam in ipſo punfta _contafus : ita ut ad redeundum ed non opus ha- beat (patio quanto : & proinde quantumlibet fie ' minima propenfio ad motum deorſum , ſemper ta» men ea pluſqnam ſufficit ad mobile reducenJdum ſus per circumferentiam, a qua ipfum diftat ſpatio mini« mo, hoc eſt, nollo, | SAGR, Profe&o diſcnrfus tuus admodum eft fubrilis, (ed non minus concludens ; ut fateri nece(s > fit, qui quzftiones Phyfſtcas abſque Geometria tra&are velit, impoſſbilia faFtu tentare. S A LV. Sed non idem Simplicii judicium cf. Quanquam vix mihi perſuadcam, cx illo Peripatetis corfi cum effe numero,qui Mathematicarum difcipli- narum diſcipulis ſuis difſuadent, ut quz & diſcorſus depravent, & minus ad contemplandum idoneos ef- ficiant. | | SIMP. Nolim Platoni facere hanc injuriam : dixcrim potius cum Ariftotele , quod is ſeſc nimium immerſerit, ac nimis impenſam contulerit ope- ram, in illam ſam Geometriam, tandem enim itz Mathematicz ſubtilitates, Salviate mi , vere fant in abftra&o : fin ad materiam fenlibilem 8& phyſicam applices, non reſpondent. Nam hoe quidem Mathematici ſujs principiis facile de- V _ moiiftra- 234 | monſtrabunt, Spheram, exempli cauſa , tangere planum in pundo, que propolitio preſenti fimilis eft : * ſed cum ad materiam devenitur, res longe ſequius .: habent. Qucd ipfum de his angulis conta&u*, & - de proportionibus iftis dium volo, quz ad res materiales ac {enfibiles accommodate ,- nulli ſunt uſui. S ALV. Ergo tunon credis, quod tangens ſu- perficiem globi terreſtris in uno tanthm -pun&o contingar ? # SIMP. Non fotum in pun, ſed, credo, per plarimas decades, & forte centurias cubicorum, in- cedit linca reFa tangendo ſuperficiem ipfius cti- am aquz , nedum tcrre, antequam ab ca fc- paretur. | * ALV. Sediirem hanc tibi conceffero, non- + ne vides, id cautz tuz potius officere plurimum ? - Nam { potito, tangemtem non nifi excepto unico + puaftoa ſuperticie terrz ſeparari, plenc demonſtra- tum eft, quod propter ingens acumen anguli con- tingentiz (1 modo vocandus c& angulus)) proje- Verum Gtam non ſeparetur ; quanto minus ſeparandi ſeſc quandoque caufam habebit; fi angalus iſte omnino clauda- '' m_ © tur, iptique ſupcrficici tangens uniatur? Non ani- Ttradia Madvertis,hac ratione projeRionem ſuper ipſa terre Sionibys, faperficic futuram, quod perinde eft ac {t dicamus, nullam futiram ? Vides ergo, quanta fit vis verita- tis quam dum tu deprimere niteris , affultu ipſo ecx- tollis, & ci robur addis. Sed chm illo tc erroreextraxerim , nolim alte- ri iſti implicitam relinquere., quod exiſtimaſti, {phzram materialem non tangere planum in uno folo punto. - Optarim autem, ifta quamvis pau- carurn horarum converſatio, cum hominibus Geo- mectriz COSMICOUM. metriz non imperitis inftituta, przffaret , ut hujus diſciplinz paulo prudentior inter imperitiſfimos cjus appareres. Jam ut oftendan tibi , quanto verſen- tur in errore, qui dicunt, ſphzram v. g. zream non rangereplanum v. g. chalibxum , in onico pun&oz dic mihi, quid judicii ferres de homine dicente , && conftanter affevcrante, ſphzram non cle revera fphzram ? | SIMP, Judicarem cum ſenſu communi plane deftitutum. S ALV. Atqui nil aliud facit is, qui} dicit, Spbera 144 | 233 fhzram matcrialeas non tangere planum , ipfum 5*t mater? "_ materialc, in uno punto : hoc enim niln icere eft, ſphazram non efſe fphzram, Cuyjus ut ci veritas eluceſcat , cxplica mihi, qua in re con- ig £1 tangit planum materiale #n unicg ſituas cfſentiam ſphzrz , hoc et , qua re fphzram pune, ab omnibus alits corporibus folidis diſcriminatam exiftimes. | SIMP Effentiam ſphzrz in co conkiftere cre- Definitis cumfcrentiam produaas, babet zquales. S 4 LV. Ergo fi linez non effent zquales, foli- dum iftud neque ſphzra dici poſſet. SIMP, Non pofſet, S ALV. Dic mihi dcinde, num credas, quod & multis lincis, quz inter duo punAa duci pofſunt, non nift unica ſola queat cfſe rea, SI MP, Non nif unica. S A LV. Sed intelligis tamen, hanc folam re&am efſe poſſe necefſario breviſimam omnium ahiarum. SIMP. Intclligo, cjuſque rci demonſtratio- nem habeo claram, 3 magno quodam Philoſc- pho Pcripatetico ſuppeditatam , haud abſque re- : prcheyſione 2 nifi me memori fallit , Archimedis, V 2 qui do, quod omnes lineas re&as 3 fuo centro ad cir- ſpharts 234. STSTEMA qui hanc rem ſupponit, atnoram , cum tamen de- moriſtrari poſlit- SALV. Profe&o magnus ut fuerit Mathema- . ticus oportet, quidemonftrare potuit id, quod nc- que civic, ncque demonſtrare poruic Archimedes ipſe Quod & tibi ſauccurrit ca demonſtratio , li- benter ipſam audiverim. Optime namque recor- Propofitionam iſtam inter poſtulata referre : plane- que perſuaſum habeo, quod cam duxerit indemon- ftrabilem ele. | SIMP. Crcdo mihi redituram in memoriam : Gt facilis enim > ac brevis. + _ S ALY. Tamo major crgo facrit Archimedis - = 4 ww » tant6q; gloria philoſophi illius illa- boy.! : | SI MP. Dcfignabo figuram ipfius. Inter punta warn * AB. ducaturlinca — B. '' curva A CB. Ex ' dam Perie PE reQtameſle brevifſimam demonfſtraturus, in cur- ' paretici, Va ſumit punum quoddam, nt C. ducitque duas quod lines Alias reftas AC. CB. quz ambe longiores ſunt on fre, Dick A B. id quod ab Euclide demonſtratur, viſſina. © A * _ cnrya ACB. major eſt duabus re&is AC, CB. Ergo & fortiorz, curva A CB. multo major dor , Archimedcm in libris de (phzra & cylindro, W_ - .- - COSMICUM. : major erit reaz AB. id quod erat demonfirandum- $ALV. Siquis, quicquid uſpiam Paralogilmo- ra—_ mrs ent - dem Perk. patetici, probante Tgnotum per 1gnotins. . rum c>, perquirat , nullum crediderim accom; modatiorem iſto reperturam, qui ſcrviat in exem- plum illivus omnium fallaciarum folenniſhmz fre- quentiſſmzque , (cilicet que probat 1gnotum per 3g 01108. | SIM P. Quomodo ? - S A L V. Quid quzris ? Couclufio ignota quam tu probare vis , nonne, quod curva ACB. longior fit re&i AB? Medios terminus , qui tanquam notus afſumitur , numquid cft, quod curva A C B fit ma» jor ambabus AC. CB. quas notum ct majores cfſe y ® unici AB? Quod fj jgnotum eft, curvam efſe majo- rem ſola rei AB. quomodo non multd crit igno- tius, quod ipſa fir major duabus rc@Ris AC. CB. quas conſtat cfſc majors ſola AB ? & tu id pro no- to afſumis ? _ SIM P. Nondum ſatis intclligo , ubi fallacia confiſtar. _SALV. Quamvis 'duz re&z fint majores ſola AB. ut notum eft ex Euclide: tamen chm curva ma- jor fit duabus re&is AC. CB. nonne ca multo ma- Jor erit ſola re&i AB? | SI MP. Ita Domine. SALV. Curvam ACB, majorem efſe re&i AB. eſt conclutio, caque notior ipſo medio termino, qui cft , candem curvam cfſe majorem duabus re- Qais AC.CB, Jan fi medius terminus ipſa conclu- fione minis eft notus, id vocatur probare ignotum per ignotizs, Nunc revertamur ad propofitum noſtrum. Sufficic enim intelligere tc; ream efſe brevifimam omnium lincarum, quz inter duo pun&a duct polſunt, Er quoad principalem con- | V 3 _ cluhtonem 1. - Pemonſirac Fro, quod - ſphara tan- l | | gatplanum Conjungantur duz re&z AD. BD. fic ut confticua- #n wunico punFo, SYSTEM A clufionern, ais tu, ſphzram materialem non tangerc _planum inunico punto, Qualis eft ergo coma: $tus ejus ? Nw SIMP. Pars aliqua de ſuperficic ipfius. S ALY, EtcontaQus pariter a\tcriuvs ſphzrx, priori zqualis,critne fimilis particula ſuperficici cjus? SIMP, Nulla ratio quin ita fit, = S ALV. Ergo _ duz quoque ſphzrz ſe mu- tuo tangunt, tangent tiſdem duabus ſuperficici par» ticaſis, - Nam ft carum utraliber. cidem plano con- gruit, inter ſe quoque congruant oportet. Jam tibti ito das ſphzras ſe contingentes, quorum centra fant A. B. Conjumgantar centra per re&am A B. qaz per contaftum tranfibit, Tranſcat per pun- &um C, inque contafto ſumatur 'aliud pun&um D. cur triangulom ADB. cajus dao latera AD. DB. erunt zqualia reliquo ſfoli ACB, cam &st ipſa, zque ac ACE, fint duz (cmidiametri, que perſpherz de. | finitionem omnes inter ſe ſunt zquales : atque ita re&a AB. duda inter duo centra'A B. non erit om- nium breviffims , chm ei daz hz AD. D B. fint #- quales: id quod per tuas ipfiuſimet conceffiones ab- urdam ce, | SIMP. | COSMICUM, 27 STMP. Hzc demonſtratio concludit de ſphz+- ris in abſtrato, non autem de materialibus. S A LV. Oftendas, ctgo mihi,qua in re confiftat argumenti mei fallacia$ ti vel maxime non de ſphz- ris materialibus , (ed immacerialibus abftraftifque concludat. . S IMP. Spherz materiales ſunt fubje&z multis Quare accidentibus , quibus immatcriales non ſubjacent: ſpbera in neque fieri poteſt, ut ſphzra metallica plano alicni rao incumbens, proprio pondere non premat fillud , ita _ one ut planum nonnihil cedat, vel ctiam ipſa ſphzra con- ,jc» dy tau offenam contrahat. Przterea planum illud non vcro = vix potericeſſe perte&tum , {i non alia de cauſa, cer- materialis te quia materia poros3 conftat. Nec minus difficile © #n con- forte fuerit invenire mh ita perfe&tam ,{ ut om. © nes lineas 3 centro ad ſuperficiem cxamuſlim xqua« liſimas habeat- | S A LV. Iſtaomnia tibi facilime concedo: (ed. ea nil faciunt ad propofitum , dum enim oftendere mihi vis, ſphzram materialem non tangere planum materiale in unico pun&o, ſphzram adhibes que ſphzra non eft, k planum quod non ec planum, nam juxca ruam affertionem , ifta vel nuſpiam inyeniun- tur, vd inventa corrumpuntur applicatione ipſa ad cffcetum, Itaque minus peccares, fi concede- res conclufionem , ſed cum conditione :- fi ſcilicer in materia detur ejuſmodi fphzra ac planum, quz ſint manckmque pertefta, ranc fore ut in unico PR ſcle contingant ; & poſt, negares ca dari C a £ SIMP. Credo, propoſitiones philoſophorum . hoc ſenſu intelligendum efſe , nec enim dubiurh eft, imperfe&ione fieri, ut res in concreto acceptz? mon relpondeant confideratis' in abſtragtio, —_ V 4 SALO. 288 STSTEMA' S ALV. Qaid ni reſponderent? Nam quz tu modd dixifti, probant hoc , gyuod cxaRt rc- pondeant. SI MP. Quomodo? + SALV. Nonne dicis, quod propter imperfe- fionem materiz , corpus illud, quod debeat effc perfe&t ſphzricum, illidque planum, quod debcat elle perfe&t planum , poſtca talia non inveniantur in | -Gxpcop » qualia Gbi quis imaginatur in ab- ftrafto? | SIMP. Ita dico. SIE SA LV. Quotieſcunque ipitur in concreto ap- — _ . , Plicas phzram matcrialemad planum mazeriale, to- 65 in ab- tjcs ap icas ſphzram imperfc&tam ad planum 1m- ratto pri« - gs ies, 0" ge ery > wag perfeftum ; atque hzc ipfa dicis non in unico pun» dunt, ut in &o (eſe contingere. Ego vero tibi dico, quod eti- roncreto, am in abftrao ſphzra immarerialis, quz non fit | ſphzra perfe&a, tangere poſlit immarceriale pla- nam, quod non fit planum perfe&am , nan in pun» Qo ynica, ſed ſuz ſuperficiei parte; ita at ha&enus id quod accidit in concreto, accidat eadem modo in abfſtrafo. Er cet profc&o res inſolita, fi com- putationes & rationes in numeris abltrais inftitutz non reſponderent poſtca monetis aureis & argenteis, mercibuſq; in concreto. Sed ſcisne, Simplici, quid . accidat ? Nimirum ut ſacchari,ſerici,lanzq; rationes tum demum fbi canſtabunt, ubj vaſa, involucra, &% incertrimenta fupputandoLogiſta detraxcrit: ita quo- q; fi philoſophus Geometra cognoſcere vult in con- cretocffe&us demonftratos in abſtrao, neceſſe ha- bebit ut defalcet impedimenta materiz. Hoc fi facere noverit, adfirmo tibi fore, at res non minus accura- te quam ſuppurationes arithmeticz congroant. Er- rores ergo non confiftunt in abftraQo,neq; concreto, nec QT Or 22h Lay 7 nn” EA > Caarn po quam quz unico pundo fe contingamt, I COSMJjCUM. 289 necin Geometria , vel Phyfica; ſed in ipſo ſupputa- tore,qui calculum jufte ſubducere neſcic .Proinde ( fphzram habes planumque perfeRa, licer materialia, ubitare noli, {eſe contaQura invicem in unico pun- &o. Qualia habere fi fuit & cft impoſſibile,ſanc per- quam alicnum erat I propofito, dicere , quod ſphe- 14 ence #04 tangat in punto, Quin infuper addo, Simplici, conceffo tibi , quod non poſlit in materia dari figura ſphzrica perfc&a , neque planum. per- f:&um, anne credis , dari pofſe duo corpora mate- rialia ſuperficici, quadam in parte quodamque modo incurvatz quantumcunque liber irregulariter ? SIMP. Talia deeff non crediderim. | S 4 LV. Cum hzc talia fint,ipſa quoque in pun- 749 in | Qo ſeſe contingent, Nam unico pundto ſe rangere, 7t a non eft peculiare privilegium perfe&i ſphzrici, per- fob = > fc&ique plani. Imo qui hujus negotii contemplatio- fefe pro- ni ſubtiliori yacare volet,animadvertet, inventu diff- prize , ſed ciliora multo efſe doo corpora , quz ſuperficierum 0475s figu- ris omnibus * » - ®* os communis. Nam { preftare velis, ut duz ſuperficics invice con- gruant oportet ut aut ambz fmt exate planz, aut ft una'convexa eſt,altera fit concavazſic tamen ut hujus cavitas , convexitati illius exatiſhme reſpondeat. Quz conditiones wulto difhcilius inveniuntur ob ni- ,o7 ..-.. mis ftritam carum determinationem , quam aliz, jggurs, que quz in caſuali latitudine ſunt infinicz, ſuperficiet SI1IMP. Credis crgo, binos lapides, aut binas > ſ*« parte, ferro maſſas forte arrepras, unique junRas, ut plu- 7747 © rimum unico tanthm ſcſe pun&o contingere ? bane ſe S ALV. In caſualibus occurhbus. hoc negan- conting at, dum credo, tum quia pleramque cedentis immun- dicici quiddam habent : tum etiam quia diligentia non adhibctur , ut applicatio matua ſme quodam TY itu Difficilius STSTEMA i&a fat;minima vero quzyis offenſio ſufficit , nt ali- quanculum vna ſuperhicies alteri cedat , bc ut bi mutuo , ſaltem in minima quadam particula , figu- ram imprimant. Sin vero ſuperficies horum cor- porum bene terſz forent , & utrumque corpus tabu- Iz incumbens, ut ſe mutwo non premerent,paullatim ad mutuum occurſum impelleretur ; non dubito,ad _— in unico pun&o conta&Kum ca deduci ONE, - $S AGR. Oportet ut bona cum pace tua pro- ponaml difttcultatis quiddam ſubortz mihi, dum au- dio Simpliciam impoſlibile difrantem, ut inveniatur corpus materiale & ſolidum , quod perfe&e ſphz- rica fgura conſtet ; dumque video , Salviatum, non comradicendo , affenſum ci quodammodo prz- bentem. Itaque ſcire velim , an zque difficile fit , figurare folidurs altcrius alicujus fgurz , hoc eſt, ut me reQius explicem , an difficiltins fit , marmori figaram perfe&e ſphericam indacere , an vero per- fec&am inde pyramidem formare , aut perteQtum c- quum , aut perf:&am locuſtam. S ALV, Ad hzc reſponſururus , initio me de aſſenſu excuſabo , quem Simplicio przbuille tibi videor : cum tamen ad tempus folummoda tacue- rim, Nam & mihi propofitum crat,antequam aliam Figcurs ad materiam accedcremus , eadem fortafſe cum Jpbericaex tyis , aut non mulcum certe diflimilia proferre. Urt go 4" reſpondeam igitur ad primam tuam interrogatio- Jas A ug nem , aio, ſphzricam figuram, {i quam ullam aliam, mitur. facilime ſolido dari poſſe, quz & fGimpliciflima eft, Circularis & inter ſolidas figuras cum tenet locum , quam cir- figura ſola culus inter ſuperticiales : cujus circuli deſcriptio , "_ > oft. ut omnium facilima , ſola digna judicata fuit 3 ma- md thematicis , que refcrretur inter pottulata perti- | ' _nentia TR OO ARID vm n —_— : 4» a a age =. , Cds Pet UG ot 6 $5 dg ne WG EE OR AE 4 af a CA tt IE hs 2 ee Re I Et STI FA S, - 4G II; 3% we ESSE % bd. - SHER VAI ol CO FI ONS Foto 20s Wau $595 2 PR rn OT AI 7” : oO 33 C2 bes ae RITA ot ane q ee oe 5 Nr SB NT 23 Bed TE TIT TEv St CAS) LS BS 4-4 we "> NE ALLOY A Debt 6 COSMICUM. nentia ad deſcriprionem omnium aliarum figura- rom, Eft autem ſph+rz formato facilis aded , ut, fi e dari-metalli plana lamina circulare vacuum exi- matur , in eoque forte fortuna fohJum quodcun- que yolvatur, crafſc ſatis rotundatum , per ſciplum, abſque alio artificio reducatur ad figuram ſpheri- Figure cam , quoad fieri poteſt perfe&am , dummodo tale ſpherice, ſolidum illud non fit minus ſpheri , quz circulum 4/9rſe | jiflom rranficrit. He quod mulco facto pluris , con- ps. fideratione dignum eft , quod intra il}ud ipſum ex- rap Sea cavatnm formari poſſunt ſphzrz diverſarum magni= © formari rudinum. Quod adducitur przterca de formando poſſunt, equo, vel (ut tu dicis) locuſtz, tuo judicio commit- ro, qui noſti , paucifiimos in orbe ſculptores, qui id przſtare ſciant, inveniri. Neque Simplicium hac in parte crediderim a me difſentire. = SIMP, Neſcio, an abs tc vilo modo diffcn- tiam. Opinio mea hzc ct, nullam nominatarum © figurarum obtineri perfc&e poſſe: ut autem ad per- - f:&iorem gradum propinquiffime,quoad fieri poteſ, | accedatur, crediderim incomparabiliter effe facilins, redacere ſolidum in figuram ſphzricam , 'quam in formam equi aut locuſtz. $ AGR. Hanc vero majorem difticultatem un- de dependere credis ? S IM P, Quemadmodum ingens formandz Forme ir- ſphzrez faciſitas derivatur ab cjus abſoluta fimpli- regulares citate & uniformitate : ita quoque ſumma irregu- 7"170dattu laritas, aliarum figuraram imroduftionem reddit Pies: difhcilimam. SAGR, Freo ficot irregularitas cauſa difficul- tatis eft, ita quoquefſaxi , malleo forte fortuna rupti hgura, inter introdu@tu difficiles crit , cum & ipſafit trregularis, forte pluſquam ifta caballi, SIMP, 292 Conftitutio Vniverſe, aabilo fix WW. Are ſum gratumque cibum intelle&ui noſtro SISTEMA SI MP. Ita fteri poteft. SAGR. Scd indica mihi , figura illa , qualiſ- eunque-fit , quam hoc ſaxum obtinet , habct ne il- lam perfc&iflime, an minus ? S I MP. Ita perfe&e, ut nil poſfit exaQtius. SAGR, Si ergo in figuris irrcgularibus,%& pro» inde faftu difficilibus, inyeniuntur tamen intinitz cAiſlime formarz ; qua ratione queat athrmari, mplicifiimam, idcoque facilimam omnium , cf{& in- ventu impoſſibilem ? - | S A LV. Pace veſtra, Domini : vid:mur ingreſſi diſputationem non multo pluris momenti , quam de fana caprina : cumque noſtra colloquia porro dc- beant inftitui de ſeriis gravibuſque rebus, nos frivo- tis nulliuſque ponderis altercationibus rempus per- dimus. Mundani Syſtematts , Problema maximum ac nobi- lifimum fit, & quod aliud in natura - ac tanto ma- jus quidem , fi-poſtea dirigitur ad diſcufſionem al- terius, fcilicer de cauſa fluxus & rcfluxus marini, cujus ad inveſtigationem maxima quzvis ingenia, quz hucuſque exiterint , certatim operam ftudium- ue, fruftra fortafſe , contulerunt, Quapropter 1 nil reftat aliud, quod prodacamus ad abſolutam exculſtionem inftantiz I terrz vertigine deſumptz, quz fuic ultima ad probandam ejus immobilitatem circa proprium centrum , adduQa; tranfire licebit ad (crutiniarn carum rerum , quz de motu annuo in utramque partem agitari pofſunt. S AGR. Nolim , ingenia noftra, Salviate, mo- dulo rui metiaris ingenii. Tu , qui non nif} maxi- me (ublimibus occupari contemplationibus inſuc- vifti , ceu frivola ſpernis , &infra te pofita , quz ju- przbere viden- U Meminerimus , obſecro , quod inveſtigatio by: es, $22! bby FX 2F ” F S- 458 6Y LE G -Oo MY oo 12.72 XR <0 -W Þ - [ © £ ay +8 Z to pauciora quam quz produxifti , fatisfacere po= 7 terant : verum tamen ctiam illa , quz ſupecrabun- " $8 ALV, Egoſempert rcbus inventis 3 me, cept 7 voluptatem longe maximam ; nec multo minorem 2 exco, filicuit inventa cum amico aliquo commu- #Z nicare, qui caperet ipſa, 8& iis ſe deleRtari often= = deret. Quorum tu numero cum cenſcaris, ut ergo > laxemnomnihil habenas ambitioni mez, quz intra- 2 Ce: fabi blanditur , quotics exhibco me perſpicacio« .> rem alio quopiam acuminis lyncei famam obtinen- = tes przccdentem diſcuſſionem accumulabo cprolla- Z rio fallaciz cujuſdam alterius, ab Ariftotclis & Pto- EP * . » - lemzi ſcQatoribus in argamento produfto com- * +. ? $8 4GR. Fcce, me cupide paro ad id quicquid > S$ALV. Tranſmiſfimus baftenus atque conceſſt- * mus Ptolemzo , tanquam cffcKum indubitatum , : cumextrufio (axi procedat A velocitate rotz circa 7 Gum centrum agiratz , proindc tantumdem cref- 2 cere cauſam extrufionis , quantum velocitas verti- © ginis augetur. LInde inferebatur , cum velocitas ter- ” reftris yertiginis ſumme gre incitatior quam _ of ly 3-4 294 SYSTEMA. ; Tjus cujuſcunque machinz , quam artificto circum. # agere poſſumus , ex eo ſequi, quod extruſionem 1a. F pidum & animalium &c. credibile fit effe violentif. Z fimam. Jam obſervo ego, quod hic difcurſus in. © genti fallacia laboret , dum indifferenter 8 abfolute * velocitates inter ſefe comparamos, Verum quidem © eft , fi comparo velocitates ejuſdem rotz , vel dua. | rum rotarum inter ſe zqualium, quod ea quz ve- | ' Tocius agitatur , majori ctiam impetu hapides excu- | tiat; crefcenteque velocitate , eadem quoque pro- | Cauſa pro- Portiane, projcfionis cauſa creſcat. At vero cum | Jje&ronis velociras fit major, non cjuſdem rotz velocitate | _ noncreſcir aufta, quod fieret, fi numerus converſionum in Þ - ſecundum teqpore zquali multiplicarctur , fed + 006ap % ja _ diametro, rotaque conftrufta majorc, fic ut codem zatic au, Unius converftonis tempore retento tam in parva > majore fa. quam magna rota , tantum in magna major ft ve- Harata, Iocitas , cum cjus circumferentia fit major ; tum 2: ' "cave credas, caulam extrufionis in magna rota cre(- :. cere fecundum proportionem velocitatis circum- ;: fcrentiz minoris rotz:; 'Falfifimum enim hoc effe, /- pofſum expeditifſime Mincryz crafftoris exemplo * monſtcare,quippe talem lapidem evibrare poterimns } arundine Cobitali » quem alti fex cubitos longa non © poſſcmus , etft motus jo map ome arundinis longio- ris, hoc eft , lapidis ifthic infert , duplo vclocior efſet moru extremitatis arundinis brevioris : quod fieret ita temperatis velacitatibus, ut co tempore, uo converſionem unam integram arundo major | it , minor tres converſjones abſolveret. S AGR. Quz mihi, Salviate, dixifti, neceffario T ita ſuccefſara video : cauſam tamen in prompu non habco, cur zquales yclocitates non habeant xqua- tem operationem in extrudendis projeis fed mul- Q | wo "ww wn”'lT 4 — O Wy f'w 33 9 wa uI m0 WW COSMICUM, to majorem , velocitas rotz minoris, quam altera majoris, Itaque rogo , quomodo res habeat, mihi declares. | | $ TMP, Tibimct iph diſftmilem hic te, Sagrede, przftas , qui ſoles alia omnia ve! momento penctra- re : nunc vero fallacia tc fugit , quam experimen- tum arundinis diſcuſicrit , & quam ego perſpicere valui. Ita cauſa igitur eſt diverſus operandi modus In proje&ione per brevem, 8& per longam arundi- nem, Brevi ſiquiden arundine lapidem excnfſu- rus , nonneceffe habes uniformiter continuare mo- rum _> SOIT ESTED A SE AS” SEE NTT Foy FR 12 bog wheres IR , SIDE SCOOP NG EO ERGO, oe DECLLITT UOT ag OBS CTE TII=g EE BAY TOC IE Fr oY on Ws F PSA CNET er Er PA no tf 9 COT FOIL, ONE REL Wer ro LL EE So CAE VL AE ES NW yp 2 LT Dt Pn OY: TER Ee) AE IN* 5 24 EN RA De) AO IEEE OE TIE 3+) ot O23 5 FA P PE. "2 I ESC - y oO CIR hs E Sh. 1. - Ws G 7 ned = kg gag COSMICUM. 299 mobilis gravioris, & mints velocis. El . SAGR Scdcredin tu,quod velacitas ad amuf- —_ ſim reſtaurct gravitatem , hoc ſt , quod tantum fit rem graw- momentum tantaque vis mobilis alicujus, v.g. ****: cxe quatgor libracum, quanta cft is centenarii, *** Wong, quotieſcunque illud haberet centum gradus veloci- ** = tatis, & hoc gradus womans 947 5 60 1-12 500 Ee S AL V. Certum hoc cft, ac multiplici -poſſet experientia demonftrari.Sufficiat hoc'tempore unica illa confirmatio a ftatera, in qua videbis exigat ponderis appendiculum 2quo momento fuftinere poſſe gravifiimam ſarcinam, fi diſtantia appendiculi 2 centro in quo fuſtinerur yolviturque ſtatera, taned major fuerit alceraz minore diftantii ex qui ſarcina pendet, quantd abſolutnm ſarcinz pondus appendi> culi pondere majus cft. Quodque I farcing mapno pondere, appendiculi mul:6 minus pondus elevari non potcſt, cjus reinon videcrnus aliatt effe pofle cauſſam, quam diſparitxem moruum, 'quos utrum= que ſubire debet, dum farcina unicum digiwm deſcendendo, appendiculum clevari faceret digitos centum; (| polito, quod ſarcina centum' appendiculis xquiponderet, & diftantia appendiculi a centro ftaferz centupla fit ad diftantiam inter/idem cent- rum, & pun&um ſuſpenſions farcinz). Appendicu- Jum deinde movcri per ſpatium centainy digitarum, co tempore . quo farcina moverur nnico digito, idem eſt ac i dicamus, vclocitatem- morits appendi- culi, centuplo majorem efſe velocicate motys farcinz. Porro, hoc ceu verum & notorium principium animo tho firmiter imprime, quod re(}- ftentia, qnz proficiſcitur 3 velocitare motits, com» penſcrid,quod dependet} gravirate alterius mobilie, Uride conſequitur , mobile aliquod unius I'brz. | NR 2 quod bs v7 RE £224, 2 ARIA ve HT CER IR VIRUS WA LA» 144/217 grtegend _ 300 STSTEMA quod movetur cum centii gradibus velocitatis, tan- tundem reſiftere ſuba&uro le, quantum reſiftit alin Mmabile centums librarum , cujus velocitas tanthm "++! uno gradu conftat. Et duo mobilia zqualia , mntuo ' duo lapides , impoſiti ' Minoris rot#,multo po-. refiſtent 2qualiter, fi zqualem ad movendum velo- citatem obtinent: fi unum velocitss altero moveri de- bcbit, majori quoaq; refiftentia obnitetur, ſccundum majoreny velocicatem;quam ci conferre placuerit. ;.- Declaratis his rcbus, accedamns ad explicatio- nem problcmatis noftri , & facilioris intelligentiz cauſa nonnibil- figurz deſcribamus. Sunto duz rotz inzquales circa centrum- A. Minoris circumferentia ſx BG. majoris CEH. & (cmidiameter ABC. Hori- 2onti ad perpendiculum infiftat. Per Pun&a BC. deſcribantur re&z linez tangentes BF. CD. & in arcubus-. BG. CE. accipiantur duz partes #qua- ics. BG. CE. Fac duas pe os rotas zquali. velocitate circa ſua centra: gyrari, fic ut duo mobilia, v. g. - C punX&tis B.& GC: deferan- tur per _circumferentias ' BG. CE: zquali veloci- xate, fic ut coder tem« pore, qua lapis B.decur- rit per arcum: BG, lapis Q. tranſcat arcum CE. Dico jam , vertiginem tentiorem efſe ad fa- ciendam_.-proje&tionem - lapidis B. quantf ver- | tigo majoris rotz ad SO I SE Oes « ; . _ _ oy I. . . $ TORE”: : Orc; y p : q . , : "_ "_ oe . "2 IE SL ON ers « SE te TE Te, er Ce DE ay 4, CAS VAC INT PERRIN EI pn ptr on ne mot opener, «i ! Is t ENG WP. _ 39/21 a % eh * L ORE tk 73 HR; PLS] x SEAN BE os oe ng. Ma EE ae CS Re 1 The As 5 Eg AC CERCLA IIs" wn LIE CENT ny REBHIHAY oP OOTE SIN SO EINEM - _ ; AS INEDAY i OE EIGEN oro lf.5 > i UTI EO DIO Int GS, EL DOS Ie Orr on x IP EEO PDT SILENT, bt 3" ; 9:4 &* . 4 & To OED TH,” OCEAN bores! CSE CR TIRE TIO ES ot WI Ein $i We SOA II dT HUI 6 CIP LI A RO ESE INEIEd Es a En ig” A PR AETOA nh 2 LIE HY $59 XS 74 ION > ey. T7 ory oo Bt 3 Me Wt; 62 % v, op MONEY A342) 5 EL Et Laps he 7 IG, 2 Foe Eee ” Or A Che + bk : 8 ER os SIE RPE EA X OT RENTS 4 IRS s - - D mw "—_ "” A 2 + < 4B 6 FT -- BEES ; SESILE ESP 2 0 OTITIS EIT 2 ib Sinai Co et” EE IO EI en SALES! _ SUE NNN $f F, , . 1” = » n PII Was 4 - % v, - we Wye Wn % w IF ” CEA > on pre VIS. Sch. 0 TI TY w ; YT FO) TIES ONE DIE NA, Ca ONO CR SE br © a Vas th ph: 6, "89.3 008 I "4 EARS? Po Wo , ACN RES Was OBI et $40 00 3 RI YES B42 COSMICUM. excutiendum lapidem C. Itaque eur pro co ac de- claratum jam eſt , projc<&io fieri debear per tangen- tem;:1 lapides B. C. rotis ſuis ſeparandi,, motum proje&ionis ex punAis B. C. deberent incipere, - tunc impertu ab veriigine concepto extruderentur per:tangentes BF, CD. Ergo per tangentes BF. CD. duo lapides zquali” impetu decarrendum haberent, ibidemque' decurrerent ,- nift-alia vi quadam 'in de- vium-agerentur. Numquid,Sagrede, res ita habet ? -*$SAGR. Ita mihi comparatum effe viderur. | $ ALV. Sed qualifnam ca vis tibi videtur, qua lapides a-motu per tangentes, per quas cos vertiginis impetus vere propellit, in devium agat 9 SAGR. Eſt vel propria gravitas , vel gluten quoddam, quod ipſos rotis incumbentes aut affixox $ &LV. Sedad mobile devianduma motu na- tura infito , nonne major minorvevis , pro diverſa dceviationis quantitate requiritur ? oo S AG R. OQmnino, Jam enim ſapry concluſum eft,quod in-impellendo mobili,tanto majorem opor= reat eſſe victutem moventem , quanto majort velo- citate motus eft conhciendus. 0 S A'LV. Jam conlidera , quod ad minoris rotz lapidem devianduma motu projc&ionis , quem per rangentem BF, perageret, affixumquerotz retinen- dum:, necefſarium fir , 'ut propria” gravitas cum retrahat per omnem longirudinem ſecantis FG. ſeu zr perpendicularem daftam ex punto G. ſuper Fincam BF . chm tamen in rota majore retraftio non fit major ſecante' DE. five perpendiculari du+' &i ex punQo E: ſuper tangentem DC. quz perpen< diculacis multd minor eft quam FG, ſemperque dc» creſcit prout rRa fic major.Cumq; hz retraiones X 3 fierl 301 SYSTEMA fieri debeant zquelibus temporibus, hoc eft, dum duoarcus zquales, FG. CE. tranſeuntur; retra&io lapidis, B. (cilicert per lincam. FG. velocior crit rc- tratione DE, & proinde mnlto major vis _ tur , ut lapis B, minori ſue rotz tencatur affixus , vam lapis C, rotz majori. . Qued: idem eſt ac (i dicamus, exiguam talem rem impedituram ofle cx- truſzonem in rota majore , que in minore-cam non fit probibitura. Manifeftum igitur cf, quanto rota fit major., -tanto magis- projeRtionis cauſarn im- CY . % difſcrtationis tux minutiw omnia cxſccutz, fat bre- vi diſcurſu videor avimo}.meo fatisfafturus. Cum enia ab zquali velocitate duarum rotarum , am- Lpidibus imprimatur zqualis impetus per | eangentes gpparet, quod magna circumterentia exi- gui (cparatione ſua I.tangente 4 quodammodo fub- | venlat,, & ſuave quoddam frenum injiciat , appeti- tai, ut itagdicam, lapidis, :ncis\ circumfecentia (e- parari concupiſcat : ita ut quodcunque tenue re- tinaculum ſeu propriz inclinationis , ſeu glutinis alicujus, ſufficiat ad lapidem circumfcrentiz con- jungum retinendum. Quod-.iplum poftea invali- dum ct ad bacpraliunduea je mwinori rota,quz-pa- rum proſequendo dire&ionem tangentis, nimis avi- _ delapidem fabi junftum retinerelaborat :- cumque frenum & gluten non\it validius co, quod. alterum lapidem rotz majori unitum tenebat.; abrupeis ha- benis per tangentem decurric, Hinc non folam affe- quor , omnes cos erraſſe., quiſunt opinati , creſce- re cauſam projeRionis, propt yelacitas vertiginis accreſcit : vertm etiam prztcrea conlidero , cum \projeitio minuatur augeſcente ratarum incremento, ſic $AGR.- Ea. his quz gunc periglo ; beneficio & wo” VL 3 4 : 53 ; ? o f b: 'S Y F 3. oo oeleeS tietE- anos” AMC + aa a a fd wma. Wo SR, RAGE IAEIER maj = , @ Oe a RE 0 "= Le) oaks 3 4 © TY OT 7 ne” NAOED COIN 4 ” F1 p v COSMICUM. ficur in rotis ipſis njhilomings cadem retineatur velocitas; an forte verum efſe poſit, ad preſtandam ut magna rota tantundem cum parva extrudat, opus efſe , ut tamundem cjus velocirati , quantum diamerro adjiciatur, id quod fieret, ft integre con- vcrfiones carum temporibus zqualibus finiremur, Et hoc modo queat exiſtimari, terre vertginem non magis extrudere poſſe lapides, quam alia quz- cunque parva rata, Inte adeo circumaQta, 'ut 24, horis ſeme] ranitiim converteretur. SAL V. Non placet jam vlterius inquirere : ſufficiat , abonde faris nifi fallor , argument! , primo adſpeAn graviſſimi viti , & I maximis viris pro cali habiti, levitatem oftendifſe. Sat bene & tempns , & opcram impendifſe mihi videbor , & Simplicio quoque fidem nonmllam fecero , non de mobilita- te terrz , ſed profe&to corum qui hanc credunt, opinionem) adco ridiculam & ſtuſtam haud efſe, vt A promiſcuo grege trivialinm philoſophoram habe- eur. | | - STMP, Haftenus adduftz ſolutiones inftantia- rom contra diurnam illam terrz revolutionem , de- | furnptarnm 2 gravibus cadentibus de ſummitate turris , & I projc&is aut farfom ad perpendicu- lum , aut fecundury quamcunque inclinationem ad latera , verſus Oriemtem, Occidentem , Meridicm aut Septentrionem &c. ex parte miſi detraxerune inveteratam incredalicatem de hac- opinione cor- - Interim aliz multo difficiliores obje&io- 4lie 1bje- 303 nes arimo ſefe nonc ingerunt , & quibus ego qui- #rones 78+ dem me nunquam extricavero : forte non vobis nfm A 4 pro» - tpſis adeo folutau faciles , opinor , crunt : quir'& — fiertporeſt, ut nunquam aures veſtras ſubjcrint. Sunt ye, gu co. enim moſtes ſatis ac recentes. Oppoſitiones illz pernicum, Fe 3 6 5 ck & Ay ” OI IN OE af MIS IH GS; BEE ps) . R , " OE - 4 6 us 4 vr hold wn Gl CE 6 LS PI a © x IC Ines ES ee nn 3 AE bs > fe AE on doe net ER * * CE RE! » SE 0-0y 3 «16 GE. Y " >: : = : - F ; b $04 STSTEMA. . _ proficiſcuntur 3. duobus Antoribus ,- qui ex pro- Fello ſcribune in Copernicur. Priorcs leguntur quo- dam in libello conclufionum naturalium : reliquz magni cujuſdam Philoſophi ſimulque Mathematici, ſunt inſertz eratatui , pro Ariftotcle ,-proque cjus | circa Czli inalterabilitatem opinione fcripto : in Riellas novas, utillam anni 1572. in Caſliopea , & iſtar anni 1604. in Sagittario,non modd ſphzras Planctarum non cxcelfifſe : verum ctiam abſolote fub concavo Lunz, in cl:mentari (phzra bzfifſe : id- que demonfiratadverſus Tychonem , K:-pplerum , ' Hlioſquemultos obſcrvatorcs Aſtronomos,quos ſuis ipſorum armis, nimirum/ ex do&rina paralla&ica conficit & expugnat. Ego , nifi nolicis, utriuſque ationes producam , utpote mihi. non ſemel attcate pelleFtag. _ Veſtrum ct , carum examinare pondus , de iifdemque judicium ferre. S A LV. Cum przcipue nobis fit propolitum , In medium adferre, & judicii trutina ponderarc , _ .quicquid uſpiam..ad duo. Syſtemata , Prolemai- cum & Capernicanum , aut afferenda , aut impu- ” Fox E quam dc hac materia (criptum preterire., _..,SIMP, \nitium ergo faciam ab inſtantiis con- a | tencis-in libcllo '\conclafionum , & ad alias dcin- P rima 0þ - - bod ©»: _ poſetio novi. 6, progrediar, .. Primbim igitur autor acumine @utoris [1- oirifico ſupputar 2 quot milliaria per horam belli cone FMficiat puntum ſuperficiei/ terrenz ſub Z&qui- &:Gonum, ali pofitum : quot item , alia pun&a , ſub aliis parallclis. Neque .contentus , hos motus in temporibus horariis inveftigare:, ad fingula quo- que minuta -horz progredicur,.: nec in his. ac- quieſcit ; quin;enititur ad uſque ſcrupula ſecun- da. vo probat , non modd comeias , verum ctiam . | þ " _ y "0 - ” SIC OOO I ORE bn I 2. A on da IF he RIO (>: 454 1. Vas rf - EO 16 £ _ : »w re wi "oY quis m 2 _ "I gnanda fuitadduftum 3. non eft confilium , quid- i os ON : _ COSMICUM. ſicurus-in -concavo Lunaris Orbis, & quidem, ad fubtrahendum adverſario ſubtcrfugium- omne, _ prezſuppolito Orbe tanto , quantum facit ipſe Copernicus, Ac inpeniofifiima hac exquifitifiima- & concavo ne ſ{upputatione fats demonftrat, qtiod grave £-ne »/que q PF | » q 6 ad centrum terre, ſe- ; : , I cundum liter omnia gravia tendant. Quod &1 jam aut ab gpinionem abſoluta potentia Divina , vel alizuo ab Angelo, novi conclus miraculose tranflatus-iſthnc fuifſet ingens globus ſonum au- bombardicus, & in pun&o noftro verticali po+ *#: ifthinc decidens, -plusquam ſex dies conſumeret, donec ad centrum terrz perveniret , quo natura- {itus ,, indegque ſuz libertati relitus avolaret, equidem & jpyus , & mco fimul judicio res maxime iacredibilis eft , globum illum dcſcendendo ſemper in linca noftra verticali manſurum, ita ut continue * una Cum terra,circa centrum ejas, tot per dies ro» tari pergeret, deſcriberetque ſub Abuinotiali linc- am ſpiralem /io.plano iphus circuli maximi; & ſub aliis parallclis lineas ſpirales circa Conos ; ſob Polis dcnique per fimplicem lincam re&am- decideret. Stabilit poſtea conſirmarque magnum hoc parado- x0n, interrogando produftis multis difficultatibus, quas removere Copernici jſefatoribus eſt impolli- bile. Sunt autcm, fi re&t memini, hex. S A LV. Uterc, quaſo.Simplici, remiſſiore gra- du , nec me tot una novitatibus involve, qui pa- rum valco memoria, & proinde necefſc habeo pro- gredi lentius. Er quia recordor,pridem inſticuifſe me ſapputare, quanto tempore hujuſmodi grave, , de Lunz concavo decidens,ad ccntrii terre pervenirer, ac meminifſe mihi videor, non adeo langum _ nifde da.” Tanim? illevero pro przterea rationem fubducirt apertiſſimam, quot milliaria fic in eo Bombarde tempore _confe&urus globus bombardicus , con- £/9%s pluſquam ſex dies conſumeret caſu ſro F 305 . - & m aol > þ 02 ants n Sona oh "NY We n CN I CE EB 228 bet 5 RE abt 3 DOORS 2" _ En £8 ann; 45 » me du- bicare, bonane fide Simplicius modum retulcrie,quo uſus autor ſfuus invenerit bombardz globum lapſyu fo concavo Lunz uſque ad cemrum terrz , plus ſex diebus cfſe conſumpturum. Nam f globi velo- | citatem indeſcenſu, zqualem velocirati concavi ſup» poſuifſer, ut cum ſuppanere Simplicius aie, cognitio- ne vel primorum ac ftmpliciſimorum elementorum Geomectrie. ſe plant deftiturum oftenderer, imo mi- ror , Simplicium ipſum, ſppoftionem quam aic admi d, immenſam abſurdicatcm , quz later in cz, non animadvertere. CMS 03 Ob SIMP. Fiert ſane queat, ut erraverim in illa refcrenda : fed certe fallaciam in <> nullam video. _* $A LF. Forte, quz retulifti, malt (um-affecu- cutus. - Nonne dicis, autorem illum faccre veloci- tatem motiis globi decidentis quam obtineret, { in concavo Lunz cumvalyerctur : & bicquidem- velocitate deferri cundem ad centrum {ex diebus? | SIMP. it mihi feripfific videtur. S ALV. Et nonne vides adeo zqualem- velocitari, fieus-unJ cir- * 307 Immenſus dum erro- erfor in are rem? Profe&a tu difſimulas. Non potes enim ig- grments norarc, ſcmidiametrum. circuli mints quam ſex» /anpro 4 tam circumſerentiz parecm implere ; & quod fe- © 77; quitur ternpus illud , quo mobile ſemidiamerrum ,,,.,u, cmetitur, minus effec ſcxti parte temporis, quo idem Zune. | mobile STSTEMA nifſe tempus; opportund dixeris nobis, qua regula uſus autor iſle rationem {ubduxerit. SIMP. Fecit id probando fuurn infticutum 4 fortiori,, fic ut in gratiam adverſz- partis ex abun- danti ſapponeret, quod velocitas cadentis per linc- am verticalem, verſus cencrum terrz./ {it 2qualis ve- locicati morfis ejus circularts, faAi in cieculo maxi- mo concavi, ſub Orbe Lunari. Qua ex zquatione provenirent uni hors emetienda milliaria Germa- _ nica x2600, Hanc rem etti vere impoffibilem, cau- telz tamen ſuperflue gratis, & vt akeri parti largi- atur omnia, ſupponit or veram, & concludit, tem- pus casli8 omnino pluſquam ſex dierum efle fu- rarum, SAL V. Heccine methodus ipfius ft? & hac demonftratione probat, pluſquam ſex dierum ſpa- tio caſum illum abſolvendum ?- + S AGR. Videturille mihi nimiumy ee modefie gellifſe. "Cum enim cjus in arbitrio pofiturn effer, ut cjuſmodi cadenti quamlibebar velocitatem attri- þueret, & per cc nequens, vel: ſemeſtre, imo fexcn- rio dum defgnaret ille ſex tantummodo dic- bus cont Sed queſo te, Salviate, puſtum prone reve refice, comimemorando, qua ratione Coppnratio, quam aliquando te prexdicas S infliculſe, proceffecit. 'Habeo namque perſuaſum , nifi quzti- tum illud operationem ingeniolam requirct , nun- ON cd te ently: 35 ng applicaturum uno «_A4 as COSMICU M. 207 uno quod ſcindit Anatomicus, Janias aliquis, vel alia mille trufta proſecat. Ambigo verd,num veftro ſatis» facurus defiderio,Janii furpra perſona, an Anatomi- cigdebeam in ſcenam prodire. Utut fir,exemplo illius autoris a Simplicio laudati fa&tus animofior,modum lum, quem obſcrvabam, fi meminero,} vobis expo= nere_non vercbor. - Ante vero quam operi manum admoveam, non poſſum non moverc, vald> me du- bicare, bonane fide Simplicius modum retulerie,quo uſus autor ſuus invenerit bombardz globum lapfu ſoa concavo Lunz uſque ad cemrum terrz , plus dicbus cfſe conſfumpturum. Nam | globi velo- _ citatem indeſcenſu, zqualcm velocirati concavi ſup- poſuifer, ut cum ſuppanere Simplicius air, cognitive ne vd primorum ac fimpliciſſimorum elementorum Geomectrie. ſe plant deftitutum oftend-rer, imo mi- ror , Simplicium ipſum, ſappofitionem quam ait admittendo, immenſain abſurdicatem , quz later in cz, non animadvertere. Tt S IMP. Fieri fanc queat, ut erraverim in illa referenda :. ſed certe fallaciam in'e> rullam video. 'S A LF. Fortc, que retulifti, male (um-affecu- cutus..: Nonne dicis, autorem illum facere veloci- - tatem matits globi decidentis zqualem- velocitari, quam obtineret, & in concavo Luaz pofitus und cir- | cumvoalverctur. 2 8& bic quidem- velocitate deferri cundcem ad'centrum ſex dicbus?. Þ + 'S$TIMP. lt mihi Eriphilic videtur. Immenſus S ALV. Et nonne vides adco pudendum erro-> error in ar« rem? Profefa tu difimulas. Non potes enim ig- gxments norare, ſcmidiametrum circuli minis quam ſex /ampto b tam_circumferentiz partem implere ; & quod fe- ©. 1,” quitur- tornpus illud, quo mobile ſemidiamerrum ,,,.,,, cmetitur, minus effec ſcxri parte temporis, quo idem Zune. | mobile a " 2 F - ——; TP bole, as RIOTS ES.4 0 2 ooo bs Ms pa, ges 2 » STSTEMA mobile /pari motum velocitate, circumferentiam emetirctur : : &ſproinde globum cadem, qua in con- cavo ſublunari'movebatur; velocitate}deſcendentem, _cieidsquatuor-horis perventurum effe-ad centrum, polico;;quad in concavo Lunz revolutionem unam 24.horis abſolrat : id quod ſupponere neceflc haber, 6 ſemper cidem-verticali vclit tuhzrere. + $I MP: Exa&t nunc-errorem inteligo; quem ramen: ci przter mcricum impingere nolim'* credo potifis 3 me in ipfius argumento refcrendo fuille pec- gatum.. Ne aliorum : etiam' crrorum -' arcefſamus immerentem, optarim ad manunn' fit liber ejus, gca- tum habiturus, fi. quis ipſum! iverit allatum. -- 8 AG RK; Non deerit minifter ,”-qui 'ocyus eat : idque hat abſque perditiobetemporis , interea Sal- viato ſupputationem -ſuan nbbis gratificante. : $I MP; Eatigitur +: invenict illum apertum in meoſcamno uni cum altero illo , qui & ipſe contra - Copernicum argamentatur.. $ 4G R. Curabimurillumetiam adferri , quo tutips agamils,. Intcrea temporis rationem ſabdu- cet Jalviaths, 'Ablegavi miniftrum. ns dS Computatio | S'4 LF, Ame 'omnia-: tha confiderandum eſt, hs 1/7) opts FO arr ray Sow unifor- quod conſu= mery2 icdiutprimum itla-quicters deferunt, conti- mit lapſ45 mud yelocitacis incrementa-; ſfumunt.:.Quem effe- Edicia 4M omnesalii cognoverunt obſervarincque, prz- concave (xr illum recentern-quem - diximus- aatorem : quia Lune uſque nulla faQta mentione. accelerationis,' motum facit ad centrum £quabilem. --Vertim hc {generalis cognitio nulli ferte. - ului cſi, niſi una ſciatur,. ſecundum quam propor- tionerr illud . yelocitatis incrememwum-fiat. Quz ; pans conclulio ad hzc uſque noftra: tempora fuit his, ac primnm in- Vena venta demonſtrataq; ab Acadcmico, communi no- tro amico/, qui in quibuſdam ſuis fcriptis nondum juris publici fa&is, ſed mihi aliiſque amicis bene- yolentiz canfa often(1s, demonſtrat', accelerationem motus reg gravium fheri | ſecundum numeros impa- Acceleratis cs ab unitate, hoc eſt, {ignatis quibuſcungz. & quane is natu- tiſcrinque placuerit temporibus zqualibus , {5 in pri= Yall gra- mo! temporc mobile . quictem relinquens tradfierit wn ſ pa tale fpatium, exempli cauſa- unius ulne, in ſecundo meres ime tranfibit tres ulnas, in tertio quinque, in perer, inci- quarto ſeptem, & ita conſequenter,, ſecundum nu- P!*ndo ab meros impares ſuccedentes , quod in univerſum << idem'eſt-ac (j dicamus, quod- ſpatia tranſmifſa 3 mo- bili quierem eclinquante, habcant- inter. (eſe propor- tionem- .duplicatam Wlivs, quam habenc tcmpora, uibus iſta (patia dimenii fumus : vel-(i mavis, quod patia tranſmifſa, fint inter ſe, ficuti quadrata tem- S?4t'a | rum. EE, a FE; tranſmiſſe 4 eraui cas \'S A GR. Res auditu mira ! &; hujus ais des genre, fans monſtrationem, haberi Mathematicam ? :. | . ft quadrated S A LV. Puriſſime Mithematicam, non hujus femporum. mod, ſed & plurium aliarum pulcherrimarumn paſ- ffonum, ad mortus naturzles.,. iplaque projcata per- Integra i tinentium ,quz Omnes -anventZz ſunt atq; demon- demi fs 4 ſtratx ab amico noſtre;; Eafdem &: vidi ego, & enia come omnes ingenti cum voluptate , necadmiratione mi- motum le- nori perdidici , —_ —_— clſc novam calem. ex integro cognitionem de tali materia, qua de plauſtra voluminum extant :: nec tamen = unica ex infinitis admirandis, concluſjonibas., quz iſthic continentur, ullo hamiqum / ante noftrum amicum abſcrvata vel intclle&a 'foit. -, ST 6 | .+$4GRK. Ta moyiſti mihi falivam , ut omiſſio continuandi capti difcurſus noftri defiderio,tanthm aliquany * ? 4 * ” Y . - D pie x be wy SEES RT Ca AH 1, - . eg ONT” uo OO RET NETS Ads OT IARC LON fe STS'FTEMA- aliquam illarum quas innuis'demonſtrationum av. | cu dire diſcupiam.. - Iraque me vel in praſcati redde ÞÞ __ voi compotem:; vel ſalrem fac tidem , te peculiari || At mecum colloquio rem expediturum, idque przſcnte | de - Simplicio, fi forſan & ipſe copnoſcendi paſſiones & | _ © accidentia' primarii cffeAis Naturt defecerto tee . eatur. s \$EMP,' Noli dubjtare,, miki non tins hzc audita Ata fore. Quanquam, quod pertinet ad _ philoſophum nacuralem, won-cvedo mecetiarkumm ad certas quaſdam minutias particularitateſque deſcen- og generalis cognitio morus , cjuſq: _ diſtintionis in nataralein'& lemum ;/ 2quabilem & accelcratum, aliarvnq; 'fimiſium. - "Nang on facie hoc effet, non crediderim, Ariftotelem omiflurum Huilſe docere nos, you hac 1 in parte defide- raretur, 1 _ $8 ALV. Fortaſſe. Sed ne tempus perdamus i in | by .ea re de qua ſcparatim ribi diem dimidium, pro la- | © bity me rriboturunypromitio: quod ipſorn alids | _ quoque promififſe memini, "Er ut reverramur ad | - inchoatum- 'noftrum 'calculam remporis', quo | . grave decidens & concavo Lune: perveniret ad cen- | erum terex, naw arbitritu forwito ,' ſed . argumen- tofa methodo progreffuri, primd dabimus operam, - utexperimentoauliquo epi IIS red- lou p. ferreus, ad ter- cereſt. Nm centum , _-_ illos icq cubitos, 8 1 Rh, - bribing COSMICUM, cubitae, codern omnes tempore metientur. 'STM-FP. Id vero non credo ego, multo minus Ariftoteles, qui ſcribit, velocitates gravium deſccn- dentium habere inter fe candem proportionem, * quam) gravitares ipſorum. ED - - $ALV. St pro-vera, Simplici, hanc afſertionem Error Ari- | ampleteris, credas etiam oportet, cx duobus globis fottls of- | -eadeim conſtamtibus mareria, librali uno, altero cen- ants , tum librarum, codem temporis momento, ex 100. - me cubitorum alrirudine cademibus, quod major per- ver; ſecun- veniat ad terram priufquam minor unico cubito de-' dum pro- Cſcenderit. Jam vide num hoc tibi perſuadere que- Portroneme as, aut imaginari , majorem globum terram attin- £74v'tatts gere, dum minor necdnm unico brachio 3 ſummi- "pſerum eate g1rris abicrat. ""'SAGR. Propoſfitionem hanc cfſe falfam, haud- quaquam dabito : nee ramen intcrim bene :capio, qnomodo tua poſlit undiquaq; vera. cenſeri, Nihi- lominns illam credo, cum tu tam confidenter affe- veres: quod re non fafturum ſciogilt certa expert- catia, firmique demonſtratione nitereris. S A LV. Nitor atr$que, & copiam cjus tibi fa« ciam, cum hanc d: moru mareriam ſeparatim tra- Rabimus, Interim ut pracidatue occahio , colloquii filum amplius interrumpendi, ponamus , calculo noſtro ſubjicieadum globum ferreum centum libra- rum , qui, quod expericntia Crpe repetita docuit, centum cubtcorum altirudinem, quinty ſecvadia ho- rx minutis emctitur, Cuimque, ut jam indicavi, ſpatia 2 cadente tranfmiffa creſcant in dupficata pro- portione, hoceft , ſecundum quadrata temporum, tempus antem unius minuti primi duodecuplum ht ad tempus quinq; ſecundorum ; fi jam multiplice- mus centum cubiros per quadratum radicis 12. hoc eft, 1 : on) 225 ee * A : - py Pa I ger} SF #- "4s C . . * 8 To 4 PRI 2”) ra 28 : - f 4, TR 2 "Poe -*&5 8G _— _—_— 2 SETTLE 2, FA 5< uf Z 0 v Wy 20% {3319 EE A Era... 4 gs SE We wal ou. CAE 29 RR. ES 23087 0 fro ok -. CANT SINN ATS - GLO 5 , q <- ab, \ g U > 3} mIOKE = BY W” 5. ad 50 ; $ Ws + X 8 | Mp , a 8 - as og fo 4 CELGE. bo (Ep 1 a as F We SO ALY a rao «t T 4 | OI SLIPS: RNs, "3 6 Gatlh a - ; MO CD SERIE: f ge) - WR” > " POE 2 » F PRA FRA _ 'S " "oY CULT GET nc cot SISTEMA. eſt per 144+ habebimus 34.400. qui crit numerus cy- bitorum; quos id:m mobile nno primo horz minu- to tranfibit. Et ſecundum candem regulam, cnm hora conſtet 60. minutis multiplicando 14400. nu- meram cubitorum b6no minuto tranſmifſornm , per quadfatum radicis 60. hoc eſt per 3600. provenicnr inde 51840000. qui. cft-numerus cubitorum una Þt- hork emetiendocum, quz ſunt milliaria 17 280, | Quod fi placcat explorare ſpatium qnatuor horis | emcticnd:im, multiplicabimus r7280.per 26. (quod eſt quadratum radicis 4. ) indeq; provenient milli- - aria 276480. qui numerus multo major cſt diftantia | 2 concavo Luyari uſque ad centrum terrz, quz di- | - ftantiacſ milliarium 196000, fi diſtantiam conca- | vi 56. (cmidiametris terreſtribus metiamur, nt facie # -gutor ille recens; ſemidiametrum vero.terreſtrem | 500. Milliaribus 5 quorum unamquodque fit cu- | - orum 3000- cujuſmodi ſnnt Italica noſtra mil- |: arta, k- ? JE | Vides ergo, Simplici, ſpatium illud 3 concayo Lu- nz uſq; ad centrum terrz , quod Logifta tuns non ni plaſquam ſex dierum irinere permeari pofle fta- euit, fx porius expericntiz ſnbfidio quam per digitos I ma minns horis quatuor tranfiri: 8: quidem cxafta compuratione tranſirur horis 3 mi- nutis primis 22, & 4. ſ{ecundis. NT _- SAGR. Quzſotc, mi Nomine, noli me hoc ex- ao calculo detraudare , rem namq; pulcherrimam SALV. Talis ct profe&d. Cum igitur, ut dixi, per _accuratum experimentum. obſervaveri- #4 cjuſmodi mobilc | tranſmittrre .cadendo cen- tam cubitorum altitudinem: quinque ſecundis hors palis 3 Ita ratiociocinabimur ; fi 300. cubiti | | | tra jici- ly, þ., way me a A ws A a = Br © wy pw ay wy my Wy vg T EB COSMICUM, erajiciuntur 5. ſecundis : ergo cubiti 588000000. (tot enim cubitos confticuunt 56, diametri terre- tres) quot ſecundis tranſmictentur? Regula talem hic operationem d:fiderat, ut multiplicerur tertius numerus per quadratum ſecundi : unde provent- unt 1.47 00000000. qui numerus dividendus eſt per primum, hoc cſt, per 100. & radix quadrata quo- tientis, quz cſt 1 21 24. cſt ipſe ille numerous qui que» rebatur, nimirum 12124. Minuta ſecunda horz,quz | ſunthorz 3, minuta prima 22. & 4. ſccunda. SAGK. Vidi operationem, - cujus rationem ramen prorſus non intclligo , nec ſciſcitandi nunc tcmpus effe puto. $ALV. I1mo.nec rogatus cam indicabo tibi : ſat facilis enim eft, | > Notemus tres illos numeros, ut A, primum;-B. ſecundum, C. tertium defignet. A.C. ſant numeri ſpatiorum , B. eſt numerus rempo- ris : quzritur quarcus , & ipſe temporis Ert quia novimus , quod, quam proportioncm hiaber ſpa- tium A. ad fpatium C. A, B. C: ralem etiam habere de- beat quadratum tem- $00." m_ poris B.ad quadratum — queſiti temporis ; ita» 1 | 14740000000, que per regulam aure- - 35956 am multiplicabitur nu- ____** 10 merus C. per-quadra- 241 ; tum numeri B. & fatus "——— | 60|12124. dividetur per nume. 2422 | 202 rum A. Quotiens -erit ,, 4240 Fool quefiti numeri qua- | dratus, cujus radix quadrata eſt ipſe numerus quz« firus. Vides, quam hoc intclle&u facile (it. Y SAGR. _ 99 4 fv q _ 6-0 > IRS? SER Eres - po : » - On 4 ma _— 9. e990 cranes — T PEP Ve” Wye 2 CL RAY PREPONNS > 14th ry Ab. wn. > ts Hr As - , _ -,"1% CL IE: a oO eee peru ny ernment nearer _ rome & YE. © MO Lab dr 27. 1 Ny pe -4 P wo ; a . , _—_ 3 Hae PLS. 4a. _ \5 mh; " MR ans ol "W > 2h Sit; * be rs 4 # ls > tet CO Bede AP 0, Bond he Tl Wk ro Ra oo IS Fa I LY , bn err IR aſe 3-1- 025 $64 a er I COONS 3 a ah. Cee #5 ET RE os) 8 8 I ee I et 0 at a hs __ os f F 4 = Pg G MX 4 - ++ © «05 . F + wats +, 064] * Me by 4 . 4 f $ end, + atoy p _ — A I Ro OE i ns ONO COATENY wt. or LBS RE £4] wy POLY : by a; Yu Fan Pas fads _ FD wa fs; oh To. 0 ELITE bas # A , . F; 314 .STSTEMA $S AGR. Talia ſunt omnia vera, cam inventa jam ſunt : aft cadem invenire, 'hoc opus, hic labor eſt. Intelligo re&ifime, tibique gratias ago, $1 quid przterea curioſum 8& ingenioſum rin hac ma- reriaztibi ſupperit, fac, quzſo, ſciam, Si namque li- bere loquendum, dicam bona cum yemia Simplicii, twise difſertationibus aliquid novi pulchriq; me ſcm- pu havrire; cum e philoſophis iptius, haud ſciam an vctifque quicquam , quod magni fit momenti, di- dicerim. * | S AL V Plurima fant de motibus iſtis localibus dicenda reſtarent : ſed ea prout conventum inter nos eft, alicui (c{ſtoni peculiari reſervabimus. Nunc dicam aliquid autorcm 2 Simplicio laudatum atti- nens, qui {bi videtur cxtitifſe liberalidimus in. par- temalteram , dum uliro concellit , illum bombar- dz globum, ſuo lapſu > concavo Lune tencre pol- le velocitatem zqualem ci velocitati qua in gyrum agitaretur, f ſupra manſifſet, converbonemque diurnam ſabiiiſet. Ego vero ipfi confirmo,globum 3 PS illum > concavo Lune ad centrum uſque cadentem, | dens ſi mo« acquiſityrum elſe gradum velocitatis multd plaſ- veretur cum Jvam doplum ad velocicatem quam motus diurnus gradu velo- Concavi Lunaris obtinet, atque hoc per veriflimas, crtaris ac- non autem arbitrarias hypothz(:s oftcendam. No- Sufi » veris ergo, quod grave cadcndo, ſemperque novam Ts velocitatem acquirendo, ſecundum proportionem an frmi Jam dictam, in quocunque loco linez ſui mottis in- motu tran- Veniatur , habeat in ſe ralem gradum velocitatis, ut, Firet ſpati--h cum vniformiter retinendo., nec amplius accc- "$444 du [ m | *. £jMs _ lerando , moveri pergerct , per tantundem tem- accelerats Pls , quantum przcedente calu conſumpſerat, motu tran. Crantiturum (it ſpatium duplum ad id, quod in linca " fierat, Pprxcedentis motiis deorſum tranfierat. Ne deſit exemplum m_macaqn992 0 COSMICUM. exemplum: ft globus ite ſuo lapſu > concavo T unxz - ad centrum conſumpft horas 3, minuta prima 22. & 4. ſecunda, aio, quod centrum attingens conſtitu= atur in co vel-citatis grady, ut, fi cum ca, fine incre- mento ulreriore, motum ſfuum continuaret unifor- miter , aliis horis 3.min, primis 22. & 1. ſecundis cranfiturus fit Jopland ſpatii , quanta ſcilicet cft in= tegra diameter Orbis Lunaris : & cum A concavo Lunz ad centrum fint milliaria 196000, quz tranſit * globus horis 3. min.primis 22. & 4.ſecundis (ftante eo,quod difum ef) globus continuando motum luum ea velocitate, quam, chm centrum attingeret, invenitur habuiffe.trarfiret aliis horis 3. min.primis 22.8% 4. ſecundis, (patium duplum prioris, hoc eft, milliaria 392000. Sed idem globus, h Lunz concae vo lizreret,quodx 232000.milliaria habet in ambitu, {:q, cum co.circumageretur motu diurno,codem illo tempore,ſcilicet horis3 min, primis 22.8 4.ſecundis, conficeret milliaria 172880. qua multo funt minus medietate milliarium 392000. Vides ergo, moturn in concavo Lunz. non effe qualem dicit autor ille recens,hoc cſt;ea velocitate,quam fit impoſſibile par= ticipari cum globo cadente, &c. S A GR, Diſcurfys tuus optime procederet, & omnino ſatisfaceret , fi modd hoc mihi demonftras tum effet, mobile confe&urum cffe duplum jJam ante confeAi ſpatium, fi per tempus priori defcenſui Xquale cadendo , motum ſuum continuaret unifor- miter cum maximo gradu velocitatis in przcedente deſcenſu acquifnz, Quam propoſitionem alio quo- que tempore ſuppoſuiſti pro vera , ſed non demons rafti, S ALF. Hzxc eft earum una , quz demon- ftravit amicus noſter : & videbis eam fuo tempore.. FF 2 Interca , . y _ ” : m" bs ? P EPO DEE EC CES ERTSNnge "OI eh rout HOI TRIES OTIS I" PE MOSES "ae. » nets > re SS 02h, EE oC on ooamants > A EINE "5. WH SIE LC NG Js; SI "or i FES 3% —t * i Pup ty 8 tg tre rg 4s — — — — _——— ro $5 Iv bd he oo NN» rs TESTER I ns 4 =: K Cr ET 5” TY M3 Bets 14 17 "_ u e 7." 7 4 ORE we he re # ; v, IS oe RG vY \ ed 44; CO NDS "te F7 RP -- 6 > OR” | 0 4 "T TE by %is kgs 2. . obs ads ic bo _ p? Pres 05S 8 SEEN of DW. T3911 We WE ET OT CO FMLA XA bo MR * OCR 0g. OO LINE TI Bia Ln aF , a, —\ y Lads wa” vF ae tc o * F , . 4 4 ; p ISI ES; : " 9 2 \ F 4 i yp" a CIS. \ q $f 465434 un a5 MOSES RR IIS OSS ITO Te WOIER , OT Fee SY £: 5g» _ = FSTSTEMA Interea quibuſdam conje&uris non quidem docebo te rem novam, ſed abducam certe 2 quadam opinio- ne contraria, tibique monftrabo, ita forſan cfſe pol- , ſe. Si pila plumbex, longo ſubtilique filo de tra- | be ſuſpendatur,ac > perpendiculo'emota,libertati po- tea relinquatur; an non obſervaſti , quod ea decli- nando + perpendiculo , in alteram partem aliquan- tulo mins quam in alceram ultro moveatur ? Motu pen* © SA GR. Obſervavi hoc optime, vidique, (ma- duloram ime ti pila ſat gravis cfſet } adeo parvum efle diſcri- gravinm, men evagationum illarum, ut nonnunquam credide- rTemot 4 1711 + pedimedris TIM, ArCuM aſcendentem zqualem effe deſcendenti, efſet perpe- & proinde dubitaverim, an tales vibrariones poſit rus, effle perpetnz: & credo ſane pofſe, fi removeri pol- ſet impedimentum aeris, qui chm penetrationi (uz refiſtat , rei pendulz motum remoratur nonnihil & impedit; quod tamen impedimentum fatis exiguum efſe, argum:nto cf ingens numeras vibrationum, quz fiunt antequam mobile omnino quieſcat. - SALV. Non effet, Sagrede mi, perpetuus ' Me motus, etiamſi prorſus amoveretar impedi- hic later. | cam: pergamas interim. Obſeryationem illam de | penduls, in hunc finem tibi propoſui,, ut intelli- 1 gas, quod imperus acquiſitus in arcu deſcenden- te, ubi motus eſt naturalis , per ſe potens fit ad eanden pilam , per tantundem ſpatii , motu vio- lento, in arcu {imili aſcendente impellendam, talis Inquan {it per ſe, remotis omnibus impedimentis cx- terns. Credo quoque, fine dubitatione intelligi,quod quemadmodum in arcu deſcendente,continye creſcit velocita OA, 0B... 1 OS gP * 04 5 END P R ; "”" X GE EE Re mos Tn TE SENT mentam aetris : nam aliud quid magis reconditum, 7 | SA GR. Eecquid eft illud;? mihi non faccurrit- SALV. Audics cum voluprate : ſed poſtea di- | OY ETA C2 cs " —_ ASIA IR. i, FRY Eb be OB od Ped, co 32D br WI an 2 RT MEET wag. CR ls. Re ts ys 4 - ” - $7 Roa ly, wr FI * ERE: , OE In # ML SRD > Wa 4245 ”_- COSMICUM. 317 vdocitas uſque ad infimnm perpendicoli punfrum; 57 Globus 4 . FerrenKs ita ctiam ab codem punto per alterum arcum perterebra | aſcendentE continue {diminuatur ad extremum uſq;},, ,;;, pun&um altifſimum , & quidem diminuatur cadem grave de- proportione, qua initio creſcebat , fic ut gradus ve- ſcendens- | locitatum in punCtis zqualiter diftantibus ab inimo Per ilud ! foramen, pun&@o, inter fc fint zquales. Cs om Atq; hinc, ( decenti moderatione diſputando ),,,,, ,,,,,.. creditu facile reddi mihi videtur,fi GlobusTerreftris hererur per percentri perforatus cfſer, quod globus bombardi rantundem cus per illnd foramen defcendens , acquiſiturus /patinm efſet ad cenmtrram uſque tantum velociratis impetum, aſcendendo, qui cum traje&o centro , per tantundem ſparii J* 7m” ſ\urſum impelleret , quantum crat antca ſpatium des J2(cende. ſcenes , ita quidem ut velocitas ultra centrum cons rat. tinue minueretur iis decrementi gradibus , qui ac» quiſitis in deſcenſu gradibus incrementi ex #quo reſpondcant. Unde crediderim, tempus quod hoc ſ{ccundo motu aſcendente conſumeretur , temporit deſcensus zquale futurum. Jam (1 motus ſucceſſt- ve ad totalem cxtin&ionem uſque minuendo fum- munn gradum velocitatis, quem habuit in centro, rem mobilem tanto tempore, per rantum ſpatii de- ducit,quantum cadem pari tempore confecerat cum incremento veloeitatis 2 totali privatione ipfius uſ- que ad fummum illum gradum; omnino rationi con- gruum videcur, fi moveretur illa ſemper cum ſum- mo gradu velocitatis, emeninuram effe per cantun- dem tmporis urrumque ſpatium illad. Nam (j men» te velocitates Iillas dividamns in gradus creſcen- res & decreſcentes, quales, ſunt, v, g. numeri iſt, quorum priores creſcunt uſque jad 10. .rcliqui ad 1. decreſcnnt ; apparebit, quod & illi qui rempus deſcensns , & iti qui rempus aſcens\its deſignant, T2 -- fimul 1 ee - (1 Pd 4 rhe er Fat, p — _ Tr ny anger oY VER pong her by Z. 4 +a#> hart; 0 ER Ear STSTEMA fimul omnes aggregati , tantundem conftituant, 1. quantum redigeretar , fi altcratra partium illa- 2. ' Fur. tota maximis gradibus conſtitifſet. Proin- 3, de totum illud fpatih tranſmiſſum cum omnibus 4. vclocitati gradibus &creſcentibus, & decreſcen- 5. debet zquale fpatio tranſmifſo I velocitatibus maximis, quz in numero ſunt medictas aggrega- ti creſentium & decreſcentium, Agnoſco , men- tem meam obſcure re ſatis explicuiffe : utinam 10. clarius pofſem ? 10. S AGR. Optime mihi videor intellexifle , 9. atque ctiam paucis verbis oftendere pofſe quod 8. incellexerim. Hoc nimirum Jdicere voluiſti, cum 7. motos incipiat I quiete, progrefſuque magis ac 6. magis incitetur xqualibus velocitatis incrementis, 5. cujuſmodi ſunt illa conſequentii numerorum,in- 4, ciptendo ab umicate, imd 2 cyphra ftarum quieris *3. . \O QO 4 _ reprezſcntante,coſdemq; &conſequenter quorquot 2. placuerit, ita difponendo, at minimus gradus fit 1. cyphra,v: maximuus v, g. 5 omnes ifti velocitatum gradus quibus mobile fuit agitatum , faciunt ſum- mam 15. Sed 6 mobile moveretur tot numero o. gradibus, quor iſti ſunt , & unuſquiſque effet #- x, qualis maximo, qui eſt 5, tunc aggregatom om- 2. nium iftarumvclocitatum efſet daplum priorum. 3. hoc eſt 30. Ergo fi mobile per tantundem tem- 4. ports, ſed zquabili velocicatc, qualis cft illa ſum- 5. mi gradus 5. moveretur, tunc tranſmitteret ſpati- um duplum cjus quod tranſ{miſcrat tempore acce- lerato, &inchoato 2 flatu quietis. | SAL V. Tu pro celerrima fubtiliffimaque tua comprehendendi facultate , me multd clarius om- nia dilucidafti,e una monuiſti de re quapiam inſnper ad jun- tibus, idipſum autem integra diameter eſt) efſe 6. | 4 rs LO DR RS oe =. K \ 5 I $Id es Bag a INS Ne RE rind 8 . art IT 0; £29 PT OO ax be Fe WES TA TITRE RENE ; _——— ACHES IO RARE marrnoge ere => oo rF Yo OS hats Ys Ss At? Cs 0 OO TS LEE as; DR GT EET , © LE nmnun apo ad nu cri ex Ko £ 5 £ FC AS K Wy wn x” a4 by V% pH E. 4.8 s On 7 =; ” 3. 'IoaF £94 AF - 2 q > COSMICUM. adjungenda. Cum cnim in accelerato motu conti. nue fiat augmentum 3 gradus illi velocicatis ſemper creſcentis aliquo determinato numero non pofſunt exprimi. Cum enim ds momento in momentum mutentur , infiniti ſemper ſunt. Proinde mentem noſtram deſcripta ſigara re&ius cxplicaverimus. Efto itaque triangulum ABC. Sumancur in latere - AC- quotlibet partes zquales , AD. DE. EF. FG. ducantur & punts D.E.F.G. linez re&z,pa- jy rallel:z baſi BC. Imagine- mur,partes fignatas in li- nea A.C. efle tempora #- qualia: pacallelas autem pun&is D.E.F.G. eduRas reprzſentare nobis gradus velocitatum acccleratarii, & #qualicer crc{centium temporibus zqualibus:de. nique puntum A.ecfle fta- tum quiet1s , ex quo mo- bile diſcedens acquitierit v.g. in tempore AD. gra- B dum velocitatis DH. in ſe- © A quenti verd tempore velocitaz ſupra gradum DH. creverit uſq; ad gradum EL, a conſequenter incre- ſcente velocitate fuccedentibus temporibus, Pro in- crementis linearum FK.GM.$8:c.Sed cum acceleratio continue fiat + momento in momentum, interciſe © parte una temporis in aliam : poſito ter- de momen- mino A. ceu minimo momento velocitatis, hoc eft, *9 in mo- - Ratu quietis , & primo quaſi inftante ſubſequentis **v- temporis AD. manifeſtum eft,qudd antc gradum ve- locitatis DH.acquiſitum rempore AD.tranſmifſi fue- | rint Acceleratio naturaliter deſcenden- non auten? rium creſcit 320 STSTEMA rint alii infiniti gradus ſubinde minores , acquiliti per infinita Ila inftantia , quz ſunt in tempore DA. reſpondentia infinitis pun&rs quz ſunt in linca DA. Ad reprzſentandam igitur infinitatem graduum v-- locitatis, qui przcedunt gradum DH. intelligerc oporrtet infinitas lincas ſubinde minores minoretq ue, quz duf&z intelligantur ex infinitis puns lince DA. parallels iph DH. quam lincarum infinita- tem denique reprzſentat ſuperficies trianguli AHD. Atque fic intelligemus, quodcunque ſpatium a mo- bili tranſmifſum co motu , qui fafto a quiete initio uniformiter acceleratur, conſummarum fuiffe, 8& u- ſum efſe infinitis gradibus velocitarh creſcentium, (c- cunditinfinitas lincas,qnz incipiedo apunRo A.diufte iotclliguntur parallclz iph linez HD. $ lineis IE. KF. LG,BC. quantum-tande-cung; continuertur motus. - Nunc abſolvamus integrum paralleJogrammum AMBC. & prolongemus uſque ad latus ejus BM. non modo parallclas in triangulo fignatas ſed etiam infinitatem illarym , quz produf&z intelliguntur ab omnibus pun&is lateris AC. & quemadmo- _ - dum BC. erat maxima infinitarum trianguli , re- przſentans. nobis maximum gradum velocitatis 3 . mobili acquifitz in motu accelcrato, totaq; ſu- perficies ipfius trianguli erat quaſi congeries ac ſum- ma rotius velocitatis, qua tale ſpatium confecir in tempore AC. ita quoq; parallelogrammum congc- rics eſt, & aggregatum totidem graduum veloci- tals , quorum tamen unuſquiſq; 2qualis eft ma- ximo BC. Qaz velocitatum congerics dupla ct jt! = 20, ig aun creſcentium in trian- guio : quomodo ipſum quoq; parallelogrammum duplam eſt ad triangulum. Proinde 6 mobile deci- dens ſecundim gradus vclociratis accelerate, qualcs | ſunt _—_ i ai SLE 7k > TE > VEE RR EE NE OE TIER $I EI le © Eee ONE "1 run " : 6 ” 4 "NA EI 41 hea GI I & __ Poo ey _COSMICUM. | 321 ſunt in triangulo ABC. certum ſratium in tempore cecto tran{mitit; rationi corgroum eſt & probabi- le, quod ſecundtim velocitates uniforms & paralle- logrammo reſpondentes idem {j moveatur , trantitu- rum fit #quabili moru codemque tempore (patium duplum ac] prius illud, quod accclcrato mortu tranſ- mittebatur. | \ SAG R. Eſt mihi per omnia ſatisfatum. Quod fi tu difcurſum hunc , probabilem vocas ; qualcs c- runt ergo neceflariz demonſtrationes ? LUrinam in rota philoſophia cemmuni vel unica tam evidens nveniri poflet ! S1MP. Inſticntia Nztural!i , non cft, ut Mathe- maticam requiramus evidentiam exquititam. S AGR. Scd hzc de motu nonne quzftio Na- toralis eſt ? & tamen cjus nec vel minimum accidcns ab Ariſtotele demonſtratum invenio. 'Sed ne collo- uium noſtrum inter-ympamus ulterius : quin tv, Salviate,noli deefſe promiſhs, & me doce, quam pu= tes eſſe canſam , przter rehſt:ntiam medii obnitentts apertionl ſux, ut res pendula denique conquieſcat. S A LV. Dic mihi : duorum & diftantiis inr- qualibus pendentium id , quod longiori flo ſufpen- ſum eit, nonne vibrationes rariores edit ? SAGR. Ita, ft nimirum #qualibus utrumque diftantiis a perpendiculo removcatur. S ALV, 1d vero nihil intereſt, plusne removea- Pendens e cur, an minus. Idem enim pendulum ſemper zquali J42ic«lo t:mpore ſuas reciprocationes - cdit , live il» fin _— longiflimz , five breviflimz : hoc eſt, ſeu longillime, , ,rjgres ſeu minus longe pendulum 3 perpendiculo removea- edit quam tur. & quamvis non omnino fint 2qualcs; tamen &© #reviore. inſenſfibiliter , experientia tcite , differunt. Erut maxime diftertent,id cauſz nolirz prodeſſer porius, | | QAM) j <. 322 | STSTEMA - Ejuſdem quam obefſet, Notemus enim perpendicolum AB. penduli vi- & ex puno A, de funiculo AC. ſuſpendatur pon- bratrones, dus C. & rurſus a- Swe, liud , fed in cadem li- CT Fixnt ea- Na, Altius aliquan- | Tos dem fre- 100 quod tit E. Funi- quentia., culus AC, dimovea=- tur & perpendiculo, | dceindegque pondera C. E. libertati ſuz permiſſa movebuntur per arcus CBD.EGF. & pondas E. quippe pendens 3 minori di- ftantia, atque etiam ( uti dixifti ) mints , remotum 2 perpen- diculo, & citius re- Ccurrere , & vibratio- nes frequentiores fa- cere cupit,quam pon- dus. C. impedictur ut non totics ad terminum D. tranſcurrere poſlit , quories id faceret , fi libere penderet : atqueita pondere E, cominuum impe- | dimentum adtercnte , tandem ad quietem reduce- Caxſa 94® tur. fam idem tuniculus (ſublatis inde ponderibus pendulum ED 2 atis inde ponderibus) impedir, compoſitum quid eſt > multis pendulis gravibus , idque quiet? hoc eſt » Unaquzque pars 5 «*, of s FS Fes 2 155 df L K.”7 4 Fo * A. £ . PIT IT cd ww > 5 1) ONE 3 INF WEIL ies 55 NES be I es ENTS) GG Sg? OO TORT DO CER ET AIG _—__ ay arc Omen ; . A ED ITN OF Com rip a2 mnt manapo thc 55 OY _. FITS $70” WORE ANGIE." I Set EPR I , "$00 COSMICUM. : 323 in arcum finuatus, Quod fi loco funiculi , catenam F«nicalus ſymamus, idipſum haud paullo manifzfits conf;'i- on —_— ciemus , maxime fi pondus C. 2 perpengiculo 4B. |, #00 removearur aliquanto longius. Cum cnim catena nexum, eo compoſita fit & maltis particulis ſolutilibus, quarum vibrante unaqu+que fat gravis eſt ; apparebit , arcus AEC,. ?norgueruy AFD, effec norabiliter incurvates. Hac ergo de cau= : - wes fa , quia partes catenz, quo ma8ls vicinz ſunt pun-,,q, &o A, tanto frequentiores vibrationes ſuas edete renditur. moliuntur , fir, ut non permittantur inferiores, qu0- ties naturi ſol:rent, prztercurrere ac recurrere .La- de continue detrahendo de vibrationibus pordzris E. id denique conquieſcere faciunt, quantumvis im- pedimentum aeris nullum cxittcret. SAGK. 1n ipfo temporis articulo ſunt allati libri. Accipe Simplici , & inveſtiga locum de qua - dubitatur, | SIM P. FEcce tibi eum bic, ubi incipit4rgu- mentart contra motum diurnum terrz , cum prius annuum refutaſſer. Motus terre annuus aſſerere Co« pernicanos Ccogit couverfionem ejuſdem quotidianam 2: alias idem terre hemiſpherium continenter ad Solem efſet converſum , obumbrato ſemper averſo, Atque ita medietas terrz nunquam effet viſura Solem. SALV. Apparct cx iſto primo ſtatim inprefſu, hominem illum Copernici pofitionem animo non rekXe concepifſe. Si enim obſervaſſer, ab ipſo Glo» bi terreſtris axem perpetuo 6bi ipht parallclum con- ftitui ; non dixifſet a medictate terrz nunquam vi- ſum iri Solem : ſed: annum unico die naturali fuifſe conſtiturum , ar-.ſcilicet per omn:m terram ſcnos menſes dies, totidemque nox occuparet, ut- jam ſub Polo habitantibus accidic. Sed hoc iph condonemus, & ad cetera veniamas. : SIMP. A CRY: boli ho OY PRE ON I "M,, 7... NSCB GS 4th as A Re At eh STSTEMA SIMP. Sequitur. Hazc autem gyrationem Ter- re impoſſibilem eſſe , ſic demonitramus. Quz ſubj.un- guntur , declaratio ſunt fequentis figure , pinguntur multa gravia deſcendentia, & levia aſcen- dentia, aeremque permeantes aves, &c. EL SAGR. Oftende,quzſo.Vah quam pulchre figure, quz aves, quz pile , & quz bellz res aliz ſunt iſtz ? SIMP. If» pilz ſunt & concavo Lunz del SAGR. Hocveroquideſt re ? SIM P: Cochlea eſt,ex co genere quod hic Ve» netiis byovoli vocant, Nam & hzc e concavo Lunz demigravit. SHER. S x peſci are q qua de- aple. | ic fic. Hoc ipſum ſcilicet eſt, quod Lunz tanta vis & efficacia in hoſce piſces oſtreaceos, aos * armatos appellare folemus, attribuitur. SIMP. Hic deinde ille cft quo de dixi calculus itineris in uno die naturali , 'una hora, uno minuto primo , & uno {ecundo , quod conficerct punftum terrz ſabje&um XquinoRiali, atque ctiam paral- Iclo 48. graduum, Inde ſequitur ille locus, quem dubitavi re&tene memoraverim. Ergo legamus il- lam. Hys poſitis , neceſſe ejt , terra circulariter mota omnia ex aere eidem, &c. Duod ſi baſce pilas equales ponamus pondere, magnitudine, gravitate , &* in con- cavo Sphere Lunaris poſitas libero deſcenſu; permit- tamws , fi motum deorſum equemus Celeritate motut Circam (quod tamen ſecus eſt , cum Pila A, &c,) ela- bentur minimiam (ut multum cedamus adverſariis) dies ſex : quo tempore ſexies Circa terram, @c, SA LV. Tu vero nimis bona fide retulifti ho- minis illius inftantiam. Hinc ergo , Simplici , diſces, quam oporteat effec circumſpeRos , qui volunt aliis ea perſuadere , quz nec ipſunet forte credunt. Nam non poſſe fieri videtur , quin animadyerterit | autor U COSMICUMQS. autor ille, talem a ſe fingi circulum , cujus diameter (hc apud Mathematicos minus quam tertiam cir- cumferentiz partem conftituit) pluſquam duodecu- plo fit major circumferentia. Qui error multo plus quam 36. efſe ponit id, quod uno minus ft. S AGR. Forſan iſtz Mathematicz proportio- nes, quz verz ſunt in abſtraQo , poſtea in concreto applicarz circulis phyficis & c|cmentaribus non exa- muſſim ita reſpondent. Quamquam Doliarios exifti mo, de fundo dolii femidiametrum inveltigaturos , hac uti regula in abftrafto Mathemiaticorum, utut ejuſmodi fundum res fit ſatis matcrialis & concreta. Fxcuſct ergo Simplicins autorem illum, ac dicat, an Phyſica tantopere differre poſſe videatur 3 Mathe- matica. | SIMP. Effugium hoc , ob nimiam diſcrepan- tam , nod videtur habcre pofſe locum : nec (cio, quid hic dicam aliud, niti quod quandogre bonus dormitet Homerus. Sed poſito, Sagredi calculum efſe veriorem, nec tempus delcenſus globi tres horas ex- ccedere nihilo tamen minus res mira videtur , glo- bam tatito concavi Lunaris intervallo delapſum, ha- bere naturalem inſtinftum ut. ſemper ſe ſupra idem terre punfum teneat , cul in exordio deſcen'11s im- minebat, ac non potius intervallo Ilongiſſimo 5 tergo relinquatur. _ SALV. EffeQus hic ſeo mirabilis fir , ſeu non mirabilis, certe naturalis eſt & ordinarius , prout ſunt res przcedentes, Narn {i globus / per hypothe- fin autoris) dum in concavo Lunz morabatur , ob- tinuit motum circularem 24. horarum, unz cum terra ceteriſque ſnb concavo illo comprehenſis'; ca- _ dem Ila virtus,quz ipſum convalvebat ante deſcch- ſum , perget ctiam in ipſo deſcenſu convoluere, Ac Z __ rantuMm TSTEMA tantum abeſt , ut globus terrz motum non proſe- cutus , A tergo relinquatur , ut potivs'illum ipſum terrz motum antevertere debeat , eo quod appro- pinquando terre, convolutio illa continue hat per circulos minores unde cum eadem quz in concavo Lune velocitas in globo cadente maneat, debebat,ut dixi, terrz vertiginem anticipare. Sed fi globus in concavo circulatione caruirt, non eft necefle,ut in de- ſcenſa perpendicularicer iſti pun&o terre ſemper Immineat , quod in principio defcensis {abi ſubje- am habzbaz. Neque Copernicus , aut quiſquam afſeclarum v1 % , bo ky STSTEMA aſſiſtentem, aut informantem : ficut etiam infinitis aliis motibus pro cauſa tribuimus Naturam, 328 SIM P. Avtor ille mult minus co, ad quod tu. reſponſum negaſti, petere mihi videtur. Non enim ex te quzrebat, quodnam in fpecie ac nominatim {ir illud principium , quod movet gravia 8 levia in gy- rum : ſed quodcanque tandem illud tit hoc ſoltm quzrit , anintrinſecum illud , an vero extrinfecum exiſtimes, Nam etl}, v. g. neſciam, quod rei lit gra- vitas, per quam terra deſcendit : {cio tamen , quod lud fit vrincipium internum : quia fi non impedia- tur, ultro movet. E contra (cio , quod principium terram movens ſurſum ,* fit externum : eth neſciam, quid rei fit virtus impreſfa ci a projicicnte. SALF. Quot ad quzſtiones divertendum eſ- ſet, fi vellemus expedire dithcultates omnes , qua- rum aliz cx aliis per conſequentiam deducuntur ? . Virtw,pro- Tu vocas cxternum principium, atque etiam voca- ea gra bis przternaturalc & violentum, id quod projeftam SE wah grave ſurſum impellit: fed idem fortafſe non minus 6 internum eft ac naturalc , quamid, quod deorſum ' minus of: Movet. Vocari forte poteſt cxternum & violentem, naturels Quamdit mobile c2m projiciente conjunRum eſt : ac gravi- fin ſeparetur , quz res externa remanet, quz motrix tas, decor» fit ſagittx , -quz tormentarii globi ? Omnino nece(- nn farid dicendum cft , illam. virtutem , quz talia de- * .. ducitinſublime, non minus internam efle ec ver quam deorſum moventur, ac meo quidem judicio, motus gravium qui ſurſum cx imperu concipitur , Zque naturalis cſt,ac motus deorſum, gravitate de- pendens. e471 | ” SIMP, Id vero nunquam ego conceſſero, Hoc enim haber principium internum, naturale,& perpe- tau : illud autem, cxtcrnum, violentum,& fnitum. | SAGK, LOIS © Tx” OE Bn es * 4 it -y 34 COSMICUM. '$ 4G R. Si mihi ſubducis affenſfum tuum,quod principia mots gravium deorfam f{urſumque pari- ter interna fint & naturalia ; quid faceres, fi diccrem tibi , arromque numero idem effec poſſe? S1MP. Hacderetu judicato. 329 SALV. mo teipſum judicem conftituo. Dic Principia ergo mihi, credisnc, poflc in coder corpore natura- Ii confiftere principta interna,que fint inter {cle con- racy 7 2 contraria non poſſunt - ineſſe Nati « raliter el. S'I MP. Credo, hoc abſolute negandury. os dem ſub- "SALV. Terrz, plumbi , auri, & in ſumma je&. graviſſimaram quarumque matcriarum quamnam tit putas cfſe naturalem intrinſecam inclinationem, hoe ct, quem ad mornm illa patas ab interno ſuo prin« Cipio inftigari? SIM P, Ad motum) verſus. centrum rerumrgras vium, h. ce. ad centrum [Inivert 8 terre , quo per- venient', ſi non impediancur. EE - S AL V. Ergo, fi quis orbem terrz medium pet - foraret , & in hunc puteum', bombard pilant con- Jiceret, ca incitara A principio naturali & intrinſeco deferretur ad centrum uſque , torumque hunc mo-. rum perageret ultro , & per principium tntrinſecarm, Numquid eſt ita ? S I MP. Sic mihi perſuafum ct, SALV. Sed ad ccrmtrum delatam arine putas eſſe perre&uram ulcerius, an ifthic immediate celſa- turam 3 motu fo 25 T% hy SIMP. Credo, longifitmo ſpatio continuatu- ram ee motum. $ ALV. Scd motus ille ultra centrom, an non fieret ſurſum, & ex affertione tua preternaturalis eſſer ac 'violentus? Qnem ex quo alio principio dependere facies, nifi ex illo ipſo, per quod pila.de E 2 data —_ 4 FT IE Ng *4, ” 10 _ LDP ITT TT © Toy} Yb. «IR $a. ©. HT "$5.35 het ES. 4% 6.08 Deion Oo, OS a EN a : _ - EUR hacia ue k 4 Pay eats vom - RELIED 4 We: WES . a |. 2 > » W> -> 44, ” , * j 4; LIN —- SYSTEM 4 afſiſtentem, aut informantem :-ficut etiam infinitis aliis motibas pro cauſa tribuimus Naturam, SIM P. Avtor ille multo minus co, ad quod ti reſponſum negaſti, petere mihi videtur. Non enim ex te querebat, quodnam in fpecie ac nominatim fir illud principium , quod movet gravia & levia in gy- rum : ſed quodcanque tandem illud tit hoc ſolhm quzrit , anintrinſecum illud , an vero extrinfſecum __exiftimes, Nam etl}; v. g. nefciam, quod rei lit gra- vitas, per quam terra deſcendit :'{cio tamen , quod - Hud fit vrincipium internum : quia fi non impedia= | tur, ultro mover. E contra (cio, quod principium terram movens furſum ,* fit externum : etl} neſciam, quid rei fit virtus imprefſa ci a projiciente. S ALF. Quot ad quzſtiones divertendum cf- | ſet, fi vellemns expedire difhcultates omnes , qua- 328 rum aliz ex aliis per conſequentiam deducuntur 2 Virtw,pro- Tu vocas cxternum principtum , atque etlam voca- je#a gra- bis przternaturalc & violentum,.id quod proje&tum viain ſub- grave ſurſum impellit: ſed idem fortafſe non minus my ge internum e ac naturale , quamid , quod deorſum minus ef Movet. Vocar! forte poteſt cxternum & violentem, naturels quamdit mobile cum projiciente conjunum eſt : ac gravi- {in ſeparetur , quz res externa remanet, quz motrix ras,ca dcor- fit ſagittx ,-quz tormentarii globi ? Omnino neceſ(- mg farid ditendum ct , illam. virtatem , quz talia de- ducit in ſublime , non minus internam efle ea ver quam deorſum moventur, ac meo quidem judicio, motus gravium qui (urſum cx imperu concipitur , Xque naturalis eſt,ac motus deorſum, gravitate de- pendens. SH SIM P, Id vero ninquam ego concefſero, Hoc enim habet principium internum, naturale,& perpe- tuun : illud autem, cxtcrnum, violentum,& koitunt, ( —Y a TT , AQ a COSMICUM. '$ 46G R. Si mihi ſubducis affenfum tuum,quod principia motiis graviam deorſum ſurſumque pari- ter interna fint & naturalia ; quid faceres, fi dicerem tibi , arromque numero idem fe poſſe? 'S1MP. Hacderetu judicato. f SALV. imo teipſum judicem conftituo. Dic ergo mihi, credisne, poſſe in coder corpore natura- I; confiſtere principia interna,que finc inter (cle con- 'S$'TMP, Credo, hoc abſolute negandurn. graviſſmaram quarumque materiarum quamnam tu putas effe naturalem intrinſecam inclinationem, hoe ct, quem ad mornm illa patas ab interno ſuo prin= Cipio inſtigari ? EY | SIMP, Ad motuny verſus. centrum rerumrgras vian, h, ce. ad cen:rum [ſniverk 8 terre , quo per- venient, ſt non impedianrur. 2703s 329 Principia contraria non poſſunt = mneſſe natu« raliter el. | dem ſub- "SALV. Terrz; plambl, auri, & in ſumma je. S AL V. Ergo, fi quis orbem terrz medium per. foraret , & in hunc puteum , bombardz pilant con jiceret , @ incitara I principio naturali & intrinſeco deferretur ad centrum uſque , torumque hunc mo- ram perageret ultro , & per principium intrinſecam, Numquid eſt ita ? S I MP. Sic mihi perſuaſum eſt, SALV. Sed ad ccmtrum delatam arine putas eſſe perre&uram ukerius, an ifthic immediate celſa- turam a motu ? | & SIMP. Credo, longifltmo ſpatio continuatu- ram «ſe motum. | y S ALV. Sed motus ille ultra centram, an non fieret ſurſum;, &' ex affertione tua preternacuralis eſfſee ac 'violentus ? dependere facies, nifi exillo ipfo, per quod pila de =. data Quem ex quo alio principio —_ F ot 9 23007 or Ice. pA Ws ESE. ant, _ 4-4 _ CASO ny, 13 oN ; , - WIN OI A 92 p aath of Ss 2 oat OWE © © be ue OS TR OT ne the I VFM a on Ig PG. IHE - 10% mea os £0000 0 NT TR ITT PY. c " pH —_ MC). 73 "ET 3 2h A a8 {2 WA J * Ke, Yr > a> _ as 330 STSTEMA Mot us na» dufta fuit ad centrom, quodque tu moJd vocave- tural Per ras immrinſecum ac naturale? Oftend: tu projicicns | 2 OR quoiddam cxternnm, de novo ſuperveniens, pilam- eum quem. qc lurſum impellens: Atque hxc quz de motu per | wocantpre Centrum difta ſunt, eta bic apud nos confſpictuntur. rernats14- Nam imvetus internus gravis alicujus dclabentis lem vid- yer declivem ſaperficicm, fi ecadem ſuperficics cx team. 5no ſurſom refl:Ratur, (ine vila motus- interru- ptionc idem grave furſum propellet. Pila plumbea funiculo /uſpenſa, & emora perpendiculo, deſcendit ulcro, interna inclinatione ducente, nec ulla inter- polira quiete precervchirur infimum, punAum, & nullo ſuperveniente alio motore- movctur ſurſum, Scio,non cfſe te negaturum, principium, quo gravia deorſum aguntur, tam ipſis efſe naturale 8& inter- num; q-am eft levibus id, quo movyentur ſorſum. Hinc tibi confiderandoum propono globum ligneum, qui & ſublimi acre delapſus, & proinde ab interno principio agiratus, ubi profundam aquam attigerit, deſcenſum ſuum continuat, & fine alio extcrno =. Mmotore- prof.nde ſubmergit'r; & quamvis motus _ _ deorlim per aquam ei fit pra ternaturalis, -nibilo- minas is d:pendet 2 principio,quod glabo internum, non auten externam cſt, Vides ergo tibi demon- ſtratum , aliquod mobile woribus contrariis ab co- m principio interno mo-eri pole, SIM P. Perſualim eft mihi, reſponfiones ad _ omnes inftantias illas haberi, flicet in preſens mihi nonſaccurrant. U-ut fit, pergic autor interrogarc, a quo principio dependeat ifte motus graviam leviamque circularis, hoc cſt,ab imeernove principio, an ab cxterno: ac deinde demonſtrat, 4 neutro pofle. Inquit enim : $i abexterno ; Deune illam excitat per continuum miraculam? an vero Angel, an aer? | | Et ne OE | COSMICUM. Et hunc quidem multi aſſignant. Sed contra, © ' SALV. Noli fatigart Iegendis inftantiis.. Nec enim corum & numero ſum, qui” tale principivn aeri tribuunt ambienti. Quod poſtea de miracolo vel Anpelo dicitur, in hanc parte potias incli- naverim. Id enim quod initium ſumit a Divino mi- raculo, vel ab operatione angelica, cujuſmodi'eſt cranſportatio pilz bombardicz in concayurm/Lunz, non cſt vero abtimile , ciafdem principii virtute cetera quoque perficere. Sed quod ad acrem attinety hoc mihi ſufficit, illum non impedire motam cig+ cularem mobjlium, qaz per ipſum moveri dicuntur, Er proinde ſufficit, ( nec amplius quicquam requiri- tur) f ponamus, acrem moveri codem motu cum. globo terreſtri, eademque velocitate circulationent {uam finjre. | SIMP. Atqui ille pariter adyerſus hoc. ipſum inſurget, bua ret que, quid atrem in 'gyrum ducatz naturane, an violentia. Si naturam dixeris, oftendet id pugnare cum veritate, cum experientia Ipſoque Copernico, | S: A L V. Cum Copernico certe non pugnat, qui nil tale ſcribit,, qualia parum humaniter ci tribuit autor iſte, Quin hoc potius aftirmat, & mea quidenm opinione non male, quod pars atris vicina terrz, cum terceftris potius evaporatio fit , habere queat candem naturam, naturaliterque ſequi motum cjus : vel quod terram, quippe fibi contiguam, ca ratione ſcquatur, qua Peripatctici dicunt, partem ſuperio- rem, & clementum Ignis , ſequi motum concavi Lunz. Sic ut potius ad ipfos percincat cxplicare, num talis motus fit naturalis,an violentus ?_ STMP. Replicabit autor , fi Copernicus tan- com inferiorem partem atris moyeri facit , —_ He & 2 by 332 | F-- S$STSTEMA ſuperior tali mbtu carear , rationem reddi non . poſe, guomodo quierus ille aer poflic ſecum dedu- \ Cere cadem illa gravia, & prztiarc , ut motum terre \(ubſcquancur, --./:- r 164d) , © SALV. Copernicus dicet, naturalem hanc elc- Corporum mentarivm corporum propenftionem ſcquendi Mmae- elementari- rum terreftrem, habere limitatam ſphzram ,-extra rx Bees " quamceſſatilla naturalis inclinatio. Przterca, (1+ Conrad; cuti dixinon acr is eſt,qui mobilia ſecum ferat : quz limitatam cuma terra ſeparata fint, ſequuntur motum ſuun), quanduam Unde concidunt omnes initantiz , quas autor ille ſpheram yproducit 2d probandum, atrem talium cffcFum au- | baber. torem ef{e non poſe, SI MP. Cum ergo hoc non fit, neceſſe eric di- cere , talcs effe&us dependere a principio interno : contra quam propofitionem oboriuntur difficillime, 210 inextricabiles queſizones ſecunde, cujuſmodi ſunt ſcquentes, Principium illud internum vel et acci- dens, vel ſubſtamia. $i primum; quale nam illud? nam qualitas Ieomotiva circam, baGenus nulla videtur agnita. SAL V. Qui fieri poteft ut nulla fir agnita ? Numquid enim ifte nobis innotuerunt, qnz in gy- rum movent omnes clementares materias, una cum terra ? Vides, ut autor ille pro vero ſupponat id quod eft in quettione, SIMP. Wedicit, hoc non conſpici 3 nobis & videtur mibi, in hoc ipſo verti rationjs mo- mcntum. : .SALV. Non conſpicitur 4 nobis, quia ſcilicct una cum rebns illis ingyrum agimur. X SIMP. Audiſecundam inſtantiam. ©ue eti- amſi. eſſet, quomodo tamen invexiretny in rebus tam contrariis ? in igne, ut in aqua; in acre, ut in terra; in viventtbus, ut in anima carentibus ? SALV. COSMICUM. S ALV, Poſito jam, ignem aquz contrarium eſſc,(icur & atri terram (qua tamen de re, multa dici pofſent ) nihil tamen ulterius inde concludi poteR, quam cos demum morus , qui inter fe contrarii ſunt,communes illis effe non pole ; fic ut, v. g. mo- rus ſurſum , qui naturalicer igni competit , aquz competere non poſlit ; ſed, ut aqua per'naturam igni - contraria eſt, {ic ctiam ci conveniat ille motus, qui motui ignis contrarius cſt: is autem eft motus deor- ſum : at motus circularis , qui neque motul \urſam, neque deorſum contrarius cft, imo qui cum utrogz, ut afirmat Ariftoteles ipſe , permiſceri potcſt,, quid ni pariter & gravibus 8& levibus competere roffet ? Porro motus, qui viventibus & non viventibus com- munes effe non pofſunt , illi ſunt , qui dependent ab anima : qui vero corporis ſunt , quatenus 1nd eft clementare, & conſequenter, clementarium qualita- tum particeps ; quid obfiat , quo minus & cadaveri & viventi fint communes ? Er proinde, h motus cir- cularis elementis proprius eſt , mixtis quoque com- munis ut fit oportebit. SA GR. Profe&o necefſe eſt, ut autor ille cre- dat, fele mortua de feneſtra cadence, fieri non pole, ut viva quoque cadat indidem 3 cum fit ablonum;ca- daver participare de qualitatibus , quz vivenul COn- veniunt. nd. S AL V. Ergo diſcurſus autoris illivs nihil con- cludic adyerſus eos,qui dicerent , principium motus circularis gravium & levium effe accidens internum: neſcio quam valide demonſtraturus fir, quod non poſlic efſe ſubſtantia, We” SIMP Adverſus iſtud inſurgit multis oppoſitio- nibus. Earum prima cf iſta. Si ſecundum ( nempe fidicas, tale principium eſſe ſubtantiam) illud eff aut £3 | Mates 333 334 ,--, '< |. SY STEMA” materia , aut forma , aut compoſitut. Sed repugnaw terum tot diverſe reram nature , quales ſunt aves » limaces , ſaxe, ſagitte , nives , fumi, grandines® Piſces, &T. que tamen omnia' ſpecie & genert diffe” "rentik, moverentur 2 natura ſua circulariter, ipſa na- Faris diverfiſima, Oc. | -- SAL V. Si res enumeratz diversz natura con- Rant, fique rebus diverſa natura conftantibus com- munis aliq vis morus tribui nequit ; ut ergo fatisfiat ornnibus, de pluribus adhuc motibus,quam de dno- -bus flommodo , furſum ac deorſum , cura cogita- Koque (uſciptenda erit : & fi certus motus pro fa- efttis;alias deinde pro limacibus, alius pro ſaxis,alius pro piſcibtis inveniendus eft ; deliberandum ertiam erit de lumbricis,b topatiis,8& agarico, quz non mi- randine ac niye, inter ſefe naturi differunt. _ SEMP. Videris argumenta illa riſu tantum ac Jocis cludere. ' $ ALY. Non facio, Simplici: ſed jam ſupra re- fponſum cft; nimirum, fi morus ſurſum aut deorſum dis rebus convenire potceft ; non minus quoque poterit iiſdern convenire circularis : & inhzrendo Peripateticz dofrinz , nonne tu majorem con- titues diverfjratem inter © cometam elementarcm & ſtellam czleftem, quam inter piſcem & avem ? Et movetur tamen utrumque circulariter. Nunc pro- pONe wcundum argumentum, ... SIMP., $1terre ftaret per voluntatem Dei , ro- tarentne cetera, an non? St boc,falſum eft , 2 natura gyrars: ſi illyd,redeunt priores queſtiones.Et ſani mi- rum efſet, quod Gavia piſciculs, Alauda nidulo ſuo, & 7 nt limaci! petreque etiam volens imminere fon poſſet Et AMY 2» .$ 4LV.Quod ad mereſponderem generaliter,fi T4 Sn Deo Deo ita volente terra ccfſarct 2 vertigine diurna , tum faQuras aves illas, quicquid cidem divinz vo- luntati videretur. Sin autor ille ſpecialiorem reipon- honem expoſcat, dicerem, faFturas plane contra- rium his quz facerent, fi, dum iſe a terra, (cpararz dawn acrem, interea globus rerreftris , ita vo- cente Deo, przter expeation:m przcipiti valde moru corriperetur, Jan illi autort incumbir,ut nos certiores reddat, quid hoc ca(y fit eventurum. S A'G R.. Quaſo, Salviate, da precibus mcis , ue concedas hoc autori itti, ſtare fic volente Deo ter- ram, &rcs alias ab ca ſeparatas continvare circula« tionem motus ſui naturalis, audiamuſque qualia im» polſjbilia & abſurda fint inde ſecutura. Nam ego quidem non video confalionem orituram effſe ma- Jorem ei,quam producit autor ipſe, nimirum ut nec alaudz, fi maxime conentur, imminere nidulis ſuis, nec corvi limacibus petriſque poſlint : unde ſequere- rur,ut & corvilimacium penuria laborarent,& alau- darum pulli fame ac frigore perirent,ut quos nec ale» re parentes,nec incubarn foverc poſſent. Hzxc fumma excidii eft quantum ego quidem animadverto, quod autoris dio ſtante ſequeretur. Tu, Simplici,videris, an forte majora inde incotnmoda fint oritura, S$SIMP, Majora nulla video: credibite tamen eſt, autorem adhuc alia, pretcr ifta, naturz turbamenta deprehcndere, quz ob caufas domi (ibi notas pro- ducenda non putavit. Sequitur ergo tertia inſtantia. Inſuper qui fit, ut ite res tam varie tanthm movean- tur ab Occaſu in Ortum, parallele ad Aquatorem? ut ſemper moveantur qumquam quieſcant ? 'SALV. Moventur ab Occidente in Orientem , parallclz ad AquinoQialcin , abſque ceffatione , prorſus cum in modum , quo tu Stcllas fixas ab Za Qricnts 336 STSTEMA . Oriente in Occidentem , parallclas ad Xquino&ia- lem, abſque cefſatione moveri credis, SIMP. Quare, quod ſunt altiores , celerius ; quo bumiliores, tardius? S A LV. Nam in fſphzra vel circulo , {i circa ſaum centrum volvatur ,' partes remotiores deſcri- bunt circulos majores, & viciniores deſfcribunt eo- dem'tempore minores. SIMP.. Duare, que AquinoGtali propiores , in majori, que remotiores, in minori circulo feruntur ? S ALF. Fit hoc ad imitationem ſphxre ftclla- tz, in qua viciniores Xquino&iali tellz moventur in circolis majoribus quam remotiores, SI MP. Quare Pilaeadem ſub X quinofiali tota circa centrum terre , ambirn maximo , Celeritate 1n- OT; jos Polo werd circa centrum proprium, gyro zullo, tarditate ſupreme volveretur ? S ALV. Ad imitationem Stellarum firmamen- ti, quz idem facerent , fi motus diurnus iis compe- reret. | SIMP. Duare eadem res , pilav. g. plumbea , ſi ſemel terram circutvit,deſcripto circulo maximo,ean- dem ubique non Circummigret ſecundim circulum ma- ximum , ſcd tranſlata extra Xquinofialem in circu- lis minoribus agetnr ? SAL V. Idemenim facerent, imo jam fecerunt, ex doArina Ptolemai , nonnullz Stellz fix , quz Jam erant AXquino&iali viciniffimz, circuloſque ma- ximos deſcribebant : quos nunc , remotz longivs , minores deſcribunt. SAGR. Magnum mihi viderer operz fecifſe pretium, fi pulchras res illas omnes memoria tc- nere potuifſem. Velim , hunc mihi,, Simolici , li- bellum commodes : nam in co marc quoddam cx0- Y | ticarum w. OED RIEL oy” On ny ET Ty Fel qe ne oo nur at Bent gr hs *, COSMICUM. 337 ricarur exquiſitiſſimariimque rerum effe recondi- tum oporter. SI MP, Eum tibi muneri daboi. S AGR. Noll facere , nec ego co te priva» bo. Sed anne finis interrogationibus impolitus eſt? SIM P. Nondum, audi porro. Si latis circula- ris gravibus & levibus ejt naturalis, qualis eji ea que ft f na ho: lineam reGam?Nam ſi naturalis,quomodo O+ 15 motis qui circum eff , naturalis eff , cum ſpecie differat 2 refio ? Si violentw,qui fit, ut miſſile ignitum ſurſum evolans ſcintilloſum capmt ſurſum a terra , nou autem circum voluvatur, &c. EG. | S ALY. Sexcentics jam dium eft, motum cir | cularem efſe naturalem totius & partium , dum in optima diſpoſitione perſiſtunt : re&um verd ad par- res {ln ordinem, quo exciderant , reducendas perti- nere. Quanquam re&Rius dixerimus, nec. ordinata- rum,nec ordine cxcidentium rerum dari motum re. Gum, fed miſtum quendam, qui ctiam mere circula- ris cfle queat. Nobis verd mixti motus illius tan- ' tum una pars vitbilis & obſervabilis manet, nimi- | rumrcus: cumcircularis, quippe nobis quoque ___ i participatus , omnino fit imperceptibilis. Argue ,* © _ hinc re(pondetur ad radios, qui movcntur & furſum ,,,, ;-:,. & in gyrum : {cd nos circularem cornm motum /arem non diftinguerc non poſſumus, utpore quo nos iplz quo- videmus, ut que moyemiir. Sed autor iſte miſtionem hanc £9 & 19f6 nunquam,credo, cepit, cum confidenter pronuncier, Held P pak radios rea ſutſum, non icem in pyrum fetri. SIM P. 2uare centrum ſphere delupſe ſub A- 4 quatore ſpiramdeſcribit in ejus plans : ſub alris pa- | rallelis (piram deſcribit in cono? ſub Polo deſcendit in axe lineam gyralem, decurrens in ſuperficie cylin- drica confignatam ? » W — ts Dee oem - q—_—_— ————— —_— "o—_ *. -——< ſequentibus. En illa tibi. @uibus tamen expe- rientia & ratio adverſatur. "S ALV. Jamverocicedam oportet, quem vi- deo, tanto me compendio ſuperiorem. Ea eſt, Ex- perientia, qua ego deftituor. Nam in hunc uſque diem nunquam videre mihi contigit, globum terre- ſtrem cam elemento aquz redaQum ad nihilum, fic ut obſervare potuifſem, quid in exiguo hoc inter- mundio faciat grando, quid aqua. Sed an ipſemet fortafſe , docendi noſtri gratia quid fecerint in- dicat ? | SIMP. Non facit,. | ' S ALF, Quantovis pretio redimerim alloqui- , um illivs hominis, ut interrogare mihi licerer , an aliquando globus hic evanueric, atque ita commune gravitatis centrum, ut credibilc eft,ſecum abſtulerit, in quo caſu grando, opinor, & aqua, quaſi ſtupidz ſolidzque, nubes intra, incertz quid facerent, hzſc- rant. Fieri quoque poteſt, ut attratz ab ingenti | Illo ſpatio vacuo, quod plobi terreftris abitus reli- querat, omnem illum ambicum rarefecerint, ac im- primis aer, qui fumme diftcahibilis eft , ſummaque velocitate concurrerint ad vacuum illud explen- dum. Forſan ctiam corpora ſolida magis & — + , rials 340 SISTEMA terialia, ut aves, quarum plurimas iſthic per atrem fuifſe ſparſas, probabile eſt , receperunt ſeſe magis verſus centrum illius magne ſphzrz vacuz , (quia rationi convenit , ſubftantiis ſub minori mole plus materiz continentibus, aſſjgnari anguſtiora loca , & _ - rarioribus ampliora}) atque ibi fame denique peric- runt, & in terram rcſoluta, novum quendam globu- lum, cum exigua illa aqua in nubibus reli&a , con- ſtitaerunt. Potuit & illud fieri, ut exdem materiz, tanquam lumine cafſe , diſcelſum terrz non ani- madverterint , ac czco quodam impetu, more ſolito deſcenderint , damque terre (e putant occurrere, latim ad centrum delatz fucrint, ubi etiam hoc ©: rempore conlifterent, niſi ab codem globo impe- direntur. Denique ut cordate magis ifti philo- {opho reſpondeamus , adfirmo ipſt , tam ſcire me, quid poſt globi rerreſtris annihilationem fit ſecutu- rum, quam ipſe ſcivifſet, quid de co, aut circa cum, ſecuturum fuifſet , antequam crearetur. Et quia non dubito, confefſurum , neſcire (e, ac ne quidem wn vn concipere poſſe quicquam rerum quz conſecutz ſunt, quarum cognitionem fola nobis experientia paravit ; mihi quoque ve- niam tribuet, ac excuſationi locum relinquet, {i ne- go meſcire quz ipſe (cit de rebus , quz poſt annihi- tionem illius globi ſequerentur. Ego enim expe- rientia illa carco, qua ipſe przditus eſt. Dic jam, | Gquid habes aliud. | SIMP. Hac c| illa figura, quz reprzſcntat globum terreftrem , cum ingenti caverna atris ple- na, circa centrum cjus. Et ut oſtendat , quod gra- via non moveantur deorſum , at uniantur cum obo terreftri , de Copernici (:ntentia ; confſtituit hunc lapidem in centro , quzritq; quid is —_ uz - _ 4 ms NAY OT » aero RE IÞda os RO Ne jo - Re WE bd LL SO nts A ESE NS hes 3 EN Me 5 y SES”! \ Y EO Jo a8 6g © Le ra C w 4 , X l " 2, oy _—_ % LE? + Ward rondh tones 3 PR as Fiz Wd DAS tes OE ot WI WOK CT ERC id FEAT F; 105 Liv VS SR, S730 AL $30 COSMICUM. ſuz permiſſus, efſet fa&urus : abum lapidem col- Locat in cavicate mag1i illius hiatus , & eaſdam' in- terrogationes inſtituir. Quoad primum, ita dicit : Lapis in centro conftitutus aut aſcendet' ad terram in pundtum aliquod, aut non. Si ſecundum ; fulſam eft, partes ob ſolam ſejuntiionem a toto, ad illud moveri. Sz primum 3, omny ratio & experientia remititur, nes + que gravia in ſue gravitatis centro conquieſcent. Ite fi ſuſpenſus lapis liberatus decidat in centri, ſeparabit ſe a togo,contra Copernicum : ſi pendeat,refragatur omnis experientia,cam videamus integros foruices corruere. S AL V. Refſpondebo, licer haud abſque-magno meo periculo , cum przſio fit, qui per experiet- tiam cognoverit, (rem nunquam mihi vifam) quid faciant Uli lapides in ifa magna: caverna, & cre- dere me dicam , res graves communi centro gravi- ratis cfſc priores : ita ut non centrum aliquod (quia hoc non nifi punftum ct indivitibile, & proinde Prics ſunt omni cfhicacia defticutum _) vim- habear” trahens res graves, di ad ſelec materias graves: ſed ipfe materiz na- o_— vitatis. turali ad unitionem - confpiratione fibi com- mune . centrum quoddam efforment , quod ilr lud iplum eſt , circa quod partes #qnali momento Tranſpofire confiltune, Unde exiſtimo , fi grande gravium ag- magno gra« gregatum in quemcunque locum transferretur, par- — . £4i0, particule ab eb ſepa» materi, UN rate idem derent (c graviores , non deſcenſuras ult:rius. Hinc ſequerentur, arbitror, in caverna atre plena, * fornix totus * Tow lu volta pre- ticulas 3 toto ſcpatatas , illud cfſc ſecuturas , 8 penetraturas abſque impedimento, dum in partes minus ſe{graves inciderent : fi vero materias offen- incumbcret, ac tum ſolummodo violente fuſten- taretur ſupra illum atxrem, 6 durities a gravitate ſuperari rumpive non poſſer : ſed foluti nec cohz- rentes lapides, credo,deſcenderent ad centrum , ne- Pp | que 347 merecbbe. 342 STSTEMA +l que ſupernatarent acri: nec propterea dici poſſet, | quod non moveantnr ad ſuum totum , cum ibi mo- veantur., ibi omnes totius partes moverentur, niſi impedimecnta obſtarent. $TMP. In iisquz reftant, autor crroris alicu- jus arceflit. quendam Copernici ſc&atorem , qui terram annuo atque diurno motu ca ratione move- ri facity ut rota cursis movetur ſuper circulum ter= rz fimul & in ſcipſam, unde ſequitur, ut aut globum eerrefirem quam -pareſt grandiorem , aut Orbem Magnum: nimis exiguum conftituat , £0: quod 365. T jones /ZEquinoRialis, circumferentiam Orbis Magni minime zquant. 8 4LV. Adverte quod zquivoces, & contrari- um dicas his, quz in libello ſcripra fuifſe oportet. Ita namque dicendum cf , Copernicanum illum facere globum terreftrem nimis parvum , aut orbem mag- num oimis grandem : :non autem terreſtrem -nimis z& annuam nimis parvum. $S TMP. Equivocatio fi qua hic eft , mea qui- dem cette non-eft. Ecce verba libelli Non videt quod vel.circulunm annum £quo mixorent , vel orbem 8 ,- -, .. terreum juſto multd fabricet majorem, E, * SALFV. Anprimuas autor erraverit, ſcire ne-. _queo, cum libelli autor cum non nominee. Error b vero libelli manifeftus & incxcucuſabilis eft , feu (c- _ ator ille Copernici peccaverit, ſcu non peccaverit. Nam autor libelli ficco p:de tranfit, nec animadver- tit crrorem adco talem , nec notat cum, nec emendat. Sed condonemus hoc ci, tanquam crro- rem cx. incuria potius gaam aliunde profe&um. Quod nif defatigatus cflem, & faftidirem nlterins in his occupari,, & frivolis ac levicalis illis alcerca- Uonibys, perexiguo cum frufty tempus _—_ .—- poucrm \ IS oa i hes Lee RE NIST PIPE _—_— bf : X F : ? -— % COSMICUM. 243. poſſem oſtenderc,non cfſe impoſlibile,ot circulus,ro- x, of ab. ta currt5 non major,non dicam365.ſed minis quam ſurdum, = 20. revolutionibus ſuis poſſit deſcribere. vel metiri circumfe« circumf:rentiam non Orbis Magni folim , fed alte- 7am rius vcl millies majoris, idque dico monftrandi cau- ? args _ fa, non decfic (ubtilitates. multo majores ifs , "ys ille autor crrorem Copernici notat,Sed,quzſo,relpi- rj, poſſe mes remvs aliquantulum , ut ad altcrum illum philoſo- tir: atque phum, oppugnatorem cjuſdem Copernici , poſtea deſcribere deveniamis. | or ce lincam ma S 4GR. Eſt & mihi profeQo reſpiratione qua- go dam. opus, licet a:res tantummodo delafſarim. Kr cir= Quod (1 conſtaret, in altero ifthoc autore non inge= cali, niofiora & copgnitu digniora nobis expeRtanda, forte przfcrrem , captandi refrigerii cauſa. navicula me committere. BE fre re eg a, SI MP.. Credo, majoris te momenti res hic au- diturum. Eft enim ille conſfummatiſſimos philoſo- phus, & inſuper exccllens Mathematicus, ac Tycho- nem in materia comerarum , novartimque- ſtella- rum refutavit. To SALV. Eſt ille forſan idem autor Antity- chonis? k-4 , STMP. Is ipſe eft ; ſed confutatio contra ftellas noves in Antitychone non extat, .nift quatenus de- monſtrat , illas inakerabilitati & ingenerabilitati Cali nihil adferre prz judicii,ut- jam tibi dixi: (ed poſt Antitychonem, cum invenifſet modum demon- ftrandi per dofrinam Parallaxium, illas ctiam efſe res clementares, 8& concavo Lune concluſas , (cripfie hunc al e:um librom, De tribus 20% jftellas, &s, _ eique miſcuit etiam argumenta contra Coperni- | cum, Alio tempore produxi tibi , que de fiellis ilis novis in Antitychone (cripſccit , ubi non nega» bat, ua ſa pe revolte LO =». REES Dn, $ REP STSTEMA © bat, cas efſe in Carlo : ſed demonſtrabat tamen,pro- duRionem ipſarum non immutare inalterabilitarem Cali, idque diſcyrſu pure philoſophico faciebat , co modo quem tibi dixi. Nec facile dixero , quem ille poſtea modum 'excogitaverit , caſdem excludendi Calo. Cum cnimin ifta confutatione ſupputatio- nes & Parallaxes, adhibcat, marerias parum aut ni- hil mihi cognitas, nec legere ſuſtinui ; tamttim im- pendi operam illis\ contra terrz moturn inftantiis, quz mcre phylice fun, _ ,SALV. Intelligo re&ifiimd. Par erit , ut au- _ diris oppoſitionibus adverſus Copernicum, audia- - mus etiam vidcamiiſque faltem modum,quo per do- Arinam parallaxiim demonftrat, ftellas las novas, tantis tamqz celcbribus ab Aftronomis habitas altiſ- fimas, & inter ſydera firmamenti relatas, elementates fuiſſe, Autor ille profe&o propter ingentis ahimi facinus hoc detrahendi de Calo ſtellas novas, & in ſphzram elcmentarem compingendi, dignus eft, qui immensdm extollatur, & aut ipſe ſtellis inſeratur,aut Gltem inter cas nom:n iphius #terno fame przconio celebretur. Quam primum'ergo nos expediamus Ex hac parte, Copernici opinionem oppugnante, ac inftantias cjus exordire. SIMP. Non conſultum cft, ut cas ad verbum legamus :' fatis enim prolixz ſunt. Chm (zpius attente librum pellegerim, ad paginarum oras, ut vi- des, annotavi pazcipua, in' quibus demonftrationis . nervus confiſtir, hzc ſolum legere: ſuffecerit. Pri- Opinio C9- : pernici,pbi- bſaphie eriterium evertit, mum argamentum incipit ibi. Ef primo, fi opinio Copernici reciputur, Criterium naturalis philoſophi, vi prorſus tollatur, vebementer ſaltem labefattari vi- detur. Id vero Critcrium, ut omnes philoſopho« rum Raz (engunt, hoc fiþi vault, quod Sepſus & Ex- : perienua p _ Pre ” CO "> OPIOeT< - $6262 RE a ee IE A Ion oo oe > nn CN no COT 9 IOERIEY : EI Py od a bs ESTES % - *# 4 _ : ke; ves f 1- : - 5 Wh COSMICUM. perientia noſtri fine in” philoſophando duces : ſed in hyporthefj Copernicana ſenſus -infigniter decipiun+ tur, dum ſenfibiliter animadvertunt, in propinquo, & quidem in mediis puriſſimis , graviſlima _—_— - re&> ad perpendiculum deſcendere, nec v lum declinare 2 linea rea : at nihilominus ex Co- pernici do&rina, viſus in te tam clara decipitur, nec morus iſte re&us eft,ſed ex re&o circulariqz; miſtus. S A LY. Hoc primum argumentum eft,quod A» riſtoteles, & Ptolemzus, omneſque ſeAatores corum producunt : ad quod-abunde reſponſum cſt,8& often. Motud come munis pro- inde eft ac © ſus paralogiſmus ac fatis aperte declaratur , quod '{ nen effer; motus nobis aliiſque mobilibus communis, perin- de fit ac f nec cfſet. Sed cum verz concluſiones Alia ratio- ſexcentis rationibus- confirmari yon in gra- ** confuta» tiam illius philoſophi quid aliu tu Simplici , vices jus fuſinens , ad interfrogata reſponde : ac primd dic mihi , quem effe&tum ha- bet in te lapis ie, qni decidens de ſummirace Tur- ris, cauſa eſt , ut motum illum animadvertas. Nam fi caſus ejus nihil arfiplius, nihilque novi operare- tur in te, przter id quod operabatur quies ejus in ſummitate Torris,certe minime deſcenſum ejus ani=- madvertercs , nec motum cjuſdem 2 quiete diſtin« ucres. : : SIMP, Percipio deſcenſum cjus reſpe&u Tur- ris. Jam enim illam video tali figno Turris, mox haumiliori alii adtitum., & ita conſequenter , donec in terram delatum animadvertam. _ $ ALV. Ergofilapis ille aqnilz volantis ungui- Þas excidifſer , & per ſimplicem acrem inviſibilem ad jungam : 8 * 7 4rexe mentum ſumptum > cadentibus ad perpene diculum. deſcendiffet, nec tu haberes alivd obje&um viſibile | & Rtabile, cum quo compararcs illud, non poſſes ad- vettere motum apidis ? ty | 346 Unde mo* animade Vertatur. viſo no- gumento, T1165 cadentis STSTEMA SI MP. Imo minus adhuc animadverterem,nam ad videndum lapidem, dum. altiflimus eſt, oporterer, aut erigere caput, aut (ubmirtere pro Iapſu illius, & in ſumma, vel capurt, vel oculos ita moverc, ut mio- ___ tum lapidis ſubſequerentur. Maotus ocuti, - $S AL V. Nunc veram. reſponfionem attuliſti. de objefto Cognoſcis ergo quietem illius lapidis, dium immoto prorſus ocule.ſcmper cum ante te vides : moveri ve- bxs eft ar- ro deprehendis ;-dum, ns cam ex oculis amittax, organum visus, hoc eft, oculos movere cogeris. Quotiefcunque igitur irretortis oculis cominue in- tueris objeum.aliquod codem aſpeAu,lemper illud immobile judicares. | SI MP. «redo, neceffario, hoc ita fieri. SAL V. Jam mikhi finge, te nzvigantem , oculos In antennz caput habere defixos anne pntas , quod proprter motum navigii vel celerrimum necefle {it oculos quoque 'movere, utobverſum ſemper anten- nz capici viſam rencas , cjuſque motum ſubſc- quare? SIMP. Certus ſum, nulla hic opus fore muta- tione, non folum in viſu, fed etiam fi qo direxifſem iftum ſclopeti, quo randemcanque mortu navigii; ni- hil habcrem necefſe, juſtz dire&ionis obſervandze cauſa vel pilum mutare. 'SAL'V, Atque hoc eo fit , quia motus quem navis iph antennz confert , eundem & tibi con- fert 'oculoque tuo :-\nec oculum in caput anten- nz defixurus vel hilum infle&ere debes , & per con- ſcquens antenna apparet immobilis. Nunc accom- moda quz diximus, ad vertiginem tcerrz , & ad la- pidem in ſummitate Turris hzrentem , cujus qui- dem motum diſcernere non potes, cum circularis Ila motio viſu ſubſequenda, beneficio terre , tibi | cum _- COSMIGPH, 37 cum lapide fit communis, nec oculum -propterea movere conaeniat. Sin autem inſuper-accedit motus deorſum, qui Japidi pecuſiaris, nec tus eſt; quique cum circulari miſcetur , tunc :circuleris , quippe | Japidi oculoque communis, imperceptibilis cle pergit, tantumque ſit fenſibilis re&us, -yvtpote quem viſu proſecaturus, magis ac magis oculum demittes. Zxperimens Velim , ad eximendum errorem ifti . philoſopho; tum often- polſem ei perſuadere, navetn vt aliquando conſcen- 4a; moth deret, ibique vas quoddam fibi pararcc ſatis profun- Frans _ dum, & aqua plenum : haberer quoque pilath ecera, yn ond vel alia materia lentifirve fundum--petente, fic vt | horz minuto vix cubitum deſcenderetinavim dein= de quantocunque poffet curſu fferri fiheret, ita qui- dem ut hore minuro pluſquam centum cubitos proveheretur : denique diam pilam, aque leviter immergeret libere deſcenſuram, ciuſque motum dili- genter obſcruarec.Is igitur initio videret.tllam pilam ' direFe contendere verſus illad ipſum fundi vaſis pun&um, quod naui ſtante quoque peteret : ac talis motas, ipfhus quidem oculo, & reſpe&u vaſis, appa- reret ad perpendiculum exa&iſſimus reRiſiimoſque: & tamen affirmari nor poteſt, quad non fit com- policus ex refo deorſum,l orbico circa elementum aquz. Quz fi accidunt in motibus non naturalibus, & in materiis,de quibus chm in earum Ratu/quietis, tum ettamipoſtea iniſtatu contrario motus, cxper- im:ncum capere poſſumus, & tamen quoad appar- entiam non animaduerticur ulla diuerſuas, ipſcque ſenſus decipi videtur » quomodo vellemus ergo diftinguere circa tcrram, que jperpetvd, quoad me motur fue quictem, in cadem conftitutione manfit? & x temporc in ipla vellemus experiri, num aliqua ditfc rentia deprehendatur inter ifta accidentia mo- Aa 2 5” Ws 345 __.STSTEMA rus $& quietis, { ipſa in alteratro horum ſolo zter- nam perdarat? - | | - S$ 4G R. Diſcurſus ifti mihi recrearunt aliquan- to ſtomachum, 2I-piſcibus illis iſtiſque limacibus ex parte nauſeantem. Ac prior quidem corum fecit, vt fuccorreret mihi corre&io cuiuſdam erroris,tantam - veriſpeciem habentis, vt haud ſciam, an e millenis . * vel vnus fit, 'cui non imponat. Is ita habet. Cum . Confideras* navigarem in Syriam, inſtruftus Teleſcopio fat tio ſabrilis, bono, | donato mihi 3 communi n»ſtro amico, qui quimodoTe- nyper id commentus erat, dixi nautis illis, hoc in- leſcopili ea- gumentum navigantibus magno commodo effc dem facili» Ys; _- tate. tam c, fi in vertice mali adhibeatur ad detegendas & in vertice longinquo dignoſcendiſque naves. Ili probabant guam pede quidem inftrumenti commoditatem: interim obiicic- | FF nevicadbi- bant codem urendi difficultatem propter afſiduam beripoſſit. fgutuationem navis, in ſummitate mali przcipue, ubi tanto major fit agitatio: commodius avtem fore, 6 quis ad mali pedem eo poſſer vti, vbi motio illa minus quarm in ulla alia navigjt parte ſentiatur. Ego (nec enim abſcondam errorem meum ) cidem opinion accefſi: ac tum quidern aliud nihil regeſſi: poſtea vero, dicere non poflim, quis me ceperit impetus, rem ilſam examinandi diligentius : ac tan- dem adverti mcam. fimplicitatem ( excuſabilem tamen ) in admittendo pro vero id quod fallifimum eft, Falſum enim aio, quod agitatio galez maxima, reſpe&&u exiguz, quz in pede mali cft, uſum Telcſco- pli in ob je&is ſcrurandis difficiliorem fit redditura. SALV. Ego ſtetiflem 3 nautarum, atq; ctiam tuis A principio partibus. ST MP. Stetiffem pariter & ego, atque ctiam- num ſto, nec credo vel ſeculi aqdhibita meditatione me rem aliter intelle&Kurum. Foy 4s | SAGR. Jr INE | a oe od Os EEE 2 T8 de; Bt : DD ER aaa pg REY 4 x of 3 . 'SAGR, Ambobus igitur cgo me prefiabo ma- giftrum. Untar autem interrogandi. methodo,.ut quz &_ ad recs dilucidaridas percommoda eſt, & navigit dee = pendentes, vv prorſum ac rcetrorſum inclinet'; partim yacil- a pendantes > 3 o ab t [- ſurſum deorſumq; moavcbunt. In univerſum autem hi EE 30. ST STEMA et; Unigtitm per anguJam' defle&cremus: ad dex- aut fAifram, ſfurfur deorſumve ; quenmam opreftarct cffctum in ifta Tarri cap- - _ » EM $ -* - E > T1 + . ZZ $AETV. Faceret, ot illam penitus ex oculis a- Aitteremus. ' 'Talts enitn declinacio , licet hic mi- riima, canen iſtic centenis, imd millenis cubitis va+ T7 - SAGA: Art fi fne mntatione anguli , rubum Empeeſibi pſi parallelam fervando, rransferremus inſtramentum ro; aut 12. cubitis remotitis ad dex- erat actdd fitificam, furſum vel deorſum; quem ct Fein ex Tos 'quoad Torrim habecret ? S ALY. Abſolute imperceptibilem, cum enim -- »-—* fpatia hie &iſthic intra radios parallelos contine- - antur3 heceffe'eſt at hic & illic fa&x murationes {int ._,* | Zquales>"trimque partum \ quod ifthic ab inſtru- s "in mento'detegitiir, moltarum ejuſmodi ſTurrium ca- "pax fit;nbn et periculum ut viſt illias excidamos. _ -- SAGER! Ut jam redeamus ad nayem, nil he(i- 1-4, 1,.14 antes affirtifare poſſumuyg , qnod movere Teleſco- -; or flemad Bextfdin aut ad finiftram, furſum vel deor- 5 fant, atdy etiam'prorſum aut retrorſum, ad 20, + ++ vel 25; euBibos , dimmado id ſemper fibi ipti pa- -_-—. Falltumtentanis, radium vifrvum non plus abdu- .o Vere pofſit ab obſcrvato obJe&i punRo, quam tidem Mi 25-+cobiri; *crimque 'ex intervallo 8. vel 10. elliaciuth , fpatium ab inftrumentco dereftum mul- ed fit largius quam quodcunque viſum navigium; iraque tam exigua mutatto przxſtare non poteſt , ut illud ex oculis amittam. Impedim:ntum igitur &- cauſa, 'ut aberremus ab objefto, non nifi I muratione per angulum fafta oroficiſci poteſt,jquam- | vis 2 - ”" -- =yY Eo is tt diſtatitem, rranſecrfim ſolummodo, quod RR " > 4 A *, DTT: os oy x ue BE INT A on, Md ARR LR ” COSMICUM. vis ab agitatione navigii, profe&a Tcleſcopii tran- {latio ſurſum , deorſam , ad dextram ; aut fini- ftram , magnum numecum cubicorunt inferre non poteſt. Jam pone, duo tiþi efſe Telefcopia, quorum unum adfixum. fit ad inferiorem, mali navis parterh, & altcrum non quidem in ſummo mals. ſed in fum- ma certe antenne, cum &i pinna 'Jungicur, ;+ utrum- que vero dirc&um efſe: ad naviginm !fo.' milliari- bus remotum , dic mihi, credisne, —_ quacunque navis agitatione, aut inclinatione mali,; major muta- | tio, quoad angulum , fiat in altifiimo tybo quam in_ infimo 2 Cum impetus.undz ptoram extuterit, an- - tennz ſupremitas 3o. wel 40- brachiis plaſquam 'pes mali retrocedet ,, - ac per tantundem ſpatii tubum ſaperiorem , inferiacem vero per palmum fo- lummodo retrahert j: ſed angolus tantundem in uno, _ quantum & im altero inftrumento fMutatur. F Pa- riter incumbens in lateta. flugus. pluſquam centies ampliore ſpatio ad dextram ſiniftramye transfert ſu periorem tubum, quam inferiorem+ ſed anguli aur nihil procſus, aut zqualiter, cert mutantur, Tran- {latio ergo ad dextram aut ad fmiſtram , antrorfum aut retror{um, ſurſum deorstimve ,. non-prebet im- pedimentum ſenſibile in cooſpiciendis objeAis lon- ginguis; at vero maximam alteraitoner) \angul?, Neceffarid itaque fatendun eft, uſum Feleſcopii in (ummitate mali quam jus pede. difficiliorem non elſe , cum angulares mutationes. utrinqne: finit zquales. SALV. Quim- circumſpeAZ & deſcetiden- dum cft, ut propofitionem aliquam affirmes aut ne- ges ? Ierum dico, fi quis confidenter afferentem au- diat, ob majorem motum ſummi mali quam pe- dis cjus, uſum Teleſcopii , ſupra quam infra molto Aa 4 difficilio- 350 RIES. | STSTEMA difficiliorem efſe , neminem facile difſenſurum. Et hinc velim cxcuſare philoſophos iJlos, qui ferunt im- tienter, ac 2 ſe ſubmovent concedere nolentes, pi- bio bombardicam, quam ipfi perſpicut per re&am .& dicularem lineam deſcendere vident , abſo- -late hac ratione moveri, ſed afſeverantes, moveri 352 can) perarcum , & quidem vehementer inclinatum ac tranfvcrfalem. Vertim his mifſis, audiamvs alias oppolitiones, ab autore , quem prz manibus habe- _ mus; intentatas Copernico, Metus teri; \8-FM P. Pergit autor oftcndere, quod in doAri- re, ſi quis na Copernici 'oporteat negare, ſenſus & ſenſationes efſet, cauſa}; maximas. - Cujulmodi forec, finos , qui leviſiimz eſſet perÞe- cyjuſlibet aurz flatum ſemtimus , ſentire non poſſe- ltd WON GS EO ED ASI OG : 5 "aj 5 oth P SE dn Hs MES Sf IS NESS. 2 Xs EAMGEY 4 . GIS gui vebe- mentiſſunie que vent. -circumfercntiam orbis magni, ficut ipſemct accura- Atr ſemper nos eadem mus imperum perpetui venti, tanta nos vclocitate corripientis, ut per horam pluſquam 2529, mil- llaribus tranſvolet. Tantum .enim fſpatii , cen- 'rrum terrz , motu annuo tranſmittit una hora per re ſupputat.. Et quia, ut ipſe dicit, ex Copernici lententla, cum terra movetur circumpoſitus acr, motus $amen ejus , velocior licet ac 'repidior celerrimo quo- cunque vento, 2 nobis non ſentiretur , ſed ſumma num bs 4 pm reputaretur , niſi alius motus accederet. Quid eft vero decipi ſenſum, nift hec eſſet deceptio ? S ALF. Necelſe ct, philoſophum illum crede- re, terram illam ,, quam Copernicus in gyrum api facit, una cum ambiente aere, per circumferen- tiam orbis magn), non efſe illam ipſam , quam nos incolimus, ſed aliam aliquam ab hac divcrſam; noſtra ſui parte " FR a Y Oe ob e225 0 PX EY WE OF 5 5 ſentiat proprium obje&um {ibi conjunfum , nec - madvertemus propenſtonem perpetud 'nobis ipfis redit , principium illud , quo nos una cum terra . COSMICUM. eft , nos non minus acipſam cum atre terram, in gyrum rapi , & , quod ſcquitnr , ab cadem ſemper aeris parte contingi, 8& proinde ab aerc non feriri, S IMP. Imoſecus eſt. Ecce tibi' verba. imme» diate (cquentia. Preterea nos quoque rotamar ex Cir - cumdudtione terre, Oc. | S A LV. Jam autori tuo nulla poſſum excuſa- _ ſubvenire ; ru ipſum excuſa, Simplici, & juya, i potes. fe FT M P. Nunc quidem ex improviſo defenfiq - non occurrit, quz mihi ſatisfaciat, | EGS - if S ALV. Cogitabis igitur hac no&e, & altero | s mane defenſionem ſuſcipics. Interim audiamus alias ; oppolitiones. | | | SIMP. Proſequitur autor candem inſtantiam, Copernica- & oftendit , Copernicanam do&rinam ample&enti> nes eporter bus cfſe negandas ſenſfation:s proprias. Nam illud "*care ſen- principium , cujus beneficio rotamur una cum ter-{47997% ra; hobis vel cft intrinſecum , vel externum, hoc eſt , I raptu terra profetum. Quod fi hoc al- rerum affirm:tur , cum cjuſmodi wy I nullum ſentiamus, dicendum erit , quod ſenſus raftts non impreſſionem ejus in ſenforio. Sin vero princi- pium eſt intrinfecum , nos non ſcntiemus motum localem A nobis ipſis profeftam, nec unquam ani- annexam. S A LV, Ergo philoſophi illias inſtantia huc movemur, five fit externum , five internum\, debe-- re nos illud omnino ſenſu. percipere : cum autem id non ſentiamus , proinde neutrum horum effe: ©} atque adco nos non. movcri ; & per conſequens, i Oy | tcrram oY "246 STSTEMA Motus no- terram ipſam immobilem eſſe. Fgo vero affirmo; fer aut in” tam uno, quam altero modo fieri poſſe, ut mo- bs - tum illum non ſentiamus. Er quidem id fieri poſſe, eſe pare, fi fit exrernum. principium , experimentum navigit ut ramen 2 pluſquam abunde dubirationem omnem ſubmovet : nobis non; plaſquam abunde, dico, quia cum fingulis horis aut animadver-impellere navem , aut ſiſtere queamus, & magna Farr af + cum accuratione obſervarc, an ex aliqua diverlita- ſentiatur. eons "7" oe , hou te, quz fcnſu taftus fit perceptibilis, ars illa diſci politt animadvertendi, an navis moveatur necne; cumque in hunc uſq; diem iſta ſcientia nondum fit inventa; quid ergo mirum cft, ti idiplum accidens incognitum quoque nobis eſt in ipfa terra, quz nos perpetuo fortaſſe circumtulit, ut nunquam quictem ejus experiri licucrit ? Sxpilſime, Simplici , nil fal- lor, Patavio , ſccundo flumine deſcendifti : nec, (i | _ vera faterilibet, unquam ramen inte ſenfiſti parti- Motws na« cipationem illius motus, nift navi aut ad arenam ob- Bode og BErente, aut in obicem aliquem impingente , tu cx- ortbus eſt - : 1p EE os inſenſubilic, £11; veAorcs cum periculo precipites dati fuiſtis, quoad ſen- Opus &fict, ut globus terrenus in obſtaculum ali- ſum taflis« | mga quo ſufflaminaretur,incurreret:dico tibi:tum emum animadyerſurum teeum, qui in te reſjdet, impeti, 3 quo versum ftellas excutereris. Verum qui- de eſt , quod alio quaq; ſenſu,ſed cum ratiocinatione juno, polls navigii motum deprehend.re, viſa ni- Motu ter. miram, dum arbores & zdificia in campo. polita reftris | contueris ; quz chm fint 4 navi ſeparata , moveri ftetls de- yidentur in contrarium, Si per cjus generis expe- prebendi- rimentur de terrx mobilicate perſuaderi te finc- _ res, juberem intueri fidera, quz propter candem cauſam apparent tibi quali contraria motu fe- rantor. Si youre COSMICUM. Si quis deinde miraretur , nos hoc principium , fiquidem internum nobts effer , non 'fentire tamen is parum convenientia rationi cogitaret, Nam tale quid non ſentimus , quod nobis extrinfecus ac- cedir,8& quod frequenter a nobis diſcedit ; ecqua ra- tione ſcntiremus illad , fi immutabilicer in nobis & continue refideret ? Jam ecce quid aliud in hoc ar= gamento, | SIMP. Fcce hanc exclamatinnculam. Ex hac itaque opinione neceſſe eft diffidere nojtris ſenfibus , ut penitus fallacibus, vel ſtupid, in ſenfilibus etiam con- Jundtiſſimss dijudicandis. Dam ergo veritatem ſpe= rare poſſumus a facultate adeo fallaci ortum traben- ent ” | S ALV. Ego vero hinc utiliora molto tutiora- que przcepra dedncere vellem , ac docere, ut majo- ri1nos circumſpeione, & minort confidentia gera=- mus in ample&endis iis , quz primo nobis occurſu a ſenfibus , qui facile nos decipere poſſunt, reprzſen- tantur. Et ſane velim, ut autor ille non tam anxie lJaboraret in erudiendis nobis , quo patto debeamus ſenſu comprehendere, motum iſtum gravium de- (cendentium effc re&um fimplicem , & non ex alio ” genere; nec zgre ferret , aut exclamarer , quod rem adeco claram, manifeftam ac obviam in dybium vo- cemus. Nam hac ratione fuo ic proditindicio , quah credat , eos, qui motum illnm circularem po- ctius quam re&um affcrunt , opinari, quod ipſo ſenfu deprehendatur , illum lapidem circuſari motu fer- ri, fic ut illorum ſenfum potins quam ratiocinatio= nem provocet, ad hunc dilucidandum cffe&um. Id. quod non cſt ita, Simplici, Quemadmodum enim ego, qui neutrarum ſum in hac opinione partium, ac tant inftar hiſtrionis , Copernici perſonam in hac 395 * 356 STSTEMA hac fcena mihi ſumo , nec vidi unquam , nec mihj viſus ſum videre, quod lapis ifte cadat aliter ac ad perpendiculum : ita quoque credo. , quod idem aliorum omnium ctiam oculis codem modo reprz- ſentetur, Refius crgo fecerimus , 11 omilſa ap- parentia , de qua inter omnes convenit , operam demus , ut ratiocinando vel confirmemus , fi quid veri ſententia hzc habet , aut fallaciam cus in lu- cem protrahamus. S AGR. Si quando philoſophum illum ob- - vium haberem, qui mihi ſupra multos alios iftarum do&rinarum ſe&atores eminerc vidctur , in argu- mentum benevolcntiz reyocarem ei quiddam in me- moriam , haud dubie ſexcenties ab ipſo viſum , & huic rei de qua traftamus , fimillimum -3 ex quo perſfici poteſt , quam facile quis a fimplici appa- rentia , aut utita dicam , reprzſcntatione ſeneus , decipi queat, Apparentia illa fic habet , quod nou per viam incedentes, Lunam pari eſe ot (equi pu- tant, dum cam te&orum ſuggrundia quaſi radentem ccrnunt, per quz illam haud ſecus apparct incede= re, ac faccret fclis , quz revera tegulis inambulans, conſpe&ui corum obverſarctur. Quz apparentia if corrigeretur 2 ratiocinatione, viſum nimis quam | manifeſte circumſcriberet. Argumetta $8 T M P. Profefto non deſunt experimenta , we ak". que de fimplicium ſenſuum fallaciis certos nos red- tatem, ex 9Junt. Igitur cjuſmodi ſenſationibus omifſis hoc rerum na- {£mpore , cognoſcamus argumenta ſequentia , tra petita. que dudta (unt , ut ipſe quidem dicit, ex rerun | natura. Harumprimumeſt , terram moveri non poſſe ſua natura tribus motibus valde diverſis : aut erit necelſe , multa manifeſta axiomata refutare. Primum axioma cſt, quod omnis affects dependeat ab Bn a co .Tc.c.. _ © COSMICUM. 357 ab aliqua cauſa. Secundum , quod nulla res ſe- Tria axio - ipſam producat : unde ſcquitar , impoſlibile efſe , ut mata, que movens , & quod movetur , prorſus unum idemque /#p911n- fint. Idque non ſolum in rebus , quz moventur 3 pry Wes motore extrinſeco , manifeſtum eſt : ſed colligitur rc etiam e propoſitis principiis , idem accidere in motu naturali dependente 2 principio intrinſeco : alias, cum movens,ut movens, fit cauſa, & motum,ut mo- tum, effe&us ; vnum idemque fimul omnino & cau- fa efſet & effe&us. Ergo corpus non movet totum {, ſcilicet , ut totum moveat , & rotum moveatur : ſed oportet & in re mota diftinguere quodammodo principium motionem cfficiens , & id , quod illa mo» tione movetur. Tertium Axioma eſt, quod in re- bus quz ſenſuiſubjiciuntur, unum , quarenus unum, unam (ola rem producat. Anima in animali produ- cit quidem diverſas operationes , ſed inſtrumentis diverfis,ut viſum, audirum,odoratum,generationem, 8c. Et in ſumma deprehenditur,in rebus ſenfibilibus diverſas. operationes derivari 2 diverſitate quz eft in cauſa. Jam {1 hzc axiomata conjungantur,-res Corpus erit clariſi:ma , - oy corpus fimplex , qualis eft ter-/'mplex, ra, non poſſit ſua natura moveri (mul tribus mo- 9 tibus valde diverfis. Nam per allatas hypotheſes , wet wow. rota non movet ſe totam. Oportert igitur-in ca Y apparmoesgy Kinguere tria principia triura motuum : alias idem diverſe principium produceret phures motus. Sed cum con. mtibu. tincat in ſc tria principia motuum naturalium , ultra | partem motam ; non crit corpus ſimplex , ſed com- Terra non poſfitum ex tribus principiis moventibus , & parte poreft mo. mota. Si ergo terra eft corpus ſimplex, non move- %*!? *!lo | bitur tribus motibus : imd nullo iforum, quos © 2" | Copernicus attribuit, movebiter, cum debeat nno | ſolo moveri : quandoquidem per rationes Arifto= torum. Copernico el attriby- tclis 356 Argumenta contra ter- re mobili- . fatem, ex rerum Nao - " ; S # turapetita. que dutta ſunt , ut ipſe quidem dicit, ex rerun STSTEM 4 hac fcena mihi ſumo , nec vidi unquam , nec mihj viſus ſum videre, quod lapis ifte cadat alicer ac ad pcrpendiculum : ita quoque credo. , quod idem aliorum omnium etiam oculis codem modo reprz- ſentetur, ReRius ergo fecerimus, ii omiſſa ap- * parentia , de qua inter omnes convenit , operam demus , ut ratiocinando vel confirmemus , fi quid veri ſententia hzc habet , aut fallaciam cjus in lu- cem protrahamus. S AGR. Si quando philoſophum illum ob- vium haberem' , qui mihi ſupra multos alios iftarum doQrinarum (e&atores eminere videtur , in argu- mentum benevolcntiz reyocarem ei quiddam in me- moriam , haud dubie ſexcentics ab ipſo viſum , & huic rei de qua traftamus , fimillimum 3 ex quo perſfici poteſt , quam facile quis a ſimplici appa- rentia , aut utita dicam , reprzſcntatione ſeneus , decipi queat, Apparentia illa fic habet , quod nou per viam incedentes, Lunam pari ſcfe alla (equi pu- tant, dum cam tc&orum ſuggrundia quaſi radentem cecrnunt, per quz illam haud ſecus apparet incede- re, ac facerct fclis, quz revera tcgulis inambulans, conſpe&ui corum obverſaretur. Quz apparcntia ih corrigeretur 2 ratiocinatione, viſum nimis quam maniteſte circumſcriberet. '8$ TM P. Profe&a non deſunt experimenta , uz de ſimplicium ſenſuum fallaciis certos nos red- unt. Igitur cjuſmodi ſenſationibus omilſis hoc tempore , cognoſcamus argumenta ſequentia , natura. Harumprimumeſt , terram moveri non poſſe ſua natura tribus motibus valde diverſis : aut crit necelſe , multa manifeſta axiomata refutare. Pcimum axioma cſt, quod omais affc&as —— ; 4 P wa prady 5, xe k þ Pe FN - F ISÞ<1 7 — WR AR (8, F; PEAS NI EAN FE g , ro on, 3. bo. > T r RENTS, bite tr LY he. gd COSMICUM. i 357 ab aliqua cauſa. Secundum , quod nulla res ſe- Tria axis - ipſam producat : unde (cquitor , impoſlibile efſe , ut mats, que s ag we” Aary OTIS. . 7 MER rt he movens , & quod movetur , prorſus unum idemque /#?P91n- tw ut Md- fint. Idque non folum in rebus , quz moventur a ;: MO : xp © nifeſta.) motore extrinſeco , manifcftum eſt : ſed colligitur etiam Ee propoſitis principiis , idem accidere in motu naturali dependente 2 principio intrinſeco : alias, cum movens,ut movens, fit cauſa, & motum,ut mo- cum, effe&us 3; vnum idemque fimul omnino & cau- fa efſet & effe&us. Ergo corpus non movet totum le, (cilicet . ut torum moveat . I rotum movearur : ſed oportet & in re mota diftinguere quodammodo principium motionen efficiens , & id , quod illa mo- { tionemovetur. Tertium Axioma eſt, quod in re- bus quz ſenſuiſubjiciuntur, unum , quatenus unum, unam fol rem producat. Anima in animali produ- cit quidem diverſas operationes. , ſed inftrumentis diverfis,ut vilum, audirum,odoratum,generationem, 8c. Et in ſumma deprehenditur,in rebus ſenfibilibus diverſas. operationes derivari 2 diverſitate quz ft in cauſa. Jam f hzc axiomata conjungantur,-res Corpus crit clariſiima , __ corpus f{implex , qualis eft ter-/*mplex, ra, non poſſit ſua natura moveri {mul tribus mo- qualis eff tibus valde diverfis. Nam per allatas hypotheſes , — Spa rota non moyet fe totam. Oporter igitur in ca di-7; tribus Kinguere tria principia triura motuum : alias idem diverfis principium produceret phires motus. Sed cum con. mtibu.” tincat in ſc tria principia motuum naturalium , ultra partem motam 3; non erit corpus ſimplex , ſed com- Terra non { poſitum ex tribus principiis moventibus , & parte poteft mo " 1 hr re PO REI N 4x EF" DTT % k BY 07 PESTS tin tte gt fl te mota. Si ergo terra eft corpus fimplex , non moye- 7 *!o bitur tribus motibus : imo nullo iftorum, quos ei COME > ys -} - "» 4 *» oper nico Copernicus attribuit, movebiter, cum debeat ono 6; ,ceriby.. ſolo moveri :- quandoquidem per rationes Arifto- rorum. tclis 358 STSTEMA telis eſt manifcſtum , quod movcatur ad ſuum cen- trum , ſicuti monſtrant partes ejus , quz re&is ad ſaperficiem terr# ſphzricam angulis deſcendunt. Reſponſio- SAL YV. Multa dicenda forent & confideranda nes ad argu* circa contextum hujus argumenti, Sed cum illud ments con” ucis-yerbisreſolvere queamas ; nolo me nunc ci- tra hmobilt- © nd.” - HH necellitatem diffundere, przſertim cum reſpon- re, ſumprg fio mihi fucrit ab codem autore ſuppeditata , dum ex rerum dixit, in animali ab unico principio produRas cfſe natura. Qiverfas operationes. Unde nunc ei reſpondeo,fimi- li modo, ab unico principio diverſos in terra motus procreari. | = SIMP, Hac reſponfione minime acquieſcet an- tor illius inſtantiz : quinimo penitus illa ſubverci- tur his quz ſubjungic immediate pro majore im- pugnationis fa&tz ſtabilimento, ficut audics. Cor- roborat , inquam , argumentian alio axiomate , ni- mirum iſto ; Quod natura in rebus neceflariis nec Qrartum deficiat , necabundet. Atque hoc manifcſtum ci axioma rimatoribus naturz,/przcipuec animalum , quz cam contre M- gqultis motibus moyeri debeanvt , a natura maltis tun ere, fierunt inftruta flexuris , & concione motris in- rumenta illis adjon&a,, ut ingenaibas in lateribus, ; ad incefſum animalium , & cubitum , pro arbitrio — ipſorum. Inſuper in homine multas:cubito manuſ- tra tri. que flexiones,multas jun@vras, ad varios excrcecn- plicarm dos motus attribuir, - Qoibus £ rebus hoe argu- terre mo- mentun adyerſus triplicem terrz motum depromi- tum, tur, Corpus onum 8& continuum , aut finc flcxu- ra junFurave ulla , diverſos motus exercerepotctt, - autnen poreſt, Si fine iis poteſt ; crgo natura fru- tra flexuras-in animalibus condidit, id quod cum axiomate pugnat : ſed {i fine tiſdem non potedt ; crgo terra Corpus unum, & cantinnum , atquce.adeo pri- | vatum HE = B32 COSMICUM. vatum flexuris & internodiis , non poteſt ſua natura moveri plurtbus motibus. Vides nunc, quam argu- tc reſponfionit tuz , quam quaſi previdifſe videtur, OCCUTIrat. | S 4 LV, Scrione hoc dicis , an me ludos fa- cls ? | 3 pes, SIMP. Ex animi mei fententia Joquor, Flexiones S A LV. Neceflc igicur eft , in manu tibi noſj- in animali- tam id felicitaris , ut illivs philoſophi defenfionem 5 non ſuſcipere potlis adverfus aliam quandam inſtantiam ſane jen ips obje&am. In ipfius ergo nune abſentis pratiam, ha "X quxſo, mihi reſponde, Ac initio. quidem ut verum ver/iratem, admittis , naturam Iideo tribuifſe animalibos articu- Motus ani- los , flexuras , & internodia , ut multas diverſaſque Malium motianes edere poflint. Ego vero propofitionem ns u- © . F | | nius ſunt hanc tibi nego, atque ideo flexiones effe faas afſe- pans. » ro, ut animal movere poſfit unam plureſve partes Capira me- ſuas , rcliquo immobili manente : & affirmo , quod bilium of- ad ſpecies ac differentias motionum , illas unius effe ſium omnie generis, hoc eſt , omnes circulares. Arque hac de ſunt rotug- cauſa vides, omnia capita mobilium offim eſfe con- n_ effi vexa , aut cancava , nonnulla quoque fphzrica , ni- ;;,n; eſſe miram illa , quz quaquaveeſum ſeſe movere debent, monftratur, ut in acetabulo fcapulz facit brachium fignifert , ve- *t capita xillam rotantis ; aut accipitrarii , falconem eſca re> 279b1lium voeantis, Atque talis cft flexura cubiri , in qua cir- Comes G camagitur,manus terebri quid perforan ts, Snnt \o pus ctiam aliqua circularia verſus unam partem, & quaſi malium cylindrica , que ſcrviunt membris ano ſeſe'modo omnes cir- fleCtcntibus » Ut: partes digitorum "S alta ſuper eulares. aliam , &c. Sed ut ſpecialiorem induAionem omit- tamus , hoc-unum rei veritatem in genere demon- frat , quod in corporefolido quod moverur , cum unurm cxtremorum "x STSTEMA ulla ne imaginatione vel judicio percipere pofſumus, ' quod idem principium naturale, & indiſtintum, hoc et , una cademque propenſio, timul in diverſos & quaſt contrarios motus diſtrahatur ? Equidem hoc neminem di&urum efſe credo, nifi quihanc hypo- theſin omni ratione , qua jure, qua injuria , propu- gnandam ſuſcepit. SALV. Subſfifte parum, & in ipſo libro mihi locum illum oftende, . Fingamus modi cum Coperni- co terram aliqua ſua vi, & ab indito principio impells @þ Occaſu ad Ortum in Ecliptice plano : tum rurſus revolvi ab indito ettam principio , Circa ſuimet cen- trum, ab Ortu in Occaſum : tertiv defleQi rurſus ſn0- Gr FRY or. Pte nutu 2 Septentrione in Auſtrum, & viciſim, Du- ror & Ca-+ , pernici op- verba referendo commitifies : at jam video , quod pugnatore jpfemet , & quidem nimis quam graviter, impegerit: itavi, Simplici, num forte quem errorem , autoris commiſſus. nec fine indignatione diſco,quod hypetheſin parum fibi cognicam impugnare fit aggreſſus. Non enim il-, las motiones rerrz Copernicus attribuic. Et unde oe hoc, quod Copernicus motum annuum per Eclipticam , contrarium faciat motui circa pro- prium centrum ? Non legerit- oportet librum ejus, ui plurimis in locis, ac in primis ftatim capitibus ribir, ambas illas motioncs verſus caſdem parces, fcilicet ab Occidence in Orientem incedere. Quod fi non alijunde, 'per{c tamen hoc noffe poterat ; at- tributis ipfi terrz motionibus , quarum una Soli , ahkera primo mobili demitur , eſſe necefſarium , ur was in candem partem conxendant. : fantia Fetis. Motus diurnus primi mobilis nenne fit ab Or- contra Cg. tu in. Occaſam ? & morus annuus Solis per Eclipti- pernicam, Cam, nonne contra fir ab Occaſuin Ortum ? Qui | | vis % COSMICUM. 363 vis ergo, quod jidem in terram tranſlati , concordes e contrariis efficiantur ? | '$SAGR. Profefto, Simplicius detexit no« bis originem erroris illius philoſophi , qui nc ceſſe eft ut ipſe quoque hoc modo ratiocinatus fues rit. S ALV, Nunc ecrrorem detraharnos mini- Detegitur = mim, fiid pote , Simplicio. Is cum videat , tel» ©7797 opp0s las oricntes Horizontem Orientalem aſcendere , {19% oft haulJ difhculer incclliget , & hic motus non firin cs | Nellis , neceſſarid dicendum cfſe , quod Horizon num; motu contrario deprimatur : & per conſcquens, diurnumy quod terra in ſcipſam volvatur contraria ratione #274 at-. quam Rfeellz nobis moveri videbantur , hoc "es ab Occidente verſus Orientem , quod >< | wee. dum ordinem fignorum Zodiaci. ' Quod ad: alte- plagamin. rum deinde mocum attinet , cum Sol centro Zo» cedere, nes diaci lit ad({ixus, & terra per circumferentiam ejus ©f* contre mobilis ; ut crgo' Sol nobis appareat per Zodia- 770 cum moveri ſecundum ordinem fignorum , necef- farium eft , terram codem ordine incedefe. Sol enim apparct nobis ſemper occupare in Zodiaco gradum oppoſitum cþi gradui , quem cerra tenet. Atque ita terri perambulamte v. g. Arictem, , Sol apparebit trankire Libram ; terra Tauri fignur, oc« - cupante , Sol Scorpionem emetietur : cum terea per Geminos , Sol per Sagittarium ibir. Sed hoc eft , utrumque moveri verſus candem partem fcili- cet ſecundum ordincm fignorum : qualis ctiam rac revolutio terre circa proprium centrum. | STM P. Intellexi reQifſhme' $; nec video, - poſlit ad cantum errorem exculandum ad- crc, | | | S A LV, Quinimo, 98 42g , longs ifto maj0- Tem __ | . STSTEMA4 motu diurno circa proprium centrum , ab Oriente verſus Occidentem : nec videt , i hoc ita cflet , tunc motum [niverfi 24. horarum, appariturum heri ab Occidente verſus Orientem : cujus plane contra- rium cernimus. | © +SITMP. Vah, qui vix prima elementa do@rine (phzrice didici, nyL#t » Jn aps erroree nico, cum princivalem & -maximam iliam Hypo- monſtratur, 4 P P JP oppoſitorem thelin , cui ſumma. rerum, in quibus Copernicus parum flu- Ab Ariſtotclis & Ptolcmzi dofrina diſſentit, inniti- dii Coper- tur , in contrarium plane ſenſum perverterit. Quod nicotri- deinde pertinet ad tertium iftum motum , quem baiſſe- auror ex mente Copernici , ut aic , globo terre- —— tri aſſignat z neſcio ſane, quemnam incelligat : il- rertiam JuM certe non effe ſcio , quem ei Copernicus jun- motum } Aimcum aliis duobus , annuo- & diurno , tribuic. Copernico : Non enim ci quicquam eſt negotii cum declinatio- terre 171- -ne vers Auftrum & Septemrionem : ſed in id mo- n__ do fervit, ut _axem revolutionis diurnz continue * +#thi ipft parallclum retineat. Ja ut dicere neceſfſc BEL v ed DEL TO i OE Er Es OO Og RAY Op CT ONT RO ve REFEREE R P x 94 rn ms 3A 4B 6 DOTY I MAB YR Po 1 / Ar Os wes Ae FAS 02 - IE Wexad,; on ; oof EO EE ate les RE rea tO Se Id IO eee os BI Re; - wag: : Zi. " Sa DI G tan S985 E LR OO TTO CE TATE TEA 6,4 $5 4.20.3; "0 g x ik q CN OE EN CE SEA (e. Qvamvis autem hzc una gravis hallucinatio Tufficiar excuſationi noftrz , 6 diſcuſſionem ulte- riorem oppolitionum jipſius omittamus : caſdem _ tamen #ſtimabo pretio ſuo , ut profe&o merentur culis zſtimari plurimi. Reverſus igitur ad inftan- - tiam, aio , duos motus, annuum & diurnum , non elſe contrarios, imo tendere verſus eandern pla- gam,& proindc ab codem principio dependere 24 {1 ©: pre ſexcentis aliis vanorum.hominum objeRiun- rem alium audies. Is eft , quod terram facit moveri ki graviort> ftimandus oppolitor ille poſuifſe in legendo Coper+ fit , oppolitorem id aut neſciviſſe , aut diſhmulaſ- » Q (0 _ mn» Y} Z COSMICUM. ſe, Tertius ultro & fponte conſequitar annuum ea ratione,, ut non neceffe fit advocare principium in- ternum aut externum (quod ſuo loco demonſtrabo) a quo tanquam a cauſa producatur. S AG R. Dicam ego quoque, naturalis judicii duga , quippiam oppoſicori illi , qui Copernicum: condemnare non veretur , & non cxamuſiim omnia: ſoa dubia reſolvere , & omnibas 2 ſe propofitis ob- je&ionibus reſpondere fcio : quafj vero mea igno» rantia necefiarium {it dodrinz fallitatis argumen= tum. Sed fi hzc ratio condemnandi (criptores | ci jufta videtur, zquum eſt, ur nec mihi, Ariſto» _ telem & Ptolemzum rejicienti ſuccenſeat : quando- quidem ipſe quoque me nihilo felicior eft in retel- lendis illis , quz fibi a me adverſus dodrinam ilio- peragrat , & multo breviori tempore ſecundum A- ritione & occultatione collateralium ejus globo- rum ct manifeſtum : fimilia illis , per quz Solem uno anno Eclipticam percurrere, ac uno menſe ci- tius in (cipſum , A:quino@tali parallelum reyolvi. (maculz Solares iphi ſenſui fidem rei faciunt_) ipſemet abſque ſcrupulo concedit ; fimilia deniqueillis , per quz Medicea ſydera Zodiacum annis 1 2. conficiunt, & interca circulis minimis , temporibus breviflimis circa Jovem volyuntur. SIM Ft. Autor:ille tibi negabic hzc omnia ,, & viſum, Teleſcopii cryſallo deceptum cauſabitur.. S A LV. 1 vero nimium (tbi concedi poſtulate | Bb 2 Nam on : Wo > Reſolvitur rum objiciuntur. Quzrit ex-me, qualia {int prin-,, - cipia , per quz globus terreſtcis movetur motu 2,,rja, /7. annuo in Zodiaco, & diurno per AquinoRialem wi/ium - In ſeipſum, Ei ego repono, fimilia hic eſſe prin» motuum, cipia illis , per que Saturnus Zodiacum annis 30, 4#orum Ccorporum VP ; leftru quino&ialem in feipſum convolvitur , ut ex appa- Coo Set. 17 MR 4, 5 PRWz n Fora ON IE IE IN gt p48 Fg PAWS", " AT% 4 y a ” 4 _ ap Wo OE UE NP A Ie TA AOL; HS 45,5 SNFISy ro AE, od Ax Rey; 0 G. wRee"Ty "ge p ag i ; 3 Eo" REST 0 FSI TEE ar it, F ; | GA Y ry vcde WA, rr! Lec! AS a Rv Ga I TA PIEEOD E c hoek fn og FF 3 0s 0, by het eh Re diper I, Ly SE Ee A ES LL A DO CNTTS o__ Er EEO, Re RCA : . = . "uw CU EIT re Bc Po ER PAI I I rota were 4 SAC SAT G4 7 er et 2 2c ve 4 Ks no 9 Rr EN IE PO Ore FER np EI ON DPTY TR TID -- 5 bY ha ea Mey: de AE . YI > TE gy NOR "I WOOTT, <>. Nam A nobis requirit ut credamus , ocolum fmpli- cem non poſſe decipt in dijudicando motu re&o gravium deſcendentium : & ipſc tamen interim af- firmat, oculom eum , cujus faculras eft reddita per- feAior , ac trigefies av&ior, in percipiendis aliis iſtis motibus abcrrare. Dicimos igitur,terram plurali- | 'ratem motuum participare , fmili aut forraſlis ca- dem ratione, qua magnes movetar deorſurn qua- tenus gravis, &aliis duobus motibus circularibus, uno Horizontali, altero verticali ſub Meridiano. Sed quod eft amplius , indica Simplici , quinam putas hunc autorem judicaturum effe magis inter ſefe diverſa, motum reftum & circularem , an vero acarts Bf morum & quietem ? | gan mm. SIMP, Motum & quictem utique, Quod inde $4 2 quie- Manitcftum eſt , quia motus circularis non eft con-. ce, gudm tranius refto, fecundum Ariftotelem , adco quid:m mort re* ut £08 miſceri poſſe concedat, id quod in maru & poteſt. 366 _— _ GR. Ergo propoſitio minys improbabilis liz attri- Eſt» in uno corpore naturali duo principia interna Gunntur = Te, unum ad motum retum, & aJterum ad gerre duo circularem , quam duo itidem interna , unum ad 50-8 fi 4; motum , & altcrum ad quictem. Porro de natura- ring nelll terrz partium inclinatione redeundi ad ſuumn to- Sum cF WM 2 2 quo forte per violentiam avulſe ſunt ,. uni circularem, Concordant utrzque Hypotheſes , ac ſolummodo 9am duo diffentiunt in operatione totius , dum altera vult , «d mtum qaod id per intermumn principium quieſcat immobi- e : altera verd motum ei circolarem afſignat, Scd per tuam & illius- philoſophi conceffionem , duo [29m 96 , imam CO » &alterum ad quic- n', tunt incompativilia mul , provt etiam in- compatibiles. ſont eorum effeftus : fed id non jam | - accidit COSMICUM. 367 accidit in duaobus motibus , refo & circulari,, qui nullam habent inter fe repugnantiam. == _- . SALV. Hoc amplias adde, maxime probabile Motu par- efſc, quod motio partis a terra ſeparatx, & ad ſuum avs fer ds totum rediturz, fit ipſa quoque circularis, ut jam Fs rg declaratum eſt, Ita ut omnibus moadis , quantum ;,, , poreſt ad przſcntem calum attiner , mobilitas quiete fit eſſe circu- CY Jam perſequere, Simplici , quiz re- /a77s. ant. Fi | '$TMP, Robur addit antor inſtantiz {uz , pro-' ducendo aliud abſurdum, quod ſcilicet exdem mo- tioncs naturis ſumme diverhis conveniant. Jam au- Diverſits tem cxperientia docct , operationes & motus diver- —_ ad ' arum naturarum eſſe diverfos : idque ratio confir- ,,,,,cen- mat : alias enim nulla daretur via cognoſcendi di- dam diver- fiinguendique naturas, nift illz, motus & operatio- /itatem na- nes ſuas haberent, per quas ad carum ſubſtantiz co- /#747%”. itionem deduceremur. $AGR. Obſervavi bis ter in diſcurſibus illius autoris,quod ad probandum, hoc ita vel ita (eſe ha- bere , talem Joquendi modem adhibere ſolear : rem illo & illo modo intelle&ui noſtro conformem effe : vel, nullum slias nos aditum habituros ad cognitio- nem hujus illiufve rei : vel, Cricerium philofophiz - ſubverſum iri. Quaſi vero natura cerebrum primd Natura res eribuifſet hominibus , & poſtea. demum omnia di- '?/4 primis ſpoſuifſert pro capacitate intelle&is corum, Atqui ergy A potius crediderim, Naturam res ipſas primem arbi- ;,;,11-7,m tratu ſuo condidifſc:poft indidifſe hominibus intelle- himinum, &am, qui ad quantulamcunque partem ſecretorum 74 perci= | cjus , non niſi magno tamen labore percipiendam, 2iend5 habilis cfſer. Eph I9"3 S ALV. Eadem eft & mea ſcntentia. Vertim : indica , Simplici , quanam ſunt iſtz nature diverſz, b 4 ___ quibus WE! SYSTEMA- quibus Copernicus contra experientiam & ratid- nem, morus & operationes caſdem afſignat ? '. SYMP. tccetibr illas. Aqua & Aer. (quz uti- quediverſy ſunt I'terra nature) & res'omnes in iis elementis invent#- , habeb»nt omnes una rres illas , mationes , quas Copernicus efſe Engit in globo Copernicus © terrettri, Er pergit hoc demonftrare Geomerrice , eaſdem 0+. quod {cilicer ex doftrina (opernici neceſffario ſc- pranos qnatur, nubem in atre ſuſpenſam , ac diutilhime PF diverſisn--earjt] fine loci mutatione imminentem , habere om- + unjeehay nes tres i}las motiones cum globo terreftri commu- affenat. Ns. Demonttrario' ibi extar : pores per te Jegere? non potium-:nim refcrre memoriter. SAL V. Nonplacec cam legere : quin exiſtimo, \ ſuperflue poinam,, & I nemine Copernicano negan- dam. ltaque demonttratione conceſſa , de inftan- tia loquamar ,:1quz mihi videtur exiguam habere vim aliquid concludendi contra Copernicanam hy- porheim, co.quod nihil derogetur illis moribus & Wis :opecrationibus , per quas venitur in cognitio- -.--. ncmnaturarum ''&c. Reſponde mihi , quzſo, Simplici :- Num accidentia illa, in quibus aliquz res exaQtiflime: conveniunt , nobis inſervire poſſunt ad carundem rerum cognoſcendas diverſas natu- ras on | TE Ex acci- _ STM P.; Non domine : imo- plane contrarium dent eft verum, Nam ab identicate operationam & acci- pany th aa dentium , non nit} ad identitatem naturarum ar- | poſſ-ntco- Bumencari pofſumus. $07 67 042 , gn ſcina=® Þ> A LV. Proinde diverſas naturas aque , terre, eurs di- atrls: aliarumque reram his elememis contentarum, verſe. non arguis cxillis operationibus , in quibus omnia htc elementa ,& eorum annexa conyeniunt{ed cx . opcrationibus aliis, Eft ne ita? : NY | SIMP. ALISON tight; init, tad At or ele] Oy Tr TE NE . TAIEEE 01/5044 a9 2246. L254 >--t x 1 tv Ar <7 1 T4 1 6. $494 x%#©y 4 ©: hy 7-3 - 5 : f Th 6 / : ONEEE ay. F <3 A RE RE gs 4A PN Eo SO DO Nr I AE IE IOTIY Ok Rane ia Woke Tt eos RE ee See RS by fr Re x wi es La Gu bog yah a Sd CNEL Sony, LOTS ABER oth + we YO Ar OM Ib . Z El oe TAE > 1 N __—— TOI Y TOY OED Ar are RPE HO HP A In HA" G6 COSMICUM. - $4MP. Ita revecra. | Ef $ALPV, Ergois, qui relinqueret , in_clementis omne3ttlos morus, operationes , &: alia' accidentia, quibus corum nature diſtinguuntur , nos nom'priva- ret faculcace cognicionis ipſorum acquirendz , eti- amiz poſtea removeret illam operationem , in qua jundim omnia conveniunt; & quz proinde nihil fa» cit ad diftintionem' calium naturarum. SIM P.. Optime; credo, -ratiocinaris, DSA LV; Scd t:rram, aquam & atrem, zqualiter anatura fuifſe conſtituta immobilia. circa :centrums nonne &.tua, & Ariftotelis, & Ptolomzi , & qui hos —" (cFantur omnium eſt ſententia ? iN oa. STAMP, Eft recepta, ceu veritas irrefragabilis. 'SALV. leiturex ita communi naturali condi- tione Quieſcendi circa centrum ,, non ſumuntur ar- gumenta .de diverhs naturis-.illorum clementorum &recum elementarium + ſed-oporter ex aliis quali- tatibus non.communibus, . earum notitiam 1parare. Proinde qui adimerct clementis - tantummoda quie= tem illam communem, $& interim iis relinqueretiom- ncs alias. operationes, is nullo; modo viam+cog- noſcengi. efſentias corum. interciperet, , :Jam vero Copernicusinon. adimic elementis aliud nili. com- muncm illam quictem, canque tranſmutat- in come munithmum -mocom , rclifta iis gravitate!, levi- Elements : tate., motu. ſurſum ac deorſum tardiore velo- ————_— cioi&Eve,, -raritate, denfitate 3. qualicatibus calidiy myry com. fcigidi , | ficciy humidiz $&- in ſumma: rebus om- muni, nibie nibus alis. .. Talc igihur abſurdum , quale fibl iſtc /- mages _ autor imazinatur , in-Hyporhefi Copernic 2a NON minu/[ve res fert,quam Invenitur 4-.neque convenire in _mortis. identitate, 7, 5 magis - aut minus intereſt ad diverfificandas aur _aiete cone identitatc NE OS,” _ PA att T: - þ 2% bad 4 yy es 20 ” k y OUS REP: it es PAN | ea Ao AIST ua Yo nes *wF a G hs oth eh DO TE Or" "_ " 48) Os . } OG, « EN SI, RAI VPN RS vs e. _ A a —_—_ * " OR ET "IP" < af IE tt " 4 Y _ . w_ , _ m— 23 ROE an a Sea ed Boa Nc ws 6 te A ee a Ee es EE : % a Eo IE a es Eo Ca) "£66 : «nA Ts 32.3 OO > TE py = Toy Fe SE _ 27; a8 TIRE. ys Te Bd A . - oy. q z k 4 | fellegze haud dubic moventar : | * ak ©, ab iiddem diſcrepant. 370 'SATL TEN dentitate quictis, Jam indica, ft quod aliud in con- | trarium c{t argumentum. _ Corpora SEMP. Scquitur inſtantia quartz, ab obſcrva- ecjuſdem gee tione naturali delumpta 3 QUE eſt, quod corpora neris, ha- ecjuſdem generis , aut hab:nt motus in genere con-' bent mokus yerjentes, aut in quicte conveniunt. Sed in Hypo- 7 cond. theſi Copernicans, corporain genere convenientia, ane, = &inter (ce (imilia, quoad motum ſummopere diſcre- parent, & e diametro fibi opponerentur : nam ſtellz adeo inter (e fhmiles, in moru nihilominus effent in- ter (ce tantopere diflimiles,fex planetis in orbem per- d reuolutis, Sole verd Rell ifque fixis omnibus perpefud ſtantibus immoris. $8 ALV. Argumentum in forma bonum efle vi- detur: at applicatio & materia laborat. Quod (i perliſtere volet autor in afſumpro ſuo, conſequentia dire&& ftarim in iplummet retorqueri poterit. Pro- grefſus argumenti fic habet : Inter corpora munda- na, ſex ſunt, quz perpetuo moventur , ut ſunt ſex anctZ.: de czteris, hoc eſt, de Terra, de'Solc, dc- que ſtellis fixis dubitatur, quodnam Hlorum movea- tur, aut-immotum perſtet :* cam fit neceflarium, ut | Rante terra, Sol & ſtellz fixz moveantur ; & cum | fieri quoque poſlir, ut Sole fixiſque ftellis immotis gr moveatur terra. In dubio fa&i queritur , quibuſ- Fur, cem nam convenientius attribui poſſit morus, & quibus quics. Di&at autem judicium naturale, quod -mo- broſa fit, £08 cxiſtimandus fit his competere, que in generc & | Sol autem In-c{ſ-ntia magis cognataſunt illis corporibus , quz : quics agtem his, qnz magis Er cum zterna quies, perpe- tuuſq; motus,diverſifſima fint accidentia;manifeftum eſt, oportere corpori ſemper mobili diverfiffimam ellc naturam 3 natura corporis ſcmper ſtabilis.4 Dum Aliud ar- gumentum contra Co- pernicum, ? lemeſſe, & | bas immoe ergo COgmIcum. o de motu $& quicte dubii ſumus, ergo tentemus - ſobfidio alterius alicujus affc&ionis infignioris iovcftigare queamus, tcrranc , an vero Sol & ftellz fixz, magis cum corporibas haud dubie mobilibus | conveniant, Sed ecce naturam opportunt defide- rio nofiro ſubſcribentem, ea ſubminiftrat nobis duas afte&iones inſigner, nec minus quam motus & quies, inter ſeſe diverſas: quz ſunt, Lux & Tenebrz, ſeu ec natura (plendidifſimum, & efſe obſcurum ac om- ni luce privatym. . Itaque corpora interno. & exe terno ſplendore decorarta , 2 corporibus omni luce deſtitutis diverfiſſimam habene effſentiam. Luce terra privatur': ſplendifſimus per ſc Sol efl, nec mi- nus ſtellz fixe. Sex planete mobiles in univerſum lace carent, ut & terra. Eorum ijgitur effentia cum terfa convenir, & A Sole ſtcliſque fixis diſcrepant. Me wg igitar cit terra : immobilis , Sol, & (phera lacg;: | '$SIMP., Verum autor non concedet, fex pla» neras cffe tenebroſos 8& huic negationi tenaciter in- | hzrebit; vel etiam conformitatem naturz mag- & nam inter (cx planetas & Solem ftellaſque fixas , 8 rurſum inzqualitarem inter iſtas ac terram, demon- ſtrabit ex aliis quam tcnebrarum ac lucis affeQioni- bus. Imo jam occurrit mihi , in inſtantia quinta, quz ſcquitur, exprefſam effe ſurmam diſparitatem inter terram & corpora calcftia , cnm ſcribit: Ex + Hypothefi Copernicana magnam confuftonem ac Alia diffe- turbationem orituram «in Syſtemate pt in- rentie _ eer partes ejus. Nam inter corpora ccleftia im- #774” matabilia > incorraprbili ſecundum Ariſtotclem, leffes, fume Fychonem ali6{que, inter corpora inquam tam no- ,p, 2. Ilia jadicioomnium, ipſiuſque Copernici , affir-zare os im- mamtis, ca eſſe ordinata & optima — puritate, | ita, A EC EEO TED Fe: F - yd - : as ge a M5 we bg af 8 - F þþ ? FS a bs tad 22 Iu tuo Me W0eO bo *, Per NPE ETON rg EEE ef « 266d ae und <6. AR {5 es rats Ct et ran(7 4 4 A LEAP TATA I 4G; $5 W2=e% q Fo. A 5444 * ts *- We el a > _ ' £0 turbas Paraloei)- SISTEMA poſita , -omnemque virtutis inconſtantiam inde removentis ; addo ctiam inter corpora tam pura, ſcilicet Venerem & Martcm , collocabitur (entina omnium materiarum corruptibilium , cujuſmodi eſt terra , aqua, acer, & omnia mixta. At quanto przſtantior diſtribatio , naturzque convenientior eſt ca, quam Neus ipſe fuit archite&atus, ſegre+ gando pnra ab impuris, mortalia ab immorctali- bus , ut aliz ſcholz docent, quz tradunt, impuras & caducas illas materias anguſto concavo Lunaris Orbis efſe concluſas ; ſupra quas non interrupra ſeric res poſtea caleſtes panduntur. SA LV, Verameſt (ane, quod Cop:rnicanum 372 Copernicus Wniverſ?9 Ariftoteli- Ariſtotelis > ſed nos tratamus de Univerſo noſtro vero & reali. Quod deinde difparitatem effentiz inter terram & . corpora Caleſtia, autor iſte vulc inferre ab horum incorruptibilitate , & illorum cor- ruptibilixate ; ſecundum do&rinam Ariſtotelis , & mu &þ An. & Ex £4 diſparitate motum Sol fixiſque immobili- tirythong tatem terrz adlerere 3 Paralogiſmum commirtir, autorecom- ſapponendo id quod c in quzftione. Nam Ari- miſſus, fſtotelis incorruprilitatem corporum- Caleſtium infert ex motu, de quo diſputatur, illorum nc Stulte terra ( \ 6, . Celo excly. {16 » an vero terrx. De vanitate poſtea rhetori- di videtar, CArum iftarum. illationum fatis ſuperque dium . eft, Quid enim inſullum eft magis, quam afſere- re, terram & clementa relegata 8& ſeparata efſe 3 ſphzris Celeſtibus , 8& exilii quai cauſa deportata tmmittit. Syſtema'. perturbationem \immittat in Univerſum in Orbem Lunarem ? Quid enim ? annon Orbis | Lunaris , ſphzrarum Caleftium eft una, & con- ſentientibus illis , in. medio reliquarem omnium comprechenſa? Fa vera nova. ratio eſt ſeparandi pura ab impuris, morbida 3 fanis,” & in ipſo cordc fa LS by. > tn «ky "A « # COSMICUM. corde ipſoque meditullio civitatis , extruendi yalc- tudinarium , quod mea quidem opinione ad [atus extremumque civitatis angulum rejici coveniebat. Copernicus: admiratur diſpoſitionem partium Uni- verfi, quod. Deus magnam hanc lampadem confti- tucrit , ut ſummum ſplendorem per totum tem- plum in ipfus centro., non ex aliquo Jatcre diffun- deret- _ _ C#terum quod globus terreftris Venerem inter & Martem locetur, ca de re mox trafabimus : ac ipſe tu in gratiam illius autoris periculum facies , an Terram ifthine exturbare queas. Sed quezſo, ne demonftrationum ſoliditati floſculos illos rhetori- cos intexamus, & cos oratoribus , vel poetis potius . committamus, qui viliſima quzque , nec raro pernicioſa , lenocinio verborum exornare ſolent. Et. quid aliud reftat, quantunylicet nos expe- diamus. . | SIMP. Reftat ſ:xtum 8& ultimum argumen- tum , in quout rem valde vero abfimilem ponitr, quod corpus corruptibile & difsipabile poſsit mo- veri-motu perpetuo &; regulari, Idque confirmat exemplo animalium , quz licer naturali fibi motu moveantur, lafſeſcunt tamen, 8& quiete ad vires re- IT. C. 10, Argumens« tum ſump- tum ab ant- malibus, cuperandas indigent. - Sed quid negotii eſt huic mo- gue quiete- tui cum illo terrz, qui refpe&u motus animalis: im- indigent, menſus eſt? Adde quod terra triplici motu diftra- hicur, & in partes diverſas abit, Quis-crgo talia nifi juratus coram defenſor , afſerere ſuftineat ? docitz cum hic motus {it terrz naturalis ,- nec vio- lcntus, cum effe&us quoque motui violento- contra- rios operari : ac illas quidem res facile diſfſolvi , nec dia fubſiſtere poſſe , quibus impetus ac vis admo- RR | vetur : Neque vero valet in hoc caſu, quod Copernicus ad- etfi mot - eorumn_ fit n atur als 374 STSTEMA _ poiitione ſua conſervari, Non, taquam , valet hzc reſpontio, & 2 noſtra proſternitur. Ex enim animal utique corpus naturale, nec arte fabricatum, cjuſ- ntrinſeco principio manans: violentus antem ille motus ef, cujus principium extra eſt , & ad quem res Mota nihil confert : nihilominus animal longo tempore motum ſum continuans, defatigatur, atq; cuam pertinaciter inftans moritur. Vides ergo, ut in ipſa natara, undequague veſtigia Copernicanz hy- pothefi adverſantia, nuſpiam autem faventia eſe of- ferant. Er ne partes amplius oppoſttoris illius obe- am, audi quid ipſcmet adducar advrerſas Keplerum (cum qao difputat) in illo argumento, ubi Kepſcrus oppugnat eos , quibus inconveniens , imo impo(- fibile videtur, in immenſum avgecri (phzram ficlla- | Areumen! tam, prout hypothefis Copernicana requirit. Inſtat —_— "ergo Keplerus dicendo. + Difficilius eft , accidens pernicos. Preter modutum |, bjeftt intendere, quam ſubjefium fine accidente auygere. Copernicus ergo verifimilius facit, qui auget Orbem Stellarum fixarum abſque mo- tu, quem Ptolomens, qui aiget motum fixarum im- menſa velocitate. Quam inſtantiam {olvir autor, | Autor Are Miratos, adco decipi Keplerum affirmendo, quod in ' titychonis hypothefi Prolemaica motus imtendatur preter mo- iaflat az- dulum ſubjcai.- Nam ipfi ſecus viderur, ſcilicet non verſus Kee intendi motum amphius quam modulo convenit ,.& ' pro intenfione moduli, motiis quoque vdocitatem imeendi. Hoc probaturus , molam 'fingit, quz 24. horis (emel revolvitur 3 qui quidern motus appella- bicur rardiffimns , ar produ&a ſeridiemerro ofque ad diftantiam Solis, extremitas ejus vclocttatem So- lis zquabic ; fiprolongetur aduſque ag tcd- | ataly a2 id 1h Fare En 4 bs We WER v.10 ” et * 6 Pay "t he 2g, 2 "AP ON" 2491 hey; PA ee OE HA OBI 0 YEA ts Le, meu s 64 4 "4 . UT} 5 es. 5 * vetur : cas verd, quz naturi fiunt , in optima diſ- que motio naturalis cit, quippe ab .anima , hoc eſt, = aa anc a oa a cc... CT... $3 RREL bs cum augmentura vyelocitatis ſtatim trah COSMICUM. Jram, fixarum quoque velocitatem zquabit , utut in circumfcrentia molz tardiflime incedat. Hanc molz conliderationem applicando nunc ad ſphzram ſtellaram, in cjus ſemidiamerro, qui centro vici- nioreſt, quanta cft molz ſcmidiametcr , accipiamus purAum. Idem ille motus, quiin ſphzra ftellata velociſſimus c, crit in illo puno tardiſſimus. Sed nimirum corporis magnitudo facit , ut & tardiflimo velociſſimus evadat, ctiam(ſi pergat efſe idem, Aeq; ita velocitas creſcit non przter modutum ſubje&i, ſed potius ſecundiim illum ejuſque magnitudinem, multo ſequius quam Keplerus exiftimar. S ALF. Non perſuadeo mihi, autorcm illum exili adeo & abjc&o ingenio preditu m putafle Keplerum , ut non intellexerie , alafſimum termi- num | linex a centro ad orbem ficllatum uſque _ du&e moveri velocius, quam pun&um ejuſdem li- nez 2 centro non plus duobus cubiris diſtante. Pro» x:p1;catia, inde necefſe eft, ur affequator & capiat , hanc men» guid Ke- tem & incentionem Keplero fuifſe , ut diceret, minus pſeri 4i- abſurdum efſe, corous immobile in immenſum-au- m_ fibs gere, quam immenſam velocitatem attribuere cor- ws p Pda. 9a pori vaftiſſimo, reſpicicndo modulum, hoc eft, nor- /;,. main & exemplum aliorum corporum naturalium, in quibus videmus, augeſcente diftantia A centro, ve- locitatem imminui, hoc cf, periodos circulationumn ipſorum, longiori tempore abſolyi. In quiere vero . quz capax augmenti vel decrementi non clt,magnt- ,,,,,;.., tudo vel parvitas corporis ullam diverfitatem n0D 9 parvitas efficit. . Ur ergo reſponlio autoris , argumentum corperis fe- Kepleri ex oppolito feriat ; ct necefle, ut autor ille ciunr dt | It on | . verſitatem fatuar, principio moventi perinde effſe , minimumne , © an immenſim corpus intra idem tempus' moveat; [7 yn jn atur in con- quiere. (cquenuarny STSTEMA ſequentiam aute molis,- Sed hoc poſtea pugnat cum regulis archice&onicis ipftus narurz, qu? in moduto minorum ſphzrarum hoc obſcrvar, (quem. admodum videmus in planetis, & maxime (cnijbi- liter in ſyderibus Mediceis) ut orbes minores mino- ribus quoque temporibus circumagat. LInde rem- pus revolutionis Saturni longius eſt omnibus tempo- ribus minorum. aliarum ſphzrarum/ utpote quod #rdo natu 30. annis abſo]vitur. - Jam' ab hac ad valde majo- re poftulat,rem aliam tranhire ſphxzram, ejuſque revolutionem xt orbes m!- 2.4. tanthm horis determinare , id 'ver© non ab re or ” roomy "quis dixcrit extra moduli regulas'evazari, Itaque bs {1 reſ>onfjonem. autoris atteme conlid:remus , ca Jores rem Non rcam contra mentem_ & ſenſ.um argumenti diri- poribuc lon gitur , quam contra explication:zm & modum [o- grorib quendi. Quz res autorem ipſum arguit injuriy, errcumvol- gy; negare non poteſt, exarte ſe diflimulaſſe intelli- wantur, . . FE”, ..-* - gentiam verborum Kepleri , quo crafke nimis igno- | rantiz reum iplum ageret. Vertm hominis ipo- ftura ſtoliditatis adeo manifeſta fuit, ut de opinion: doarinz , quam Kepleras hominum' litteratorum animis ;impreſlit, nec minimum detrahere pornerit. Quod atrinet deinde inftantiam contra motum ter- re perpetuum, ex co depromptam', quod impoſi- bile fir, ut cum abſque fatigatione* continuct : cum etiam animalia, quiz con minvs naturaliter & ab in- terno principio moventur, jaſsitudinem ſentiant , & ad membrorum relaxationem quiere indigeant, File & S AG R. Mihi videor audire Keplerum el re- aculears fpondentem, efſe quoddam animalis genus Jaſsirudi- Penta, " nem hac ratione diſcutientis, ut in terram abjecum ' volutetur ;/ & proinde timendum non effe , ut glo- terreftris defatigetur :- imo probabiliter athr- «965 mari, % 7 COSMICUM. 2 Tr thari, revolutionem iJlam #ternam quoddam inftar ci eſſe perpetuz tranquilifſimzque quietis. \ $ALV. Tu vero, Sagrede , nimium es argutus k ſatyricus. Sed omittamus joca, dum fcria tra- Qamus. SAGR. Pace tua, Salviate. Quz dixi, non ita fortaſsis A re ſunt aliena, ur tu forte cenſes, Mo- tio namque quicti ſerviens , & detatigato cx Itinere corpori laſsirodinem detrahens, multo facilius prz= Animalis ſtabit, ut nc laſſeſcas : quomodo remedia przſer- n0nlaſſeſcea vantia, quam curantia,, in expedito magis efſe ſo. 7", /: mon |ent, Er perſuaſum habco, fi motus animalium, "* 94" Pprocederet, procederer ut is, qui terrz tribuitur , ipſa ne qui-,4;, ,,; dem defatigatum tri. Siquidem quod corpus ani- globo terre malis defatigatur, cjus rei cauſa, meo quidemn judi- n9 tribuir cio, hxc eſt, quod una ſola pars adhibeatur ad mo- fr- "1 vendum & fſeipſam , & omne corpus reliquom. Cauſa fatie Verbi gratia, ad ambulandam, coxcndices & crura 26a . tantum adhibeatar , ut & ſcipſa, & cxtcra membra "” portent. Contra videmus cordis motionem effe Motus anje canquam infatigabilem , chm ſc tanium moveat, Malium, Przterca neſcio quam verum fit, motionem animalis — "= efſe naturalem, 8& non violentam potius : imo credo _ age vere dict pofſe, quod anima moveat naturaliter ratis appel- membra animalis,motu preternaturali. Natn fi mo- laturs tus ſurſum eſt preternaturalis corporibus gravibus; ergo crura & coxendices, quz corpota gravia ſunt, ambulandi cauſa non potcrunt clevari fine violentia, & proinde non fine defatigatiohe moventis. Afcen- ſus per ſcalas, corpus grave contra naturalem inclinationem ſuam fert ſurſum : unde lafsitudso ſequitnr , mediante naturali repugnantia gravitatis ad ralem motum. At fi mobile talem ſubcar. motionem , ad quam nullam ' haber repugnantiam, GC Cc _ Sole I WI Oe A Ae AR I er Rs SR andecs hon Af A I ro ets STSTEMA - Robur non quz lJaTtudo, vel virt»tis viriimgue diminutio _ minuitur» metuenda fit in movente ? & quamodo robur mi- ub1 nec ex< yeretur, dum plane non cxercerur ? NGIEST's SIMP. Sunt motus contrarii, quibus terre- tris elobus moveri tingitur : ſuper bis autoris in- | __ ftantiafundatur, Inflantia SAGR. lam di&tam eft, iHos non eſſe contra- , pr - if r105,% atorem in hac r2 valde decipi,fic ut inftantiz torquerur. YV1S OmMmis ipſum In o7pugnatorem recidat , dum vult , quod primom mobile rapiat ſecum omnes ſphzras inferiores contra motum, quem iIlz eodem tempore & continne exercent, Ad primum ergo mobile perriner. fatigatio, quippe quod non modo movere ſciplum, ſed « przmiſ- fis deducunt, nec rationibus ſtabiliant : ed pre» miſſas ac rattones conclufionibus jam ſtabilitis ac pertinaciter hzrentibus applicant, vel, ur re- &ius dicam , implicant , confundunt atque perver- runt, Cui hominum generi non bene te miſcueris, cum corum confuetudo non injacuada modo fit, 'Cc4 veruin £ 7 k . TX ES > » i wm — 'S 2 4 a POE SPS OOTEIPT APOEM OPER O - ENGDY TR ed 2s a DE ES, bay Y ©. 2s »./ Pets _ 0 x $ - ; « 4 Þavenlh PTY fe, SAY 4 A WER 2 it 7 4 "i RAE, EO Tt $3 Ns WAS, 4aþih; wy ” 4% E 0 * Ls p . 3 oy - IK oy UT CROBREPTRTT SD LIAR Ito , q % 4/05 4h tar ARIA I Ros 19 AER AE LAI hit 18 aA Rs, to rs 2 8 CE A EY et ee 8 aaa STSTEMA fob © TER Tk DIEI COLLOQUIUM. CAGR, Defidertum ingens, quo tuum adven- ( zJtum expefavi, cogniturus cogitationes novas circa}converſicnem annuam hujus noftri globi, fe- cit, ut horz noAis preteritz mihi longillme vi- derentur , atque etiam iftz matutinx, licer non oti- o8 tradutz, imo magnam partem invigilate reco- quendis mente colloquiis heſternis, ponderandiſque rationibus , addufis ab utraque parte in patro- _ cinium duarum contrariaxgum Hypothehtum., qua- rum unam Ariſtoteles-& Ptolemzus , alteram Ari- ſtarchus atque Copernicus adftruunt. Ac meo qui- dem Jjudicio, utracunque pars erraverit , excuſatio- nem profeto meretur; adco ſpeciofis, & ad per- ſuadendum validis , utrinque rationibus agitur. De his rationibus eſt mihi ſermo, quas primi autores graviſſimi produxerunt. Sed quemadmodum opi- nio Peripateticapropter antiquitatem ſuam multos ſeXatores cultoreſque naRta fuit ; altera vero pau- cifhmos , cam .proprer obſcuritatem , tum cti- am novitatem ſuam : ita mihi videtur, eorum in- 8 venir multos, ac inprimis intcr hodiernos effe non» | nullos, qui ad tuendam opinioner, veram " cre= itam, COSMICUM. 333 ditam, alias rationes ſatis pueriles , ne ridiculas di- cam, .introduxcrunt, S A LV. Idem occurrit & mihi , & quidem tanto magis quam tibi, quanto Cepius ejuſmodi ratiunculas audiyi proferri , quas vel commeniora- re. me puderet: non qudd aurorum famam non denizrandam putem : corum enim nomina per- petuo hikentis tegi pofſunt : ſed ne honorem gene- ris humant ranto probro contaminem. Q1od ip- Nonnull? ſum dum obſ:rvo, dznique non amolivs habui du- 4//putan- bitandum, inveniri certos homin:s , qui przpoſtere '** com diſcurrendo, pritis conclufionem. animo concipi- Fc unt , camque vel quia propria iplis elt, vel a magn# animo pris autoritatis & exiſtimationis homine alio cradita,gtam infigunt, ac fibi firmiter imprimunt , ut nunqiam eradicari que- Pftea de- at: &iis rationibus, que vel tibiipſis occurcunt, 74 © diſe vel quas ab aliis in confirmationem conceptz opi- Cn nionis adferri audiant, quantumcunque ex fimplices ;,,;. « & infulſz fior, ſubito fidem adhibent, imd applau- dunt. Contra, in adverfam) partem adduQas ra- tiones, utut ingeniofas firmaque, ne cum nau- ſea quidem, fed prorſus indignatione & ira acerbiſfi- ma excipiunt, iloramque non nemo , furoris a&ftro percitus, parum abeft, quin omnes machinas admo=- veat ad opprimendum fitentioque mul&andum ad- verſarium, cujus rei non deeſt', quod ipſe viderim experimentum. | S 4G KR. Wticrgo concluftonem non > przmiſ- fis deducunt, nec rationibus ſtabiliunt : fed prx- miſfas ac rattones conclufionibus jam ſtabilitis ac pertinaciter herentibus applicant, vel, out re- Aius dicam , implicant , confundunt atque perver- tunt, Cui hominum generi non bene tc miſcueris, cum corum conſuctudo non injacuuda modd itt, Cc4 Verumn ; 42d 1 Can : o © 156; kd he (4 . 0975 APA "AB ' — , _ ws eo i So On A £53 hel " 0 - 5 wh * IF" <9 . P by 1, AWAY ig n «a #2, wy be Wh þ OE ONT, - A EY woKS "HER , J t rata es *. es. a 584 STSTEMA yerum etiam cum periculo conjunFa. Quin per- gamus potius ample&i converfationem cum doini- & omni malignitate nudatum niveumque peCtus Jam 2 longo tempore perſpeRiſimum habeo : & vero przterea in Peripatetica philoſophia fic excr- Opiniones in mentem non venerint, non temere cul- vam alii ventura ccrto noverim. Sed ecce tibi tom in ipſo temporis articulo, totum anhelan- tem 3 cujus adventum bene Tonga dici parte defi- deravimus. Jamincoerat, ut malz tarditati tuz diceremuse. = | | SIMP. Non eft ut me accufetis : accuſate Neptunum , qui mihi morz longioris autor cxtitit, aquas, ut navicula mea, non longe abhinc.ingreſſa canalem fundamento carentem, in ficco deftituere» eur, meque plus juſta hora maris reJitum expe&are cogeret. Cum enavicula, quz repente vado hzſe- rat, ex({cenſionon daretur , obſervayi iſthic certum quoddam accidens, quod mihi valde mirum viſum eſt, id erat cjulmodi, De tumecſcente adhuc mari, videbantur aquz, paſſim nam nudaro vado, per diverſos riyulos difluere. Quod. ipſum dum confidero , uno quaſi momento motum hunc ccl- ſare video , finzque ullo temporis intervallo, can- Motus aque dem illam aquam remeare, & mare ex retrogrado Faxumin- heri direAi..1, fic ut nec momento ftationari- » ily um efſet. Quem effeftum eo toto, quo Ve- quiere non? Nf8ls ago , tempore nunquam alias videre mihi interrum. Contigic. preur S AGR. Quia nec hoctibi ſepe contigit, ut ita in ficco deftitucreris inter minutifſimos rivulos, ubi perexigua WY «ay 2 EEC ned Jag ar ere belt oc ener HERE IO ARISE at HS A AO PERF IS EF bers ob | EO RI ens Ao Arr AI Foe oO WAR <2 no Simplicio naſtro, cujus fummam ingenuitatem, " citatum effec (cio, ut, quz iph ad tuendas Ariftotelis - dum hoc matutino refluxu maris adeo ſubtraxit' rein and IR! COSMICUM. porenigns declivitas ſeu libramentum elationis ac deprettionis, vix chartz craffitiem xquans, ac maris ſuperfictem effuftoni aperiens , ſufficit ramen ad accurſum aquz recurſumque per ejuſmodi rivu- . los bene longo (patio procurandum : quomodo in zftuariis nonnullis , clatio maris ad g. vel 6. cu- biros planiticm illam per centenas aliquot , imo mil- lenas perticas inundat. 48g SIMP, Hoc intelligo re&ifſine :. credidifſem tamen, quod inter ultimum depreſſionis rerminum ,- & primum clationis principium debeat intercedere' notabile quoddam quiectis intervallum. ” SALV. Hoc obfervare poteris in muris aut palis , in quibus illz mutationes ad perpendicu- lum hunt : ſed neque ifthic vere ſtatum quietis in- venics. | Oy Zn, SIMP, Mihi videbatur , cum hi duo motus contrarii fint, aliquam inter cos mediam quietem interjici oportere, Quod ipſum Ariſtotelis quoque dodrinz congruum cf, quo demoſtrante, in punto regreſs mediat quies. es S 4G R. Bene recordor illius loci 3 fed &il- lud recordor, cum philoſophiz ſtuderem, demon- {trationem Ariftorclis mihi non perſualifſe :; ſed multca mihi experimenta in contrarium oblata fuif- ſe; quz tibi poſſem etiam adducere : nifi novum ingredi pelagus abnuerem. Ita namque conventum inter nos eſt , nos fine interruptione , ficuti przteri- tis hiſce diebns fecimus , de propohta materia di- ſpuraturos. SIMP. Conventam & illud oportuit , fi non interrumpendum , certe prolongandum effe collo- quium. Cum enim heri domum rediifſem , re: petii leAionem libelli conclufionum , ubi To__— [av ae” yes __ TP "i PRE TER _ a F / + 4,0 SF ESE 4. # 4 Bhat CI "De: a EE © 4 OED Ub; ah CEN SCLLLEE NEE FEe. LA #'d Pg oe rt V , NI be; bt STSTEMA. fcationes invenio contra motum illum annuum, ter- rz eributum, ſane quam firmas : de quibus exa&e: refercadis & annumerandis cum diftderem niemo- moriz mex, librum ipſiim huc referre placuit: S 4GR. Refte faftary. Sed {1 jaxta conventio- - nem hefternam ,/ inſtituti colloquii materiam perſe- qui volumus , oportet ut primum, audiamus Salyja- tum, quid notaveric in libello deſtellis novis : & aftea fine alia interruptione veniemus ad motum annuum.Quid ergo de ftellis iftis proponendum Sal- viatus habet ? anne revera, vi calculi autoris a Sim- plicio prodvAi, de Czlo in humilicres hace regio- nes detradz ex fucrunt 2 "$ ALV. Impetum heſterna veſpera ſumphi le- gendi progrefſus illius , eoſdcmque hoc mane de novo percurri,, ut cognofcerem , an., quz mihile- ifſe videbar,iſthic revera fcripta extarent, an vero mihilarvz & phantaftice noAis imaginationes illu- Gffent.' In ſumma deprekendi magno meo cum do- lore, vere'perſcripta ibi & imprefſa omnia, quz non extare, & philoſophi.illius cxiſtimationi r<&ius con- fultumefle velim. Quod vanitatem ſuſcepti a i fa- - cinoris non ipſemet animadvertat , mihi non fit ve- rifimile ; tum quia nimis illa eſt aperta : tum ctiam quia memini faftam ab Academico amico noftro perhonorificam mentionem ejus, Quin & illud veri minime videtur effe ſimile , quod ab aliis perſuaſus fuerit , ur cis auforitatem exiftimationemque (uam gratificarctur, ac tale opus infucem emitteret, unde nil nifi deJecus & ignominia 2 prudentibus talium | efſet expefanda. SAGR. Adde futuros effe perpaucos idoneos | horumjudices , & vix centeſrmum quemque reſpc- &uillorum qui auftorem cdebrabunt & cxtollent | ſuper Wy "Y BS ga. A£A% aces Shot. os. i ES COSMICUM. ſuper omnes fcientifſimos, qui fint, aut unquam fue- rint ; onurn (cilicet hunc fuifſe qui Peripateticam inalterabilirarem cx#li ſuſtinere potuerir adverſus Aftronomorum gregem , quique ad augendam co- rum infamiam propriis ipſos armis proftraveric, Quid autem quatuor vel ſex per provinciam inven» ti', qui levirates ipſjus animadvertunt , preftare ent adverſus innumerabiles , qui chm inepti fint ad advertendas illas & percipiendas , primi fatim denunciatione ſe dedunt , ac tanto magis illis ap= plaudunt , quantd minus rem intelligunt ? Adde, quod etiann Ml pauculi , qui rem intelligunt , ab- ſterrentur a reſpondendo ad icripta tam abje&a & pondere cafla ; idque yon fins magna ratione. Sj- quidem pro intelligentibus- re\ponlto non eft neceſ- laria: pro non intelligentibus autem oleum & opes= ram perdideris. | | S A L V. Convenientiflima mcritis iorum as nimadverhfo foret profe&o (ilentium , nifobſtarent aliz rationes , ob quas forte quaſi neceffarium eft, ultionem ex-corum temeritate petere. Ratio una eſt, qudd nosreliqui ltali traducimur undique pro hominibus imperitis , & Tranſalpinis nos deriden- dos propinamus , iis maxime, qui in religione I nobis diſcrepant : pofſernque monſtrare tibi-talium nonnullos fat celebres , qui illudunt Academico no- tro, & quorquot ſimt in Italia Mathemaricis, qudd permiſerint in lucem prodire, ac fine contradiio« ne circumferri ineptias- ejuſmodi fabulatoris adver= ſus Aftronomos.Quanquam hic ipſe quoque tolera» ri qualitercunque poſſet , cum uberiorem adhuc ri- dendi” materiam/ exteris queat prxbere pericorum difſimulatio circa ineptias (imilium, qui diſciplinas a | fe ne quidem intelle&as, oppugnandas fibi ſumunt. SAGR, FR 5 SE A LVP 44 F "P80 IL-7 + i > . "_y $ we ele ly ths } 69% 5h "Y " 4 ” ARR OLGA rain it, ns co ns ee rod ey pr HAAS 2+" RE tit ids rid DR AY Ora 20; s wry fa 4 6 . 6 SISTEMA SAG R. Non requiro majus exemplam petu- lantiz illocum & infelicitatis cujuſdam paris Co- pernici, in id nati,ut oppugnaretur ab co, qui nequi- dem primariam ejus Hypotheſin ob quam ipfi þel- lum indium ct, intelligir S ALV. Tu vero non minus admirabere me- thodum confutandi Aftronomos afftirmantes, ſtellas novas fuifſe ſuperiores orbibus planetarum , & for- taſlis in ipſo firmamento. S AGR. Scd quomodo tu tam breyi tempore totum hunc examinare potuiſti librum , qui magno volumine confiat, ac numero demonſtrationam a- bundat ? SALYV. Immoratus ſum przcipue primis illis confutationibus ejus in quibus per duodecim de- monſtrationes fundatas in obſervationibus duode- cim Aſtronomorum ( qui omnes exiftimarunt , ſtel- ſam novam anno 1572. in Caſtiopea conſpetam , inhzlifſe firmamento) probat ex oppoſito, ſubluna- rem illam fuifſe , conferendo binas altitudines me- ridianas , a diverſis obſcrvatoribus, in locis Jaticu- dine differentibus ſumptas. Procedit autem ca methodo quam deinceps audies. Er cum in cxa- minando primo illo progrefſu autoris animadver- tere mihi viſus fim , ipſum adhuc longiſſime abeſſe \ facultate concludendi_ aliquid adverſus Aftronono- mos in gratiam Peripateticorum philoſophorum , & illoram opinionem, firmitudine rationum hanc + + 5 0a ie non operz pretium efſc duxi , fimili paticntia reliquas ejus methodos examinare, {cd cas curſim ac ſuperticialiter infpexifſe ſat habui, ccrtus , infirmitatem primarum iftarum impugna- yonum , pariter 8 ceteris ineffe : & reipſa compe- rics ad confutandnm opus illud univerſum,utut tan- Id Wy Ac An ca was © ®% Foy, ont autores numero 12. vel 13. quorum e nonnullis calculum.ſuum inſticuit , & concludit , illas ftellas 4 Luna inferiores extirifſc, Porro cum interrogand0 yjaro in procedere, valde mihi placear, age, per abſentiam confutande autoris ad interrogata mea Simplicius reſpondeat, !p/0s quicquid autorem ipſum reſponſurum fuifſe puta= verit. Etut de modo dia ftella 1572. in Cafſio- _ pea viſa difſeramus, dicito mihi, Simplici , crediſne, quod codcin ilia tempore diverſis in locis collocata efſc potuerit,ur (cilicet & in clementis , & in orbibus planetarum,& ſupra coſdem , & in tellis fixis , atque etiam infinito altius extare quieverit & S$SIMP. Hauddubie dicendum eft , unicum cam locum, unicamque ac determinatam A terra diftan- tiam obtinuiſſe. SALV, Ergo f fa&z ab Aftronomis illis ob- ſcrvationes efſent juſtze , nec calculus autoris illius vitioſus , tunc necefiarium effer , ur urrinque ſem- per eadem exaRifhme diſtaniia colligeretur. Num- quid ita res habet ? SIMP. Meo quidem judicio neceſſarium hoc eft, nee autorem contradif&urum opinor. SALY. Sed (i plurimis fa&is ſupputationibus ne quide una congrueret alteri,quid ca dere judicares? _ $I MP. Judicarem omnes aberrare, ſeu Logiſtz vitio , ſeu obſcrvatoris: certe plures quam unicam Juſtas non dixerim ; quznam autcm illa fir , cligere non poſlim, SALP, Hap hot, , ALS ar BEG WAS att ao RR EATS Tron Ts BET ACS TIE Ky 56 Sa Ont pe 390 STSTEMA SALV. Velles ne igicur & fallis fundamentis de- dacere, & pro vera ftabilire conclufjtonem dubiam 2 Profe&o non. Jam calculi autoris ilſtus ita compa- rati ſunt, nt minjme congruant invicem, Vides er- go, quam parum fidei fit ipfis habendum. - $1MP.. ProfeXo ki fic eſt, pro notabili defe&u id frerit habendum. - SAGR. Juvabo tamen aliquantulum cum au- tore Simplicium , & Salviato dicam, argumentum ejus tum quidem necefſarium fore, {i fibi propoſuiſ- ſet autor , exaQe determinare Rtellz A terra diftan- tian, Id quod cum ſpeRafſe non credo : tamiim demonſtrare voluiſſe , ex illis obſeryationibus hoc inferri , quod ſtella ſublunaris fuerit, Proinde fi di- is ex obſcrvationibus , omnibuſq; ſupputationibus earundern, altitudo ftellz ſemper minor quam Lunz colligitur , hoc ipſum autori ſufficit ad convincen- dos ignorantiz crafliimz omnes illos Aſtronomos, qui Geomctriz vel Arithmeticz inſcitia , propriis ex obſcrvationibus veras conclufiones deducere non potuerint. - | SALV. Pareſt igitor, ut ad te, Sagrede,, me convertam , qui ſagaciter adco do&rinam autoris defendis. Ac. initio preftiturus , ut ipſe quoque Simplictus, etl; Logiſtice demonſtrationumque mi- nus expertus, ad minimum tamen affequatur infir- mitatem demonſtrationum autoris illius , ante om- nia conltderandum propono , quod & ipſe , & om- nes Aftronomi , cum quibus et controverſia inter- ccdit, in hoc conveniant , ftellam novam proprio motu caruifſe , taniumque motu diurno primi mo- bilisin gyrum aQam fviſfſe ; ſed de loco difſentiunt, dum hi cam in regione Czlefti , hoc eſt, ſupra Lu- nam;& fortaſlis inter ſtellas fixas reponunt ; ilte vero | | tcrrz & % COSMICUM. rerrz2 vicinam, hac ecft, ſubconcavo Lunaris Orbis efſc putat. Cumque fitus ftellz novz, de qua fer- mo nobis eff, verſus Septentrionem, nec i Polo lon» geremotus fuerit , ita ut nunquam Septentrionali- bus nobis occideret ,in expedito fuir, inftrumentis Aſtronomicis meridianas cjus altitudines , tamen minimas ſub Polo, quam maximas ſupra Polum ac- cipere : quz altitudines fi effent obſervate diyerfis terre locis ,varic a Septcntrione-diſtantibus, hoc eſt, quoad altitudinem Polarem inter ſe differentibus , ex carum inter ſe comparatione, de ftcllz diftantia poterantt argumenta petl, Si enim ca extitifſet in xjevarie- firmamento , inter ſtel]as fixas alias ; alticudines ejus nes mini-i meridianz , diverſis Poli clevationibus acceptz,caſ- me G& mae dem inter fe differentias habuifſent , que ipſarum *im«, elevationum ct. Exempli cauſa, (i clevatio ſellz ſu-/ apa, pra Horizontem erat 30. graduum, accepta in loco, ;,,; —_ ubi altitudo Polaris erat v. g. graduom 45. oporte- ſe plus bat elevationem ejuſdem ſtellz creſcere 4. aut 5. quem alti- gradibus, in regionibus Septentrionalioribus,in qui- '*dines bus Polus effer iiſdem 4. aut 5. gradibus elatior. Si 7 _ \þ vero diſtantia ftellz 3 terra , reſpe&u Firmamenti, fie 5 ſatis efſet exigua ; altitodines ejus meridianas, ad Se- maments. ptentrionem accedentibus nobis , aporterct notabi= liter plus increſcere quam altitudines Polares. At- que ex hoc incremento majore, five excelflu incre- menti clevationis ſtcllz , ſupra incrementum altiru- dinis Polaris (differentiam, Parallaxcos appellant) expedite , methodo clara ccrtaque , ſypputatur di- ſtantia ſtellz a centro terrz, Jam avtor ille ſamir obſcrvationes fatas a 13. Aſtronomis, in diverhs clevationibus Poli , & conferendo particulam illa- rum arbitratu ſuo,rarionem ſubdycit ex collationi- bus daodecim,altitudinem ftellz novx ſemper faille | Mo 391 * . - Y PN" P . 4 4 > i " We ae ju w G #5. * 2 ; AS was” ra es p = wo $; 5 \- _— T'© 2 = C5 26 2 4 . 'T RA Rs. aki ' Cao Ry ts” F CS EI RSS AR CAT . P — " war's. $5465 6 R JIE 33 %: 1 el IC Oe Rat nc # Wer: 7114 a TC ADH "I To orltded ERA le 7 pe 4 as , 392 _ 5 Ex obſervationibus Hainzchi & Gemmr, STSTEMA ſub Luna: ſed hoc conſequitur ille promittendo ſhi tam crafſam inſcitiam omnium corum quorum in manus incidere liber ſuus pofſet,at revera mihi nau- ſcam excitarit. Experiar, an hzc alii Aftronomi fintflemio tranſmifſuri , Keplerus 'in primis, aliis minime ſolirus. obmuteſcere; adverſus quem princi- paliter autor iſte invehitar ; niſi forfan huic atteri, ſordidum & infra dignitatem ſuam exiſtimer. Ur autem & vobis hzc innoteſcant, in hanc paginam - conjeci concluſiones, ex cjus 12. indaginibus colle- _ Ras, quarum prima eſt duarum obſcryationum I Maurolici & Hainzclii,ex quibus colligir, ſtellam fuifſe remotam 3 centro minds tribus ſemidiametris cerrcftribus,cum dit- ferentia parallaxeos fit grad.4. 42. min- : _priny & 3. ſec. —— = 3- ſemid. 2 Supputata cſt cx obſcrvationibusHainz:- Iii, com parallaxi 8. min. prim.8 30. ſec. & colligitur ejus a centro diſtantia pluſ- quam | 3 Ex obſervationibus T'ychonis & Hainze- F li, cum parallaxi 10. minutor. pr, colli- Lt gitur diſtantia A centro pauld minus | A OOREETSS - 4 Ex obſcrvationibus Tychonis & Land- gravii, cum parallaxi 14. minur, prim. c- mergit diſtantia A centro circirer 5. ſemid, _ 19. ſemid. 10, ſcmid. cum parallaxi 42. minut. pr. & 30. ſe- cundor. colligitur diftantia circiter —-« 4. ſcmid. 6 Ex obſervationibus Landgravii & Came- rarti, cum parallaxi $, min. pr. fit di- ſtancia circiter —mmrmrmmnn——_—_ . (emid. L Ex S COSMICUM. 7, Ex obſervationibas Tychonis & Ha- gecit , cum parallaxi 6. min. prim. colligicur diftantia - - - -— $. Ex obſervationibus Hagecii & Uriinl, cum parallaxi '43. min, prim. efficitur diftantia ftellz A ſuperticic terr.o —— = ſernid. 9. Ex obſervationibus Landgravii & Bu- ſchii , cum parallaxi x5. min, prim. prodit diftantia 2 ſuperficie terrz --- = ſemid.” 10,Ex obſervationibus Maurolyci & Mu- * noſii, cur paralaxi 5.min.prim.8 3 o. ſecund, emergit diftantia 2 ſuperticic terre _ — — ſemid, 11.Ey obſervationibus Munofii & Gem- * m#z, cum parallaxi'55. minut. prim. exit diſtantia 2 centro circiter — 13+ ſemid. 12.Ex obfervationibus Munofii & [lrfini, cum parallaxi grad. 1. 8& 36 minut.pr. provenit diſtantia 3 centro minus qu:4 7.ſemid. Arque hz ſunt 12, inveftigationes,inftitutz pro arbi- trio autoris, & plurimis, quz,ut ipft dicit,inſtitui po- terant,cum combinatis obſcrvationibus 13. ſlocum obſervatorum. Has 12. ideo credibile eſt ab autore {cle&as, quod cas confirmando ſuo propoſito maxi» me favere putarer, S AG R. Sed ſcire velim, an inter alias'tot in- dagines prxtermiffas ab autore , fint ctiam aliquez, propofito iplius adverſz, hoceſt, & quarum cal- culo, ſtellam noyam ſupra Lunam cxtitiffe colligere- tur. Qua de re, primo quidem intuitu , non ab re dubitari pofſet, cum videam , produRas illas in- ter ſeſe tantopere differre, ut longitudo ſtcllx novz A terra , quater, ſexics, decics, ccntics , millics, 8 _ millies quingenties una ſuperct alteram. LUnde ſu- ſpicari proclive eft , inter non ſupputatas aliquani UVa tuiſſe 31: ſcmid, 393 - < A ; g 7 ' k dl FUL 45” 4p; __ _ 1 NCI - 4 X _ re : 7 . 77 toy - cx DOI APs fz Ft he 4 33 "Gat Ce. i, /- 1046 RN ER EI ES SOARES Pa, dr g x: ne POE PTIes Pal gyE Pg I ; 2 EEE >. ad ran 2 OT Ws <- JONES, So get PENS Re £: RAS rigs ot Rants ht 39 ap gt, WE rs £0 Wor! TP” SD. a es PR. JV EN F ” $ 3 LY v i Al oe E ; Ps I -—_ £ . vis 7 "pe AX q OI 2% : fy aaS, Hh 2 _IVSAO $0 "x 8 Ad es. L Kot TE PO nt x4 "4 7 WS ks Wwe 3 ERS \ BEG. EL RL or NS Le. "oa $54 38 "*c YT ig Vx Y on B32 2g hs att Dl IT "uv; 8 0; SO RE. 5h I gs; bo 72 ret el! DAS 3 ob Ar : , 6 RS DIES IR > py WIA es CO TRY CS ROOT gs” HIT « > Suns 500, > " gy 18 v - ; 5 6 V8 SS FA E > : 5 YRS RON FEI peo 20h NR RPE, Sh p er en $1 Loy Wi HEL gd ) STISTEM 4 fuifſe adverſz parti faventem. Quod tantd credo libentius , quanto minus mihi perſuadeo , Affrono: * mos illos obſervatores intelligentia & uſu caruiſle camputationum iſtaram,quas inter abſtrufilſima ce non opinor. Et effet profe&o plus quam mirum , quod , -cum in folis iftis 12. indaginibas inventz fiot, quz fiellam paucis milkaribus 2 t-rra remo- vent, & rurſum aliz , quz minimo intervallo can- dem infra Lunam deprimunt , nulla tamen invenia- tur, quz in gratiam adverſz partis minimim x2. cabitis cam ſupra Lunz orbem extollat. Id vero magis adhuc abſurdum eft , omnes illos Aftrono- mos adeo fuifſe cxcos , ut tam apertam fallaciam nec unam adverterint. LT , S ALV. Jam aures arrige , non fine ingenti ad- miratione cogniturus , quantam & propriz auto- ritatis , & alienz ſtulcitiz fiduciam injiciat prurigo contradicendi , aliiſque ſe ſapientiorem oſtentandi cupiditas, Inter indagines omiffas ab autore , tales inveniuntur , quz fictiam novam', non modo ſupra Lunam , ſed ſupra ipfas adeo ftellas fixas evehunt. Atque hz numero non paucz ſunt , ſed majorem partem conftituunt., prout videbis hac altera pagi- na, ubi eas annamero. | os SAGKR, Quid vero de his dicit autor ? an for- te non conſideravit ? | | S A LV. Imo nimis quam conſideravit : fed ait, obſervationes , quarnm calculus ficllam infinito in- tervallo diftantem facit , effe vitioſas, nec inter ſc combinari pofle. _ $ TMP, Hocverd debile mihi videtur cffugium. Poſſet enim adverſarius 2quali ratione dicere, vitio- ſas obſervationes illas, per quas autor ſtellam detra- hit in regionem clementarem. SALY. % WS. wes a Me. AA —— — jm ——=Y —— ac COSMICUM. *® | SALV. Si tc, mi Simplici, docere poſſem artificium illius autoris, etſi nou nimis artificioſum, cum admiratione, vel potius indignatione deprehen-= ' deres, quoille paRo, ſagacitate ſua contefta velo fimplicitatis tuz, ceterorumque nudorum philoſo=- phorum,. captet gratiam veftram, obtrudendo palpum, ambitionemque veſtram inflando, dum a ſe conviftos hmulat & ad filentivm ada@os,._ ſabaFoſque propriis ipſorum armis Aftronome?llos iſtos, inexpugnabilem Czli Periparetici Inalterabili- tatem aggredi & lacefſere auſos. Summa ove nitar, ut id te doceam : Interea »+Sagredis , Simplicio & mihi veniam tribuat, quod nimio xdio forſan afhcitur, dum ſuperfluo verborum ambiru ( dico ſuperfluo, velocitatem ignet eius ingenii ſpeFtans do ) rem ad liquidum perducere Jaboro , quam abſconditam incognitamque manere non eft conſtlium. $SAGR. Non modo fine tzxdio, ſ-d plane cam _ voluptate diſcurſus tuos audiam , quibus intercffe velim - omnes philoſophos Peripateticos , in- telleFuros, quautgpere {int huic protc&ori ſuo devin&i. SALV. Dic, ſimplici, retene hoc affequeris, ſtelli nova in circalo Meridiano verſus Septentrion= em collocati , progredienti alicui a Meridie verlus Septentrionem , illam iifdem fupra Hori- zontem incrementis elevatum iri, quibus &ipſe Polus, ſi tamen ca verc inter ftcllas fixas coniiſteret: fin notabiliter inferior, hoc eſtz terre vicinior efſer, tunc cius elevationem tanto maiorem ſemper apparituram —_ Polari , quanid ipfa nobis ropinquior foeri'? : $107 P. Videor mihi reAifſime hzc intelligere. ei Dd2 | Experlar $393 + Er EE > 1025/7 Oe... Or Expeciar an id poſlim exprimere figura Mathemati- ca, & inillo magno circulo notabo Polum P. in in- ferioribus vero duobus hiſce circulis notabo duas ficllas, > certo. terrz punRo , quod fit A. viſas. Ex elle fmt BT. conſpe&ts per candem lincam ABC. ſub ſella xa D. Progredicndo deinde in terra u(- que ad terminum E. duz hz ftcllz apparebunt mi- hi ſeparatz 3 kxa D. & propinquiores fatz Polo P. magis quidem , humilior B. apparitura mfhi in G. mintis vero C, apparitura in F, Ac fixa D. reti- nebit candem > Polo diſtantiam, Re NS FR > ith — __— cw _ : C 9g I 8 "% "ba EX —_ S A LV. Video, tc optime rem afſecutum. Exi- ftimo, hoc quoque te capere,cum ſtella B. fit humi- lior quam C. angulum qui conſtituitur 2 radiis vifi- vis ; cgreſſis cx A. & E. & concurremtibus ih C. hoc cſt,angulum ACE. acutiorcm effe angalo in B, con- | | ftituto A radiis AB, EB. - . £ S.1MP. Ad ſenſum hoc eſt conſpicuum. j SALV. Przterca cum terra minima fit, _—_ 7] Iniens © OT MOI a ww ces. [HO SE dn Wi he ax COSMICUM, inſenſibilis reſpe&u firmamenti , cumque ex conſe- quenti ſpatium AE. in terr peragratum, fit breviſſt. mum in comparatione immenſz longitudinis linca- rum EG. EF. & terra uſque ad firmamentum ; hinc ud etiam intelligis , poſſe ſtellam C. exaltari , &2 terra removeri tanto intervallo, ut angulus in ipfa confticutas a radiis , qui cx iiſdem punts A, E. excunt , fieret acutiſſimus , & quaſi abſolute infenſi- bilis , arque adeo nullus. h SIM P. Hoc itidem intelligo perfe&e. S A LV. Jam, Simplici, noverjs , quod Aſtro- nom & Mathematici repererint infallibiles regulas ex Arithmetica & Geome:ria , beneficio quantitatis angulorum ftlorum B, C. eorundemque differen- tiz , junAa notitia diſtantix duorum locorum A. E. ad palmum inveniendi diftantiam rerum ſublimium: dummodo di&a- diftantia di&ique anguli re&e ca- pti fuerinr. | SIMP. Ergo ſt regulz dependentes ex Geome- tria & Arithmetica ſunt juſtz , omnes fallaciz & errores , quj in inveſtigandis talibus alritudinibus ſtcllarii novargm, aut cometarum, aut quartmcun- quererum occurrere poſſunt,oportet ut dependeant a diſtantia A, E.'& ab angulis B. C. non accurate demenfis, Atque fic omnes illz diverfitates , quz conſpiciuntur ,in iſtis 12, indaginibus , dependent non ex defeFtu regularum calculi, fed ex erroribus In iftorum angulorum ac diſtantiaram inveſtigatio-| ne per obſervatoria infromenta commiſſis. Ts 'SALP. Siceſt, nec quifquam ca dere dubi- tat, Porro attente notes oporret , quod diſcedendo ſtellam ex B. in C, unde angulus ſemper fit acutior, radius FBG. continue magis magiſque removea- tura radio ABD, ex parte anguli inferioris, ut _ d 3 | 398 4 RS - P49. 0 OSV, I REIN STSTEMA dit linea ECF, cuius pars inferior EC. remotior eſt a parte, A C. quzm E B. ſed nunquam accidere poteſt, ut in quantacunque elongatione;, linez A D, E F. totalicer dis jungantur, cm denique conjungi debeant in ipſa ficlla: ac tant dici poſſer, quod ſeparentur, & ad paralleliſmum reducantur, quan- do clongatio effet infinita, qui caſus nunquam da- tur. Sed quia( Nota bene )diftantia a Firmamento, rcſpeAu paruitatis terrz,ut jam di&um eſt, tanquam infnica reputacur; igitur angulus contentns A radiis duRis ex punAis A. E.& in ftella aliqua fixa termi. nantibus, habetur pro nullo, ipſique radit quaſi duz linez parallelz putantur. Unde concluditur, tum demum affirmari poſſe, quod ſtella nova fucrir in Firmamento, ſ1 cx collatione obſervationum di- verſis in locis fataram , per ſupputationem collige- retur , angulum difum inſenfibilem, & lincas tan- quam parallelas cfſe. - Sin autem angulus notabi- Im quantitatem obtineat, neceſſariv ſequitur , ſtcl- lam novan fixis humiliorem efſe, atque adeo ip:i Luna fi modo angulus A B E, fit major co, qul conſtituerctur in centro Lune. SIMP. Ergo diſtantia Lunz tanta non cft , ut talis angulus in ca fit inſenſibilis ? S A LV, Non Domine : quinimo ſenfibilis illc eſt nan in Luna modd, ſed ctiam in ipſo Sole. STMP. Scd fi hoc ita eſt, fieri quoque potcſt, ut talis avgulus fit obſervabilis in ſtella nova, etiamſi ca nec Sole, nedum Luni fit inferior, S ALV. Hochieripoteſt, atque etiam kit in ca- l Qibus przſentibus, ut ſuo loco videbis , ſcilicet cum explicavero viam ca ratione, ut ipſe tu, quamvis imperitus Afftronomicz Logilticz, capere poſsis , & quaſi. manu palfare,quam autor ille magis id ſpe&a- vcrit, Set £2 * 1G AZN PEE ES Re I'S h) Ce 33 2 os Os ANG [no COSMICUM. verit, ut ad placitum gratiamque Peripateticornm ſcriberet, palliando & diſsimulando varia , quam ut vcritatem [abiliret, nudi illos & incorrupt tin- cericate complexus- Pergamus igitur} vulterius. E rebus ha&enus declaratis , -optime te caperc cre- do, diſtamtiam tells novz nunquam - immenſam _ adeo fieti poſſe, ur ſxpius nominatus angulus pror- ſus evancſcat , & ut bini radii obſervatorum > lo- cis A. E, linez parallclz evadant; & conſequenter intelljgis exa&t , fi calculus ex obſervationibus hoc colligerer, talem angulum totaliter cfſc nullum, vel lineas elſe revera parallelas; quod certo ſciremus, obſervationes 2 vero ſalkcem quam minimum aber- rafſe, Sin autem calculus argueret , caſdem line- as elſe ſeparatas non ſolum ad #quidiſtantiam uſque, hoc eſt , ut int parallclz : ſed eriam ultra termi- num progreſfas,ac ſurſum plus quam deorſum di- latatas 3 tunc fine ulla dubitatione concludendum eſt, obſcrvationes minus accurate fa&as, atque adco vitioſas, ntpote quz nos ad manifeſtum impoſlibile deducant. Necefſe dzinde eſt, ut mihi credas, & pro veriflimo ſupponas , duas lincas re&as, & duobus pun@is in alia linca re&a fignatis cgredientes , tum demum ſupernt fore largiorcsquam inferne,fi angu- li comprehenſi intra eas ſuper illam re&am, majores ſunt duobus angulis ceAis:fin autem hi duobus re- Qis efſent zquales,lincas illas fore parallelas : deniqz fi minores duobus re&is,lineas concurſuras,8 pro- longentur, haud dubit triangulum-efſe concluſuras. SIMP, Hzc neqne docente te ſcio , nec adeo Geometriz ſum imperitus, ut #propolitionem 1gno- rem mihi millics-in Ariſtotcle Ie&am , quod ni- micum in unoquoque. triangulo tres anguli fint z- qualces dyobus rc&is. Unde (i in meo trianguli ſu- 4 Rt? = TT Is Le role na ASE EEE ” H_ UNS Oe LEE OO OE ORE EET IE 2 ar boat ras: = LES PT ? 0 rn A AE 48 ae Bd "A WS Mag Tags) * 2, EC RG IG Ts Pr cs) CAMESS C6 Y 8 — - aide © eas FOR: COLT BOY So” PE PR SBS in ESL DE LY RE, DI We ED Fr tcp I, - 6. WR I 4 Rrcagh Pe NY POSI EY? 0 Sr TO 0 > 1 2 Wo Co 7 SR 3-2 ; Sen - Sx Nu SSL. 4 kh Y 6 1b x 4.6 wm . Cobb POD, — Q Lv 4k W345 OE 2s ny GE 9b ; © . ; DS hoe F (EN $a i 7, £m ew P DN 1 og NOS 4 ” nd] oi IRg $i k " w 7 IS TY es IS EPR" So EASY, - Wet F ar CEE IS, Ll TS ſn A Fat) L $ . x.* X HOON) ee ON p AE Tate, 4 Ix ee Es 0 ” "of ; pI "ba os 5 os Ys TS Yb IS LEST 19 3 MN 0 OO UE ON, : . v; EO 4 OE ee WAIT oo TD I SI Bd Ns 2 "II "0 PR CG 42E LITE: 2 FL 2 OFT. OILS "OY. 2372.4 y Wo «WS A 4 3309-30] ONS. #F'4 5 Q Rs * OS, _— Bozarinath ck —— . Re res ah at SI oa OY OE ONCE BL ENT EW Be Rey STSTEMA mam triangulum ABE. poſito , lincam EA. reftam eſſe, ſatis intelligo , tres cjus angulos A. E. B. effe zqnalcs duobus re&is, & per conſequens duos ſolo; E. A. effe tanto minores duobns re&is , quantus el anguius B. Unde {i dilatentur lincz AB. EB. (fic ta- men ut punRis A.E. non emoveantur ) uſque dum angulus ab iis comprehenſus versis partes B. eva- neſcat , anguli duo ad 'bafin erunt #quales duobus redis , iplxquelinez paralleclarum inſtar, quz 11 ma- gis adhuc dilatarentur , anguli ad punfa E. A. fic- rent,majores duobus reFis. - __ S ALY. Tuvero mihi alter es Archimedes, &% me liberaſti neceſſitate plus verborum impendenii ad explicandum tibi , quotieſcunque calculus duos angulos A. E, majores duobus re&is exhib 4. (e- midiametrorum, fed circiter. Er cert> videbis, has duas diftantias inter feſe differre multis milliarium centuriis. Nam ecce 2 quinta illa que ct 13389, milliarium, ſuperatur ſexta, quz' 13100. milliarium cſ, milliaribus quaſi trecentis. zH S 4G Re Quznam ſunt igitur illz pauc#, que cum conſenſy ftellam in codem loco ponunt? SALV. Sunt, iptius illios autoris cum ingratiis: indagines quinque, que omnes ſtcllam in Firma- mento collocant, ut videbis in hac altera nota , ubi multas alias combinatlones in numerum digero. Sed concedam autori plus quam ipſe forte me po- ſtnlaverit, in unaquaque fcilicet obſervationum aliquid crrotis inefſe : id quod abſolute neceffari= um efſe credo. Cum' enim quatuor numero fint obſcryationes : quz uni ſerviunt indagini, hoc eſt, duz diverſz altitudines Poli, & duz diverſz eleva- tiones ftellx, A diverſis obſervatoribus captz , in di- verlts locis, & cum diverfis inftrumentis 3 quicun- que mediocrem talium uſum habet , non pole hieri dicet , ut in omnibus-Mis quatuor obſervationibus ,,z,..... 401 faltem aliquis error non-intervenerit ; maxime CUM Aftronomis videamus, in accipienda unica Poli ;elevatione, £0- ca facile dem inftrumento, in codemloco, ab codem obſer- aberrant. vatore 402 ® STSTEMA- vatore, vel millies repetita obſervatione , nihilo* minus titubari de aliquo minuto, & ſ(zpe pluribnz ut in cjuſdem-libri locis diverfis animadvertere po- tes, His ſuppoſitis, ex te quzro, Simplici, num cre- das, autorem illum tredecim obſervatores iſftos ha- bere pro 'hominibus circumſpe&is , prudentibus, ac inſtrumentorum talium tratandorum dextericate llentibus, an vero pro rudibus & imperitis ? SI MP. Ficri non -poteft, quin cos habcat pro yvalde cautis & peritis. Si enim ineptos ad hoc ex- ercitium-exiſtimaſſet; poterat cidem opera ſuum ip- fius libruw . abdicare , ut nibil ſolide probaticnis habemtem, cum innitatur {uppoſitionibus errorum plenis. Erfane ftolidi nimiwm-ci videmur , fi ho- } rum imperitia nixam falſam aliquam propottionem pro vera {c nobis obtrudere poſſe confidir. __ SALFY. ;Cumigitur obſervatores iſti tales (int, ut errore nan yacent, & proinde . correFionem requi- rant, quo pollit ex ipſorum obſervationibus tantum notitix, quantum ejus eſt poſſible , comparari, con- veniens eft, ut quoad potc, minimas ac viciniſſimas emendationes & corre&iones adhib:amus, dummo- do illz obſervationibus ab impoſſibilitate ad poſlibi- litatem reducendis ſufficiant : fic ut, v.g.fi temperari poſlit manifefius error, & aperta impoſlibilitas ali- cujus obſervationis coram , adjun&is detraQilve tantummodo duobus vel tribus minutis , & hac c- mendatione ad poflibilitatem redaci , non quis ca velle debeat ad juſtam exzquationem redigere addi- tis ſubtraQilve 15'020'050, SFM P. Noncrediderim, autorem his contra- difturum, conceflo enim, cos efſe homines judicio przditos, & uſu przſtantes , credendum potius ct, parum ipſos quam multum aberraſſe, iy SALV- COSMICUM. $S ALY. Inſuper iſta notato. E locis, in qui- bus ftella collocatur, aliqui manifeſte ſunt impolſſibi- les, alii poſsibiles. Impoſsibile abſolute eſt, ur infi- nit0 intervallo fuerit ſuperior ſtellis fixis, talis enim firas 1a Mundo non datur ; & ut maxime ftella ifthic poſita fuiffer, viſum noſtrum tugifſet. Impoſ- fibile quoque eſt, ut ſupra terrz ſuperficiem quaſi ſcrpſerit,multoqz magis,ut intra cundem globum ter=-_ renom hefcrit. Loci poſsibiles ifti ſunt, de quibus controvertitur, cum IntelleQui noſtro non repugnet, ut objetum viſbile , ſtclle formam obtinens, non minus ſupra Lunam, quam infra cam effe poſit. Jam hoc agitur , ut per obſcrvationes ſupputatio- neſque tam accurate faftas, quoaduſque humana di- ligenter pertingere potcſt, inquiratur. quis revera lo- cus £jus fucrit; ac deprehenditur, quod a majort calculi parte pluſquam infinxo intervallo ſupra Fir- mamentum extollatur : ab aliis proxime ſuperfi- ciem terrcaam admoveatur : 3 nonnullis ctiam in- fra candem deprimatur. Ex aliis qui cam in locis non impoſsibilibus collacant, nemini cnm aliis con- venit, adeo ut dicere necefle fit , omnes obſervatio- nes efſe neceſſarid fallaces. Unde, fi tantis-elabo- ribus aliquem fru&um capere velimus, recurrendum ct ad corre&iones, & omnes obſcrvationes ſung emendandz. SIMP. Veram dicet autor, illarum obſerva- tionum, quez ftellam in locum impoſsibilem ſubdu- cunt, nullam hab:ndam efſc rationem, cum in in- finirum crronez falſcque int, ac ſolummodo recipi- endas Illas, qaz cam in locis non impoſsibilibus cone ſtituunt - inter has autcm inveſtigandum tantum- modo, ex probabiliore concurſu numerorum (1 non fitum particularem & juſtum , hoc eſt , veram cjus 40g oj Ws FTE LEI or ARS io Io nr nr rel Mp CO Pris, Wb ER th s Xs RE - ik. bas ta " STSTEMA ejus diftantiam 4 centro terrz , ad minimam tamen ut veniatur in cognitionem, an inter elementa , an vero corpora colecſtia, illa fuerit. | SALV, Quzjama te difſcruntur, ea ipſa ſont quz pro cauſe ſuz ſtabilimento produxiccautor, ſed nimis quam prxter rationem, prxterque partium fuarum commodum, Atque hoc precipuum il. lud capur eſt , quod preftitit, ut magnopere mira- rer illam nimiam'quam fibi ſumpſit autor confiden- tiam non mints autoritatis propriz , quam cxci» fatis & ofcitantiz Aftronomorum, pro quibus ego foquendi, & tu pro autore reſpondendi partes no- bis ſumemas. Ac primim ex te quzro, num Affftro- nomi inter obſervandum inftrumentis ſuis , & inve- fligandum), v. g. quanta fit clevatio ſtellz alicujus ſupra Horizantem, tam citra quam ultra verum aberrare po{lint , ut ſcificet error nonnunquam al- tiorem eam vero , nonnunquam humiliorem'exhi- beat : an verd non nifi unius generis error effe poſſit, _ ut ſcilicet ſemper in excefſu, & nunquam in defe&u, vel contri ſemper in defe&u, nunquam' in exceſſu peccetur. SIMP. Non dubito, errorem alterutro modo zque proclivem effe. SALV. Credo autorem idem eff: reſpon- furnm. Jam ex his duobus errorum generibus, quz contraria ſunt, & in quibus obſcrvatores ſtellz novz pariter hallucinari potuerunt, 1 applicentur ad calculum, unum genus ftellam juſto altins extol- lety& alterum plus juſto deprimer. Er quia jam inter nos conyenti eft, omnzs obſervationes erroneas c{{e, | quacrpo ratione nos jubet autor ille accipere pro ve- rilynilioribus eas,quz ſtellam nobis vicinam faciunt, quam alias, quz nimis longe remotam exhibent ? x Sg ] M P. COCSMICUM. SIMP. Quantum quidem > rebus hucuſque di&is'mihi videor animadvertifle, non video recu- ſare autorem obſervationes ilias & indagines, quz ſellam Luna, imo vel ioſo Sole remotiorem exhi- bent : vertim eas tanium, quz illam plus quam in- finito intervallo (ficut ipſe dixiſti) ſubmovent,quam diſtatitiam cum ipſe quoque rejicias ut impoſſibilem; autor ergo tales obſervationes , ur fallitatis -& im- poſſibilitatis infinities convi&as, omittit. Meo ita- que judicio, fi convincere vis autorem, producers debes indagines exaiores, aut numero plures , aut a diligentioribus obſervatoribus profeQtar, que ſtel- lam tanta & tanta diſtantia ſupra Lunam aut ſupra Solem conſtituant, & in ſumma locum poſlibi- lem, in quo verſetur, aſſignent ; ficut ipſe 12. juftas producit , quz omnes ſtcllam infra Lunam iis in lo- cis'conſtituunt, quz ſunt in Mundo, & vbi i; ſa mo- rari poteſt, S A LV, Hic vero, Simplici, tua 8&-attoris #qui- vocatio con{iſtit, utraque diverſo reſpe&u. Ex tuo ſermone colligo, te hoc animo tuo concepiſſe, quod exorbitantiz, quz committuntur in ſtabilienda di- | tantia ſtellz,.creſcant ſecundum proportionem er- rorum, inter obſervandum in inſtrumento commitſ- ſorum & quod e converſo, & magnitudine exorbi- rantiarum dz magnitudine errorum argumentari pollimus ; quodque proinde, chm dici audimus, ex tali obſervatione diftantiam ſtclle infinitam col- ligi, neceTarium {it , errorem in obſ. rvando infini- tum., & quod ſcquitur, inem:ndabilem, & quatenus | ralem, recoſabilem fuifſe, Sed non ita , Simpli- ci, res habet, & facile mihi excuſatus es, quod rei conditionem non didiceris, ut tra&tandi ta- lia inexpertus : ſed non pofſum codem mantelo autoris , STSTEMA * autoris errorem palliare , qui reihujus intell-&um diſcimulando perſuafit fbi, nec nos rem intelligere, ſperavitque, ſe noftra abuſum ignorantia , magnam fidem conciliaturum effec do&rinz ſux apud impe-. ritorom multitudinem. Loco igitur admonitionis ceorum, qui creduli magis quam periti ſunt, & ut er- rore libereris,fieri poſſe noveris(quod & ſzpius acci- _ det) ut aliqua obſervatio, quz ftellam, cxcmpli caur fa, uſque ad Satarni diſtantiam elevar , addito de- tratove unico minuto ab cleyatione 'inſtrumento Aacceprta, cam extollat ad infinitam uſque diftantiam, & proinde ex poſsibili in impoſsibilem : & ex con- verſo, ii calculi, qui talibus obſervationibus nixi, ftellam in infinitum removent, ſepius accidere po- teſt, ut unico minuto addito detraQove, cam ad 1i- tum poſsibilem retrahant. Q-odque dico de uni- co minuto, idemn accidere poteſt cum corre&ione - dimidii, & partis { p - : $7 wrt 44955 4 0005 BY OS roas The os, WV” LN vir 1 Bog j b I A * G TP” k VI 9% LS $i "IM LINES Fx 7 M b Sh wh bets ind.) EN DTT IE , : as lids ap AS Hs ion HA nt rt itnn $4549" A tee OHA <{ b s , , . a . " . af, > — KS 4 SAD Ae. 4 IP. 25 ape — % - $3. 21 F I by f » 7 WER FS WT = F 2 . 7 : £7 , 4 "87 : 4 I «* 7 $5 24 * nefr- ST « 4 . / Sz A I 3.8 ® 4 2,9 & Tp ah Ky: 199% 42 is 4 FS. y » Z 498 SISTEMA © Polares, & altitudines tells in Meridiano , tam minimz ſub Polo , quam maximz- & ſuperiors, Sunt 2utcm iftz. Tychonis. Altitudo Poli grad.55. 58. min. prim. Altitudo ftellz gr, 84. o. maxima. 27. 57. min.pr.minima. Atque hz ſunt > priori ſcripto : ſed ex ſecundo maxima eft gr,27.45.min.pr. Hainzclius, Altitudo Polaris gr. 48,22.min. pr. Alticudo ftelle gr. 76.44.min.pr. - 76+-33.min,pr.8& 45.ſcc. 76-35.min.pr. 20- 9,min.pr.8 40.ſ(cc. 20. 9,min.pr.$ 30 ſec, 20. 9.min.pr.8 20.{cc. CO "Om—EE Peucerus,& Sculcrus. Landgravius. Altitudo Poli, 5 1.54-min.pr.}Alt.Polar.51.18.m.pr. Alcitudo ftellz,79.56.min.pr.[Alc.ftellz79.30,m.pr. 23-33-Min.pr.! - Camerarius. Altitudo Polaris grad.52.24,min.pr. Altitudo ftellz, 80.30.min.pr. 't> 80.27.min,pr. $0.26.min.pr. 24.28.min.pr. 24-20,min.pr. 24+-17.min.pr. Haggecius, COSMICUM. Hagecius, Urfinvs. :: 0 4 Altic, Pol.gr. 48-22.min.pr. | Altit.Pol:: 49.24.M:P. ſtelle 20.15.min.pr. Secllz:79:;.:t.1.5711 h | atone mn a—_ Ceo yd CAR, Munofius. Maurolycus.. Altic. Pol. 139.40, min.pr. | Alc-Pol.gr, 38.30,m:p- Stellz 67.30. min.pr. Stelle. 624, , 367 11.30. min.pr. | 1 ego Gemma. Buſchius.. Altitud, Poli50.50.min.pr..| Altit. Poli 5 1.10. m. p. Stella 79.49:min.pr. | Stella 99.20. m.p., | 22.40. mp, Rcinoldus. Stella, 79.30,min.pr. __ 33. 2-min.pr. Os. oo — | 9am, * SIE IS Jam - ut totum progrefſum meum videas, inci-. . pere poterimus ab iftis calculis, qui ſunt 4.omiſſt ab * | autor; ca forte cauſa, quod. hbi contrarios efſe vi- deret , quippe ſtclYam ſupra Lunam , multis ſemidi- ametris terreſtribus evehentes. Horum calculorum primus ecft iſte, ſuper obſervationibus Landgravii Hafſiz , & Tychonis, qui concellione vel ipfias au- toris, ex obſervatorum exquititiorum ſunc numero : atzue in hoc primo declarabo ordinem , quem ob- ſervo in inveitiguione: quz nortitia cateris quoque calculis omnibus inlerviet , quippe 'per eandem proced:ntibus r:gulam , nec in quopiam. vari+- antibus nif1 in quanticate datorum, hoc eff, innumec= ' risgraduum alcitudinum Polarium, & clevationum: ates Ot rote Ht RA th LO I aA_S- _— W901 < 4 Rhine, 7 Wh" Nr NIL ag » wn , ' : CE FO ION A ni Pty” delle. Trade VEYT TE TY Os.” OT ES 0 SE 25 4hÞ, TO 2” i Fee £ COTE vn "D dot FEST? S 5 We THEME ads od k "er had; Tots ie : To RO PO CO 4 4K BFT , \+- Ar" A Ms >, 6 WY fs RN ode ee VESIW Me ” OOO. 5 bt "YN - 4 wr 3x ? — AS Ww- Ty "Y OOTY. FR pf og EO ABN, + HET LY 4 *. Y , [> by F. L 4 f o : \ gs J | Re nl LR 65 2 ow MH : a Lt: RES l 5 A Ea WW : NR \ Fn $20 he feb VIE. l IS >” * ; *, oy p 2, a > « % Þ + þ F v » v* d Py = © 7” PD bot E 2 & : , m 1 . # $4, em x WO oY OY "IT? = v a $4 py - » A # »# _ $1 , LOG Dog alt er SBI SEC > 0 Ce SAR rt 3 A PIG lA: Hay 1h TY nt = bs ; - 140 AA rage hin TI bs; " 1 RT BL BY. VG ILSS 7 Ts "Re (IG 0 LE ETY } AR MORRELL FE ASI PAO PTR CA AE EA IE FRY AERIE rs 4 4 mn Wy vides a Ny a; ea 0 _ fa _w . vw y Wes iy. - Ht ae + ARR . 4 hl p i" : 8 2 wy EET IR Lea n mba ta : __ . * , G TH... 4 4 V «Fg , x oy RN; STSTEMA ſtcllz novz ſupra Horizonte , cujus ftcllz queri- tur diftantia a centro terrz , in proportione ad ſc- midiametrum globi terreni. Neque vero in hoc caſu ſcire intereſt , quot milliaria ſemidiameter ille contineat. Unde reſolutio illius & diftantiz loco- rum in quibus obſcrvatum cft , qualem inftituit au- rar ite, temporis ac operz perditio eft : nec cx- puto, cur ita facicndum duxecrit, maxime vero, quare tandem inventa milljaria in ſemidiametros glo- bi terreni convertat. SIMP. Forſan hoc ideo facir, ut hac menſura- tum exilitatc , cartimque fraftionibus, diftantiam ſellz ad quatuor digitos uſque determinatam inve- niat. Noſtrz enim ſortis homines\, qui regulas veftras Arithmeticas non intclligimus , ad auditum talium conclufionum obftupeſcere ſolemus, v.g. dum legimus : Ergo cometa, vel nova ftella, diſtabat 3 centro terrz trecentis ſeptuaginta tribus millibus octingentis & ſeptcm milliaribus, & przterea ducen- tis ac undecim quatermilefimis nonagefimis ſep- timis 373807 {4 ex hac finquam adco preciſa cx lone, qua minutiz etiam annumerantur , cam concipimus opinionem , cfſe rem impollibiler , uc vos qui veftris in ſpputationibus vel unius digici ra- tionem habetis, ad poſtremum nos jcentenis milliari- | bus decipiatis. S ALV. Tua hzc ratio & excuſatio non effct aſpernabilis, fi in diſtantia millium milliariorum, exceſſus defc&uſve unius cubiti magnum momen- tm haberer , fique ſuppoſitiones quas pro veris afſumimus, tantum certitudinis haberent , ut ad cx- tremum indubitatam inde veritatem nos cruturos fperare auderemus. Jam vero vides hic in 12. indaginibus autoris, diftantias ficllz cx jiiſdem eru- eas, EY TEE Ta LION X POSOILF CR CS I 2 a, 1 Ns 0; oh -2 v2 —_ "AE + q c % COSMICUM.' " ras, inter ſeſe matuo differre (& proinde I vero aberrare) multis ccnturiis & chiliadibus milliarium. Jam cum certo certius noverim, id quod quzro, neceffarid centenis milliaribus 3 juſto numero dif- ferre debere; quid attinet, anxium operofi & aduſque digitum cxa&i calculi laborem ſubire? Sed-veniamus tandem ad operationem ipſam, quam hoc modo refolvo. Tycho, ut cx nota appa- ret, obſervavit ftellam in altitudine Polari grad. 55- 58, min. pr. Et altitudo polaris Landgravit futc 51. 18. min. pr- Altitudo ficllz in Meridiano, 3 Tychone ſumpta , fuit grad. 27. 45. min. prim. Landgravius cam invenit altam grad. 23.3. min. pr, ” ycho Pol. 55. 58. m. pr. Quas akicudines -huc ) * 27. 45. m. pr. om annotavi; {icuti vides. YLandgr. Pol.5 1. 18, m, pr« | 23 3. 1, pr. Subtrahantur Minores ———- COUPE 3 majoribus , & reftabunt iſe differemiz=-q, 40. m. pr 4+ GA. F ; / IParallax. 2. m.pr. Ubi differentia altitudinum Polarium 4.. 40, min. pr. cſt minor differentis altitudinum ftellz 4. 42. min, pr. ande differentia parallaQica' exiftir gr, O. 2+ MINN. P, Ee: -- nn POET EET deODE: /SOIAGE Rt Wk. Ai EO " IS b % hs, %g Cont , wet AW. be) & % OO Ih) TROYRES 4-0 RE A A Oo _ Mu oa Be tt UE NECES RR SBC a ea ens AY "S 4 2 4 Ei obanta; clabls 6 . P Dy Rog Teac FC REES CO nn Woegy WO OIL TOS oe YO TY EGS ckph4 Fg: WI CS 1nd "7 Sc", 7Y WYY "88, . **F-2, 1 E TEINE. oi, AS ard. TEIS7>- THETNg (ab P\ bd LM 39> IC” 00 Ki F SOR SST os ft 4-24 COSINE , es y Cn op ng F AN : : PI LO ES - DE ds; YAY TS wo DORb TON S277 p Ken TS Xs = # Er? by : 4) RE? te Toe op,, gk RAI J Ys SS RE IEG,» © ak 43405 YA. £ a FAS - A L 5"; Ih * Ss 4 A - : ' - _ q AGREES FIERY 06, HA HAR 4 Sh er CS. X47 - A 4s er IE WE ORE + ; L REAR. tas. ect EEO "FOOL _ : » # Aint IN : ? 4 g wÞ « we Y =Y aged, xs, PTR £ . : "I ©- 6 b * : We, ARR A eh bs £0 : f OR 6; 7 % 3B, fl 4 - \-" 4 0s We, hg EEG) pay E £2 bh T 3H IT ey " q x ws Oy 0h, "# : 5 hs y wt OS 5 > £ UM ad C'S Bn OO AI CERT ROT ENT? | Br OR : DES 250 2 S ba $5, h Fo IO TIO BALE 72 lo > : "Y ona etl " ao : X aa £16 __ Anh Rr GOES: Der aero. Lai 12 qr AAS Es ar 447 IFC *y So 41d; Ga IR th PS un. 1 R : tt bi _ POTS. OO % 2 4 % - + Me Py, % ©,8 es |: ho. 6 *V "2 _ x Ry i* be. 414 STSTEMA merus 347313294. diviſus per 58. dat 5988. 160]. ut hjc apparet. $938160, 58. 1347313294 571794Ll 543 | Atq; hic num:rus diviſus per 100000.dabit nobis = > 11 00000 159188160. Sed multo compendiofior crit operatio, fi primum_ quotientem inventum ſcilicet 347313 294- divida- mus per produ&um ex multiplicatione duorum nu- merorum 58.8 1000090. quieſt = : 59 58 100000 [ 3473 [ 13294, | 371 5 & pariter inde provenit 55 17 Atque tot ſermidiametri continentur in linca BC. a quas hi adhuc onam jungamus pro linca AB; habebi- mas paulo minus quam 61. ſemidiametros pro dua- bus lineis ABC.& proinde re&a difſtantia & centro A. ad ſtellam C.crit plus 60.ſcmidiam.atq; adco ficl- Ia fapra Lunam evchitur ;_ ſecundum Prolomzom, _ury « he: wyand & ſecundum Copernicum| plus quam 8. juxta dodrinam iphus Coper _afferic, (emidiam.5 2. Simili nibus Camerarii & Munotfij.. fimilem quog; diftantiam, ci, fit quantam autor rio, ſtellam ſortiri Altit, FCamerar.5 2.24.m.p. Difcrentia fito quod darle Lyme a centro terrx, | aginc cx obſcrvatio- | icet plus 60.ſemidiam, ; Sunt autem obſcrvationes iftz,cum fubjefo calculo, # : T Altitu- 24+28.m,P* 7 Poli TMunof. 39.50.m.p, | do telle 11-30.m-p- | COSMICTUM. Differentia atrit:12.5 4.m.p. 22,58.m.p.differ, Poli 12. 54-ni-paltit,* anon Ir ONTO Differentia parallax, 0. 4.M.p.8& ang- "BCD. BAD..12,54.m.p.c Juſque ſubtenſa 22466, A lacs 161.59.M.p. 2-1, 30930 D, - 4MP. 116s Regula aurca- 2 2466« 116. 30930. 22466. 673980 202194 67398 59 Diftantia BC. : famid. 1161 6948173389 (59.& quali 60, 1144 10 _———_—— RR. — (Sequen indago fafta eſt cx duabus obſcrvatio- nibus ychonis & Munofii , quarum calculus ftel- _ 3 centro terrz removet ſemidiam 478. 8& ulcra Altir. {Tychonisss. .58.m.p. { Altiru- 84.0. Poli + Munof. 39. 30.m. P- | do _ 67-30.m.P. Differentia 16.28,m. p.. 26. 30. .m .p.diffcr.altit.* altit.Poli 15.28.m.p. Differentia paralaxcos, o. 2,m.p.% ang.BCD. Ec 4 Angull SACHA SORE Oh hr SALE WA os 4 Fn Oe EO IO MTKET of > 7 q FLSA Ae < ; o& ou R I IE EL SDg Fo *% . 4 _— COS ot IR”, o) , Rei "k CT kat ee Ae ras OE ITT &©N f "2 gee Wn, STSTEMA velim at monitom illud meum , quod paulo ante dixi, conſid:randum tibi proponas , quod ſcilicet in diftantiis magnis , mutatio, aut fi mavis, corre- &io paucifiimorum minutorum , per maxima ſpa- tia ſtellam transferat. Excempli gratia , in prima iftarum indaginum, in qna calculus ftellam 60. (c- midiametris a terrz centro remavet cum parallaxi 2. minutorum ; | quis tueri vclit , in Firmamento cam extitifſe , non ct ur aliud quid corrigat in ob. ſcreationibus , niſi duo minuta , atque etiam minus. Tum enim ceffat parallaxis , aut ita minuta reddj- tur, ut ſtellz tribuat immenſam diftamiam , qualem efſe Firmamenti, receptum eft ab omnibus. In in- dagine fecunda corre&io minds quam 4. min. pr. idem prezftat. In terria & quarta , zque ut in prima, duo folummodo minuta ftellam etiam ſupra fixas reponunt, Infprzcedente, unius minuti quarta, hoc eft, 15. fecunda , idem przſtant. Sed non idem eveniet in alticudinibus ſablunaribus. Nam imagi- nare tibi quantamcunque velis diftantiam , & inda- gines ab antore fa&is corrigere juſtaſque reddere tenta, fic ut omnes in cadem determinata diftantia conveniant ; & videbis 3 quanto major hic fit adhi- benda corre&io. | S A GR, Non nih bene feceris,fi quodam exem- plo, plenioris intclligentiz gratia , quz dixifti de- claraveris. oa S A LV. Propone tibi pro arbitro quamcunque determinatam diftantiam fublunarem, ubi ſit _ tuenda fella, ut citra magnam controvcrliam cer- tiores reddamur, corre&iones fimiles his , quas ſuf- ficere vidimus ad ftellam inter fixas locandam , in locum tibi propoſitum cam eſſe reduQuras. SAGKR. Faventiorem amori diftantiam non poſſu- COSMICUM. poſſumus accipere, quam cam,quz maxima eſt om« nium , ab ip(o in 12. ſuis indaginibus inveſtigata- rum, Nam dum controvertitur inter Atronomos & ipſum , illis affeverantibus Rtellam Luna ſuperio- rem extitifle , hoc verd inferiorem fuifſe conten- dente , quodvis vel minimum ſpatium,quo is fitum inferiorem prober, vioriam ci tribuir. S ALV. Sumamus ergo ſcptimam indaginem inftitutam ex obſervationibus Tychonis & Thad- dzi Hagecii , per quas autor invenit ftellz 3 centro diftantiam 32. ſcmidiametrorum , qui ſitus parti cjus maxime faver. Et ut ci nihil non concedamus, collocctur ſtella etiam fupra ipſum Firmamentum, quz diftantia maxime adverſatur Aſtronomis, Pofi- to hoc, inveſtigetur, quznam corre&iones efſent ne- ceflariz , ut undecimz indagini cjus applicatz , ftcl- lam uſque ad diſtantiam 32. ſcmidiametrorum eve- herent, Incipiamus a prima ſupputatione ſuper ob- . ervationibus Hainzelii & Maurolyci ; in qua reperit autor diftantiam 2 centro circiter 3. ſemidiam, cum parallaxi gr. 4. 42- nin, pr, & 3c. ſccund. Jam ex+ periamur, an parallaxi ſolummodo ad 20. min. pri- ma reduQa, ficlla ad 32. uſque ſcmidiametros ele- vetur. Ecce breviſſimam operationem ac juſtatn, Multiplico finum anguli BDC. per chordam ſeu ſub- tenlam. Hainzel. Pol. 48.22. ---- * 76.3 4. m.p.8& 30. ſec. Maurol. Pol. 38.30. ---- * 62. 9. 52, --- 14. 34. M. p. & 30. [ec, 9.532. Paralſaxis'4. 42. m. p. & 30. ſec. BAD, 9.52.m.p. Subtenſa 17 200. BDC.108.21.m,p. & 30, ſec. ſings 94910, "BCD. 0.20.m.p. linus 592. 94910 419 STSTEMA 94910 17200 18932000 66437 9491 [ 281] 582 | 16224. | 5 2000 4688 2 BD.& divido numerum emergentem,detraftis quin- que poſterioribus figuris per ſium Parallaxeos : proveniunt 28. ſemidiametriicum dimidio ; fic ut ne quidem corre&io graduum 4.22. min. pr.8& 3o. fcc. ſubtra&orum ex gr. 4. 4 2.m. pr.& 3o. ſecundis ad ſtellam 32. ſerfidiametris eleyandam ſufficiat. quz correfio nt a Simplicio intelligatur , eſt minuto- rum primorum 262. cum dimidio. : In ſecunda operatione ſuper obſervationibus Hain= # zelii & Sculeri,cum paralaxigrad.o. $.min,pr.& 30. # *96 # ur: a s < > W-. * Vee b v4 GH WS « Fs Ma nf \ > 0 oF ML #6: ; ; , Yd EAA Er re x. ANGST. 44 Uo A at £2 6 amatuer tet} Heir. x4 hl OT 7 : "I R 4 | ſec, invenitur ftella tenere altitudinem 25.ſemidiam. g | Circiter, ut apparet ex deſignatione ſequent]. 7 2 = \ubtenſa 6166. ; 'S |! BDC. ? 97987, 2 I | BCD. 15 247. 97987 Ki! 6166 | I! 587922 | Lf 587922 l || 97987 _Þ Jil CLI V9 I | 24 [0 247 | 6041 | 878442 his | IT OZ | | 11 Et k & LY | W g_—_— COSMICUM. Fr contrahendo Parallaxin ©. 8. min. pr. 8 30, ſec. in 7. min. prima, cujus ſinus cſt 204, clevatur ſtella 20. {cmidiametris circiter. Non crgo ſufficit corre- Cio 1. min. primi, & 3o, ſecundorum. 20 - 204 | 6041 | 87842 1965 + 12 Dy Porro videamus, qua corre&ione fit opus ad ter- tiam indaginem ex obſervationibus Hainzelii & Ty- chonis , quz ftellam elevar 19. ſemidiametris cir- citer , cum Parallaxi 10. min. prim. Anguli ſolini, corumque ſinus , & ſubrenfa, inventi ab autore, ſunt iſti,& ſteIlamCut etiam in autoris operatione)19, ſe- midiametris ſubmoyent 2 centro terrz, FBAD. gr. 7.36. ſubtenſa 13 25 4. Anguli 5 BDC, 155.52.m,pr. finus 40886. S TBCD, O. 10M. pr. ſinus 297, I 3254 40886 79524 10602 2 106032 53016 18 | 03044 | | 30 291 1 5419 | 1751 5419 #20 +; 16 i191 | .Necefle ipitur eft, ad illam altios ſubvehendam , Imminui Parallaxin , juxta regulam , quam ipſe etiam. obſervat in indagine nona. Ponamus ergo Parallaxin cf{e 6,mip. pr,cujus ſinus eft 175. faftaque ; | divi- 42L I OO AT RPO ICT INPE wr Gar Ze Wen; Ca A WEN 7c - i ry "A ts OI 5 ire a er So AA LS Dro hee er ts RES Ee; 9454 atationdss 5 « FAO A EP” Dt CCA "ao b. : « - , __ hs - nA Sy ett 4 172: te Oo, 28 RG 6 BY 1 NP ets rr 27A. 26 & ub de pn, * Net vr 06; 4 —” ye is ' " $0 11 of $4 run ” mn , y _ END o "7" . q 9:6 7 gs Es A G14 ; , r EO” TERM s As: WI 2 > Y 7s N " Ly $+2 G Ae id E, 5 _ > bet o, Lp. + 4 oo. by " _ ” C BIS 5 ex 35 { - 4 h *>7 : * . - ” "2x *, 4 a WEIS Kg Ley - "Mp 3 p y 7 J X . '? "Fog «1 " = f ; F RS SY, (74. : wo Hey OI» 4 MEET GE Ft 5-38 TRTS Eb oaths GAS one CA x26 eb TY. OO OAT 0 IOOY PIIER PO EEEPEIN Ie NY < 4 | ; ves ; v2 pe ; , Ee wn q " 2 uy _ ; Ee WOMET Is pr; rr Ot 0 IO 5 q Oe, 4 ITED ” Ds : ban odd if: WY PL 4 * ab ras UPS 317 - Aas be + P ""X 6 : , 6 4 4 : 4 , ; y ; MO TINS 2d ET WL n eV £23 f d [8 $0 < Ng © . FAS, & ye b- oe Ps Wo v CE Aa aA dan ae I IR 7% 4. ” " =o of Az 5 =, ” 4 of h - 4 © a we v7 Y : ; 4 ; m Err Aer at mt Erith IRE Le DIRTY Hrs into Fg Gro Ego 13s » COOLS GIL». 4 _ owes Yes 4 | : . O22; ALANIS AN At > 150-2 AMAR 4 « _— 4 EE rd RAS i gr ny : F Ms 419" Sep 5ongy * OT JESRTOT, 07Y ” RIMS et. a We "oe Bay ay en — ng 4 , 4 {AS 2 STSTEMA divifipne, diſtamia ftellz minor adhuc 3 1. ſcmidiae metris invenitur. [taque correfio 4. minutorum prim. minor cft , quam ut autoris dctiderio fatisfa- Clat, Veniamus ad quartam indagincm , 8 reliquas, per candem regulam , ro ſubrenſas & finus in- ventos ab ipſo autore, In illa parallaxis cſt x4. min, prim. & alcitudo ficllz inventa minor 10. ſemidia- metris. Et(j jam Parallaxis 2 14. tantimad 4. m. | prima reducatur: vides tamen,ſtellam ne quidem 13, | {:midiamectris elevari. Non ergo ſufficit correQio | 10. Min. pr. adhibita 14. m. primis. BD. faubtenſa, $8142. BDC. ſinus. 43235. BCD. fmus. 407. | 43235 — $142 86470 172940 43235 ___ 345880 . | of 116| 3520 | 19370 gn. 4 In quinta operatione autoris habemus finus & ſubtenſam ori vides : & Parallaxis eſt 0. 22. m.p, & 30. ſec, quz dat altitudinem ſtellz 4. ſemidiametro- rum circiter., Quod fi corrigamus Parallaxin & ex 42+ M. pr. 30. ſec. reducamas ad 5. min. pr, 2 tamen hoc ne quidemn ad 28. (emi- diametris exaltandam ficlam fufficict, Emende- tio —_— — CC COSMICUM. 423 tio igitur 36. min. primorum & 30. fecundor, ju- ſto minor eſt. ; BD. ſubtenſa 4034. . BDC. finus 97998.' » ff BCD, fmnus 1236. 1. | | 97998 » i EE, Ro 1. | | 391992 . i 29 3994 o | : —_ 391992 : | 271 145 | 3953 | 23932 1058 3 'y p Phu PHI"> + GE” k _ 4 Re Ben Weo.c” ; Y 5 Wt ne FY, 5% . Vl TL rs Le in, hs. $98 ”” ow. C99 "WY x LRLES 7 Sy Pte A $ Bs I » - 7 5 25 " 6 # 62h > Ko 1 3 CY, OR 2 frets X's * LOTS" 9s. alt ah Coma ef , 5 Ty. WY; AR OL Ne, » PIs Ces ac 42: __—_ AG a WEIIIES CONS 85am, I IIS "” LO Ag OS TS As eg al te RE MAGI IL. ao 9 argon rs ”” v S 0 pag IL#7eR OY * ONE 2k. 8 ROSIE NIE (NS NI EY , LON... eS 2; LD 2 Wo FS Des oe SE SRP TIN FE Ye. ISS is) > is «44 JD 7 Kh "4 LL ES Ee ad Capt -— _ v yen Os AVE, FER. a, hn es SL ne” wages - G % Ne Fry's SES os i ea EY f Or LG N $4 GE INT AY. 5 T2 1 px Ct: RIG Y UE Pr o* " Sh, Fork, ys | : ETON 1. & Wa o- \4 SN Th '$ ys h- -. 5 J b WY Ret. i YEO TV oy "OI 't Y # j nd 2 BS 0 Nt 8 9 RR AS x. 8; ft te Fn 5 : q ®: * 2 %* 3 "> "IN As "024 OO , VOY WT IE OA I EUEY > TEA OV, Hy BIO 2 » | a; v 2 4 Ng : $7 ed ANT ; Ka N OO Tr PIP R" We” IEP' 5; COTS EIT rot y — x FOIA KEE SY 4 & wh ny ed ; oben” Tp Vt ag ears ar_g PORES ; ONS LO : In ſexta operatione, ſubtenſa , finus & Parallaxis - EZ itaſe habent, & altitudo ftellz 4, ſemidiamerro- rum invenitur, Videamus , quo carcditura fir , (i Parallaxis ex $. ad unicumiminutum primum redi- garur, Ecce tibi operatianem , & ftcllam non nilt ad 27. ſemidiametros circiter clevatam. Non ſut- ficit ergo corre&io. 7. Minutorum prim. adhibica 8, minutis pr. 6s BD, ſubtenſa 1920 BDC. finus 40248 BCD. 8. finus 233- 40248 1920 ZE) * of Ig 7 j , - ” , - vo : Sat : Jt. ABS 77; : G oe offirs er IR 42 99 SE, Aer C7 ee RY MY nl CR LO > > "I Sp og x . z wy” CAE rs og. <6 h BED. x 4 - oy A WH cf Fi . ©, F he wig p 4 Tg oe i. 4 W4FX - "4 LP be Oe Wa. pb A A v. ESE ' 47 LY ON” ” Fo III Os 2 LD EO oe A LADY 3 ts 6 ARES Tn Tang Yb Rs % tt & CCC IOITET 824960 W ct $ © STSTEMA 40248 1920 804960 : 362232 - 40248 _ 26 | 29 | 7721 76160 p 198 OW —— I—— OW —— - — | In o&ava ovperatione, ſubtenſa, finus & Parallaxis cjuſmodi funt , uti vides, ex quibus autor altitndi- nem ftellz rimatur ſemidiametri unius cum dimi- dio , cum Parallaxi.43. min. prim. quz redu&a 2d 1. min. prim. ſtellam tamen mintts quam 24. ſc. midiametris exaltat, Ergo correQio 42. min, pri- mor, non ſ{ufhcit. BD. fſabtenfa, 1804. | BDC. finus, 36643; BCD. finus. 29 _36642 "= Ws = 291 6611 03972 E I Ec 2. Videamus porro nonam. Ecce ſubtenſam , {inus, & Parallaxin, quz eſt 15. min. pr, Unde autor ſup- | putat diſtantiam ftellz 2 ſuperficie texrz minorem q cfſc una quadragefima ſeptima ſemidiametci 3; 5 ic . = , - th, 2 PTE TOTES. Oak ate” oro ; ds 5s PR FR” dla > $6, DT < Jes, RS 1s PETE SS bt ao lo Cha” 2. . + ES G's Om; SE gs by STAT RS $i (OY 0 513, IS * Ms. 3 x IRE. AA RE {tte I Ag © Woe F- $ b id a »+ EA ike ” : SF > » «Sf | COSMICOM. | 42$ kic intervenit error calculi. Nam.. ut..mox videbi- mus , emergir inde pluſquam una quinta, Proye- ; niunt enim ecce - quz unarn quintam exccdunt. : BD. fubtenſa 232, \N BDC. finus 39046» : BCD. ſinus 430. | 39046 E EF... - Fe '_ 78092 j- | | 117138 ; -—Y k 78092 4 436 | go | 58672 © Quod deinde ſubjungit autor in emendatione obſervationum , quod ſ(cilicet non ſutficiat reducere diffcrentiam Parallaxeos vel-ad unicum minutum, at ne quidem ad ofavam uniuvs minnci partem , id verum quidem eft. Sed affirmo cgo , quod nec minus decima parte unius minuti primi redu@u- rum (ir altitudinem ſtellz ad 3 2. ſemidiametros. Nom fjnus decime partis unius minuti primi , hoc eſt , 6. ſecundorum, eſt 3. per quem | ex regula no- ſtra dividernus go. aut quod in idem recidit, þ per 300000. dividemus 9058672. inde provenient 30 -—hoceſt, paulo pluſquam 3o. ſemidiametrj cum dimidia, _ ". » — Decima dat altitudinem ſtellz , partem quintam ſemidiametri, cum his angulis , finibus & Paral- laxi , quz eft gr. 4. 30, min. prim. Hanc Paral- laxin cth ad 2, min, pr. tamtim reducamus , tamen Ft 426 | "'S$TFTEMA © ne fic quidem ad 29, ſemidiametros ftellam promo- vebit. 2, BD. fubtenſa 1746. BDC. finus 92050, BCD. 4.30, finus 7346. 1746 92050 aF0 5$ | 1607 | 19300 441 Ls, Sha Undecima ftellam autori 13. circiter ſemidiar, | remotam exhibet, cum parallaxi 55. min. pr. quam | | 6 reducamus ad 20, min. pr, experiamur quo. | EE uſque ſit aſcenſura ftella. Ecce calculus cam ali- | ' quanto minus 33. ſemidiametris extollit. Corre- | Aio igitur 35. paulo minds ſupra 55. min. pr. BD. | ſabtenſa 19748. BDC. finus 96166. BCD. 0.55, finus | 1600, Ki SR os Oo OO IN $294 52TH, Hs, 02.4. 4.0, 6 P ” - Mg (08935 a 7 p "_— 6 ; SI EDS oe B56, k : + AKA A AE ES PIER AAA On I RAS AL YES 1 - 4 ACHON7. < - bu YT 6 Os PL COSMICUM. 96166 197 48 I 321 | 582 | 18990 | 56168 1536 = Duodecima cum Parallaxi pr. 1.436. min. pr; ftellam evehir ad altitudinem 6. ſemidiametris mj- norem, ' ReduQa Parallaxis ad 20. min. pr. diftan= tiam fiellz dabit 3 o. ſemidiametris minorem. Nen Cufficit ergo corre&io unius gr. 16. min. p, 8D. ſubtenſa 17 258. =. LN finus 96150. mþ} © BCD. 1:36, * finus 2792, pints x. - 00 96150 . * © — —— Rs 582 | 16593 | 56700 <4 . -” i? F £ 7 ; £3 Þ- $3 'F- © y '.. * E KF 5 _ + d & $7 © 4 S L = Wye 'F > > ut 'F : 3 3 ATE 1,44” MEA 2d Ep 428 : | Oo 35. O, —>— ſyp.0. 55. ©, ] STSTEMA —— __—_——— Iz ſunt corre&iones Parallaxium decem inda- ginum avutoris, pro reducenda ftella ad al- titudinem 3 2. ſ{cmidiametrorum, Grad.Prim. Secund. Grad. Prim.Secund. — 4. 22, 33, ———— {upe 4+ 42. 3ZO, O, 4o O —— lop. Os, I ©, O, Os IO, O, — — ſup.0 14. oN 9, 37. Oo ſlup.0. 42. +30. | O. 97. ©, ——— [yp.0. 18, 0, D: 42. ©. — ſup. 0. 43- O, Di Io $N,= — ſup. 0. 15. oN fe 25, 'O, — ſup. 4. 30. O, Os - 36, - ©- 57 RT: 216. | 296. 60. 540, | 540. 9, | 750. $36. 540, | Hinc apparct , redu&uro ficllam. ad altitudi. nem 32. ſcmidiametrorum, necefle effe, ot de fum- ma Parallaxinm 836. detrahat 756. caſque re- ducat ad 80. quz tamen ipſa corre&io nec dum ſufhcit, Hinc illud etiam animadvertitor ( ut modo no- tavi)) ft decernzret autor, recepturum ſe pro vero fitu ftellz novez, diſtantiam 3 2. ſemidiametrorum, tanc fore, ut corre&io c#terarum ſuarum 10. in- daginum (dico 10. chm ſecunda, ranquam alta fa- tis , ad 22. (cmidiametrorum diſtantiam reduca- rur per corre&ionem tantummodo 2. min. pr.) ditam ſtellam in cam diftantiam eve&ura , requi- reret redufionem Parallaxium talem, cujus _ | os A M1 oM mp may ma - 2 -y F TY mes wy OO = A@ QA Om ey = KM —_—_— Ln WH. my oa COSMICUM. ſubtra&iones in ſummam conficerent pluſquam 75 6. minuta prima : cum tamen in quinque meis ſuppu- ratiombus , quz ſtcllam ſupra Lunam evehunt , ad eas ita corrigendas, ut eandem in Firmamento con» ſtituznt, (ufficlat corre&io minutorum 10. print. & 16. ſecundorum ſolummodo. fra his adjunge quinque alias indagines , quz ſtellam preciſe in ipſo Firmamento collocant , ut nulla plane corre&ione fit opus : & habebimus x0. indagines eandem Firmamento concorditer affe- rente,fic ut carum quinque (prout vidimus)tantum- modo 10, min. primorum & 15. ſecundorum cor- retionem admittant. cum cx diverfo pro corre- Gone alccrarum 10. autoris indaginum., ad redu- cendum ftellam in alcicudinem 32, ſemidiametro- ram, neceſſariz ſint emendationes minutorum 756. ſuper min. $36. nimirum ut ex ſumma 836. decra- hantur 756. fi velimus ad 32. ſemidiametrorum di- ftantiam cextollere ; & tamen hzc corre&io non ſuf-. facier. bet Indagines porro , quz immcdiate,fine ulla corre- Qione , ftellam abſyue Parallaxi , & proinde in Fir- mamento, atque etiam in remotioribus ejus partt- bus'ponunt, & in ſurnma ram altam quam ipſe Polus eſt, faciunt, iſtz quinque ſunt quas hic notamus, « min. Pr:m. Carerar- OP. $2. 24.3 80. 26. Peucer. Ale. Poli Gr. Fl. 54 F Alt. ficllz W79. 56, O 39. Os. 39. Landgrav. K FGr.$1. 18." T7 9. 39. _ : . I 8 ; [ Hainzel, J Al SS 45. 22.5 O25 1636 by | 2. 56, 2+ 56, A— Tycho wh 4) © Ft CY — 4 x BN *%x 6. VE. X85 vs; It I = D 2 VP. ey L 0 0%. r$3 y : BF my I, ' A "x 5 [= # - 2 3 * ' _ By 4 p = 4 FG. "ns. 6 3x8 1 *Y 0, 4 Ly * 4 % bs... : $ot < * 2 - i . s $ ; S © "p 6 Yd >» X 8-y . : : < q 3 -S- "_ b7 : _. - 4 4 " - % > s 3 4 q t - - x © BJ : F* . 4 ; 3 2 > T” © > > = - x z ' bh = * br & ; . : ; * = > . 4 CY % « , B & SF: J s * = Ss: g pu : 2 : je STSTEMA Tycho. \s COR $5SS+ 5% O34, = OT ET EDS. wth. 4 - Reinh? _ _ ©Gr.51, 28,? 79.30. Flainz F AlePoli4 Gr.3$. 22, 7 AltRelle{ 36,3. GR 1 Camer;* - 2 Gr.02.24.* O07 Hagec. 7 Alt.Poli 7 OnaBEn3 Alt.ftellz \ 20.15, SEE oe th 6h i E reliquis copulationibus , ex obſcrvationibus omnium. illorgm Aſtronomo- rum , c# quz iſtellam ad infinitam ſpatium extol- lunt, mult6 plures numero ſunt , ſcilicet circiter 20. quam aliz,quarum ſupputatio ſtellam deprimit infra Lunam : cumque, uti conventum eſt inter nos, cre- dibilius fit, obſcrvatores in defe&u quam in exceſſu peccafſe ; manifeftum eſt, corre&iones obſervationi- bus ftellam in infinitum extollentibus applicatas, ut cam ad inferiora detrahant, citius , & minori cum emendatione deduQuras illam effe in Firmamen- to, quam infra Lunam : ita ut omnes illz applau- dant opinioni corum , qui cam ſtellis fxis inſerunt. Adde quod corre&iones, que talibus emengationi- bus quzrnntur , mulſto ſunt minores , quam, ez. per quas ſtella ex improbabili vicinitate reduci po- teſt ad altitudinem autori iſſi magis faventem , ut in exemplis ſuperivs allatis vidimus : inter quas vici- cinitates. improbabiles inveniuntur tres. potifſimum, quz ftellam removere videntur 2 centro terrz per diftantiam ſemidiamecro minorem , fic cam quo- dam- que fieri poſſunt | m—_ wa X©, kwy at Ces aq Vvw £OO©ad COSMICUM-. dammodo intra terrz viſcerain gyrum reptare fa- ciant. Atque he ſunt ille combinationes; ii qui- bus altitudo Polaris unius- obſervatoris: major cft- altitudine Polari alterius 3 cum contra clevatio ftel- Iz ab illo accepta, minor fit elevatione accepra ab: ito. Sunt autem tales combinationes ha qnas ſub«; jungimus; = Harum prima eſt Landgravit cum Gemma; ubt: alticuado Polaris Landgravii 51. 18. mit. prim. eſt major altitudine Polari Gemme 7. qu# eſt 56. 50. min. prim, ſed altitudo itellz-Landgravii79:30.min. pr. eſt minor. altitudine ſtcllz obſervaraa Gemma. 79+ 45+ NIN. P. Lander, .? Reliquz duz ſunt iftz abjunte, - Buſchins,> Bed - 2 Eo Gemma. 2 Alt.Pol. + 0.50.7 Alt.fellz 1.9 > -_ Ge mma. T7 Ale.P ol. 50.5.0 Reinhold.” ET us C79.30, 5 NO 19-45». ——_ OS" — Ex his-quz ha&enus oſtendi,diſcere pates,quant- : opere prima'illa ratio inveſtigandi diftantiamſiellz; - _ eamque ſublunarem: «ffs /probandti-, abaurore'in-" . troduQa 3: ipfimet & cjus cauſz officiat\ Be: quanto | probabilius inde» clariuſque diſtantiard ftellz-ad're- ' motiflimas uſque fixas refercndam:efſe colligatur, SIM P. Quoad' hanc -partem , infirmitas 'de- monſtrationum-autoris ſatis manifefte. dete&a mihi videtur. Sed quia hoc omne non-multis libri foliis camprehendi video; hieri forte poteſt}, ut aliz ratio- nes autoris, primis illis fint validiores. er. 167 206 ob ne Gemma. * Alt. Pol. 4 _ 50.7 Alt. Rielle 70. #2 79s 45s ? 43I 4 | | [ bait Att; APs ed, 4A. "rbirghe.” n_ 1” foie; 6nd ”m . Or Or a eters 4c ape eo 6 | p n IE ow : " F COVEY 45 wade; and WOO OFT u I CORSET OY TT TIE TOE i te RTY* "a OT, " I 4 i _— oh - edt » A : bay wha £2 44G ns L DOE Os t. 2.4 na” © 24 det WA . PID F "1 LOO N R < £ v9 b £; PPh, v, | we”. Ws "6 k , 1 , _ 4 II " ” : is oi nate #2, 0 .: Trois > . » rial ME, Fe L wed ton ent. AR 2 cet 57; 7's pF" Fx A ESRI cs RIES oO: . od l ann rt nes = ——_——— ws _ ' Ta POP EY (2 Rb at a ates "yt 8; ee. 7 Us? 2a», 2. HAY by A. au A a I Sade s k ” 4 = y YT CONE ' 4 © » OPS LY 4 1 p34 x Wl . Oh ; & | L.\ Ione”. SYSTEMA S AL 'V. Imo non pofſunt non effe debiliores, {+ modd przcedentes cztcris ſervierunt in exem- am, Nan (ut manifeſium eft ) incertitudo & in- rmitas illarum clare deprehenditur ortum duce- re ex: erroribus commiſſis inter obſervandum per inftrumenta , quibus alticedines 8& Poli & ſtcllz ac- curate acceptz credebantur , cum in effc&u erro- nez omnes efſe porucrint ; quantumvis Aftronomis ad invenicndas' per otium alticudines Poli ſecula mulea ſuperfuerint : altitudines vero tellz meridia- nas oblervare facillimum fit ; quippe que & termi- natiſſime ſunt , & obſervatori ſpatium aliquod ad continuationem concedunt, cum in brevifſimo tem- pore non mutentur ſenſibiliter , ut faciunt remotio- | res a Meridiano ſtellz. Quod fi verum eft , ut eſt verilimum , quantum ergo fidei tribuemus ejuſmo-_ di ſuppurarionibas f::ndatis ſuper obſervationes & numero plures,. & faftu difficiliores , & variatione momentaneas, adde quoque minus comtnodis in- * ſtrumentis & fallacibus inftitutas ? | - Sequentes'demonfirationes und oculi iftu tranſ- corfi , earumque ſupputationes adverti fatas cx alrirudinibus ſtclle ſumptis in divertis circo'is ver- ticalibus ,-quos Arabica voce Azimuth: appellant : CyJus. gencris. obſcrvatjonibus adhibentur mſtru- m-nta mobilia non ſolum'in circulis verticalibus, ſcd-ctiam in Horizonte , & quidem uno codemqne tempore ; ita ut eodem momento quo capitur al- titudo , oporteat-obſervatan! in Horizonte fuifſe diftantiam-verticalis, in qua ſtella eſt , d Meridiano: Pri terca interjeQo notabili' temporis intervallo , reiteranda eſt operatio , temporiſque decurki preciſa - ratio habenda, & fidendom interim aut horoloegiis, ant aliis icllarum obſervationibus, E juſmodi con- | gcriem oh ks. A «x a th. — a. ai «% _—_— cow. COSMICUM. eriem obſervationum deinde confert Autor cum hmili alia, ab alio quodam obſervatore inftituta, in alia aliqua regione, diverſo inftrumento, diverſoque rermpore : & hinc demum rimari conatur, cujuſmo- di faerint altitudines ſtellz, & latitudines, Horizon- tales, tempore & hora aliarum priorum obſervatio- num ac tali denique cozquationi calculum ſuum in- xdificat, Jam tibi permitto judicium, qui fidei mereantur iſla , quz fimilibus cx indaginibus cru- untur. - Prztcrea nihil quidquam dubito , fi quis ejuſmodi- prolixarum computationum ſupplicium ſubire velit, reperturum'eum, ut & in przcedentibus eſt faftumn, plures adverſz parti , quam Autori fa- ventes. Sed non putarim operz precium, in rem, quz inter primarias initituti noftri non cft , tantum laboris impendere. - | SAGR. Egohacin parte ſum cjuſdem tecum ſententiz, Vernm quia hoc negotium tanta confuſio» ne , incertitudine & erroribus obſeptum eft, qua ergo fiducia tot Affronemi tanta afſeveratio- ne ftellam novam altifſimam fuifle pronuncia- runt ? S A LV, Nixi ſunt duplici genere obſervatio« num fimpliciſſimarum , facillimarum verifſimarum- que, Horum alterutrom per ſe ſolum pluſquam ſufficit ad nos certiores reddendos, ftellam vel in ipſo firmamento , vel cerie longiſhmo ſupra lunam traftu locatam fuifſe. Unum ſumitur ab #quali- tate, vel minimum-differente inzqualitate diſtan- tiarum cjus a Polo, tum in inferiore Meridiant pare te, tum ſuperiore. Alterum inde promicur , quod ſtella p:rpetuo conſervavit caſdem diftantias ab alt» quibus ftellis fixis , fibi vicintoribus , przcipue vero ab undecima Caftiopez , I qua non plus gradu cum ” dimidio 433 ”- Nao” hea. ccth hdh CRT 7 X "NP . 4 (1-36 n a "—_—_ 4 . , jo: er # * Ws c OO Tn 75 » "aA % ” 7 bw, ary 8 : *_ 4 4 by aſs a TIE © p 2 , W__ . "me a R . by ING; PT Wnt -6 5b va - s F : Pr de Evo Att aY A ae ed eat ane ch ay, wh a a wg "oY by ws. we s ” " hy < Pg 8 : » Y 4s LN oy s COMER & 4, > Ps Ts COW Ea op "I A heh Ib 6 _ - { Y p_ 350 + KEIS v be EW". CE OE LE NIP EE EE ee a RE A a ads” ro eidie Rr ARIRs 43 Yap eos s 44 " *_ A : : 1 ay 14/77 oe Ie ai oy > _— $f LE PE Ea nent 21 th »S& PITT YT Ir TT IP, Aa-r26t i - Y abt ate ah STSTEMA - dimidio diftabat. Hoc: duplici; documento citra dubium omneccolligitur, ftcllam a ut abſolute Para- Jaxi omne caruifſe, ant'exiguam adeo habuifſe , ur longiflimz cjus.3 terra diſtantiz fidem. expeditilli - mi- calculi faciant. | -S A:G R. Quid ergo? numquid Autori ipſ cognita iſta fuerunt? 8&1 fugrunt , quid ad ea re- ſponder ?/ Is | | S:A-L7: Proverbio jaftare ſolemus, {3 quis ex inopia folide:reſpontionis;errores: ſuos friyolis ra- tianculis excuſat, cum fanes dependenteg ccelo pren- | fare. Iteveroavtornon ad funes, fed ad aranca- rumtelas.calofaſpenſas decurrit: id quod aperte videbis', fi duo hec capita:quz modo innuebam, examinare. voles. Et initio id, quod nobis diftantiz Polares apnd fingulos obſervatores exhibent, brevi- bus iſtis ſupputationibus ſais complexus,Quarum ad pleniorem intelligemiam docendus primum es mihi quotteſcunque-'ſtella_nova';-aut aliud quod Pho- nomenon terrz-vicinumeſt,, quando moty'diurno circa Polamconvertitor, appariturum ab eo longius diftare, dum partem Meridiani inferiorem occupar, quam dum ſuperiorem, ſicutiniſta figura eyidemus : in qua pun&am- F. denotat centrum terr#z-: O. lo- _ cum obſeryatoris: Firmamentum exhibent arcus VPC. Polum P: Phenomenon per circulum FS. in- cedens, jam infra Polum confpicicur per radium OFC. jam(fupra: per radium OSD : ita- ut loca in Firmamento.conſpe&a, fint D.C. ſed vera loca, reſpeQta centri F. ſunt B.A; zqualiter 3 Polo diftan- tia, Ubi jam manifcftum eſt, locum aprarentem Phenomeni S; hoc eſt, punFnm D.viciniorem eſſe Polo, quam alterum apparentem locum C.iconſp:- Gam radio OFC. Atq; hoc primo notandum eſt. | | RO Secundo COSMICUM. Secundo Joco notes oportet, quod cxcefſus appa- _rentis inferioris diftantiz A Polo, ſupra ayparentem ſuperiorem 2 Polo diftantiam major-fit, quam infe- rior phaonomeni Parallaxis:: hoc eſt, aio , quoque excefſus arcus CB. (que eſt apparens diſtantia infe. rior) ſupra arcum PPD. (diftantiam apparentem ſu- periorem) fit major.arca..CA..(quz- eft Parallaxis inferior ) 1d quod ex co facile colligitor, quia arcus CP. plus excedit arcum PD. quam arcum PB. cum arcus PB. fit major arcn,PD. ſed PB. zqualis eſt arcui PA. & exzefſus arc us CP. ſupra PA, cſtar- cus CA. Ergoexcefſus arciis CP. ſupra arcum PD. - eſt major arci{ CA, quz eſt Parallaxis phayomeni politi in F, Atq; hzc preſcire oportebar. Porrd, ut nihil non autori concedatur ; ſuppona- mus Parallaxin ftellz in F. efſe totum excefſum ar- cy3'CP, {hoceſl; diſtantiz infcrioris 3 Polo) ſuper arcum PD. (diltantiam ſuperiorem.) Jam. cxaml-» nabo , :quid-cx, omnium. Aſtronomorum ab Autos : re produQorum obfervationibus fit ſecuturum:; ex. quibus nec-unica eſt, que. ec} faveat., & propolitum, ipſius non; deftruat. Faciamus -initium - ab-obſer- vatioinbus:;Buſchii, qui reperit ſte] a: Polo diftan» tam ſuperigrem gr. 28: 10.min.pr. & infcriorem gr. 28-30-min;pr. [1c ut excefſus fit gr.0.20.min,pr.quem volo ut. in Autoris gratiam- totum ponamns cfie Parallaxin:ſtllz in F. hoc et, angulum TFO. Di- ftantia deinde a veriice;hoc eft,arcus CV. eft gr.67. 20.min.pr. laventis duobus'hiſce, prolongetur linea. CO.& ſuper exmerigatur-perpendicularis TEconti- deremuſque trianguulm. TOlLcujus angelys 1. elt'r2- &us, &.angulus IOT: notus, cum ft ad: verticem- anguli VOC. diſtantiz ftelle I vertice : Preterea in. triangulo TIF, itidem rea angolo , notus ct an- | gulus 435 T oC 4 F-. ©-Y Ph 4 49 NG XY PA I \ * 4 (HERE % 4 2 © - 4 BY by = ho £7 I (EF | . 7 ©. © > . : be £Y : = T . * 2 = w * X '.: PF: : $ : & 3 _ o F $4 ; 4 $44 ? » 5 Þ 3 $ : ; = $ + ® x E = © MB IF "al - + $ © - = 4 SISTEMA gulus E. pro Paralaxi acceptus. Notentur ergo fe- paratim duo anguli FOT. IFT. corumque ſoman- tor finos, quiſunt, quales annotatos videmns. Cum- ue in triangulo 1OT. qualium partium finas totus O. eft 100000. talium finvs TI. fit 92276. & pr2terca in triangulo IFT, qualium finas totus TF. eſt 100000, talium ſinus T1. fit 582. ad invenien- dum quot partium fit TF. talium; quales TO. comtnet 100000. NRer __ aurcam ita conclu- demus. Quando TlI- et 582, TF, erit 100000. Sed quando Tl. effet 92276. quanta foret TF ? Multiplicemus 92276. per 100000. - proveniunt 9227600000. que dividenda funt per 582. Quoti- ens c|, ut apparet, 15854982. atq; tot partes erunt in TF. tales, qualium in TO.ſunt 100000. Unde cognituri, quot linex TO. comprehendantur in TF. dividemus 15854992. per 100000. Quotiens erit 158.cum dimidio proxime; atq; tot ſermidiametro- rom aw — A ts i cet. arm ci _ COSMICUM. rum crit diſtantia ftellz F. 3 centro T. Et ut opera- tio fiat compendioſjor, cum videamus , produ&um cx multiplicatione 92276. per 100000, dividi de- bere primo per 582, & dcinde quoticntem per 100000, poterimus, abſque multiplicatione 92276- per 100000, ſolaque diviltone finus 92276. per (i= num 582. idem > veſtigio conſequi, ut videmus inferius , ubi 92276. divila per 582. cxhibent ca- dem 158. cum dimidio circiter. Teneamus ergo memoria, folam divifionem fins TI. tanquam fins anguli TOI, fa&tam per fuwm TI. tanquam finum anguli IFT.nobis exhibere quzſitam diftantiam TF, in tot ſemidiametris TO. . fIOT. 67.20.min.pr.? 92276 Anguli FT. 0.-20.min.pr, } Do 592 Ti, 1 Tl. TF. 482 100000, 92276. Q. | 215854992 9227 600000 582 | 3407002746 49297867 32541 4 100000 [ 158 | 54282 —_ —— DEPRESS 'J 158 582 | 92276 34070 492 3 437 — TM_- + F ads; Vide'porro , quid obſervationes Petuceri nobis exhibeant, quardm'inferior-Poli diftantia eft gr. 25, 21. min./pr. '% ſuperiorige. 28. 2. m.pr. differentia pr. 0.19. min.prim. & diſtantia 2 vertice gr.66. 22, Mmin.prim. Quibus ex rebas colligicur diftantia fid- TeAcentro quaſi 66. ſemidiametrorum. IAC. 66.27.m,p.% fivus 91672. IEC. 0,19.m.-p.J $53. "4 SOT if 55 191672 36397 312 Ecce tibi id quod monftrat cx obſervationibus | Tychonis illa, quz magis adyerſario favere videtur; in qua diftantia inferior 2 Polo ct gr.28. 13. min, | prim. $ ſuperior 28. 2; m. prim. qQuarum differen. tiam totam 0.11.min,pr. ponamus efſe Parallaxin: | diftantia & vertice ct gr.62.15. min, pr. Vide (crip- | tam inferius operationem, 3% repertam ftellz \ centro | terrz diſtantiam diametrorum 276 % | Anguli . FLAC. 62.15. m.p.\ c.... $8500. Angulis EC. O.II.M, 5, >finus 320. 320 [88500 } 2415 I b) Sequens obſcryatio Reinholdi, flellz diſtantiam Agcntro facit ſemidiametrorum 793, Anguli | | 7 $3 COSMICUM. TAC. 66:55:m:P.) -. 92026. Anguli TIEC. O, 4.m.p. 2 10u8 L1G» —_ © 793 ts I 16 192026 1088$ 33 E fequenti obſeryatione Landgravii elicitur di- antia ftelle 3 centro, ſemidiametrorum 107. > _— a > , (IAC. 66.57 .M.P.? 2012. Avguli 415. ©. nh. 7 9 7 ' 10588 87] 92012. 1 5063. + 1 EW Es 3+ Acceptz a Camerario duz oblcrvationes autori faventiores , exhibent ſtellz 2 centro diſtantiam fe- midiametrorum 3143: =» FIAC. 65.43. m.p. Anguli AIEC.. o. 1.m.p. = 5 \O po ory \H} to POET I TIT ht dt. ce i... owe mon —————_o—m——_ Obſervatio Munofii nullam dat Parallaxin , & proinde ftellam novam fixis altiffimis interſcrir. . Hainzclitobſervatio candem infinito ſpatio remo- yet, vert cut 'ermendatione dimidit minoti primi reponit inter fixas, Idem ex Urfino colligitur, cum correQione 12, min. prim. Ab aliis Aftronomicis non 439 440 STSTEMA non ſant annotate diſtantiz ſupra & infra Polum : unde nihil ex iis colligi poteſt, Cztcrum vides, omnes omnium obſervationes conſpirante adverſus Autorem conſenſu ſtellam in regionibus Cealcttibus alciſſimiſque collocare. S AG R. Scd quomodo adverſus adeo manife- ſtam contrariecatem ille ſeſe defendit ? - SALV. Obrendit unume dcbiliffimis iftis filis, dicendo Parallaxes imminui per refraQtiones : quz cum contrarias operationes habeant, Phzxnomenon extollunt , cum Parallaxes: idem deprimant. Jam quantulam vim ac pondus miſerabile hoc cffugium habeat , vel inde judicare potes , quod, fi effe&us Hle refrationum cam haberet efficaciam, quam 1 non longo tempore hucuſque Aftronomi nonnulli introduxcrunt,runc plus przftare non poſſet in Phe- nomeno ſupra Horizontem, ulrra verum elevando, quam ur cjuſdem, jamAad 23. vel 24. gradus elevati Parallaxin tribus circiter ſcrupulis imminueret,.Quod temperamentum pro ftella infra Lunam detrahenda {anc quam parcifſimum cf , & in aliquibus cafibus minus quam id quod conceſſimus in adverſarii com- modum, admittendo excefſum diſtantiz inferioris a Polo ſupra diſtantiam ſuperiorem,totum eff Paral- laxin ; quz conceffio , res mulro clarior eſt & pal- pabilior, quam effeQus refraFionis , cujus de mag- nitudine non fine ratione dnbito. Scd inſuper ifto Autore quzro,num credat,Aftro- nomos illos quorum obſcrvationes adhibet, habuiſſc cognitionem illorum eff:Huum refra&ionum , col- que ſub confiderationem vocafſe , necne. © Si cog- noverunt, confideraruntque, cregere par eft , quod in aisignandis veris ftellz elevationibus ,. rationem corum habuerint, ica ſcilicer , ut gradibus illis alti- tudincm wo Y nag $=/ kw = £A we £5 Mk ane ack. ace.e,ar Doo ia@eas n n des a io VT COSMICUM. 441 tudinum in- inftrumento _repercis tantum adderent demerentve,quantum refra&ionum alterationibus re- —= S | ſpondebat. Qua quidem ratione Aiſtantiz ab illis TH pronunciatz , ,pro correis & cxaQtis , non autem | 2 $ apparentibus .& falhs efſent habendz. Sin credit, EE - | autores illos, ad diftas refraftiones non reſpexifle, fatendumerit, pariter cos erraſſe in determinangis omnibus illis rebus, quz non pofſant abſque modifi- ; | catione refra&ionum ad perfetam exzquationem | = redigi, Quarum rerum- una «ſt, altitudinem Po=- | = lariuminveſtigatio preciſa, quz communiter acci- : 2 | B piuntur ex duabus alticudintbus Meridianis alicujns v2 = enumero ftcllarum fixarum ſemper apparentium : : 1 | | quzaltitudines alrerabuntur 3 refra&ionibus .co- 'B | & demplantmodo, ut illz refraftiones ficllz nove : '&: |& ita ut altitudo Polaris exinde dedu&a vitiola firs 4 cundemque defeFum patiatur , quem autor ille +Þ: | altcitudinibus ftelle nove afſignatis ad(cribic ; unde I & ſtellz, & Poli elevatianes, parl crrore, juſto FW ſublimiores evadant, Verum hic error, quod ad Þ pr+ſens noftrum negotium pertinct , omnino nihil ' 8 officit. . Cum 'enim nihil aliud ſcire necefſe (ir, F quam diff:rentiam inter daas diſtantias ſtellz novz I FE Polo, dam inferior illa., & poftea ſuperior effec clarum >; illas diſtantias eaſd > quarum illz maxime palpabiles ſunt ad excluden- tur. dam ab hoc centro terram, & collocandum ibj So- 0bſerva-= ſem, quod omnes planetz deprehenduntur modd #19nes, & viciniorcs terr: , modo remotiores ab ca , differen- ns col- tiis tam enormibus , utv. gr, Venus remotiſlima, Pcs m ſexies rematior 2 nobis inveniatur , quam [1 eſt vici- rerr3 efſe in nitfima : & Mars o@thlo altiorem diſtantiam in uno centro ye- quam altero ſtatu obtinear. Vide jam ,) an Arifto- volutionum teles parum deceptus fuerit , dum cos ſemper I nobis © ws IE Hb - : = COSMICUM. probe ſcias , terram in hoc Univerſo collocatam eſſe , proinifle nota pun&um aliquod arbitratu tuo, _ circa quod illam confſtitutam intclligas , idemque charaRere aliquo deſtgna. i SIMP. Sit crgo fignum A. locus globi terreftris. SALV. Benecft. Scio deinde, te optime (cire, tcrram 451 thats. terram non effec intra corptis Solare conditam , nec ci contignam , {ed certo ſpatio diftantenf® Igituc aſſigna Soli alium locum,quantum libeat a terra re- moturn, cumqae (jgno nota. SIM P. Ekcce fatum. fit locus corporis folaris hoc fignum O. S ALV. Conſtitntis hiſce duobus,oportet ut de Veneris accom:nodando corpore cogitemus ca ra- tione, ut ſtatus & motus ejus his ſatisfacere poſlic, quz per ſenſatam experientiam de illis edocemur, In memoriam ergo tibi revoca , quz vel & przce- dentibus colloquiis, vel obſervationibus propriis , accidere in illa didicifti : ac deinde locum et quem convenire putaveris afſigna. | SIM P. Pofito,veras cf apparentias abs te nar- ratas, & mihi quoqae in libello conclufionom I:&as, ; quod ſcilicer ifta ſtella nunquam a Sole digrediatur Venus ma- ultra certurn ac determinatum intervallum 40. & zima ver- tot graduum, fic ut nunguam attingat non mou ſus conjun- Solis oppoſitionem , ſed neque quadratum , ac ne * conem V+ quidem (extilem aſpetum : preterea,quod cam uno -ſpert Inam, | minima Vt. LEES EG CIITA CL EC Tr mV i RLASIPH Via Is IN 4 UA AAR bt Fw Eh 64 As 1” er X : Tranti' vis" " / ” A « Fe "i I ad adder M1 AV ARS CY FORCE ae oe IA I, regs + 20 n £ ® Well I, BA LD "0 Os vb oo, USTSTEMA: Trine addiri ad zrvurn Circulurt unius in diametro Uighti, Garn auperent $1: vicibas : *atque ita 'conti- nue luminis a $-Frvnn majori ſubinde proportione - rang, ro ob jeckGrud realtum dilatorum quan- Uitas: lecreflit.” - * aha, SAGR, Difficultas illa , que wrbavic Simpli. ciumne profefto non offendit. Sunt autem aliquz Fegali quas clarius intelligere defidero : ac'iin ſhe: ' Cie ſſcire velim; quo fundamento nixus /aftirmes , Ju- minls iſlud aogmenrdm in omnibus: objcRis vilibi- -. libus «fe ſemper zquate. © FS ALV. Jamex parte rem Jechiravi 6 dom dixi vidiore-tue increſtere fol oþjefta lucida, non autem obſcu- mine ſunt, ra: . nnc. addo- cxteta quoque, quod ſcilicer obje- ANY 7 7 > quz ns yam ot | majorem ortioremque refiexionem faciant r YEW, JP llam noftran; unde molto magis Slee vi hv - zur, quam rains ucida.” FEtne longius abcam; "'yeram' Altronomie, Mag iſiram! [experientiam- ea de "Fe [* mus. / *'Expe&emus hae veſpera, caclo . ſerens juxta & tenebroſo,, fellam Jovis : videbi- _ mus cam ſatis radiantem, 'N maghitudine intigni : trajiciamus deinde'radium. ocalt per tubulum , vcl ctiarm per exiguum'* ſpiraculum, 'quod pugno'com- Objeta ”$ viraalibs Experien- tia facility. PF preflum, & oculo adimortum, ney. amanus paltnam gue mon« Uigitoſque teneatur , aut" certe- per foramen'; acu ftrar aug- ſabtiſi, charte imprefſum ;--& 'videbimus . diſcum N_ iq Jufdem Jovis, radiis nudaturm';' £:d ita exiguum, diantibus . WE, ſexagecuplo minorem fimus judicaturi,” quam radits ed; nobis apparcat fax' 1, A I et 7, NNN NN Re ea 3 ane DT OY endl : Fs, v - oo Pe ee et i aa COSMECUM _—” ejus adco conſpicietur cxiguus; ut vix viceſimam Jo* Jupiter mi vis partem 2quare -judicetur.z/ imd qui non vis nus Cane, acumine rw camlabore animadvertct. lumine di. Lnde-non abre concludi poteft;quod iſta-ella,tan- /4tatur.. * quam lumine- mukd;-vividiore 'przdita quam; Jupi- ter, majorem Jove irradiationem admictat. Irra- 3% & Lue diatio dcinide: Solis 'ac Lunaquaſi nulla; \idque ;- adven:. titio lumine propter magnitudinem coryum, quz per ſola'tantum pun av_ eccupat in ivenlonoftro fpatii , ut nujlum radiis ad- _ ventitiis locum: relinquat.:\/Unde diſci corum cir- cumtonſti apparent ac terMinati. Cujus: rei de.yeri- eatc alio quoqueexperimento-2 meiplo (epe capto certiores reddimar, ſcilicet quod corpora vivacio- rilace:ſplendentia rulto plas irradientur iis que ger g;tyr languidioriluce ſunt. Vidi {pe Jevern i& Vene- evident; rem ſimu] remotos 2{Sole:25;.vel 30: gradibus, & experimen- aecc ſatis:ob{curo Venus rvidebatur o&ies, vel etiam *'2 > £97pora decies efſe-major:Jove, dum adhuc' oculo libero re- ſoles was (piciebantur :- ſed inſpe&i- poſtca Tleſcopio, diſcus 71, mas, Jovyis revera quater aut: pluzjes major apparcbat jrradiarn diſco Venerisz- vivacitas tamen ſplendoris Veneris quam mi- incomparabiliter- erat. major luce -Fovis:langai- ns lucida, diſſima. , Que res altunde: noo: proveniebatiquam quod Jupiter:efſer a: Sole: Be :Inobis remotiffimus ; Vemnas; autem-mobisac Solt vicinuhma.::::Declara- tis his rebus;,non-crit intcllc&u difficile, .quomodo fieri poſsir, ut Mars, cum eſt in oppoſitione Solis,l& projnde terrz/feptics & ultya- vicinior ,, quam con- i zunAioni proximus, vix tawen quadruplo aurquin» euplo major in ilo.quam in-hoc ftatu videatur, comm _ ramen quinguagecuplo major apparere debeat.: Cu- 3zas' ret cauſa-unica cf}, irradiatio. Quod fi Martem radiis adventitiis nudarcmuy, inveniremus cum pre- -cis> juxta: debiram proportionem ———— | ctra- gentur.. hi - Lf \ 7 W.. : BOY — / s.* ot by F —_ $a LT > Bod + bo ap et WY \ ; 4 es oe vt y, 7558 | MESS , 5 4 FI MF DOE TR NG Tg OLIN, bo 5 > on KY Its rx 58 WEI IS, GP, (LR wr wy 4 LILIGY NE * SPREAD Y NE SING P19 4 "RP * IP LERIL "oo OR , . 8 , c , 7 OO OREOTIDE? TLASAG IE SIDES We £ Es i i LEE EET " , ARS ATY 4 coeds. PAGER ALT Gt 4 He rtf et Fa nr Nt - Fo ws "ARA adn , og # L586 EG ai OÞ52 1184s | Alia prate- red | cauſa, cur Venus _ parum au- geſcere vi- deatur. Copernicus \ . Tationtbus perſuadetur adverſus ſenſaras experien« 81.45, 4 0D ah. xr” "he ELSE MA On ens,Nudt 10bib, :onfpicien- | - dum.cxhibet, ac diſciEunaris inſtar: rerminatum, & in duabus poſitionibus poo debita ep Exa» Az 2 ſciple diffcrenter. [1 + | In Venere deindez:que i in fua: con jatRtione wel percina Solem lubicns -quaſ} quadra ios - major aps parcreideberet quam. #x-aſtera'c Ione matus tina ,;:8:tamen; ne:duplicara quidermviderur , AC- cidit;ut przter illam effefem trradiationis, ctiam-in falcem hnuetur cjuſquecormua, przterquam' quod | er ctiarn ablique,proindezq;'fatis languide, - lumen! Solis excipiant; Unde cam!/cxigunm ac debile fit- lumen, mints /amplani minuſque viva- cem-Veneris: ircadiationem efficitogi:-quam com nobis torum- - PS S 4 LV. Valde bene difſeris » verum (cito, quod — principalis ſcopus purorum Aftronomorum fit, © -016ong reddere folummodo- rationem apparentiarum in rum eft, corporibas coleſtibas, iique , & motibas ftella- reddere 74 rum adaptare tales ftrufturas & compolitiones cir- */onem ape culorum, ur morus ſecundum illas ſupputati, iiſdem 7i*n"ia- apparentiis reſpondeant : nec magnopere curant y# ft ” admittant exorbitantiam aliquam , reipſa ,. aliis re- ſpc&ibus, difficuitatis nonnihil habentem. Ec ipſe Copernicus ſcribit , ſeptimis ftudiis ſuis reſtauralſe , — MS : 6 » Copernicus ſcientiam. Aftronomicam ſuper iiſdem Ptrolemzi ; oh og ſuppolitionibus , & hac ratione motus. planetarum pan emendaſſe , ut calculus apparentiis , & apparcntiz am, Hypo- calculo, cxaRiflime re(ponderent ; ita tamen , ut #hefr Prole- ſeparatim: pianeras fingulos acciperet, Subjungit **t os autem, cum poſtea totam ſtruturam fabricarum * particularium componere velletinde refultafſe mon+ . - ſftrum & Chimeram quandam compoſitam & mem- bris nuila prorſus inter fe proportione coharenti- bus , ac:penicus incompatibilibus, ica ut quantume vis fſatisfagtum efſct Aftronomo mere: calculato» ri, non-tamen fatisfieri: fibi- patererur. nec- acquis 2414 Co- eſceret Aſtronomus-Philoſophus. Et quia probe {” ks \ 9 incelligebar, ſi per falfas in natura hypotheſes falvari ,, 7, - pofſent apparentiz celeſies,mulco meſius idem obti» ſyſtems ftie- neri poſſe 2 veris hypotheſibus : ide09; diligenter in» bilirer. 469 quirere 470 SISTEMA hominibus mundo attribuifſet aliam fira&uram, . Quam Profomzi illam vulgo receptam :; ctimque deprehendiſſec , ' Pythagoricos nonnullos peculia- riter attribuifſe rerrz converfionem diurnam, $8 alios motum inſuper annuum; cum hiſce duabus ſup- _ poſitionibus conferre ceepir apparentias, & partica- lares motus planetarum : qus omnia ei -prompt> fab manum veniebant : cumque videret, Univer- ſum ſais partibus micabili facilitate correſpondere; novum hoc ſyſtema fuit amplexas,in eoq; acquievir. SIMP. Quz vero in Ptolemaico ſyftemare ſunt exorbitantiz, ut non multo 'majores inveniantur in __ iſto Copernicano? Tnconveni- SALV. In Ptolemaico morbi ſunt, in Coper- entie, qui- nicano medicamenra eorum. Ac initio numquid om- Prolemai- jnconvenientiam,qnod corpus aliquod in gyrum mo- IS bfit- bile, moveatur irreguſaritcr ſuper proprio centro , _ _ » Fegulariter (ſuper alio aliquo pan&o?Atqui tales mo- tiones difformes extant in fabrica mundi Ptolemai- ca: {ed in Copernico motus omnes ſunt zquabilcs circa proprium centrum. In Ptolemzo neceſſe eſt aſſgnare corporibus celeftibus motus contrarios, & facere, ut omnes tendant ab Ortu in Occaſum,ac co- dem plane tempore ab Occaſuin Ortum: atqui apud Copernicum omnes revolationes PVT IVEY OO L 2D x tis is "E" . 1 2 "EY f i = : Air RIDERS INE rt gr og Bfit eas RO ES Rt nes AAS TY 19g s PRE EW a Ae i Fart 3 4 he , -"F 20D 6 OE Oe TIF; wo” I en be Sb Ed te OY En W = ka t I) "PM 1) no P hrs ——_—_—_ a, ZPVAQ TRyg 677 ESO AOL 1 OS as. * xs rr HARI TAHITI 2277s AA 9 RSS: 1 "af. ot SE BeE UC ena tbo. mwal Ions noo HB ono > wi « Wa ay ON EY gp 2 00 gr, IO be A Ore. COR © s T"Re ; : LL Be HTO IN; F COSMICHM. E.! EF. FG.GH..HI. JK, KL. LM. Linc notakimus alios, Foy eas nifſos yſdem FED, DE. LEEFG, GH, HLI.IK. KL. Ke. LM. Arun minores: tis .qut Pduftalinca reftaBBP. | "Tac; lligat — GREY IF ; 62 pares POp1s;apparebit; Jupiter v Qo& direAt procellifie- —— Progredienter conſpicietur in Zodiaco ub. as " oY: Ap ag pro” ads, B. Nag 45 in Zodi 9Hfud, S. bans, apparenter,re CL COLE 40, Zc 8 ce eemporc, quo tera, confecerararcum EF..J piterhafit inter p STA nobiſque. ſeſe.quz moto) & jonacium 5 per tatow. Zodiaci arcim, NY Frag F ſertgier uniformi ſao curſu revera. progreſſus nondolum in ſwo;circulo , verum, etiam in Zodia- ev, reſpe&u centri.ipfius Zodiaci, & Solis in eo col» locati. Gontinuando poltca & terra &. upiter mo» tionesſuas,ubi terra venerit in H.. & Jupiter in i. videbitur valde zegrefſus cfle/ in Zodiaco per tom arcum VX, Cumterrain l. & Jupiter in 1. in Zodiaco apparcnter pro motus vidcbicur pet exiguil | li ſoarturm : by fine, ; BR fg x 473 STSTEMA 4 Z2PV AQ TRs > MORE > egy NE #3" We ES "IM p ” 7 <4 = ACIENS etal Before orig 298 clan br 0 PTIOY G b & "x Ts Fe IS ie Ine PR Rs Bn WE,» ) "96.2: —_; EO PETITE - Fs - 8 5 % * ah. of Pts. -- R ORSMTCHAL ; > quibue luos, ru FEED, DE. #r.6, GH, HI.IK. KL.LM | erygt, minores: is omodo manu, Joris SED procellile-l dam: >: vun/PQ. Progredients ie on renin _ icietur in Zolaco ofub Hes. 6x s ad E, rey in 'Zoi mop #4 029-0 CabpeepdireBuny gk INLIBENS, SL VEL - deind dirgt+ magis inter Foyem & Soleny interpogi | 2X6;20000M: venerit +4 OW EIT of evi temporcs quo TI dit ey Fove, & (Fre, CTEAL 16 Si & Marte: TC minus ad- Hee m/e pally) fonts ſunt aliquameo buc in Mar - fore? GaaWin'F 7 Þ Ioljus Tmhotus miotu re,(y quare. \ Hor "fit; - fe tit: rerta in -birdviove #0 bs: #yMarte vero ſuny nes Veneris , x IF AMHIN C0771< betunab: ip Soleg"qui pri ox ney fere -nolviſſe (e hand petere terrs artciationem in{ignis ades concluſio- aa matron bony cnoep _ - Major, epatatim au Ut rem, & profun» dc, &.nove mirabilem. - page : | Primus/inventas be chlarmos Mecularom {o- Academi- lariuty, ut Salaam: omni novifatum c#leftiumy © £ynceus fuit_Academicus noſter 1; aceus 5 atque illas des Primus Nor exit ammo 11610, «tur ad io -Gymnaſfo Patras ../arym i : vino d{artentata. 09's 8e cure ih, tum Ve- larium, alt. nets eade vc locuras: oft cum diverfis, wy arumgue _— adhuc vigune Kanno poſt Qandas illas — ricinipranda Hpiſickenaſis: Ty ung, prone. Weeks not ſerum DunmveiremAuguftanum; Atque primus 11;4,,;, extitit;,: qui contra hm ,nimis timidorom progreſſuum _ ac/::nimis pertinaciter- — Gow Academici lQantium; affirmayic, 1 Jas: e longo [teme yew dadgwiar ite e: Pore inftt- guz bireititempare que, qnead locum ; contiguz cflent- corpori Solis; hy OR. 8&::circa enndem wvolyeccntur,, . ant ab ipſo globo vationes Sdlarh circumlate; qui-in ſcipſam;: circa proprium Macu/arum centrum; (patio quaſi- menſtruo revolvatur, vo ſelartum. verfionesſuas abſolverent.: que —_ rn 2 _ Gm ad nnd cls arcus deſc 15 Maculis ſuper ibm Solis. avnnarch:; neg noſtro T2 van lincit- re&2, & ad Eclyptice planum parallcle 3 quz propterca 'alterabantur im parte quarundam modonum accidentariom.vagantium &icregulariom 2 quibus "STSTEMA quibus ille (unt ſubje&z, & per :quas tumultuarit fi- mm ordine aliquo | inter (eſe mucanc fitum,'& jam tz fimul accumwantur , 'modo rurſam- diſpre- figuras ur plurimurn inſolitas & mirabiles abcunc. Er quamvis inconftantes iſtz maationes-alterafſent ex parce- periodicum © primariom” Macularum' iftarum curſum , non tamen hoc przftiteranc , ut:Amicus, nofter ſententiam mutaret, & crederer, calium: 'devia- _ tionum cauſam aliquam efſentialems efſe 8 firmam: __ fed credere perſeveraviry totamapparentern altera- tionem ex accidentariis ilſis mutationibus proficiſci, , prorſus ca rarione, ficuti nubesT remotif loco - contnenti vidererur 7 I motu: yclociſſimo,m & conftamii,deferente ine xerre-.diurna (dum- modo is motus ci competit) 24: -horis, per circulos parallelos ad Xquino&ialemyſcd tamen cx parte al- tcratos per motes: da ventis, 2 quibiisin : diverſas Mundi'plagas/caſiy impelluntur, profe&as. Acoidit corempore,ue Marcos Welſerus ci tranſinit- N teret epiſtolam quandan ma; non nemine, qui ſe confi- be oak: Appdlem vacit,de/hoo at qpumento fr - PLam, contendens, ſfuam ut.ca:de epiſtola fen- entiam libere detegerer;8& pretcrea frgnificaret,quid ipſe de Macularam ilarum-etfentia j en : cumille rripliciſacisfecit cpiſtola -monſtrando primiim, A- cogicationes quantum vanicatis jhaberent : de- inde proprias ſuas Ion deregendoz deniq;pre- cendo 19s cxpenſa,'cum temporc, {lux quog; o riaccedat: quod & poſica ey tl Ec quia og opinion Academicus. tes (id __ od aliis quoq; rerum natur# prudcntibus eſt vi- ) Ullis quas + dint tribus epiſtolis in k dc- woaſitalleq i, finon RE ab humana ccurioſi- ; | tats gantor, nonnullz iy plures- parcesdividuntur, &.in - = COSMICUM. "477 rate defiderari ac poſtulari,faltew quoadaſq; ratioci- natio humana in hac materia apt, napes hom. 3 ad tempus aliquod(aliis occupatus ftudiis)obſervatjones continuatas omifit, ac folummodo quandoque gra- tiicatus amicorum alicui, ſeparatam aliquam 'obſer- vationem inftituit, donec aliquot poſtannis, cumuna - In predio?verſfaremiur, incidimus in Macularum fola- rium quandam ſolitariam ſatis magnam, ac denſam, ubi rogatu meo,invitante ſumma perpetuaq3Cali ſe- renitate,fa&z ſunt obſervationes totius tranfitas il- | lius Maculz, notatis diligenter in charta locis de dic in diem, ea hora, qua Sol Mcridiem tcncbat. 'Ee cum-animadverteremas, iter cjus non per lincam-re- Qam, (edaliquantum incurvatam incedere, confili- um-cepimus alias obſervationes inftituendi de temn- pore 'in/tempus. Quod ad maturandum propos cum. vehementer nos - exftimulavit conceptio quz- dam Hoſpiti meo, improviſo mentis impetu quo- dam oblata, quam his-mihi verbis explicuit. ns Ad rem, Philippe, magni momenti, via ſc no- Concepts bis 3perire videtur. Nam fi Axis, (circa quem'Sol 97 ſubiro revolyitur, non eſtperpendicularitcr creAus ad plas %*27* n num Eclipticz ,: ſed inclinatus, vt incorvatom Mas 4” _ culz iter g quod modo. obſeryavimus 4 innuitzeam Lynceo, de de ſtatu Solis ac terre conje&uram inde nanciſce- magni mo- mur , qua vec armior, nec probabilior anquam, ul> menti con- | loalioex accidente oy nobis ha&enus . fubminif rata ſequentia, fuit, Excitatus-cgo tam-ſplendido promifſo, mags 97 om nopere rogavi,conceptum ſuum-ut aperttmihi pro- $,,;... -poneret, 'Et ile; fi-rerra, inquit , annuo Motu'Per commarur. Eclipticam circa Solem fertur ,- ita ut Sol confliunn = tus fit in centro iphus Eclipticz in eoqz rotctur in ſc- ipſum,non circa Axem). iptius Eclipticz (qui eflcr A+ - xis motus anpyi terre( ſed ciecaAxem incloarfi rune | "Ti 2 mirabiles SE Aba ts, ot Bert ie 005 Re erat - FP Previſe | Academico mutationes admirabt- Jes in mott- bus Mact- darum, ſt Imotus ane mus terre COmpetes- ret. \SF$ FIIED tur As ls erforepreyernd & jmmutabiliter in cadern > 09/1909 BIT direftione verſus idem fe Solem obembelan, i initio. comvenict, ut 1 nobis qui vn@ circumvebimor , t p/ = rum nomnon- quam quidem appa al am ns, fed —_— tantummodo —y & in omnibus aliis £ per arcus r incurvatos- incc. dere videbumrgr. Sccundo curvitas 'horum arcu- wm .pct unam anni -medictatem nobis apparebi clinata comrario modo _— in altera meditate : mms per (ex va aſtmrnnnengn -arcuum _ partem ſuperiorem | inks, eros ſe menſrveraviniriorem. Tertio atndo = apparere, Þ ut ita dicam, oriri oculo od Eifes parte diſcifolaris, cumque ad oc- cultationem "uy occaſum in parte dex- - Cr& 3 tunc. termini orientales, hoc <>, prima- rum apparitionum, - per ſex menſes, erunt inferio- - ve> terminis oppoſitis occultationum : 8: & per altc- | yos ſex-menſcs contrarium: accidet; hoc cft, Maculz _. oricntes+ punftis altioribus , indeque deſcendentes, - in progrefſuſao- abſcondemur in Pun&is infcriori- ' bus7 ac tantim/ per duos totius anni dies crunt i op ortuum as ——_— in zquilibrio conſti- -reverterus. | \ Acre © & © in- | . ray EI OLA Fog COSMTCUM, preſententur ur res admirabilem ' conſequentiam | infcrentes,velim (ant aliqua ratione capax carit fieri. S 4 LV. Quod tibi accidit , idiplum evenit: & mihi, cam ab hoſpice meo res nudis mihi verbis ce» "_ ferretur, .-SedUle paſtca, ut rem faciliusintellige» aþparitu- rem,perfecir, 'cam delincando ſuper inftrumentem rum in materiale,quod nll erat aliad,nifi fimiplex ſphzra,cum mote Max erur aliquibus ſuis circhis quanquam in aliumh c*/rum Se , quam qui. cceptus eſt paratis.. Por-[#im & ro defetum; ſphere ſuppkebo fafta dcfignatio DS jorexplss. nes tharta , prout-neceflitas :flagitabit, /Et' ut cantur om- primum tibi reprzſentem accidens a me propoſitym, nia cater. quod erat , quod i itincra (cu tranſitus Macularum, - bis cantum in anno” poli int apparere fa&i per If- neas reQas , fingamus pun&um iftud O. efſe cen- trum orbis magni, ſeu f dicere malumus Fclipticz, Aris Tee abi.c Salis, cujus medietarem a | FP nic cfſcin plano Eclipticz , ragonnn yvak Si. trum Solis f Gobls inoginencs corpus Solare I Qo-1 oculo:noftro: — Eclipticz $7 \ fed circaalium Go kn tas is eſto EO. "qui Axis: fixug immurabiliſque, = _ e ot es 5. ar ' Ew = aj» 16 : 2a” ; Hh. "I 2 "Y ; y $2 + 4 ; 7 x 4 : f n inclinatione & dire8io- punRa Firmamenti &Uni erlt- FE exccptis "Poker "te- (cribat Js. WIE At hr er ee EA EIS IS tae pts. — Polos AQ. | tranſear quoque Kane) * chaw=or ad Axem' El: adorn. cot maxim: tales; ſcripti circa Polos E1.Pofito:jam, terram & nos ter- ricolas cfſe in tali loco Eclipticz, hen eine um Solis' nbbis apparens- terminceuy' a= circul ABCD,; qui'*ranſcundo ( ficut ſemper-facit pee per EI. manifeftum eff; circuluni waximuen, cujus diamiter oft FG.fore ere- Qurm ad” tifevlum - ABCD: -cuj perpendicularis et radius © ottilonoſtro progrefſus ad centrumO; adius incidit in-planum circuli; cajus diameter” eſt FG. & proinde circamſerentia A 6 4 ; Is d G1 2 = 4 "2X -:- 5 W es Fe: + + : FS. $-% GE $4 : " "7 Ie. &z : $ F 5 x 5 4 : = 4 £85 4 bt x") 4 2M o Is x ond Ky 1 i. LE : wo, C ” £3 Be $- . = I ? 4 » x - 78 S. _ 4 4 ” g 30 : E 2 .. d a - £) » Ss: 4 © , ». 3 5 2 $ : I < Þ. x ? * 1 Y - a FA J . E XL . : . FF 7 * + = . > £ © 7 v 4 * 7 ? < >. p. » S& Þ n Þ ;# z GS K , i F 2 5 Pu I £2 3 3; *. 4 X p * - EL . # = by & 7 S E ” \ : L SP { . ; IS * $2 A 4 reers ponatur inparte ralicer oppofi paritio. \Macularum crit les ad: ; ob- vatoria : rranſitus autew/ deleendet,, yerlus dex- Tenn cy A cg ra AC reg _ ABC Sn t& prics,'4 bog ur eng ri Me- omg etiai, terram huic Rarul: _ = poſitam; ficutvidcat alterum = quod: nuric--occulrum - H—_— + ns crculo-niaximo partem DGB. « Incurvatam, - Cone vexitatc brio./ nec COSMICUM. vexitate ſua verſam ad parrem- ſu iter Macularum in his conflitutionibus inceder pri- mo per areuny BFD. & deinde per alrerumarcum DGB. earnmque primz apparitiones '& ultimz oc. culariones fa@tzcirca pondta BD, erunt in zquili- nec: magis- vel minus clevarz, quam. ille. Sed fi terram poneremus- in tali Eclipticz loco, nt neque finkcor ABD. 1 nf iro oo tranſeat per Polos Axis ut o defignata hac rakn yr ia figura, ubi' Polus a E. cadit inter arcom terminatorts AB. & ſeftionem Meri- diani A C. diameter. maximi circuli ear FOG. apparensF N G. Eocculeus. GSF. lle i tict convexitate ſua N. verſus partem beioninG 1 "Ie convexitate S. verſus partem- ſuperiorem Solis in- grefſas &exitus Macularum, hoc cf termini F G. non crunt An bcutt pracedentes] B.D, fed Feric inferior "'$TSTEM4 inferior, & G-ſuperior : minori tamen cum diffe- .rentia; quain- in'/prima figura. Arcus ctiam FNG. -erit- incuryatus;, ſed non. 'tantum quantum Arcus przcedens BED. unde in tal conftitutione tranfitns Macolarum erunt aſcendentes cx parte ſiniftra F.ver- | ſus dextram G. 8& ficnt per lincas curvas. Quod fi concipiamus terram effec collocatam fitu diametrali- ter oppofito fic ut Hemiſphzrium ſolis jam occul. -rum, tn con{pe&tum yeniat, codemque finitore ABCD. terminctur manifeſtiſime. deprehenditur, Macularum corſam fore per arcum GSF. incipiendo a pano ſublimi G, quod obſeryatori crit ad fini- tram. & terminando deſcenſum verſus dextram in pun&o F, intelle&is hiſce, quz ha&enus, expoſui, nihil obftant quin afſequamur,quod omnes diverfita- tes in apparentibus Macularum tranfitibus naſcan- tuy cx co, quia terminator ſolarium Hemiſphzrio- rum tranſit vel per ipſos -Polos converſionis Solis, aut ab iis magis minuſve diſtat, ita ut, quanto remo- tiorcs ſunt Poli ab ipſo terminatore, tanto magis di- &i tranfitus fint incuryati; /& minus obliqui : unde in maxima cponeIoye fir, .cum di&i poli ſunt in ſcfione Mcridiani curvitas reducitur ad ſurmmum, cd obliquitas- ad minimam, hoceſt, ad zquili- brium, ficuti demonſtrat fecunda figura. E contra quando Poli ſunt in terminatore, ut oftendic figura prima ipclinatio maxima eſt : ſed curvitas minima, & ad refitudinem redufta., Quando termina- difcedit | 3 Polis tonc curvitas incipit | fieri ills, & continue increſcit : obliquitas & inclina- by -Atque be Gant -admi rabiles matationes on: 4, quas ' mihi fignificavit hoſpes'mcus, de rempore in tem- pus apparituras ole ſolarium, O 23,6 CQO 0 __ Nc al. — (3a Cn EEE Of A On ns ono 24 folarium, durimodo verum- effer; quod motus an- © nuus terrz comperat, quodqz Sol conftitutus in cen- tro Ecliptice revolvatur in ſciplum.,' circa-'Axem ._... non erefturn, led COT 28 ad-! "ang Iptrus FT es Eclipticz, ' 7 te Thats 5 8 A'GR: Sar bank eapio conſequentias: iftas; TIA & mclius,” opinor , cas' imprimam- imaginationi, *'* © fi. contalero cum 'globo':ad talem inclinationem ..__ accominodato!. EYE: poſtea-diverſis Elocis-alpeRo.) | Reftac' jam ur nobis dicas:, quiſnam eventus'' con- ſequentias illas- A conceptas fuerit (e- carts, i-: . T Tp nn DO og per. .com m rvation igen-' tiimis,acuratiflimequenotatis variarum: Macularum cron. tranſitibus , in- diverfis anni temporibus., , even aibus re- n_ prediionibus exate ce ney "Aepechen- ſpeaderens. wr 51-075 i; 10 £575 S AGR: Si hc, Simighici; vers ſme; Sal. viatos- expofuit:1 Neque' veto diftis' ejus yh benda fides *J* 2 vlidis umentis,; i -coohjes Quris, & firwillimis experimentis | us chibebane” : Prolemaici &/Ariftorelici, quo tanti ponderis 6bje* Aionem relanck opioncm ſoam ex ukimo exitio criptantÞc.;1its, wa "5 = OEM TS!” - Parcius ifta mi Pomine, Nondum enim: foulalideo:. pervenifti, quo: putas.' Erfi nam-" que 'matcriam Warm a Salviaro fa&i non-- dum ton ſatis inteligam-:-non invenio- tameny? Frf mores | -cummodo ad formam reſpicio, annus ter- andi- ratio ne-' 74 tributus | , reſpondeat ? apparentiis Macularum | Zodiaci,fmobilitate terrz per circumferentiam jus: ſolarium: Nam i ORs... be BP £5 08 i 50. "$A 3; SITING ro . STISTEM 4. quod-polita tak coovecriio _—_ Sn Ke oorions 5s Ic you vel Is Jum ſequi- i -it Maculis.: : folaribus.- animadverti de- ——_— cant! non-tamen-propterca.: ſequitury | quod per Macalarum converſum argumecntando , & Ph he tiſolicis inferri de- accidentibas : :necefiario 'concludt debcat; 2 ferram beat,motum raves: ;per:: circumferemiam , - & 'Solcar in cen- mm wo. Zodudti:efle politum:.. Nam: ls wth ders nh ke infos win 'nod.ctiam. in..Saleanabili pee E wo mg ſervari -pofie ab habitatoribus ter- 8 In cet EE bed pad ne. ere .*» itipoſ | | . ".. ry Fe WITTA Ego ne CI ewe .: etiam de-caicam: amieo & ld(pite- meq Gehl = i dar nent Oe SCnLL f1 ma 73 Sa LS certh inquam, quod veri COSMI TY h {et 'E 4 ? L53-Y "IF" # 4 £ *Q: F - 3 p 2. : 4 YB .# -# 4a , ; , MS TEAS ; "+ | 4 Lg : "IT. . "# x » " [? 'S 8 k : FR E---{ Z " W #.4 « "= y ;quz't TO; * 24 ng city; ; It, Fries debunt ma.. þ rene? patetici ri. Fs lis a) om " TL terra {ih js 1mmobilis > In Centre 4 - attribuend? B quatuer dic I {s verſi mates, g ut prolixe » + declaratur. 4% %. $ © © 6 ew CSS 43545 w + me. oe, by —* BD + % +3 L Wh 4. 4 45 46 4% ue > nc 3 f : ” STSTEMA f ? EE CE TAB Wt att eitana: COSMICUM, (ut dixi) Soli erit affignandus ; quorum circulo- rum ſcmidiamerer reſpondeat quantitati inclina- tionis ejuſdem Axis. Erteft neceflarium , ut tem+ pus ejus periodicum anno conſtct , quia fcilicet hoc ipſum tempus eſt , in quo reſtituuntur omnes appa- rentiz & diverſirates in tranfitibus Macularum. Qo0d autem converfio hu jus Axis fiat ſuper Polis _ alterius Axis, qui patallelus eft Axi Ecliptica , & non.circa alia pun&a z cjus rei manifeftum przbent indicium maxime inclinationes, & maxim e& incurya- tiones , quz ſemper cjuſdem ſunt magnitudinis, Unde tandem, ad terram in centro ftabilem reti- nendam , neceffarium erit attribuere Soli duos mo- rus circa proprium centrum , ſuper duobus diftin- Ais Axibus ,. quorum unus converijonem ſuam fi- niat anno, & alter-ſuam minus quam menſtruo ſpa- tio 3 quod afſumptum intelleAui meo valde durum occurrit , & quaſi impoſlibile : arque hoc' ex eo dependet , quod atrribui debent cidem corport ſolari duo alii motus- circa terram , fuper diverſjis Axibus,quorum motuum uno defcribatnr Ecliptica perarmum, altero vero formenturſpirz vel circu- li paralleli ad Aquino@tialem fingulis dicbus reſpon- dentes. LInde nulla apparet ratio , cur tertius ille motus, afſignandus globo Solis in fe ipſum (non lo- quor de illo quaſi menſtruo , qui Maculas circum- ducit t: ſed eft mihi ſermode altero , qui Axem & Polos hujus menſtrui gransferre deber ) periodum / ſuam finire debeat uno potius anno , tanquam de- 2cendens 3 motu annuo per Eclipticam , quam vigin- ti quatuor horis , tanquam dependens a motu diurno ſuper Polis Aquinoialis. Scio quz I ne dicuntur, in przſens efle ſatis obſcura : ſed manileſta fient , quando loquemur:de terito.motu annuo , 2 AR Coper- 1 I 1 ! } } 'Y | ; ; : ” ms C 7 L » YA aan ned 42 ON" .r i Ab NO I I . Tl : x S p g I l 3 $A 4. v# 490 SISTEMA - Copernico terre afſignato. Jam fi quatuor. iſti motug, inter {eſe aded non cogruentes. ( quos om- nes cidem corpori folari neceffario iribucre ofor- teret) reduci poſſint ad unum folum , eumque {im- plicifſimum, aflignatum Soli , ſuper Axe nunquam alterabili , ita ut nulla fafta mutatione in motibus propter tot-alias cauſas aflignatis globo terreltri, adco facile ſalvari poſlint tot mirabiles apparentiz Macularum folarium ; ſane conditio ilta non temerc videtur aſpernanda, Atque hzc,Simplici, ſunt iRta.que haFenns in men- tem veacrunt amico noſtro,& mihi gut produci poſ- . fint in explicatione illius apparentiz , a Copernica- nis & 2 Ptolemaicis , ad:defendendas opiniones ſuas. Fu indeſclige quicquid judicium tuum tibi perſua- crit. SI MP, Ego me minim: idoneum agnoſco , qui tanti momenti decifionem ſuſcipiam. Et quod ad meum judicium , neutrarum ero partium ; ea ſpe tamen, futurum effe rempus , quo (ublimioribus 5 quam humani iffi noftri diſcarſus ſunt, contempla- tionibus illuminati , mentem tcnebimus claram, & ifta caliging libecatam , qua nunc illa obfuſca- WE © vb SAGR, Optimum &ſan&nm ; quod Simpli- ctus ſequitur , eſt conſilium , idemque dignum , ut ab omnibas recipiatur ,- utpote quad 3 ſumma ſa- Plentia , & fuprema autoricate derivatum , folum tuto fequi & ample licet. Scd tamen quouſque hamana diſcurku penetrare permiſſum- eſt , cont1- nenda me intra terminos conje@urarum & ratio- » num probabilium , aliquantd audacius Simplicio, .prohtebor;cx omnibus , quas unquary audivi fub- tYitatibus ,vullam rem 2que miram occurriile _ _ | ; e ! _ vx crs4 2 It F- Aa 7516 rd ws. br rr ts 2 0G COSMICUM. ſc &ui meo , & quz mentem meam conftrinxerit ar- &ius C exceptis ramen geometricis & aricthmeticis demonftrationibus ) quam duas illas” cotjye&uras , quarum una ſumpta ec a ſtationibus & retrograda- tionibus quinque planctarum ; & altera 2 mirabili- bus iſtis motionibus Macularum folarium ; & quia mihi videtur , quod illz tam facile & perſpicue red- _ dant veram rationem apparentiarum' tam in ſpeciem abſurdarum, exhibentes unicum {implicem moram permixto cum tot aliis motibus , fimplicibus ils quidem , fed inter ſe differentibus , nulla introdaQta difticultate , imo difficulcatibus quz comitantuy al- reram Hypotheſin, omnibus ſublaris 3 mecum ipfe cogito, hinc neceffarid concludi,.illos , qui hiic do&rinz contumaciter obnituntur , il}as rattones manifeſte adeo concludentes , vel non audivifſe , vel non intellexifſe. S ALV. Ego mihi hoc-non ſamo, ut rationibys lis vel concludentium, vel non concludentium titn- Jum tribaam ; fiquidem ut alias dixi , non hoc mihi propofitum fuir, quidquam de ram ſublimi quzftio- ne determinare ; ſed folymmado proponere ratio- nes illas phyſicas & Afftronomicas , que pro utra- que Hypotheſi a me produci poſſunt , determinatio- ne aliis reli&a ; quz ramen ad poftremum ambigua remanere non poreſt. Cirm enim neceffarium fir, vt harum Hypothefium altera vera fit , & altcra'falfa ; impoſibile eſt, ut Cinera rerminos tamen human _ doftrinz confiftendo) rationes pro vera parte ad- du&z non zque concludenres , quam , cuz contra- riz ſunt, vanz & inefficaces apparcant. S A GR. Tempus ipitur eft, ut audiamus oppo- firiones libelfi conclufionum ſcu diſquiſnionum,quem Simplicias retulit, Hs dents 1 rw Kk 2 SIMP. 491 } 492 SYSTEMA SIMP. Ecce tibi librum, 8 ecce locum, in quo : autor primd breviter defcribir ſyſtema mundanum ſecundum Hypothefin Copernici , dicendo : Ter: ram igitur. une cum Luna , torogue boc elementar; mundo Copernicus, &c. S ALV. Sabſiſte Simplici. Nam videtur mihi, uod autor ille primo hoc introity ſuo ſcipfum pro- dat parum admadum inrelligentem illius Hypothe- ſcos , quamfibi confutandam ſumpliit , dum dicit, quod Copernicus terram una cum Luna faciat de- . fcribere uno anno magnum orbem ſuo motu ab Oriente verſus Occidentem. Quz. res ut c> falſa & impollibilis ; ita ninquam fuit a Copernico pro- lata : qui potius tontrariam affirmat , quod ſci- _ licet ab Occidente orbis ile tendat verſus Orien- tem, hoc'eſt, ſecundum ordinem ſignorum : unde talis poftea apparct cfſe motus annuus Solis confti- tuti immobilis in centro Zodiaci. Vide nimis au- dacem hominis confidentiam : fſuſcipere confuta- tionem alicnz dofrinz ; & tamen ignorare prima ilius fandamenta, quibus major & przcipua pars fa- bricz totius inniticar. Malum hoc principium eſt ad- Jungendi fibi fidem leQoris. Sed pergamus ulte- .T1U8, - | ..SIMP.. Explicato univerſali ſyſtemate , propo- nere incipit initaatias ſuas contra motum illum an- nuum : ac primz funt iſtz , quas profert ironice, ſubſannando Copernicum & ſeftatores cjus. Scri- Inftantie bitenim , in bac phantaftica mundi conſtitutione cujuſdam profitendas elſe ſolennifſimas ineptias : quod ſcili- Hibe!li con- cor Sol , Venus & Mercurius fint infra terram : & tra Coper- 3+ | . ; | "icum jro. 4299 mareriz graves maturaliter ſurſum , 8 leves nice propo- dcorſum ferantur : quodqune Chriſtus Dominus & ſite. Redemptor noſter ad{cenderit ad inferos , & del- ccens $90 OS Fg, _ POE NEE OR Irs Apes Ps . 05 PIREg. TEES 21 5 Seo FRg 7 ; cenderit in cxlum , cum ad Solem accederet ; item quod Joſua mandante Soli ut ſtaret , terra flcterir, aut Sol in contrarium tcrrz progreſſus fuerit ; 8 quando Sal: eft in cancro, terra Capricornum pe- ragret 2 preterca quod figna hycmalia faciant eſta- tem , & zftivalia Ver ; quodque non flellz ipfi terrz , ſed terra ſtcllis oriatur ac occidat : & quod, } Oriens incipiat in Occidente , & Occidens in Oriente : atque adeo quod quaſi totus mandi cur- ſus invertatur. ' by S ALV. Omnia mihi placent , preterquam: quod loca Sacrz Scripturz ſemper venerandz atq; tremendz ,' pucrilibus illis nimiumquie ſcurcilibus autor admiſcuit, & rebus ſacro ſan&is petere nos voluit, qui tamen per riſum tamaim jocamque phi- loſophando, nec afficmat quicquam, nec negat ; ſed kyoothclubus aur przſuppolitis innixus familiariter difſerit. Ee SIMP. Profe&o ſcandalnm & mihi prebuit haud exigunm , maxime cur poſtca ſubjungeret , etf Copernicani contortam aliquam reſpontonem ad iftas 8& fimiles alias rationes adferant ; non ramgn ideo fatisfafuros aut reſponſuros effe rebus (equen- tibus, | s- FM S ALY. Hoc omnium eſt iniquifſme compa- ratum, Simulat enim , cfle (bi adhuc efhcaciora }. argumenta firmioraque , quam quz ab autoritate Sacrarum Licerarum petantur. quas debita , quz- ſo, reverentia proſecuti, tranſcamus ad diſcurſus naturales & humanos. Quanquam {© inter ratio- nes naturales, non meliores ha&enus produttis at- tulerit , operam hanc omncm intermitti ſatius fuc- rit. Mihi quidem certe non cf animus , reſponſio- ni ad incptias adeo ſtalcas vel verbum impendere. | Kk 3 Quod OS oO - HORRED RY 1493. es £4 EE kD gn | -: !'; SFESTRMS Quod avtem ait , Copernicanos reſpondere ad il- las inftantias ,'id falfifſrmum , nec credibile eſt, ho- _— inveniri , qui tempus inutiliter adeo perder2 velit. | 'SIMP. Idem eſt & meum judicium. Audia- Mctum #- mus jgitur alias inſtantias , quas ille pro multo for- nt}: rer. 1Oribus venditat. Er ecce hic., exaRtifſimo ut vides | re,neceſſe> calculo concludit , fi orbig magnus terrz, in quo eft, tellam Copernicus eam annuo motu circa Solem ferri fa- fixam toto cit , quaſi inſenfbilis efſet reſpe&u immenſitatis orve magno ſphere ftellatz , ut idem Copernicus afſerit i!Jum ſe. 7 ciſe ponendum; neceſfario dicere oporteret & con- J'* . firmare, flellas fixas per diltantiam inimaginabil:m a nobis efſe remotas , & minores ex illis , codem orbe magno toto majores efſe , & alias aliquas tota ſphzra Saturni mults majores : quz profe&o mo- les vaſte nimis ſunt , & incomprehenſibiles , atque adeo incredibiles. Argumen- SALV. Pridem vidi Copernico fimile quid tum Tycho- ObjeFtum 2 Tychone- : nec nunc demum ego de- nis ſuper texi fallaciam,aurt ut re&ivs dicam , fallacias diſcur- fol Fw Po- fs iflivs exeru&i ſaperHypothefin falliſhmam,ſuper- 2 que'pronumciatum ejuſdem Copernici , ab oppu- Litigioſs in Epatoribns e jus ſtrigiflimo/ſenſu arreptum , vt fa-. cauſa ma- Cere ſolent iſti rricones , qui in principali cauſe mc- - la, voculam rito fuccumbentes , adhzrent ad verbulum aliquod ab adverſa incidenter ab 2dverſe Parte prolatum , in eOqUC tine ark mw intermiſſione perftrepunt, Eror clarius rem intel- latam ar. Wig : cam Copernicus explicafſer illas mirabilcs ripiunt & Conſequentias , quz derivanttr 3 motu annuo tcr- interpre- rein ahos planetas , [cilicet direftiones & retro- fantur. gradationes trium ſuperiorum in ſpecic 5 (ubjun- pit, hanic apparentem mutationem ( que plus in Marte quam fove , pre pter majorem ſoyvis diſtan- dia: E ; tlam, COSMICUM, 495 tiam, & minus adhuc in Saturho, cum is 2 Jove re- Apparens motior (if, animadvertatur) in ftellis fixis inſentibi- mm |:m efſe-propter earum immenſaqffſyobis diſtan- 7 = P** riam, reſ;e&u diftantiz Jovis aut SMUtnI rn. Bic |- ;oenfbilis lius opinionis adverfarit inſirgunt , & ponentes ne eft in flellis minatam illam inſerfibilitatem Copernict , velut ac- fixis. ceptam ab eo pro re,quz {impliciter & abſojute nu}- la tit, & ſubjungenies, ftellam fixametiam Et minio= Aa Ys ribus quamcunque , ſ{en{ibilem tanien effe , cum, , wks cadar (ub ſenſum viſas ; rationes ſubducunt , alio- zy4ing non rum falſorum afſumotorum incerventu 5 & con» eſſe majo- cludunt , necefſe e&ffe in doArina Copernici ad- rem Sole, | mittere , ſiellam-aliquam ixam multd majorem efſe ©!ver/itas , toto orbe magno. Jam ad detegendam vanitatem a gn totius hu jus progreflus , oftendam ego , quod PO- gua ef, in fito, figllam fixam fextzx magnitoedmis , nor! effe fixs ef Sole majorem, veraci demoniiratione concludatur, Tangquarr diftantiam ipſarum ftellarum fixarum 2 nobis eva- 7n/enſibilhs. - dere tantam , ut ſufficienter preſtare poſſit , ne in tplis notabilis apparcat matus annous terr#,qui tas men in planetis magnas & obſcrvabiles adeco varia- tiones efficit 3 frmvlque dipin&te mornftrabo_ ma- 7 gnas fallacias in aſſumpris adverfatiorum Coper- - | niet. - : Js Ac initio ſuppono cum ipſo Copernico, concore Diffantra | dantibus etiam adverfariis ; quod ſerhidiameter or- 597 contre bis magni , hoc eſt , diftantia terr# a Sole , conti- Fabian neat- 1208, ſemidiarnetros ipfius terrz. Deinde ;,;; rerre, pono, iiſdem adfcntiemibas', & adftruent? veritate, | diametrum apparentem Solis ty eJus mediocri di- Diamerer ſtantia,efſe gradum dimidium circiter', hot eſt , mi- Soli,dimi- nuta prima 20. quz ſunt j 800, ſecunda, hoc "14 ogy 108000. tertia. Er quia diameter apparens alicujus © ſtellz fixz prim#'magnirudinis non eſt major 5. fe- 7 Kk 4 cundis, 496 | STSTEMA Diameter cundis,hoc eſt, 4 00. fertiis , & diameter fixz ſextz fellaram mmagnitudinis conftat 50. tertiis ( atque hic adver- fixaram Cari Coperni "> 2 ma- rg diameteSSlis continet diametrum ftellz xz enitudins., fext# magnitudinis 2160 vicibus. Er proinde (1 fixa Diameter (ſextz magnitudinis poneretur effſe re ips3 zqualis apparens Soli , & non major; quod idem eft ac fi dicamrs, (i Sol quan- $01 tanto intervallo removeretur , ur cjus diameter to fit major quam ali cfctuna ex 2160-partibus cjus diamerri, quam nunc cxjus flells babetztuncejus diſtantia oporteret effec 2160. vicibus fixe. ma jorem ca, quam nunc re ipſa habet ; quod perin- de eſt ac fi dicamus , diſtantiam fixarum ſextz ma- gnitudinis efſe 2160. ſemidiamerros-orbis magni, m_ Et quia diſtantia Solis a terra continet omniam con- iſtantia felle fixe ſenſu 1208. {cmidiametros ipſius terr# » & diltan- ſexte ma® ua hxarom ( ut dium eft ) 2 160. ſ{cmidiametros enitudinis. Orbis magni ; ergo multd major (hoc eſt quaſi du- pofito, illam'pla ) eſt {emidiameter terrz in compararione orbis eſſe Soli magni , quam ſemmidiameter orbis magni in relatio- equalem. Tn fellis © ad diſtan:iam ſphzrz ſtellatz: & propterea divcr- fixis tiver. as ad{peAiis in fixis produ&ta a diametro orbis fra ad. magni parum obſervabilior efſe poteſt ca,quz obſcr- ſpedis pro vatur in Sole, derivata 2 ſcmidiametro terrz. Feflaabor- SAGR, Maghus hic & primo flatim gradu be magno lapſus eft, | ns | bo S'A LV.Frror eſt profefo : fiquidem Rella fixa as profi. [extz magnitudinis , quam ex illivs autoris ſupputa- ciſcitur z Ttione, ad afſertionem Copernici tuendam , orbi os in magnototi zqualem efſe oportebat ; fi folammodo Sole, Soli ponatur #qualis , (eſt autem Sol mulro minor, | ”_ pars orbis magni centies ſexics 'millies mille- ma |) ſphzram ficllatam adeo magnam & altam efficit .ut-inſtamiz Copernico fatz dilucndz ſufti- CIR. EMT net SAGR. SPP "0M SO B Yo gmaximum errorem committunt } St OTE WO. A” ag—_—— COSMICTUM. SAGR, Reprzſenta mihi, quzſo, computatio* nem illam. - ; S A LV, Compuratio facilis eft & breviſſima, Diameter Solis eſt undecim ſemidiametrorum ter- rz: & diameter orbis magni continet ſemidiame- tros terrZ 2416, cx partium communi conſenſu : ita ut diameter orbis diametrum Solis contineat du- centies vicies-quam proxime. Er quia ſphzrz ſunt inter (ec. ut Cubi diametrorum, cubice multipli- mus 220, fient 106480000. qui cft orbis mag» nus,Sole major centies-ſexics millics millies,quadrin- gentics oftuagtes millies: cui orbi magno ſiellam ſex- te magnicudinis zqualem cfſe debere dixerat aus» tor ille, | | FO | SAGR. Error igitur illorym in eo conſiftit, quod valde decipinantur in accipicnda diametro ap» parente ſellarum fixaram. = END S ALV. Hic error quidemeſt, fed non ſolus : , . » Error Come & {anc valde miror, quomodo tani Affftronomi,,,.:..... ramque celebres, cujuſmodi ſunt Alfraganus , Al- njum 4- barcgnus : Tebizius , multo magis noſtro tempo- ftronome- re Tychones, Clavii , -& in ſumma omnes qui no- 7m circa firum Academicum anteceſſcrunt , uſque adeo rg nr" aberraverint in determinandis magnitudinibus om- , —_ £4 nium ſtcllarum , tam fixarum-, quam mobilium, © exceptis duobus luminaribus ; nec _curam habue- rint irradiationis adventitiz , que fallaciter illas exhibet centies 8& pluribus vicibus majores , quam {1 conſpiciuntur abſque capillitio : nec cxcuſari po- teſt hxc ipſorum nepligencia , cum in corum pote- ſtace fucrit , ipſas ad placitum videre fine cincinnis, , co quod ſufhciatillas hn in apparitione prima veſpertina, vel occultatione ultima matutina. Quod fi aihil aliud,certeVenus,quz ſpe in Meridie afpici- | Eo ur as 498 SISTEMA © tor adeo parva, ut oporteat acumen oculorum in- \ Venus red- tendere, & tamen ſequenti note maximz inſtar fa- dit inexcu- culz lacet, ipſos admonere fallaciz ſuz debebatr. | fabilem er- Neque credam, quod exiſtimaverint illi, verum diſ- ++ cuexiarbe cum efſe eum, qui apparet in profundis tenebris, & ( | admiſm non eum potius, qui inambiente ſuminoſo conſpi- | | in determi- citur, Nam vel noftra lamina , quz «de note vita, nendis flel- > longinquo grandia apparent, & & propinquo flam+ larum maz- mulam ſuam terminatam & - exiguam oſtendunt, -"—_ * cautos cos reddere fat poterant. Imd fi libers, ; quod fentio, profirendum eft,abſoluvte credo , nemi- nem illoram,ac ne Tychonem quidem ipfum,in tra- Qandis Inftramenris aſtronomicis ram accuratum, cantaq; & ram exaQta inftrumenta, nullis ne maximis quid:m ſurpribus pgrcendo fabricatum, hanc ſuſce- pifſe coram , ut acciperet & metirctur apparentem diamectrum alicujus ſtellz,excepto Sole ac Luna: fed _exiftimo, quod pro arbitrio, ex ocali primo intuiru, unvus aliquis anriquiorum pronunciaverit,rem ita feſe habere, quodque deindeſeAatores abſque ulteriori examine iſta arripuerint. Nam ft quis corum ad rem penitius explorandam animam ad jecifler,deprz- | hendifſet abſque dubio fraudem. S AGR. Veram cumilli, Teleſcopio caruerint, & tu modo dixeris , amicem noftrum hoc inftru- mento in cognition:m venifſe veritatis, excaſati alii effe debenr, nec accuſati negligentiz. ; S A LV. Hoc ſequeretur, fi ſine Teleſcopio iſtud conſcqui-non pofſemus. Verum eſt, inſtromentum hoc, dum oftendit diſcum ftelle pudum , & centics aut millies amplificatum, operationem” reddere mul- td faciliorem. Sed pofſumus etiam abſq; inftra- | menti ope idipſum confequi, licet non ita cxa&e, | quod ipſe quoq; feci (pius, & modus, quem obſer- ; | | vavl : 4 es Ps bn. * = —_ 4 £Þ, Po _ A . P , VEIES X ITY Mt Sed aka MOEN”, OTE DN I POTN tv 195 Fog +43. Atv , $ £5 F2 $ ju 0 FY" 1 IPTAY CO ELY ot LR - PE AT b Ts Rod wy 8 « "x 8 : n -w2 3 2 þ : x " % - 7 " \ by « 2 EDITED LS i Os ai dd 4 5 © "ed BY. "I ahh Ws A Vt J '» ; Y : A pF. . . as - F % , Bak OPT een" ES 9 a 1 TE A ORE on I IR ? k - : ; _— 75 ee Bat Ae NSC Ce RNS, SL Co nd ; ; ; Ds Dy OrS eE ALT SN L F | oy : Fo : . , y ” ——_— p + el Se ANY TY IE & p, "OT * _ 4 I 4 TIO " " _ F"_ PEERS " Ll, OG OP 12.5 IT" - WY T A y i ou ; Fl : beg : . E's bay: \ , 4 q 4 , lf LID Ia i Js e910 T + E, : «Baa _ 6 205i "TR my” we 4 9 : "F - 4 : $' n 4 be y RE IE oa Ny EE rn DINER l ne » ” ; RT ur We Er err vo tee dphot@ ern tra or oo 4 . * MM Nt the Ss > —— folam/funiculidiamerrum, fed garum phires fimul renrem. > . % x as > oe who S, 4 N > bm - 4 ” T Wk EIT Ns et > LL 2 24 > LV "I 7 "he CN * — "*; 8 PO #8 TL # ” S 5 WJ; NT. 0p ) 2-4 vavi, ſic habet. Suſpendi funiculum ex adverſo ſtellz alicajus : adhibui vero Lyram , quz oritur inter Septentrionem & Corum ventum ; deinde ace cedendo recedendog; fitum inveni, in quo funiculi crafſities exate mihi ſte}JJlam obtexic, © Hoc fafto, ſumpſi diftantiam oculi 2 funiculo , que eſt unum > duobus lateribus comprzhendentibus angulum in oculo formatum, & infiſtentem crafficiei funiculj, fi- milem, imo eundem cum angulo qui in ſphxra ftel- tata, ſicllz diametro infiftit ; & ex proportione craflitici funiculi ad oculi 2 funicula diftantiam, & ta- bahis num > veſtigio reperi quantitatem anguli ; fic tamen ut ſolita cautela uterer, in accifiendis tam a= cutis angulis obſzryari ſola, ut fcilicet concurſum radiorum viſualium non formarem. in centro aculi, ubi non nift refra&i fiunt 3 ſed ultra foculum, obi rcipla magnicudo pupillz occurſum hunc fieri prz- cipit. : TE ents $ AGR. Cavtdam hanc capio, ett non fine neſcio quo dubio: id vero plus moleſtiz mihi crear, quod in hac operatione per noAis tenebras ſuſcep- ta, Mmihi videtur accipi diameter, non everi ac nudi ftelle diſci, ſed in radios diffufj, | $ A LV. Non, domine: finiculus enim obte- gendo nudum ftellz corpuſcolum, aufert cincinnos, non cl, ſed-oculo noſtro proprios, quibus ſtatim pri- vatur, ut primum verus diſcus abſconditor: & fi vols obſervationem inftitnere videbis, quomodo przter expeftationem 2 tenui funiculs tegarur illa tax magna ſatis, quz non nifi majori obſtaculo tegi poſſe videbatur, Ad cxa&iflime deinde metiendum 94s me & inveſtigandum, quotnam ejoſmodi craffitudines 14 Helv x ws vi bo Iz diame- funiculi cxpteant oculi diftantiam, accipio non unam okay ag jungo. EL ANS. oy SS 500 SISTEMA Jungo in tabula fic deſcriptas, ut ſe contingant in- vicem : deinde totur ſpatium 15, aut 20. diame- tris impletum, circino accipiens, ca menſura diſtan- tiam 2 funiculo ad radiorum viſualium concurſum, Jam alio ſubtili filo caprum, dimetior. Atque hac Diameter exaCta ſatis operationc reperio, diametrum apparcn- fixe prime tem ftelle xe prime magnitadinis , vulgo duorum vreg2 agen primorum minutorum , atque etiam trium exiſti- os v4 A maturn a Tychone in literis Aſtronomicis, cap. 167. cunda non non efſe majorcm 5. ſecundis, que clt vicefima excedit. quarta, vel triceſima ſexta pars cjus quam ipfi credi- erant. Vides jam, ipſorum przcepra quam gra- vibus erroribus innitantur. S A G R. Video,& optime percipio. Sed pri- uſquam ulterius progrediamur , dubium proponere velim ſabnatum mihi in inveniendo concurſu radio- rum viſualium ultra oculum , quando reſpiciuntur obje&a comprehen(a » ſub angulis acutiſlimis. - Et hinc mea difficultas oritur, quod videtur mihi, con- curſum illum ef{c poſſe modo magis, modo minus diftantem, idque non tam mediante majori minori- ve quantitate objeAi quod afpicitur , quam quia mihi videtur , aſpiciendo obje&a cjuſdem magni- tudinis , . concurfum radiorum alio quodam ccr- to oi debere fieri plus mintiſve remotum ab oculo, ENT S ALV. Jam video, quorſum tendat perſpica- citas Sagredi, diligentiſiimi obſervatoris rerum na- rucalium :- & aufim ſponfionem faccre quantum- py ilararys CaNque, inter millenos, qui in felibus obſcryarunt,o- contrahi-- cull pupillam valde & coar&ari & dilatari,vix binos rurgue. ellc&. forte nec unum,qui advertcrit,fimile quid fie- ' :, no pupillis hominum inter ſpe&andum, pro ut me- = dium mulctim aur parum illuminatum fit, quodgq; in oi < aperta For amen COSMICUM. SOL aperta luce circellus pupille tis diminuatur ita ut in aſpiciendo Solis diſco reducatur ad parvitatem minorem grano panici : at afpiciendo objefta non reſplendentia, per mediuw minus clarum,circellus ille dilatatur ad magnitudincm lentis, aut amplius ; & in ſumma,dilatatio & contraftio illa pluſquam decupla proportione diverfiticatur. Ex quo manifeſtum eft, quod,quando pupilla multum ct dilatata, neceffari- ur ſit,ut angulus concursus-rafiorum fit ab oculo remotior,id quod accidit obje&a parum -luminoſa adſpiciendo, Do&rinam hanc nuper Sagredus mihi ſubminiſtravit, per quam 1 fit inſtituenda exa&ifſima- & magni momenti obſervatio,monemur,inveſtigati- onem illius concursus efſe peragendam in a&u ullius ipſius,aut valde ſimilis opecrationis : (cd in ifta ad ma- nifeftandos Aſtronomorum crrores,tanta accuratio- ne non opuseſt. Nam ctiamfi in gratiam adverſz partis ſupponeremus , illum concurſuro fieri ſuper iplam pupillam, parum tamen intercfſet,cum tanta fit corum fallacia. Neſcio, Sagrede , num hanc objc- Aionem innuere volueris, ; SALV. Modus fat facilis ct, atque ita habct. —— Accipio duas' chartz paginas, nigram unam, calt- inveniatur didam alteram, & nigram facio latam ad medic- diftantia tatem candidz : adfigo deinde muro cfndidam; ©97<475%8 nigram vero longids ab ea, puta ad diftantiam parton vel 20, cubitorum, bacnlo aliive ſuſtentaculo im< Pup pono. Quod i jam ab hac altera, per tantundem ſpatii, in cadem dire&ione rccedam, clarum eſt, - quod- in hac diftantia concurrant linez re&z, 9 excuntes & terminis latirudinis paginz candi- Z , contafu tranſcunt latitudinzm alterius paginz in medio poſitz. Lnde ſequicur, quod , 6 quis in hoc concurſu poneret oculum , pagina nigra media "= ' prxcise o ns + ; —_— ——— - tC OS RINGS Do --.-1 SISTEMA cis> fit abſconſura candidam oppoſitam, f; viſio et in uno ſolo punto. Si vero deprehendemus extremitatem paginz candidz dete&am apparcre, neceſiarium id crit argumentum, radios viſuales non cx uno ſolo punfto emanare. [Ut autem A nigra pagina candidam occultari facias, oculum admove- re propius opportebit : quo uſque co admoto, do- nec pagina mea r:motam occapet, & notato (patio, quo necefſe fuir appropinquare ; quantitas hu jus appropinquationis crit menſura certa, quam procol ab oculo verus concarſus radiorum viſualium in hac operatione fiat : ac infuper habebimus diametrum pupillz, five etiam illios foraminis uvez, unde radii | viſuales exeunt. Talis enim illa pars erit Jaritudi= ( nis chartz nigrez,qualis eſt diftantia 2 concurſa line- | zrum produftarum ab extremitate chartz uſque ad focum, ubi conftitit oculus, cum prius*videret oc- cultari chartam remotam ab intermedia, qualis in- | * LL ONTO (3. 4 " 4 BN ne Co Cn TAI | DORA PDT SI AS; RS ACRE to doo rho Fo 2) on as ti, 7 TM. —— "__ "_ . at $9," ik 1 WOT RE OE OT hh Wore YN WL '% ae ws L rt Le Se” 6 + POET Ce We»? 4th TIN s NG 3p ' $86 'Y To a bo ORD. » \-hy Las A, ER TIY TR. I Te c p Et $2 ; 6] HL 3 . 4 oF FS a Te 4 207 . A - | MR Va & RE Cid '%: 42 6299%.,.5 $ g 22. HO ey , at's 2 YY F" o . +; 5.48 k OO II F. "EP % : $$. 1 2 T v "x ' M4 ve Edt Bt; uam eſt i]}a duarum inter ſe chartarum_diftantia, t proinde, fi velimus exquifite -meriri diametrum apparentem alicujus ftellz; obſervarione ſupradifto | modo fa&a, nccefſe eft , comparationem inſtituere , diametri funiculi cum diametro pupilke; & invento, } v. gr. djamerrum funiculi cffe quadraplam ad dia- metrum pupillz, & diftantiam oculi I funiculo effec, 1 ___, __exemplicavuſa,, 3o, cubitorumz dicemus, verum = concurſum lincaram produQarum 2 terminis diame- | tri ftcllz ad terminos diametri faniculi , remotum effe3 funiculo 4o. cubicis , quia fic obſervabirur,ur. | par ct, proportio inter diftantiam funiculi ad con- 38 2 G E FY EY \ . K ' = curſfum diftarum lincarum, & diftantiam ab codem 3 concurſu ad oculi locum , quz cadem-effe dcber cam illa, quz inter diametrum funiculi , & diame- | - 'rrum pupillz intergedit. SAGR- — 8. ( COSMICOM. _ $03 $SAGR. Optime rem intellexi. Audiamus ergo, quid Simplicius in adverſariorum Copernici | defenfionem adducat. SIMP. Quanquam inconveniens illud maxi- mum & prorlus incredibile, proda&um a Copernici adverſariis iftis, diſcurſus Salviati fatis temperave- rit minueritque : nan tamen, meo quidem judicio ita ſuftulit,, quin ei tantum adhuc virium ſuperfir, quantum ad proterendam illam opinionem ſatis eſt; Nam {1 re&& ſummam ulimamque concluficnem cept, fi ponerentur ſtellzx ſextz magnitudinis zquare Solem (quod mihi tamen vix credibile videtur) ve- rum nihileminus maneret orbem magnum creatu- rum eflc in ſphzra ftellata mutationem diverlita- Aftronomis remqz; talem, qualis eſt illa, quam ſcmidiamerer/nter ſe terrz producit in Sole; quz quidem mutatio ob+ ©9777 ſervabilis cft. - Cum autem neq; hzc , nec aliqua a0 gs = : G - | = orbium va- minor in fixis animadvertatur , ea de cauſa mots firatem annuus terrz deſtrui atq; everti videtur. cauſam eſſe S 4:LV. Bene concluderes , Simplici, {i nihil a- majoris | liud pro Copernici parte produccendum habere- _— mus : atqui multo adhuc alia ſuperſunt. Fe quod ,,,, ad allatam abs re reſponſionem attinet , nihil obttat quin poſimus ſupponere , diftantiam fixarum effe 41;a ſup- adhuc multo majorem ea , quam poſuimus, Tu poſition ab iple , & quiſquis eſt alius , qui nolit derogare pro- 4/tronomis poſitionibus admiſſis 2 ſefatoribus Prolemzi, necefe 75092 {e erirt, ut rem convenientifliimam c«fle concedatis, —_—_ ponere ſphzram ſtellatam mulis adhuc modis ma- jixarum Jjorem , quam diximus jam effe cenſendam. Cum conftare enim omnes Aſtronomi conſentiant, majoris tardi- 4*bcre | tatis converſionum planetarum cauſam cfſe magni- | jen hs rudinem fphararum eorum, eiq; de cauſa Saturnum ,,,, 114: effec tardiorem Jave, & Jovem Sole, cum ifte de- magnj, {(cribendam At 7 Fd: 43> 1 po "4 + & * . oo y4 b H We. 9 4 4 _ x -* £2 79 ” 4 = 7 I oF ig : 5 5 - ; Ex % # £ 5% ei - NY $4 4 : $: RE. STSTEMA ſcribendam habeat majorem orbitam quam ille , & HMequam hic, &c: fi confideremus , quod Saturai v, gr. orbis novies alcior fir orbe Solis, & proprerea tempus nnius revolutionis Saturni tricc{tes longius Ex 6 - fittempore converlionis Solis; cum ex do&rina wy 9s Ptolemzi una converſio ſpherz ftellatz finiatur, tary 36000. annis., ubi converſio Saturni triginta annis ſpbera ftet- & Solis uno abſolvitur; argumentando fimili pro- late adhuc portione,% dicendo; fi orbis Saturni, cum fic novies multo remo- major orbe Solis, revolvitur rempore tricies majo- ads re; ergo per rationem everſam , quantus effe debet orbis qui revolvitur 36000. vicibus tardius? In- venietur, diſtantiam ſphzrz ftcllatz efſe debere 10800. ſcmidiametroram orbis magni, quo pa- ( &o exaRt quinquics major effer illa diftantia, quam ante ſupputaveramus cffe debere, & fixa ſextz magnitadinis Solem #quarer, Jam vide. quanta hac cauſa minor adhuc debeat effe diverfi- tas produda iniis Aa motu annuo terrz, Quod (i finfili celatione vellemus argumentari ad diſtantiam ſphere fiellatz 2 Jove & a Marte, hic nobis darct 15000. & ille 27000. ſemidiametros orbis magni, hoc ct , hic ſeptics, & ille daodecies major cva- deret, quam nobis dabat magnituda fixz ſuppoſita. Soli zqualis, © SIMP. Adhocmihi reſponderi poſſe videtur motum ſphzrz ſt:llacz, poſt Pcolemeum , obſerva-, tum fuifſe, quod non fit ita cardus, ur ille putave- rat : imo cognovifſe mihi videor , ipſum Coperni- cum. obfervaterem fuifſe, | SA LV. Refillime dicis :* (ed nihil producis, quod cauſe Pcolemaicorum vel minimam fave- at 5qui nanquam ideo recuſarunt motum 3 6000, annorum in ſphzra ſtellata, quod tanta tardi- * as EY hs 4 . &. n ; COT . P EVE "Sao aa rs cas RT, Ys OTF bd 7 OB 20” 5, 0 ne? Ros to en. oo ls OG 4% REN bh . 4 6 ALAS, * Ms SO ES on RL e- NT on. MED Enna Fiat. 4 ru Dn tas Ce oc Rana 5 - x as RNS! oF EP ANY oa ddd od , te 1 72S AY EI WE AS TS HON 8 IL $4 is D , : PE CIFE * R 3 > "» 88 T0; $9 Re EN Rn TE LY 3.5 5 5 Ds 4." 8 OO ES LEE CUI BY C5 in Wife Se; "08 o 2 EW WF. > WS I YA} 044 + my 34 4 OVENS \. $ : i] þ RS A TOLD ay, LEED ate - ang W # No) d Hy REL P Ss "3s A f ” - P'S 4 = 7 R ar as de rs WAY Co OT er I Cr A KAMI eat heytey b _— 7 COSMICOM. 7s _ tas vaſtamrnimis cam faceret&immenſam.Quod (i ta- | ksimmenfitas, non erat in natura concedenda/, non nunc demum, fcd prius negare: debebant converh- onem adeo tardam, ut commoda' cum proportione non. poilit adaptart, niſi ſphzrz , quz magnitudine intollerabili ac enormi conſtet. -- _ a . $4 G R.. Quzſo, Salviate, ne ttempus perdamvus amplius hac methado proportionum agendi- cum iſto jhominum. genere , qui conſucyerunt admitrere res proportione omni carentes : ita at abſoluttfic impoſlibile , ipſos. hac ratione-- conyincere. :Ec- quz , magis_ alieva a proportione . proportio: dici fingive poreſt ea, quam iſti homines admittunt ? dum (cribunt, non ctſc madum convenicntiorem-/or- .dinandi ſpharas colcftes 5 quam {t-ex diverſitate periodicoram temporum -earum 3ccepta.:reguli, gradatim ſphzre tardiores ſupra velociores:{collo- centur & potquam confitueruntaliſimamiſphzram ftcllataim , ur omnium tardiſſimay , ci ſuperimpo=« nunt adhuc aliam, & proinde majorem,, quam +mo- veri faciunt 24. horis, chm-& mox ſubjc&a ſphzra moveatur 36000. annis. . Vertm de iftis. para- logiis , preteriia die , quantum cjus. (atis ct, EBHMNLUS + 6k = #113 24 .SALV.. Optarim , Simplict, ut partiumfſtu- dio ad cxiguum tempus omifſo, profitexeris ingc- nue, num credas, quo 4 opinionis: twz {cEatores mente ſua tomprehendane illam magnitudinem, cp,nirudi- quam poſtea_ propter immenſitatem iuam Uni nes os n«u- verſo atiribui non: polle: judicant., Nam ego qui- mert im- dcmid n:gandum exiftimo 4; arque ita: ftatuo, 77*nn0; quemadmadumin apprehenſzone numerorum , cum = Y ; ſans ad illas myriadum myriades eft perventom, imagina=';,.,mpre. tio confunditur,nec amplius _ formarc henſililes. 5 Lett, STSTEMA dinibusR diſtantitsirmenſis ; "Tea nt'diffarſui fmi- tequid accidar ac feoſvi: '''Dum'"erim ſerena noRe Rotari 2Sintucor, ad ſenſe: Judicodiftatitiam earum paacorum eſſe milliaftam, nec'Jove ve] Saturno , ac -ntLows quidern altiorem. Sed quid moltis opus ? Confidera controvertias ortas ' inter Affrono- mos-8& Philoſoph&-Peripateticos,/ occafione no- -varurh ſteſarum\ in Caffiopea &' Sagitrario, quas illi inter»fixas report; bi vers -tnfra Tunam depri- mane. "\"Adeo ſenſus noſter imbeeillis eſt in_diftin- gcendis'diftantiis maghnis & maxinits!,”quanquam hz alis revers/mulcis chlliadibis fink maJores,* *'Deni- queextequers';quifquis'es ,” homo intpte;; anne _ comprehendis "imyginatione nidghnitudinem' an UniverſFquam ti'poftca vaſtany nimis Judicas ? eim comprehendis;5/an exiltimare velles , appre- hehfionem' tuarn' extendiiittra potentiam Divinam ? Audcbifne dicere, teres'majoresimapginando Conci- pere, quam Deus operart poſit? ' Se i non com- prehendis; qui ergo de rebus captum tuum exceden= -.$T MP." Wirdifcorfus optime habet , nec nega- tur, Celum:magnirudine fud noſtram imaginatio- nem ſuperare poſſe; atque adco Deum potuifſe aud millies, quarts et; creare rhajus : ſed con- cedendum nobis hon &&;,' rem ullany'in vanum cle cratam,' 8&in' Univerfo agere otiofam.. Jam cum videarhus cpregiums kime ordinern planetarum dil- pofitbram circa'*terratn, in''diftaritiis ' propor- tionatis',” ad producendos in ea ſiios 'effeQus ,' be- neficio 'noftro; "quem 'in' finem interponenda po- ſtea eſt inter orbemSaturni ſopremum' & fphzram ficllatam, ſparium” vaſtiſimum ;' fitic ye Bop teſt, [idem ctiam evenfre incomprehenſis magnitu- y Gy IS Ye 0A; 5” } « Ada q - WW * ho NOT, FI aL J £ DR Sg LE STS Fe [ie Pats 22d Ws UTNLOS ad os. —_ ER A - _ Fee " " Lees Ho © cAS oa PTR Ho <2 - x £ FEISS 5, NS OY; s : —_ ſuperfluum 8& 'vanum ?* quo fine? cujus commado | infinitos alios producit effe&us ; ine 3 - »* | % & © ' ge $S . 6 « | tiz idem ac -ufandum forer , {i pc COSMICUM.: 507 & bono? Ys S A LV. Nimium arrogarc, nobis, Simplici, vidernyr, duin ſolam noftti curam putainus eſſe opus adzquatum , ac terminum, ultra quem Divina ſapi- cttia & potentia nihil quidquam, faciat diſponart. Scd nolim , nos manum . og comigue,,prout:terra. ; :inhoc, compore, er ran hrs 71s £® ſpatil , y ona eft;diameter-orbis magni"reccd es —_ {cptencriongmy:; mox Meridicmy 8ttarmen ci” probabile ridedamue is, imo necelſarivm,' ut nos | era: circumlati, quando: verſus! 1 :m-.cliemus, Polons; baberemus. devitiorety.” gp-verſus Meridien: In quem cemdemy 'erro-=: cum markematicarum,- & :ipſe (eRator* *Copernic), ' prout refere;T'ycho-Progymnaſmer;/pag.''634. quit” dicebatobſervalie ſc, mutari. Polarem Altinechnem;” cſſeque;.-diverſara: in zftate ac:vere: Ef quia Ty-. merieum-caufe, ſed non daranat merho-'-. dum hoc: cſt;negat. videreſe fmutationen ih alcita- _ dine;Pdlati: fd ms nan-rejicit Ham: inquirendi ratio-" nem at. ens ad conſequendum in' quod quert- cur cho: : .ctiam/ alius/-aliquis'-(atis' fciens' re" $515 di Thcho & &- "ji argue mentantur AG contra mo» . "_ 0 > s 8 _ x "I " amt 5x Lyn - CE Lacs ot Gut ett FRE STSTEMA eons eg ficerur, { clan exiſtimare; Polarcm _— i ns i ſencftre wor og nec WE -, __ Agents. > Sees hes; | mk = nim_ te; wihinegarurum: epiner, # tantummodo 60. milliaribus prog ogrediamur Seprentrioriem! verſus, fraliis 60,m ; 0-0: liaribus accedamas ad'Se Polus nobis. alio gradu 1 ioſs ne Polum uno; grad altiorem: futurum 5 paricerque prentrionem, > exalrabitur,"* &c. tis omg accefſio'rece(- co atdbilom atleoxameadiobin "in efiinibus ribus: cfficic3. quid fict, * ſi'nos- un#'cum pſa _ © _terranon.dicam per 60.'milliaria, ſed per 60. chilia- ' _ dcs milliariumalio transferamur? - ..:-$ 4 LV. -S$equeretur': ('dammods' procedit la proportio,):.ut nobis Polus mille gradibus c- tevetur, Vide _amplici, quantam) imprefſio-invete- _ rata vim. habear. Cum tot-perannos infitum pe- mque phantaſte'rug' teterit \, Czlum, non autem terram, - 24. horis .revolvi, & per con- : ſequens, reyolucionis. hu] jos * 'Polos «ſe in Ccelo & non in globo. terreftri..] hunc. habirem-ne-nunc quidem ycl ad-.ynam horam exiiere potes{8con- Lana indueregut terra mobilem' cantifper: Gl- tem tibi fingas; quouſque :poſlis animo concipere, quid ſecuturum. fit , fi hoc higmentum: verunteſſer. plici-cacſ, quz 24. horisin'ſcipſam cares) in ipſa ſunt Poli i in Ro Axis,in ipſa Si terra, Si pondts HSE EM i hr eJus magis rv ſeerbas a _ Polis, | Polis, in ipſa:inquam, omnia iſta funt,. & nonin. ſphzra ſtellara, que cum fic immobilis,. his rebus © | ommhus caret, cxque, nonnifi per imaginationem ibi concipi poſſunt, prolangato (cilicet Axe terre couſque donec duo punRa noſtris Pglis imminentia | fignet, & plano Zquinotialis.extepſo, ut in Czlo -- reſpondentem fibi circulum deſcribac, Jam fi verus Axis, veri Poli, verus Aquino&ialis terceſtris non mvrangur. in terra dummodo ipſemer quoque : in codem terr# loco maneas, transfcrto terram quo- cunque libeat nunquam;tamen murabis habitudinem neg; ad Polos, neq; ad circulos, nec ad aliam ullam . rem terrenam 3 idque propterca ; quia. .hxc_ trans- ,,,,, v8; tatio & tibi & rebuy terreftribus omnibus oſt com- communis munis-,: motus - autem.,.. quando. communis elt, eft,baber F| perinde eſt, ac {i nullus' cf{ct ; &. quemadmodum /e,taxquam | tu _non..mutares: habitudinem | ad. Polas. terrenos tbr Chabitudinem dico , ſic ut Poli cleventur deprimane« _ turve)ita pariter non mutares iam.ad Polos figu- ratos in Calo, dummodo per Polos czleftes intelli- gamus ( prout jam definitum cft_) iſta duo punfa.; quz Ex Axi terreſtri iſtuc uſque produto, ibidem ſgnantur, Verum ,quidem eſt , ifla punfta mutari InCzlo, fitranflatio rerrz fit comodo,gut ejus Axis _ alia aliaque punfa ſphzrz czleftis immobilis feriat : ſed interim non mutatur habitudo noſtra ad ip- fa, fic ut nobis ſecundum. elevetur. plus primo. $1 quis . velit, ut punCtorum Firmamemti , Polis exrrz reſpondentiam unum exaltcrur,& alternm de- primatur z neceſle eſt, ur in terra ita procedat vers {us unum , ut ab alterorecedat : fiquidem tranſl 1- tioiterrz -& ana tcrreicolarum, ( ar jam dixi) nihil operatur. :- RS oo x SA GR. Permittc mihi, quzſo, falviatc, ut cla- riys 58 STSTEMA Crepe: rius- hoc negotium cxplanem; exemplo cralfiore Ul- rag 6s, dem ſed'zque tzmen accomodato ad rem prefcn- clarandum ©m Finge, , Simplici 'tjavigantem te, puppi | altitudinem : direxifſc quadrantem, aut 'aliud Inftrumertum A- | Poli non -Sedtibenicun; -ad ſummitatem mali, canquain ejus = vartari me+efevationem ſerutari yelle: fit v. gr. 40. gra- I, duum. _ Dabivr noneſt; 4 HO ne malum moty, © progrediare 25, vel'30. paſſibus, 8& deniio dirigas idenvinſtrumentum i incandem'/mali na65 Sha 4 _ Y n tc | i1tionem 0 $'ma g 'gradibus Spike :fed loco proves! 6 onis ito. 'Tom 25; aut 30. pafſaum Jae ry in puppt *. +. "> "Quieſceres rotamque navin verſus partem iſlam mo- + » 'veri faccres ; anne credis, quod omar ilfo 178 grefſu navis per 25. aut 30. paſſus, clevario mali T decem radibus au&ior ib Tanabe. ' '$STMP. Credo &imtelligo, Nietradfnen) nec vel ll majorem'faam iri propreſfu mille, imo centies eaile milliaciom; nedumttifinta paſſuum. 1d qui- dem credo, frefpiciendo mali ſurnmiraterd, occur- riffer fieſta fixa in cadem direione, credo, inquam quadrants codem retenca fimu, per 60. milliaria verſus fteffam nayigaremus, radium per "trinacidia tranſmifſum, zque ut anteacollineaturum ad mali ſurnmitatern, non tamen ad ſteam, quz uno gradu mihi fa&a efſet altior. ' $AGR. Sed'nonnecredis collineationem illam aberraturam' ab iſto 'pon&o ſpherz ftcllatz, quod bo ape ad \ mali ſummitatem facz reſpon- ct £ STMP. Non: fed punfturmn variaretur, & ſtcllz prins obfervatz ſubjeum manerer. SAGR. Reftedicis, Sed quemadmodum id, quod in hoc cxcmplo reſponder clevationi ſom- ritatis 4 PI RAYNE " _ eds A oo F Os The do0 $2 "oP CS > : ,* 4 ** 9 _ 6 a = Se £ M9 he” ” FT fs: et dg Of , A c - ONE he. I TOETS] EN IIS YET, I 6% My iv 3+ þr. it : ALE ad nt EE —F 8 FIR” 7 HE,» SO ——_—_ . 5”; AG ICB 07 EY , ; PE T9 MTN BEG eg ra ; $04 FS DE i On ITT _— ns ” ONE Fog Y $/2n my <* NE OT OE NP Ee Yn ie ay DEE ESTER Bf ? Os; wI Se Ie. Ae T0 ao NIX #2 s EXITS ED 6 CO RETOE or of £29, LASREER DD Sys 2 We Regs EE Me de one Hae ; 2] Ls \ ©'5 ThE th Co Hts 5 4 EET? : ak SCN I 1 DOK wah ZR et RET E I» CH OO RES I INN SE ie Tz, CEO eB AI Or Ns 24h IN BER TOR 3 De YRS by. EE LT ol YR RES RO EY OT DIR RE vs ICS, "W734 3ce FE " » : J ye 3 5 EOS 8 br RA : G s on SEE "CESRILE'S p 4 25 "* = p - V - ns : 7 9 7793 Cs ts RES s . Rg —- " = x ITN ay le 9 &I A Was RODE AO bei A, Fg Ee 21 36 r : EE a NS bg EPs 14 DROOL IMS Crag IP45 M LENS K pO ES AYES $6 OI OS Es) Ne” ay be EMA Dae b % C, 0.5 M1EU M. | 519 Mitatis mali, BAD, ct ſtella, ſed Firmamenti punaum, quod accurrit i n direRione oculi ad mali ſummita- tem ita etiamin caſa exempli cauſa ,propolito, id, WY rn ours nder ;Polo terre, non eft_ aliqua fiella ayt,Firmament) fixa res alia, ſed eſt illud feuge In Fel Lerminatur Axis rerrefiris , direQc by uc ul olopgatus ;.qued punQum non. cft 4d metum hxum (e RI mutationibus A Palo terreno 4nnvi ter- . r2,mutatis GW Y_h "Er proinde Tychoni,, ve} aliis, qui illam is. inftantiar atulerupe.diecadumfucrar, ex hoc wo- 77.7. fir, tu terre 7 1: 'VELUS as «f{er- »s C ognitum & obſcr- ſed non in vatum iri 'diverftatem aliquam in yp ps de- Polo ous preſſione, non Poli {ed alicujus ſtelle fixz verſus poteft, rerrem Polo noftro reſpondentem. fallaciam ab illis P. Jana 4opyme. intell Moda: am ; {cd non interim. cneryatur vis , quz maxima UF argumenti in contrarium allatj , fi refcratur .ad mutatiqnem -ftellz: & non am- a» pligp Polj, Nam { progrefſus navigii per 69. mil- arla ſolammodg, fi xarum. cllarum aliquam uno gradu facit aligren n 5 qujdoi potius aligua , (i ;milis, atque ctjam mulco major mutatio mubi Qccurrere prog, reſo navi pF verſus candem ftellam P3F fantum ſpatium, grance >| diamitcr orbis ma» g1, quam to dicis c c duplam intercapedinis- inter Diſcutitur terram x Salem ? | ._ fallacia SAGK. "Hoc loco, Simplici committicup. alia —_ fallacia, quam eifi probe tibj ipeelleFram, nop anim- 11g mog- advertis ramen; faxo ISturs nt ingelleRtus ipſe $03 nam my- recorderis. Proinde_ reſpande. mihi : ft. quando, tationem: a DN Ce EE. ame OO lazus qu tay | one fixe cone 3&2. Alicujus 2 tz Sears anne Giorcy ideo Biel Qu Majo- felle. ” SIMP. NE wadf: toi HW arSeg > EC OS OT ET SOS ATR " 4 Lo . Ct. Mt" - gh _ aſap 2 + 5 .- : 7 SIM P. Certe non :quia mutatlo infrumento fa&a'eſt, non autem iti obſervarore, quaſi is locum 520 mutaverit, verſus ilam eſe movendo.” S$AGR. Sed fi navigas, autin fuperficic terrz rederis, anne diceres, in codem quadrante non fiert mutationem ullam, ſed. candem ſemper eleva- tionem conſeryari refpe&a Czli, fic tamen ut illum _ non inclinarcs ipſe, ſed ſpriore fitu conftiturum re- IMP, Pcrmitte, ut hac dere deliberem ali- row rhe Abſque hzfitatione dixcrim, non con- ervari, co quod iter I me faftum non incedat per planum, fed per circumferentiam. globi terreftris, quz de paſſu in pafſum murat inclinationem reſpe- &a Czli, ' & per conſequens' efficit, ut mutetur eadem in inſtrumento;, quod cam ſuper ipſam cons fervar. WR 0s ws PR wek 'SAGR. Reftifiimedicis; atque etiam intclli- gis, quanto magis increſcit illius circuli, ſuper quem incedis, magnitudo,tantg plara milliaria conficienda efle faRtaro, ut ftella ifta gradu illo reddatur altior; ac tandem; fi mortus verſus fte!lam ficret per lincam retam, necefſe futurum, ut adhuc” magis moveatur, quam per circumferentiam cujuſcunque maxim? SALT. Sic eft..Nam denique circumferentia circuli infiniti, & linea rea, res eadem ſunt, Linea rea Go crrcums feremia SAGRH. Ego vero hoc neque rey etiam cireuli infi- Simplicium intelligere, credo : ac _necefle eft, aliquid * aiti,res ex- hic miſterii latitare abſconditum, cum ſciamus, Sal- dem fant. yiatom nil temere pronunciare , nec in medium pro- ducere paradoxon, quod in copceptum aliquem mi- nime trivialem non excat. Propterea ſho loco & tempore in memoriam tibi reyocabo declarationem 0 —_— 'S by LRN — A&Rs.; Es wo. Oe EC I ” VP3 as 39 UN BEL Pr ger Bip yt On” A, w n Yen, TR. et We Kan: Ca Eo Lb LD > ; Tor ONS ITE Pine 8 OO PO OPEOR 3 FINE: Bp RS Ce eg nn din 2 ne Eons * % ps: Lc "Rt wy ns - 4 r ATE, et 8 __ 4 IH REY " - a \ PTD oh wN Fe & OLE &> Mt LESS IH Is 'E by $9 . We +2 1 FRANCE LETS ES 33 Me . £6 0714S Z "APY ” 2 12 [I 38-2 hy % EE CN n=. te "#6 3) I IRE ed TI Ret I aLaFE I ng: ” SOTO CO EE ART * *2; %, COSMICUM:' hujus rei , fcilicer lineam re&am candem effe curh circumferentia cirruli infiniti, Nam nunc quidem nolimabrumpere nos diſcurſum;quem prz manibus habemus. Et ot ad caſum propofitum revertar. Simplicium conſiderare jubeo, accetſjonem & receſ- fionem, quam terra facit ad illam ſtellam fixam Po lo vicinam, fieri tanquam per lincam re&am:,. quz eft diameter Orbis magni - ita ut eſevationem -& depreſfionem fiellz Polaris dedacere velle ex motu per illam diametrum , tanquam mcty ſuper circus lo terrz minimoz rei parum intelle&z magnum fit fignum. es | ( $IMP. Sed in iiſdem nihilominus difficaltati« bus hizremus,quamvis nec exigua illa diverfitazg,quz ibieſſe dcbebat, 'ibidem &tfe deprehendatur : quz fGnullz eft 5 nullam ctiam efſe motum annuum per Orbem magnum terre attributii fateamur oporter: 'SAG K. Jam hic pergere fino Salviatum, qui mihi videtur non ranquam - pro nullo relifturus elevationem deprefſionemque fteltz Polaris, aut altcrius alicojus fixz , quamvis A nemine compre- heflam, & 3 Copernico ipſo non dicam pronullka, fed pro inobſervabili habitam , propter parvitatem ſuam. ' \ SALV. Jam ſupra dixi , non credere Me, raguiritur, quenquam obſervare conatum , an diverlis anni que mura- temporibus aliqua mutatio in fixis animadvertatur,tienes,v in quez/ab annuo terre motu dependere queat : + addi- 94751 fte1- lis animad - di przterca, dubitare m2 , num.quiſpiam reA&& in- tellexerit, qualesnam fint mutationes, & in qui dum effe terrz motum .annuum. in Orbe magno, verti debe aht< | | 19” ant medi- bus ftellis apparere debzant. Itaque bene Ff:cerimus, ,mte anno fi caput'hoc diligenter examinemus, |. Quod in ge-rerre met, ' Nere rantummodo.ſcriptum inveni,'non 1dmitten- g £22 - - e <0 L : — L : Ak . ; | ” REM} F $5 : Wu 4h YO 0 SR Rt es ws es Reb conanes: Ll TN 150 p07 ger; 1 Die MPS a ogra : . , & . 4 en" ts ; Te NE . q V 5 N % « 8 I " , m7 by - 4 P w _ we : : p ” , - ” G O_o Mn the + ————— Som trangiy, t {Hd » ”" KOO We WES OT IE TT BO ET POPC ge We AT PE OT rr Me err aleTedy ripe, DETLR MRAIEs g bf nes 2 WE: ROE; 29 PET Re Aer ng, j a OSS. 0 AS WEAR + es F ner RO OR ETEIR —— . y q - <4 Y, WHT IST OE IO +98 TG ©, gp4 « 4 mth. Je OE VE INS bo I VS TOS KO INT ONS heb vic , ; ; KISS a * F"-I0 © PORE CO Lt. og err ee + 120.05 ET no; a8. -in; 1; Lhd _ « : : es Sag " PU Y d ' pn Eh ® , » » WOW ®, » bs LF PE ASS; Tat > vÞ 7 ' Vas. Mae wF+ WERE "RJ TSR ae” EEOIOULY LOI te as is 6h de a a 4s my [OY FY $36 pe ) M m + Rn $22 | STITEMAL cun yeriftmile non {xt, per illum, non videri appa- rentem aliquam mntationem in ſtellis fixis , nec de. inde tamen audivi indicari, quz nam in ſpecie appa- __ Parentesillz mutationes, & quibus in fiellis , efſe Nuod A- dJebeant; ea res' non abſque ratione facit ut cxifti- _ mem, illos, qui gencrico pronunciato huic innitun- ae expreſ. *T, Non intellexifle, ac forte nec ut intclligerent la- ſzrant,que borafſe, quomodo fit cum iftis mutationibus com- anutationes paratum, nec qualcs ille fine, quas inquiunt appare- | abannue re debere. Quod ut ita judicem, illud me mover, terre moth cum ſciam, quod,fi motus annaus A Copernica terrz ne *:, tributus ficri deber ſenlibilis in Rh ſtellata, tunc argumento Abn \reſpeRtu omnium paricer ficllarum apparens eft, ud mwmuatatia fieri debeat, {cd hexc apparentia in ali- Spferem non quibus fiat major, in aliis minor, in aliis adhuc mi- ati intel op. denique in aliis abſolute nulla, quantumyis ma- texerint, mus poratur hujus motus annei circulus. Mu- Mutationes tationes poſtea , quz effent appariturz , duorum fiellarum fant generum : unum eft,quod ipſz ftellz mutarent fixarumin apparcntem magnitudinem , & alterum, quod va- aliquibus arent alticudinem: in Meridiano ; unde poſtea (e- —_ «wy quitur., ut mutentur ortus carum , occaſus, & di- aliis ming- (amiz 2 vertice, &c. TIE GK 21.23 res, in alis $S AGR. Videtur offerri mihi vinculum quod- denigze dam, compluribus nodis in ſemetipſos complicatis, nails, . nexuſque cclantibus adftritum, quod utinam ex- | re ac folvere in mea poteſtate effer, Nam ut Salviato confitcar infirmitatem meam , eth rem (#- de in ita vinculorum ſcric nexus inciperct, quove ſe conderet. /Eft mihi (ermo non tam de iis, quz ad fellas fixas attinene, quam de alia quadam hborri- bili negotio, cujus me admonuifti, injefra meptione 608 iſtarum Mcridianarum,latitudinum. or- 5-5 tlyarum, F . eg 3d py EEE IS Lee SE en F:.: LI Bs "I Chg ws $, nunquam tamcn invenire potui, un» | CO Em AL IES Sf NE OT TINS. F TY A —— AS LI mo 2 mn—_y Y 5 AV "AS pervicus,poniz (phzram ficllatam immobilem , | COSMICUM. $24 tivarum, & diſftantiarum 2 vertice 8c. .' Hzc vero difficulcas ex his, quz.narrabo , mihi naſcicur. C | ILLAY OX quz-narrabo , mihi naſcicur Gy iRcaleas Solcm in ramen ad- guras lincares : ac initio fignemus in plano Eclipticz moventur circulum A.N B.O. & intclligamus,pun&a A. B. effe & ©/on- extrema yerſus Seprentrionem & Meridiem, hoc eft, £9"*" priacipiam. Cancxi .& , Capricorn &::diametrum A+ B,.tprolongemus indefinite per .D< & Cyverſus ſphzcam ficllatam. - Nunc initio dico.,, quod nul- la ficllarym fixarum in Ecliptica poſrarum, ob | er aac muatationem 2 tcrra fatam per.ip- lum. planum Eclipticz., unquam- fit -yartatura ele+ vationem, ſed ſemper apparicura in..cadem ſuper- ficie ,, nilt-quod terra vel < appropinquabit, vel ab eadem, recedet tanto [patio, quanta eſt diameter ,. orbis magni , id quod ad ſenſum in hac:figura cons . ipjettur, _ Sive enim terra. (it in punto A. five .- . ſemper. ſila C., videtur per .candem line- am A." B. C. niſt. quod diftantia -B. C. faQta.eft minoc.. quam , | Toe Hoc . rota. diametro th! A. vAm- -plurimum 'crgO., quod in ſtella C & a "Mm 3 quacun- *; FOE" 20> IF» WS TS Oe Se p Wa" ii rt 1; i, wot PK gots Ln D's IRE rk 1 $r% ERPIS on __ OO POE VO I OO ar Eg9e"T ey Rye Ape Ear a \ by Re 2 {5 h 4 "e . 4 OY As es Or ON ROTO rue deg ale noe Woe NAP p02 oe was ti BY Ee nt Py Ba Co i an erode IS» ena both + 1145 bl NY oh WH, | , , ores aka ey ee deere ee es EO 0 Ke iD Los AE OCH $5039 RD EY bo Ee ar WE AS CEE. IS AR HS = ; SR 4 Ir REES DEN 3. , o X . : 4 " ” a nl 2 4 I. - ” » 4 rv. wwors pr TIES pe AL Inflantis contra mo- nibus tht oa A.B. Jonmnodo terra &x A. in B. que ſumi- Ma fucrir in pankto N. STSTEMA equacumq;; ahi Ecfipeics octupante oblecear queat eft ana vel diminuta a eos m ado, ter ie Sing Zowk agnitudo, prop uvationery aut tionem ipfias* terrx. S _—_ GR. Subſifte nonnjhil in mei b ek nam —_—— upulus mihi moleftus eftjfle nimirum. Quod *C:videatur per eandem lineam A. B. C. ram'cum terra eft in A, quam fi eft in B. id optim> mcelligo : inſtper ifſad criarn capio,idem fore de om- nenhanpes Wh ipfam lincam tranfeat ; com autcm tranſeat, ut + Tupponicne per arcum A. N.B. manifeſto eft,, cum N. aut quocunque allogexceptis fi 5 - Suobus ils A-B,quod non amglius pr ineam A. I; laſts: 'f | ny iverſſs lincis | con cl, M ati La pon inbine Hey bo RT TOR oportebit fs, Aa i £7 COSMICUM. _ oportebit ut aliqua hic diverfitas' animadvertatur. Quin hoc amplius dico, pro libertate philoſophica, qua Philoſophis amicis invicem wi permiſſum eſt, videri mihi te tibi ipft contrarium , jam modo ne- gare id, quod-ramen hodie mirantibus nobis decla- raveras efſe rem veriſſſmam ac magnam : ' ſoquor deco,quod accidit in planetis, ac in m—_ in tribus ſuperioribus, qui cum continu? verſentur in Eclip- ticay aut ci fint vicinifiimi, non modo jam propin- quos ſenobis, jam remotiſiimos exhibent: vyerum ctiam in ſuis motibus regularibus tam irregulariter _ (cſegerunt, ut nonnunquam fint immobiles, atio tempore multis gradibus repedantes exhibeant ſc- ſe; quaram rerun cauſa non nift ex annuo terre moty peti queat: 2964-1 S ALV. Eth plurimis documentis exploratany habeo- Sagredi ſagacitatem + hoc tamen inſuper experimento-cognoſcere libuic amplius , quid ab ejvs ingenio,, inuſus meos mihi promittere poſlim. Qood (1 mee propoſitiones, . ipftus judicit forna- culam ac - malleum ſuſtincre potercint , boni com- matis-cas efſe,%& Lapidi Lydio cuicunque fatisfa&u- ras nonambigo. Fatcor itaque, me data” oper diſimulaſſe ob jeQionem illam , non tamen animo 1 decipienditui, aut falſum quid tibi adend} , ut | | accidere-potuifſer, fi inftamia. a mediſſimulara, 8 1 s wm ſpeciem videbatur , nimirum valida , 8 conclu- | dendi vi predite.- Arqui illa- talis non eft , & jam dubito > numquid amet tentandi cauſa fingas , tibi | nullitatemejus exploratam- haud eſe,” Verdm ego | | hac in parte ce verſatior , 6x ore tuoquahi pet vim elicere conabor id, quod nos artificiose celare vole . bat. Proinde mihi-dicicoyquid id eſt rti; unde cop Tn Mm 4 noſcis Ces ns ne gt OE WP 30 a IE WL MT RY OR OILS Te IT og re ee 8 RN OS ot bY ; RS, = < : : Ie "LS y oe a WL bi; "Ws o_ FE . » * 47 1960 2005 BBA EE AI MSIE FRONT, SEO AAS»: 86126, C0 bras IO MEOH Ae we GEE OTA IE Ae FLA Ds AL 45 5 ac49r- 3 _ a EL OO RO TARny ONT OTE Pau PIT REITEE! n ' MO AA ITS Tee > - A < NIP "0 >” A TEN Is ISS, Es te & gb « BE. ne” nelaram 2n relatione af ficllas Gum tanquam immobilesconſiſte $28 STSTEMA - _ noſcis/ſtationent & -retrograditionem 'planetarum ab annuo motu profe&am;; '&'quod is tantus/fir, ur aliquod ſalem 'veſtigium fimilis- effe&nis in feellis eclipticz debeat animadverti. 4 7 WH $4 GR. Interrogatio tua daoram: capitum eſt, ad-quzreſpondendum habeo 1” prius:pertinet ad ac- cufationem , -quod me fimulationisargais : alterum eſt de co, quid poſſic' apparere inſtellis, &c; Quod ad ;primum, pace-tazidixero, verum non cfſe quod gmulavecim, quaſi -non inteltigaws illius inftantie nullitatem, quam mihi perſpe&iſſimam effe; dubi- tare nolli. E If 4 mr. -S ALV. Sed non jam ego capio, qui: fieri pol- fit; ut non ſimalate.dixeris, tc fallaciam illaminon n- relligere , quam nuuc tamen optime tibi intelle&am Statio, di. refit, 5 Tetrogra- datio pla: cognoſcitur fxas. ” 1 Y 4 | » 7 ” X * . v -F ſphzram ftellatam nullaGrattiz-in'i ' * f* *., - Gs; ; * i ts COSMICUM. $29 rior nobiſque vifibilie, cum- qua poſſimus conferre noftras ſtellas fixas ; idcoque nullum veſtigium de- prehendere poffumus in fixis, quod reſpondeat his, quz nobis in planctis apparent. Hzc eft, nifi fallor Haz, quamex ore meo elicere voluifti reſponſio. Lan S A LV. Illa ipfa eſt, au&ario ſubtililime ar» 714icium guriz tuz cumulata. Er ficut ego parvo nutu mens» in fellis rem tuam aperui: ita ut viciſſim alio-nutu facis, fixtr-fimile ut mihi veniat in-mentem , non effe prorſus im- = FOIM poſſibile, rem quampiam olim in ficllis fixis obſerva» ? — # bilem: efſe fururam per quam cognoſci queat * got fl quo confiſtat 'annua converfo; ita - ut fixx non motus an- minas- planctis , ipſoque Sole, comparaturz fint ni terre. io judicio ad reddendum teftimonium hujus motus, tn gratiami-serrz, Nec enim: credo , ſtellas effe fparſas in fpherica ſuperficie diftante zqualiter-a cen- tro : {cd exiſtimo , diftan;ias 'carump a nobis. adco yarias eſſe, ur aliz aliis bis'terve :remotiorcs efſe queant.:: Unde fi quando: Teleſcopio invenire-: tur aliquaminima ſtella, majori alicu viciniflima 3 &illa tamen:efſet altiffima;3poſſet accidere;;ut :fen-: fibiſis aliqua mutatio inter eas-ſuccederet, ut muta- tioni ſuperiorum planctarum- reſpondens. Atque hzc jam di&a ſuntoin (pecie quoad fel- las in Ecliptica poſitas. Nunc veniamus/ad- fixas _ extra eclipticam , & intelligamus deſcriptum cir- culum maximum eregtum ad planum | Ecliptiy cz, (irquefexempli cauſa circulus, qui in ſphzra fellata a: Coluro Solfticiorum , quem notemus liceris C. E. H.qui idem- fimulcric Me- ridianus; & in ipſo accipiamus ftctlam excra Eclipti= cam quz fit E., lam hzc ob terrz motum varia- bit quidem eleyationem *tram A terra in'A. conſpi- cictur ſecundum radivm A. E cum cleyatione angoli "RM £4 I P n HS : £& <> = & y 1 58 i EY LS. 2 LIE $207 EE - Is %0 . > W8- WW 7 : A Ag Se. £ pe «2-0 Ac, 29 4 Ws o* dr bw PE od E088 IX 5 FITS 7 * £5 Ap 3g », £8 ** by =" | "4 A1 Pu RN w3 Of bo I, ALES: #- , y ; LH 4 8. #*- cs & oP *- pt 3... ; = A s bb T : - 5 LY Sz : ; wn 3 5 X £5 = * .<- b F Fas Fs 4 ES £55.38 $5. \*.- "= po P; - F > Z Er no th Ys Prom ve GN A Ek Pt Po IN nam arr oa yah: 530 STSTEMA. Fixs extra EAC, fed-& terra poſita in B. videbitur per radium Eclipticam BE, cam elcvatione anguli EBC. majores altcro ay +224 angulo EAC. com iſle fit externus,, & ifte internus aruntur ples AC Oppoſitas in triangulo E AB. Videbitur ergo er plies = wa G ainuſy; pro Mutata diſftantia ftellz E. ab Ecliptica : fimul ctiam ratione dji-£jus akitudo in meridiano fict major in flatu B. Sent fee quam in loco A. pro ut angulus EBC: excedit angu- Eclipti- fm EAC. uj excefſus > uantitas anguli AEB. Ca wy hs a q | Cum enim in triangulo E A B. prolongatum fit [a- _ tus AB, uſque in C. exterior angulus E BO. ( cum .. firzqualis dnobus interioribus & oppoſitis EA.) ſu- - », perat angulum A. quanticate anguli. E /Quod & fu- -. ___ . mamus alia (tellam in codem Meridiano, remotio- |” nes opened] efſer v.g. ella H, tanto _ _miyjoradhuc in ca diverfitas crit, &i conſpiciatur & duobustocis A.B. quanto E. qui-angalus tanto ſemper fir major,quanto ficlla obſervata remorior ab Ecliptica fuerit : donec tandem. maxima” mutatio appareret in'illa ftella, quzinipfotcliptice Polo conſtitura effer. Id quod _ plenz imeclligemiz gratia fic demonſtrare poterimus | cn hy PIGED | NR 0" "Y angulus AHB, fit major. Ee Md COSMICUM. tam Mm pundis DC. ex centro G. crigatur Axi *Eclipticz G'F. uſque ad eandem ſphzram, inqua in- ' tus ad planum Eclipticz. Acceptis in arca F C, Þ rac egs puntis H. E. tanquam focis Rtellz ® FA. FB. AH. HG. HB, AF. GE: | Vade —_— _—_ diverfitatis , five Parallaxis Rille poſits in Polo F; . \-- 1 *s ot "_- Wy = = JE Eh z = # oy F - STSTEMA ectitram eſt-in perpendiculari GF,cuilinea GH, vici- nior eſt: quam G E» & proinde. cirgumferentia cjus ſecat G E. atque ctiam A. E. unde manifeſftum <> id quod proponebatur. tit coomnte Ex his concluditur, diverfitatem,: apparentiz (quam proprio artis termina. .P arallaxin ellarun fxarum' appellare poſſumus.)' eſſe majotem;,"& mj- Terra ad rem :, prout. ftellz;; obſereate magis--minuſve , Lune vicinz Polo Ecliptic# $ fic ut tandem ſicllarum dit, ab iiſ- in ipſa Ecliptica exifſtentium diverfitas Hla reducatur demque re- ad nihilum; ::Quo0d poſteg $3 terrz ,pee, motum cedir,quan+ annuum acceſſionem ad--tcllas & receſſionem ab 14 eft ow jiſdem attiner, terra ad -ias quz in Ecliptica ſunt maeej, - acciditablifdemque reeedit; tanto;pario. quanta cſt tota diamiter | orbis. magni-ſicuti. jam vidimos : AFE; ſtante-. terra in A. Si deinde obſerrarctur ex terra in B, conſpiceretur per radium BF, $ facerct .angulam- diverſitatis.,. ſcilicer BF A; ;:majorem priore angulo.A E B, cum ille. fir exterior wrianguli 7 . * | Ss 2 = ; 4 i : = Y | s 7 «1 X3-& +-- & COSMICUM. N S AG R, Magna cum voluptate, atqve etiam atuitate diſcurfus | tuos audivi : quos. read mihi perceptos ,ut mihi ipſt fidemfaciam ,; concluhonum ſummam paucis verbis repetam, . Videris explicu- iſe nobis. duo. genera .diverſarum apparentiarum effcilla,. quz mcdiante motu annuo terre .poſi- mus obſervare in ſtcllis fixis, Unum eft, variata» Epilogas rum magnitudinum apparentium, prout nos 2 terra apparentiae circumlati ad illas accedimus, aut ab iiſdem 7" felle- recedimus , alterum (quod tamen ab cadem ac- , — ceflione receſſioneve dependet) ilkud cit quod in ,,, terre codem. Meridiano , -jam magis jam minus ele- mor pro- vatZ appareant. Przterea tu athrmas, & cgo feftarwn, reaifime intelligo ,;- quod utraque mutationum Ularum non fiat: zqualiter in omnibus ellis, ſed in aliis major, in aliis minor, in aliis denique nulle. Fe Accclho - £-*% 534 .. In objefis valde remo- tis (olumi- noſis ext» gue appro pinquatio vel elonga- 310 eft im-> perceptibi-' lite STSTEMA Acceſſio & receſſio, propter quam cadem fella jam major nobis, jam minor apparecre debeat, inſenfibi- lis eſt, & quaſi nulla in ftcllis vicinis Polo ecli- pticz: ſed eſt maxima in ftcllis in ipſfa- ecliptica poſicis: mediocris in intermediis. Contrarium ac- cidit in altera diverſitate, ut ſcilicet nulla fit exalta- tio vel depreſſio in ſtellis pofitis in eclipticaz maxima in ſtellis yicinis Pola ipfius Eclipticz; mediocris in intermediis. Preterea utrzque illz diverſitates magis ſunt ſenfibiles in ftellis vicinioribus ; © mi- nus vero ſenfibiles in remotioribus 3 ac tandem in extreme remotis evancſcerent. Hzc pro mea parte reftatut Simplicio quaque fatisfaciam, qui difficulter, opinor, co defcendet, ut res infſenfibiles elle concedat illas diverfitates, quz dependent 3 tam vaſto terrx matu, & A tali mutatione , quz fransferat terram in loca inter ſe diflita altero tan- to intervallo, quantum inter nos ac ſolem intercedit. SIMP. logenue fatcor animum , meum valde abborrere Fconcedenda tanta icllarum fixarum di- imperceptibiles. 'S ALF. Noli, Simplici,, penitns animum de- | fpondcre = forſan enim difficaltatibus tuis rem- peramentum 'aliquod adhiberi poterie, Ac initio, quod apparens magnitudo ftellarum non confpi- clatur alterari ſenfibiliter, nullo modo tibi debet improbabile videri : cum in propatulo. fit zftimari- . vam hominum in hac re tantopere decipi, maxime fi quis obje&a reiplendemia contucatur. Iptc tu, fi v. gy. candclam accenfam videas ex intervallo 200. paſſuum, ft illa tribus quataorye cubitis pro- pius admoveatar, anne crederes te ſenfurum ali- Rancia ut in is divertitates declaratz omnino fint. we A = 3A AA —_— = a we i... a. ms as ww wma no Pm a £a<$S camo os gr wy Oamd a. =» ww COSMICUM 535 quidem certe nullum ſentirem, ff mihi 20. aut 30. cubitis appropinquarec. Imo nonnunquam zaccidit, ut viderem talc lumen in ejaſtnodi diſtantia, nec diſcernerem tarmen, an id accederet ad me, an vero recederect z cum tamen revera acceflerit. Quid moltis opus? f& cadem accefſio receſſia- que (loquor de duplicata inter nosac Solemdiftan- tia) in ſtella Saturni quaſi tataliter imperceptibilis, & in Jove parum obſervabilis eft; qualis igitur erit in ſtellis fixis, quas dupſo pluſquam Saturnum 3 nobis diftare, te non #gre conceſſurum opinor ? In Marte, cum ille nobis propinquior fit &c. SI MP. Noli, domine, plus laboris in hoc ne- gotio ſumerc ; cum ſatis jam intclligam, ca que di- Aa ſunt, evenire commode- poſſe circa non altera- 1am apparenicm magnitudinem Rellarum fixarum _ Sed quid dicemus de altera illa difticultate fubnata inde, quad non animadvertitur aliqua variatio in mutatione adſpeAus ? _ $A LY. Fcrit forte quod dicamus aliquid, ctiam in hae parte tibi ſatisfa&turum. Et ut rem paucis cx- pediamus , numquid acquieſceres, fi, rcipſa depre- henderentur . in ftellis illz mutationes quas iſthic apparere ncceſſario debere credis, & matus annuus terra cCoampeterct ? | | _ $I MP. Acquicſcerem haud dubic, quantum ad — _ hoc negatium in ſpecie pertinet, | ____ 811nflelts $ 4LV. Veim dixifſes , fitalis diverſitas, ift= peraivr-1o9 hic occurrcret,. nibil amplius cfſe futurum, quod yy afique mobiktatam terre dubiam reddere poffet, eo quod mutatio ane apparentiz tal} nulla paſſer inftantia reponi. Sed 1*« , twec quantunxis ctiam hoc ſenſibilizer non apparecat : 99 terre non tamen propierea mobilitas terre tollitur, nec _— —_ immobilicas nccceflario concludicur ; cum fieri pon pateretey. +" '£ affttr= 335 =. | Rs _ _ (affirmante Copernico ') ut immienſa diftantia \. ſphzrz ſtellate minimas apparentias ejuſmodi red- Prebater, . 4+ inob(crvabiles : quz, ut jam dium eſt, fieri E1 — | UT-Ne quidem inquiſite hucufque fuerint : aut Inflrumen- [i quzſitz non tamen co quefitz modo, quo par © Tis Afftrono- erat, hoc ft, ca cum accuratione, quz-ad ſabtiles micis in ob- ejyſmodi minutias-neceſſaria cfſet : quam exa&io- frrnatinr” nem conſequi difficile eft, cum proprer defe&um in- mmi3:geamentoram Attronomicorum, moltis ſabj:&o- rum alterationibus; tum ctiam corunr vitiag/a qui- - bas minori-diligemia., quam poſtulabat -necefſiras, - $422 3 ply þ k- , y % _ BS ” "2 Fr wa 57 - --— Quam params obſervationibns 'cJufmodi fiden- dum fit,” argumento 'neceflario concluditor ex dis _verfitatibus Aſtronomorum in -affignandis locis, dicam ficllarum novarum', .& - Cometarum , - ed ipſarum: cetiam fixarum , imo Polarinm etiam | v ation Om, in-quibas ut plurimum multis inter ſele minutis diſcrepant. Et. ff verum- amamus, in quadranteaut fſexrante, cujuHatus'trinm quatuor- ve quam maxime fit in longitudine cubitorum, quis ccrto fibi promittere poteſt, ſe vel incidentia per- pendiculi, vel collincatione per dioptram , non - errorem aliquem duorum triumve minutorum committere , quz in inftrumenti circumferentia gra- Ptolomew. no milii non erunt majora ? Prxterquam quod — impoſſibile quaſi eft, ut - inſtrumentom exaQiſſim> mede con. fabricatum & conſervatum fucric, Prolemzus certe fira8o dif- non obſcure prz ſec tulit 5 infirumento' armillari ſe fair. diffidere, confe&o ab ipſomet Archimede,' ad capi- Taſtrumen» endum ingreſfum Solis in Aquino&ialem. | ta Tychonis g1 Mp. Verum fi inftrumenta/ita ſuſpeQa , & gn” obſcrvationes adco dubiz ſunt 3 quomedo'ergo cer- penſis con- ND, om ns vl - op *efs. - - titudinem anquam aflequi, . fallaciis. nos /extricare poterimus ? 's # Y 5 -/ " >. BY %#" 2 » * IS * COSMICTUM. 537 - poterimus 2 Magnifice pradicari/: andivi 'de-Ty-, . chonis inflrumentis ſumptuoſiſlimd confeRis, deque cjus ſingular in obſervationibus diligentia. - - +. - $4 LV. Hzc omnia tibi conceda; fed neutrum Quaenan horum ſufficit, ut in tantimomenti negatio certi /n/irume reddamur. Velim uteremur inftrementis , que; ETA. ' & magnicudine , & certitudine, Tychonica a g;mmis 4 longillime cxcedant, & ramen impenfa minima -con- pra finrs - Rene: quorum Jatus fit 4. 6, 20, $0.& 50, millias, + rium, fic ut finguli gradus fingula: milliaria, minu=- tam primum 50. cubiros (ecundum paulo 'minus uno cubito contineat :. in ſumma,cujufcungue magnicudinis illa gratuito nobigadFÞlacitum 'obvia _ *Cum:in przdio quodam meo; Florentiz pros #xqui/irs ximo, verſarer, 'obſervavi manifcite accefſum re obſervatio- cTumque Solis Y ſolftitio /zftivo,. poſtquam- is ad! 4cc<[ re— occaſum yergens, montium 60.-circiter- milliarib g fu fot remotorum jugum quoddar ſubiic, ſubtils quod» g;,;, 26ivs dam fuj filum,centeſſima ſuz diametri parte non ma-* Jjus, apertum relinquens , verſus Septentrionern. _Sequenti ycſpera Sol. frmiliter occaſurds , iccrum hmilem ſui partem deteQam oftendit, (ed notabiliter ; ſubtiliorem ; argumento neceſſario cxptz jam A Tropico ſeparationis ſuz : & regrefſus Solis A pri= ma obſervatione ad ſecundam profe&o nec mis | nutum ſccundum explevit in horizonte, Qbſeryatio dzinde fafta Teleſcopio exquiſito, diſcumque Solis plus quam in milſe cuplom amplificante cum facilis tum {imul jacunda redditur, | — obfervationes noſtras in ftellis fixis, fic vt adhibea- mos aliquam illacam in quibus mutatio: magis con= ſpicua cfſer fatura cujuſmodi ſunt, vt jam decla- N n ratum * 8 th: . 2 © $20 $6 % "0 *; : tf p $2 of 4 "Iv a ; a W_Igs: yy y wy > ves n. SOLO IL NP WL s." RC: % MR Oe Ss IE), SCF ks RR 7 Oe Ns b-4-t5;, (OTIS. hh oh 7 6, CLE IF Ee Nt BOIL] So? 0 > © Ig. ; w_— C3 IRIS ? pad et of =S of ” n " [5 - s STSTEMA, 535 Locus ac- ratum eft; remotiores ab Ecliptica: inter quas Lyra, ' commodats ftelta- maxima,” & Polo Eclipticz vicina, per quam ad obſerva- que oportuna in'regionibus Septentrionalibus, ope- rionem (rando ca 'ratione, quam poſtea dicam, fed ut rum. quan. adhibeam aliam ſtellam : & jam ipſe mecum con- tum perti- ſtitui de loco ad hanc obfervationem ſatis idoneo. net ad an; Js autem ct aperta planities, in qua verſus ſepten- nun i714 rrignem exſurgit mons eminentiffimus , cujus in moarum- cacumine extruta ct Xdicula , Occidentem intcr Orientemque fita, fic ut faſtigium te&i, Meridianum #dificii cujuſdam in planitie extru&i ſecare poſit ad angulos re&os. Porro figam trabem exiguam, parallelam dio faftigio ſeu culmini teAi, ab coque - FE diftantem cubito circiter : hac defixa, quzram in __ ©. »zplano locum, ex quo aliqua fſtellarum Plauftri , ad Meridianum accedendo, poſt depaftam tra- - "bem abſcondatur, vel fi trabs ob tenuitatem non . ufficeret occultandz ſtellz, inveniam ficum , ex quo cadem trabs diſcum ftellz medium fecare vide- atur : qui effe&ns cxquiſiro Teleſcopio exquiſite diſcernitar, : 7 | - Quodfiinloco, ubi talis obſeryatio inftituicur aliqua domus efſet, ranito commodius I id foret - fin minus palnm firmiter in ſolo defgam, cum nota ftabili pro indice, ubi-denuo fit ftatuendus ocu- . lus, quotieſcunque libuerit obſervationem repeterc : quarum obſervationam primam inſtituam in #- fiivo ſolſtirio , continuaturus poſtea de menſe in menſem,, aut fi placucrit , frequentius , uſque ad alterum ſolfticiom: qua obſeryatione inveſtigari po- terit clevatio depreſlioque ftellz , quantum liber ca minima fucrit. | | Quod fi per hanc obſervationem felici ſuc- cefſu mutatio aliqua poſſert animadycrti : quanto cum COSMICUM. cum-Afronomiz-fruftu conjunfum id effet? Prx+ rerquam cnim quod hoc medio de motu 'annuo certi redderemur, veniremus etiam in cognitionem magnitudinis atque diftantiz ejuſdem ficllz. SAGR, Totum progrefſum afſequor optime, videturque mihi tam facilis operatio, 8& accomo« data negotio, ut creditu vald: probabile fit, ab ipſo Copernico, aut alio Aftronomo in a&um. fuifſe dedu&um. _. 5 MO PETTY 2. TH Re 8 A LV. Fgo vero omnia alia ſentio. Nec enim eſt yerifimile, fi cui hoc experiments libuiffer uti , de efus eventu,- utriille opinioni' magis faveat, | nihil fuifſe ſignificaturum. Preterca nec iſtum, nec alium in finem hoc obſervandi modo quenquam/u« ſym comperimus: quem etiam abſque Teleſcopio perfe&o exſequi difhcile fucrit.” S 4 G R. DiAis tvis acquicſco'/penitus.: At quia multum temporis | adhuc nobis: ad noFem uſque ſapercſt ; ut: cam hoc quietius 'traducere queam, oro ne' graveris explicare nobis.illa problemata, quorum declarationem 'petiifti- ut in alerum diem tibi"liceret rejicere. Remitte, -quzſo, quam con- ceſſimus tibi, - veniam, & omilfhs omnibus. aliis diſcurfibus, declara 'nobis, quomodo potitis, quos Copernicus attribuit terrx, motionibus, - &: Sole ſtellifque fixis immobilibus, ſequi poſſint eadem. ac= cidentia..circa exaltationes depretfioneſque Solis, _ circa mutcationes anni temporum;' & inz cates dierum noftiumque, 8c: eodem plane modo, quo: in {yftemgte Prolemaico. facillime compre- untur. ey ©: Fr, WED 'SALV.:Quz petuntur I- Sagredo, negari- ei nec debent. -nec poſſunt:. nec alio fine rogavi indu« Cias, quam ut tempus haberem in; memoriam revo- Nn2 candi 74 BY - wy % * - þ: J 2 C ; . I $ PI 4 , £ . Fs bs p & | \STSTEMA Y candi mihi przmiſfas'illas, que 'ſerviunt prolixz & apertz declarationi modi quo. accidcnria; quz dixi, procedant,”-in hypothefi tam Copernicana, quam Ptolemaica; imv-multo maJori facilitare & ſimplici- $49. SyftemaCo- ragefin illaquaminithac. Unde manifeſtt: cognoſci- Hg wry bypotbefinillam «ffcftu! que facilem eflc na- Niffcile * turz, quam 'eft- inrellefu- difficilis.- Quidquid fir; effeftu fa-: (p&r0, 2dhibito alioquodam explicationis genere, cileeftl, quam quod Copernicus uſurpaverit, me. rem red- Propofitio» dittirum : baud paulo”clariorem, | Quod faf&n- nes neceſſa- xu8*-proponam fuppoficiones-aliquas PET ſe notas 714, ut 1e- © manitcftas;, cajuimodi funtſequentes, - > 5.15 --Pcima. 'Poſito, quod terra , corpus ſphzricum, - quentia YOlvaturcirco proprium Axem 8& Polos, unum- motionum qL ague punFum in-cjus ſuperficiefignatum deſcri- terre, | bit circumferentiam *circuli majorem- vel - wino- . rem, prout -punfrum fignatum plus! minuſve fucric 3: Polis remotum :- & ex his circulis maximus eft ile-qui-defgnatur pun&o:zqualiter - ab ipſis Po- | lis remoto: | atque omnes iſti circoli fint inter ſe pa« rallcli : atque etjam parallelos appellabimus. - Secunda, Cum terra figuram ſphzricam, & ſub- Hantiam opacam obrincat , cum terra illun inatur a.Sole ſecundam: medietatem ſux ſuperficiei & al- tera medietas tencbris. operta remaneat:: cumque terminus partemilominatam 2 tencbroſa diftin- _ guiens, fit circulus maximus; cum circulum lacis ter- a> .Fertia. Si circnſus hicis terminator tranſiret per Polos:terrz , cam fit.circulus maximus, fecarcr 0- mnes parallelos in partes zquales : fi- vero per Po-- tos non.tranſear; fecabit omnes is fartes inzqua- les, cxceptoſolo circulo-»medio, qui-etm maximus lat, ile quoque ſecatur:in partes '#quales, $52, Tho 21 12 4 21% 5 F537 Quarta: COSMICUM. © 541 | Quarta cum terra volvatur circa proprios Polos) quantirates dicrum & no@&ium-determinantur ab arcubus parallclorum ſe&orum 3 circulo lucis terminatore $; &. arcus Hemiſphzrio illuminato remanens, preſcribit longicudinem diei, & reliquus eſt quantitas noQis: , Propoſitis hiſce, ut caquz dicends reſtant,clarins D*lineatio intelligantur, figaram deſcribemus, ac inftio fig- png -0i nabimus circurmferentiam circoli, quz nobis re- ,jcan,.e prxſentabit illam orbis magni. deſcriptam in plan® hypotheſin, Ecliptice 3 hancque dividemus in quatuor partes 0 ejus con« #quales cum duabus diametris,Capricorno,Cancro, - ſequentias Libra & Aricte, quz codcm* tempore nobis -re- -TePfaſen- preſentabunt- quatuor punCta cardinalia, ſcilicet duo" ſolſtitia,8t duo #quinaQia: & in centro hujus circuli notabimns ſolem O..fixum & immobilcm. Notemus jam: circa quatuor” punſta Capricor- num , Canerum, Libram $ Arictem, tanquam ccn- tra quatuor circulvs zqualcs, qui nobis reprzſen- tent terrain , diverſis temporibus ibi conftitutam. * Quz terra cum ſoo centro, anni ſpatio peragret to- ram circumferentiam Capricorni, Arictis , Canter! & Librz progrediendo ab Occidente verſus, Ori- entem, hoc'eſt, ſccundum ordinem fignorum. Jam manifcſtum «>, exiftente terra in Capricorno, Solem in Cancro conſpici: eademqne. peragrante arcum Capricorni & Arictis Solem Fe Mrum ner ens - arcum Cancri & Librz, & in ſumma emenſuram "** - ws guomodo eſſe Zodiacum ſecundum ordinem fignorum, uni- ſequatur us anni (patio. Atque per hoc primum adfumptum in dodrins abſque controverſa 'ſatisfic CS motui annuo Copernice. Solis ſub Ecliptica. Nnz3 | Porro FO AYE ALOE DAT a4 mon 1 er IT Ie DART AL TNDE CHE SAL L922" ad Or BEAT ARA AE ERECT AN MI CC. Forage... COSMICUM. _ Porro ut yeniamus ad alterum matum, ſcilicet di- - urnum. terrz in (ciplam., oportet- ut ſtabiliamus cjns Polos & Axcm, qui intclligendus et. cfſe cereus ad perpendiculum ſuper planum Ecliptic#, hoc eſt, non parallelas ad Axem orbis -magni, (ed- ab angulo re&o declinans: gradibus 23. cum dimi-. dio circiter cum ſuo Polo Borcali.yerſus: Axem qr-, bis magni, ftante cemtro-terrz in pun&o ſolftitiali Capricorn, Intelle&o, igitur , glabum terrreftrem habere-ſuum centrum- in pun&o..Capricorni fignay bimus. Polos, & Axem: cjus AB. inclinatum fupes. diametrum Capr, & Canc. gradibus 23. & dimidio,. ica ut angulus A. Capr, & Canc. fit complementum. ad quadrantem, (cilicer graduum 66.8 dimidii. At- que hanc | inclinatiqnem intelligere oporter- effe immutabilem , & Polum fuperiorem A. effe Borea- lem, -«lterum'vero B, Auftralem.. Si jam imaginemur nobis, terram revolvi in ſciplam circa Axem AB, horis/ 24, ex Occidente verſus Qrientem, tuncab: omnibus punRis in cjus ſuperficie_notatis deſcri- bentur circuli inter ({{c. paralleli. Signabimus in hoc primo terre. poſitu, .circulum. maximum CD. 8% duos ab co remotos .gradibus 23..cum dimidio,fci; licet EF. ſupra & GN; infra ; itemque alios duos extremos I K. L M.- codem intervallo A [Polis A;B, diftantes.. LIt autem hos quinque: notayimus : - ita poſſumus intclligerc alios innumerabiles his- pa» rallelos , deſcriptos ; ab innumerabilibus pun&is ſuperficici tereſtris.. Intelligamus Jar era annu o centri ſui motu transferri in .alia Joca.-jam notata, (cd ea lege transferri, ut proprius ejus Axis AB. non modo non mutex inclinations ſuper plano Ecliptice : ſed ctiam ut neque direFionem unquam varict., {ic ut ſeanper fibi iphi parallelus maneat , continueque refpiciat verſus caſdem partes Univerſ), ſeu {1 mavis oO NA 4: dicere, 943 . *% ET TE OE OE On TI IE ITT IN Pt SV 8 12 449i Ents I me : b , f TY Wo Ne a 7 FS : Wo. bln, ; * q £7 F SP ba + re P, ” *S Sr TEM 4 dice Firmamend in qo, fi cum prolongatum intel Farall 2 att ogy gin elin% Kul orbi Magno, Lib. Capr. ind «| bo: = ante hav immuta- IImas-alias hafce tres fi- rom circa'centra' Ar: Cane." & Lib. per omnl f- 1 ome nunc an figuram'terre, in qua''cum Axis AB. dec ts ſuper diametrum | Cap, Canc. $904 by a > ditmidi verſus 'Solem O. arnque arcas Al, Bah fir grad. 24 . & dimidii ; il- famninario Solis iſfaftrabit Hemifpheriom globi ter- - reffris Soli expoſicum (cujas hſe cernitar medieras } diviſum I parte renebroſa/ per terminatorem' lucis M. 2 quo parallclus CD. cum fit circulus maxi- mis, dividetur in partes zquales'; 3: fed cxteri omnes eyiaqus, cum terminator lucis'IM. non = Per corum Polos AB, $¶llelus IK. uni ire: omnibus aliis intra” cum deſcriptis,. & Polo A.. vicinioribus, 'tori remanebunt in parte illumi- nata ; ſicuti contra oppoſiti 'yersvs Polam B. con- centi intra parallclom LM; remanebunt - in tene- bris, © Preterea* "com arcus Al; fit zqualis arcui FD: % arcus AF. communis; erunt hi;duoIKF. TED: zquales," &' utcrque quadrantem conſtitucc. _ ror arcs IF M. ct (ernicircalus 5 crit ar- Iran =qualis alteri FKI. 8 proin- rz fatu verticalis exiftentt in% \to Sit Sed propter revolutionem diurnam Circa Axe fabilem AB ,omnia x paralleli EF. tranſcunt per idem 'puntarr 'F, & pecihel in-hoc dic Sol in Meridie erit verticalis omnibus habita- toribus ; nos EF, Joey debitur- moru” ſoo T. apparcnts NR CS PO I IPA PO ISP A er ©2941 "LOR Figs - Ah Ae aa i i nn OP RTE EET ITE MY i S - Se. | x $- 31 -CBIVZ. PD, y n £10 CEEISEs $4 eo EIS WG aan, Zen g Fu Y 6Y + So IP EREES > 3 T2 rn, ra. == - 5-5, cv ” 4 2064, Y ». & 4 D 3» / SS : : * bo s, "eng 4 - FA . Y 5 7 Bak rey" 4 ” v * - * x - o 2 s © þ by « "IP W424 % % 4 #3: +8 ” x * * x 4 3. X a & « % ug Y o (o'termino defignaret cir- les defcriptz pe ile circa' centrum Cap. "Conſi- _@@w_ — MD HL EE _ _DÞA-w_N in hoc ſitu renebris obti tur id, quod antea' te eee le OS a Der Ko. - 1a” ER 7-7: apparente deſcribere circulum , quem nos appella- mus Tropicum Cancrij. Sed habitatoribus omniuny parallelorum, qui ſunt ſupra parallclum EF, verſus | Borcalem A. Sol dedinat ab ecorum: vertice verſos Auſtrum ; 8& contra onmibus habitatoribus paral- lelorum; qui ſunt infra EF. verſus # quinoQialem CD. & Polum Auftrinum B. So} Meridianus elcva- cus eſt ultra verticemillorum verſus Polom Borea- . joi 4a a tor horarum fine die. oy ** __ Veniamius jam lo pole ano Canc.jubi Sol a; pun&oCapr. Jam manſfcft yidemus, cum Axis AB. F 3 z## » : manſcrit, aſpethino & itaationein rerrrx eff pre cis candcm cum primz figurz ; niff quod Hemi- " : 5's: SEE: ifTT F +» TW ; RE *2 _ > _ p WS | "St ſphzrium, quod prius iluminatum crat'2 'Sole, egicur', & contra" illumina- 4 c quod privs accidebat (circa differentias-dierum $8 7rd noAium ehebroſum erat. © Unde id in tencbris Tateat , 'no&em habee + ad tertiam figurain'rerfir; centro . o Canc.jabi Sol apparet in primo © 545. Abd non mutaverit inclinattotiem ſed fibi ipfi-parallelus 546 STSTEMA cantrarium accidit. Et initio, videmus, quod, ubi in prima figura circulus IK. totus erat in lace, jam gorus (it in.tencbris: & oppoſitus LM, jam totus eſt in luce , qui -prius totus tcncbris tegebatur, Ex parallelis fintra circulum- maximum CD, & Polum | A. arcusſcmidiurni jam ſunt minores ſemino&ur- nis, cujus-contrarium. prius acciderat. Ex alteris paritcr verſus:-Polum B. arcus ſemidiurni jam ſunt majores ſeminoAurnis, cujus oppofitum accid-bar in altero terrz ftatu. . Videmus jam Solem fatum verticalem- habitatoribus Tropici G. N. & deſcen- difſe verſus Auſtrum ad habitatores paralleli EF. per totum arcum ECG. graduum 47. & in ſumma ab uno. Tropico ad. alterum , traje&o FquinoRti- ali, . tranfifſc adſcendendo defcendendoque in Me- ridianis : per dictum fſpatium graduum 47. At- que hxc omnis mutatio non. proficiſcitur cx co, quod terra inclinctur aut clevetar;. ſed contra cx _ eo, quianunquamilla inclinatur aut elevatur ; & fin ſumma quia ſemper..candem retinet conſitutio- nem reſpe&u Univerfi , .nig. quod circumit Solem poſitum in-medio cjuſdem,plani , in quo circulari- Accidens ter: moyetur-.motu annuo. Atque hoc loco no- mirabile,extandum eft mirabile quoddam accidens,quod, quem- 5, epen-,, admodum-Axis terrz obſervans eandem. direRtio- Ark ters | cnn ends niverfam , (en quod ey If verids non incl;. ſphzram altifimam ftcllarum fixarum efficit, ut Sol natur. nobis apparcat clevari & inclinari tanto ſpatio , fci- licet -per gradus 47... & interim_nihil-inclinari vel elevari-Rellas fixas: ita quoque contra\, fi idem Axis terez perftaret continue in cadem inclinatio- ne. versts Solem, ſeu.,, quod -perinde eſt, vers Axem Zodigci, nulle matatio apparerct fieri in Solc quoad aſcenſum & deſcenſum 3 unde habitatorcs FRda | ____ ejufdem oU - notium, ut illi his majores aut minores eſſent, jam : COSMICUM, cja{dem loci ſemper haberent caſdem diverfitates dierum K noQium , —_ conftitutionem quatuor anni temporum , hoceſt, alii ſemper hy- emer, alii ſemper Xſtatem, alii Ver, &c. ſed con- tr3 maxima apparcret mutatio in ficllis fixis, quo- ad carum elevationem inclinationemque ad nog, quz ad cofdem 47. gradus recideret. . Quz ur reAius intelligamus , revertendum eft ad confide- rationem ftatiis terrz in prima figura, ubi videmus Axem A*, cum Polo ſuperiore A. inclinari verſus Solem : (cd in tertia figura , idem Axis (crvata ea- dem dircQione verſus ſphzram altifſmam, dum fibi ipti parallclus manet , non amplius verſus .Solem inclinat cum Polo ſuperiare A. {ed contra reclinat a priore_ ftatu gradibus 47. & inclinat verſus partem oppoſitam : fic ut ad 'reftituendam candem incli- nation CAREER Poli A, verſus Solem, opus cſler, rotando globum terreftrem , ſecundum ..circum- ferentiam ACBD, transferre illum verſus E, iifdem gradibus 47. ac totidem gradibus quzcunque ſtella xa obſeryata in Meridiano :appareret clevara vel in- Clinata. T | Yo. eas bad tos at, Veniamus nunc ad explicationem corum quz | reſtant , &% confideremos- terram .collocatam. in quarta figura, hoc ct , cum ſuo centro in; pun&o primo-Lib. cnde' Sol apparecbic in principio ipfius Ar. Cumque Axis terrz., qui in prima figura intcl- ligitur cfſc inclinatus ſuper-diametrum Capr. Canc, & proindeeffc in, codem plano , quod ſecando pla» num orbis magni, ſecundum lincam, Capr.. Canc. ci effect creum perpendiculariter,tran{latus in quar- ra figura, & ſcryatus, ut ſemper dium eſt, parallelus fibi ipft; crit in plans; itidem ere&o. ad ſuperii- ciem orbis magni, & parallclo ad planum,, quod ad | _ F eo MAE AR PANT EC dtp AH EE EG? + Halur. STSTEM 4 notium, ut illi his majores aut minores eſſent, jam contrarium accidit. Et initio, videmus, quod, ubi_ in prima figura circulus IK. totus erat in lace, jam gotus (it in-tenebris : & oppoſitus LM. jam totus eſt in luce , qui prius totus tcnebris tegebatur, Ex parallelis fintra-.circulum maximum CD, & Polum | A. arcus ſemidiurnt jam ſunt minores ſemino&ur- nis, cajus-contrarium.. prius .acciderat. Ex alteris pariter verſus Polum B. arcus ſemidiurni_ jam ſunt majores ſeminoFurnis , cujus oppofitum accidcbar in altero terrz ftatu. . Videmus jam Solem faftum verticalem- habitatoribus Tropici G. N. & deſcen- difſe verſus Auſtrum ad habitatores paralleli EF. per totum arcum ECG. graduum 47.. & in ſumma ab uno. Tropico ad. alterum,, traje&o AquinoFti- ali, tranbifſe ad{cendendo deſcendendoque in Me- ridianis . per dium fpatium graduum 47, At- que hxc omnis mutatia . non. proficiſcitur ex co, quod terra inclinctur aut clevetar; fed contra cx co, quianunquamilla inclinatur aut cleyatur ; & Fn ſfummaquia ſemper..eandem retinet conftitutio- nem reſpe&u Univerſi , .nif, quod circumit Solem | -pofitum in.medio ejuſdem.plani 'P in 290 circulari- Accidens ter: moyetur-motu annuo, Atque hoc mirabile,extandum eft mirabile quoddam accidens,q £0 depen- : dens, quod Axu tera non incli- "loco no= $,quod, quem- admodum: Axis terrz obſervans eane em AireRio- nem yerzds-Univerſum , ſeu -quod idem' et yersvs ſphzeram alcfſirmam Hellgrurn fixarum effcir, ur Sol nobis apparcat elevari & inclinari tanto ſpatio , (ci- licet -per gradus 47. &. interim. nihil-inclinari vel clevari fella fixas : ita quoque contra,, fi idem Axis tertz perftarct continue in cadem inclinatio- ne. versts.Solem, ſeu.,. quod -perinde &ft , verstis 'Axem Zodigci, nulle matario appareret fieri in Sole quoad aſcenſum & dcſcenſum; unde habitatorcs x Ee Ce eee er eng re, memodng "OV IRE VI AOES \ ety Fr HY LATE PEAS OT Sos 1-007 Pat Rr deb. Liar AER bart, v2 S244 ET Oo 0 AT; COSMICUM, cjaſdem loci ſemper haberent caſdem diverfitates dierum $ nogium , Tc conftitutionem quatuor anni temporum , hoceſt, alii ſemper hy- emer, alii ſemper Xſtatemn, alii Ver, &c. ſed con- tra maxima apparcret mutatio in ficllis fixis, quo- ad carum clevationem inclinationemque ad nos, uz ad coldem 47. gradus recideret.. Quz ur Saks intclligamus , revertendum eft ad pe rationem ftatuis terrcz in prima figura, ubi videmus Axem A?, cum Polo ſuperiore A. inclinari verſus Solem : ſed in tertia figura , idem Axis (ervata ca- dem dirc&ione verſus ſphzram altifhmam, dum fibi ipti parallclus manet , non amplius verſus .Solem inclinat cum Polo ſuperiare A. (ed contra reclinat 3 priore -ftatu gradibus 47. & inclinat verſus partem oppoſitam : fic ut ad reftituendam eandem incli- nationem c juldemp Poli A, verſus Solem, opus cfler, rotando globum terreftrem , ſccundum..circum- ferentiam ACBD, transferre illum verſus E, iifdem gradibus 47. ac totidem gradibus quzcunque ftella Fk obſcryata in Meridiano -appareret clevara vel in- clinara. ODE 7 Veniamus nunc ad explicationem corum quz reftant , % confideremons- terram . collocatam. in quarta figura, hoc ct , cum ſuo centro /in pun&o primo Lib. unde Sol apyarcbit in principio ipfius Ar. Cumque Axis terrz , qui in prima figura intcl- ligitur cle inclinatus ſuper-diametrum Capr. Canc, & proindecf{c in, codem plano , quod ſecando pla- num orbis magni, ſecundum lincam, Capr.. Canc, & efſet crefium perpendiculariter,cranſſatus in quar- ra figura, & ſcrvatus, ut ſemper dium eſt, parallclus fibi ipft; crit in as itidem erc&o ad ſuperit- ciem orbis magni, & parallclo ad planum,, quod ad | _ -247 1t- SYSTEM _ angulos refos ſecat candem ſuperficiem, ſecundhm diametrum Capr. Canc. ' Et proinde linea, quz 2 centro Solis pergit ad ecntram terrz', qualis ct Tinea O. Lib. erit perpendicularis ad Axem BA. Sed cadem linea, quz © centro Solis tendit' ad cen» trum terrz , ſemper perpendicularis ctiam eſt ad circulam terminatorem lucis, © Ergo idem ille cir- colus teanfibit per Polos AB, m quarta figura, & in cjus plano erit Axis AB. Sed circuhis maximus per Polos parallelocum tranfiens , dividit eos omnes in partes zquales. Ergozdrcus IR, EF. CD. GN, LM. erunt omnes ſemicirculi, & Hemifſphzrlum' illumi- natum eric id, quod reſpicit verſus nos & Solem, &: terminator lucis eriridem circulus ACBD- & ſtante terra inifto loco, faciet Aquino&ium omnibns ſais - Idem accidit inſecundafigura ubi terra, cum He- miſphzriom faum illuminaram Soli obvertat , ob- Furumr alterum nobis 'oftendit cum” ſuis arcubus noAurnis, qui- itidem' omncs ſunt ſemicirculi , & per confequens *hfc iterum fir Aquinoum ; ac Solem Meridia- 0! omnibus ERIE uun b £ 4 : = Prxterea COSMICUM. 549 - Pretereazcdm exiftente terrain 'utroque-pun&o ſolRitiali , circulorum Polarium.IK.LM. unvus totus m Jace & alter in tcenebris morctur:: ſed'quando terra c& in 'punAis AquinoRtalibus , medictates corundem circulorum Polarium-inveniantur in lu- ce, reliquo 'tenebris abſcondito; ideoque intelle- Au dithcile non erjt,” quomodo terra tranſeundo v.'g. cx Can. (ubi parallelus JK, totus ip tenebris agit) in Leoncm, pars. na parallcli 1K. verſus pun- Aum L. inciptat intrare locem, & quod terminator lucis IM. inchoet reciperc ſeſe verſus, Polos AB. ſe- cando circulum ACBD. non amplius in -IM. fed in duobus aliis pim&is.cadentibus intra terminos TA- MB. arcuum JA. MB. unde habitatores circuli IK. incipiant 'gaudere luce , & alii habitatores circuli LM. no&em fubire. - Et ecce duobus fimplicifimis motibus ,' fa&is in- tra tempora z. quz magnitudinibus corum propor- portone reſpondeant , & inter {eſe non contrariie, imo progredientibus, ut etiam omnium aliorum corporum mundanorum mobilium ; ab Occidentc verſus Orientem, afhgnatis: globo terreſtri , redditas 2dzquacas rationes earundem .illarum omnium ap- parentiarum , quas.poſita terrz fabilitate falvare - volentibus eft necefſarium , ut; poſthabits ills ſym- merria , quz'mobilium velocitatem inter ac mag=-, nitudinem effe ſolet, alicui (phzrz aliarum om« njam vaſtiſſiimz tribuant incredibilem celericatem, aliis incerim. ſphzris minoribus lentifſimo motu rotatis; & Preterea ut 'faciant hunc motun il» lorum motibus} contrarium , & (quz res abſurdi- 4-1, = . tarem auger.) ut conflituant ſuperiorem hanc ſ[phz- ram omnes inferiores (phzras ,: oblutante inclind- tione propria, fecum abripientem. Arque hoc "_ Ts tibi $50 STSTEMA4 tibi:Judiciom committo, utrum ;horum plus veriſi- militudinis habeat. | SAGK. ad me] pertinet,animo meo non exigua diffcrentia reprſentatur inter -ſimplicita= tem & facilitatem produccendorum: cffc&uum per - media affignata in hac nova conftitutione mundi, intergue multiplicitatem, confufionem , & difh- __ cultarem, quz reperitur in antiqua ,' communi- Axiomata terque recepta. Quad: fi fecundam illam multi- £3 mn © plicitatem Univerſum hoc ordinatum fuifſer, multa Philoſophis in- Philoſophia removenda cffent axiomata com- recepts, Munirer Tecepta ab,omnibus Philoſophis : cujuſ. modi funtilla, quod natura_ non multiplicet resabſ- qae neceſſitate : & quod uratur mediis facilioribus & ſimplicioribus in producendis ſuis cffc&ibus : quodque nihil faciat fruftra, cum aliis fimilibus. Fatcor, me hac re magis admirandam audivifſe nul- lam : nec addacor ut credam,intelletum humanum ſpeculationem ſubtiliorem ullam unquam penerraf- Ariſtotetis {e- Neſcio, quid hac de re Simplicio: videatur ? _ texar Pla. SIMP. Hz (fi libert dicendums eft, quod ſen« tonem, ut tio) mihi videntur efſe & numero fſubtilitatum ifta- »:ms Ger rym Geometricarum, 'quas Ariftotcles in Platone S_—_ fiu-reprzhendit , dum eam accufat, quod nimio Ge- * ometri»ſtadio I ſolide Philoſophandi ratione diſce- dat longius- Coegniti 'mihi & audidfacre fummi Ptiloſopht Peripatecici , qui difcipulos ſaos de- hortati \funt 3 ſtudio Mathematicarum difciplina« - rem, utpote quz reddant /intelle&um cavillationi- bns inhiantem, & ad bent Philoſophandam inha- bilem.” Quod inftitutum © diametror infticuto Pla- conis adverſatur., -qui: non: admifirt. ad Philoſo- phiam , :nift Geomerriz exatiſimeignaros. - "$87 P. [ ; C OSMICUM. 5ST S$S ALV; Applaudo confilio veftrorum illorum — _ Pcripateticorum , abfterrentium difcipulos ſuos A PRO Geometria , nec enim ars ulla ct ad deregendas ip- Mt forum fallacias accommodatior, Sed-vide, quan» fudii Geo- ctum iſti differant 3 Philoſophis Mathemarticis, metrie. qui multd libentius cum his rem habenr, qui bene - ſunt informati in communi Philoſophia Peripate- tica, quam -cum iftis qui hac notiria deſtituuntur, quique propter hunc defeFrum , inter do&rinam 8& do@&rinam diſcernere non poſſunt. - Sed miſlis hiſce, dic mihi quzſo; quznam abſurditates, 'aut nimium aff-Oviz ſubtilicates hyporheſin Copernicanam mi- nns tibi plauſibilem reddunt ? _ S$IMP. Eamprofc&o nondum integre cogno= vi : qui forte cauſa neque rationes in promptu mi-. hi ſane , que de_iifdem effcfibus' producuntur 2 Ptolomzo ; de ftationibus inquam , retrogradatio- nibus /, 'appropinquationibus , elongationibuſque planetarum , augmentis decrementiſque dierum, murationibus 4. anni temporum , &c. Sed omifc fis conſequenitiis , quz dependent 2' primis fuppo- Gtionibus, in iptis ſuppoſitionibus non cxiguas dif- ficulrates animadverto : quz ſappofitiones fi ſub- verfanitur ;fabricam univerſam ruina fua trahenr. Jam quia tota machina Copernici mihi fundata vi- detur ſuper admodum inftabilibus fundamentis, _ quippe cum inxdificetur mobilitati 'rerrz ; remota ca , nihil opus crit ad alias difpurationes tranhre. Ad removendam autem illam , Ariftorelis axioms mihi videtur eſſe ſufficientifſimum ; quod ſcilicet corporis ' fimplicis unas: ranturrmodo motus fim- plex; poſſic effe naturalis * at hic terrz, corpori fimphici, aſſignantur tres, & non quatouor morue; tique inter ſe valde diverſi, Nam preter. a m » STSTEMA __ Rum ad: centrum,, qui,ci tanquam. gravi nega- - Kiatuor..". ri,non poteſt, attribuicur- ipti-motus circularis in mer 4i- mmpna orbita circa Solem, annuo (patio, & vertigo verſiterre. . — bs, - attributi, ... 18 ſcipfam 24. horis. | Accedit, quod adhuc abſur- _ dias eſt, quadque tu forte propterca 'tacuiſti,, alia quzdam vertigo circa proprium. centrum ,_ priori 24+ horarum contraria, quz uno anno abſolvitor, -$ A LV., Quod ad motum deorfum ,” jam con- cluſum eſt, cum non competere.globo. terreftri, qui hunc motum gunquart ſubiit , nec poſthac unquam ſubibit: {cd eft (f{ modo. quis et) partium, ' ur reduniantur fuo roti. 'Quod deinde- 'pertinet ad motum annuum ac djurnam hi duo cum-- verſus 1552 Motws de- orſurm non a eft elobi candem fant plagam , optimt ſunt inter ſe com- terreftris, patibiles, ca ratione , ut ft globum demictamus per ſed partium ſyperficiemdeclivem,, ille glrrd in ipſum circum- PLA EE COS. xy Lg IG volyetur; Quod przterea ad 'tertium-'motum 3 Motus an- Gopernico terrz tributum, in ſeipſam , annuo- ſpa- nuns & tio, tamtaim ut ſervet fuum Axem inclinatum & di- mots di- reQum verſus cande partem Firmamenti; dicam tibi_ warn, ſant rem confideratione maxime dignam, ſcilicet 'tantum in terra compatibi- les. abefſe, ut (quamvis alteri annuo in contrarium fiat) inipſo fit aliqua repugnanria vel difficultas, ut cciam naturaliflime , {fineque ulla cauſa motrice z: compe- Omne cor« \ tat cuicunque corport ſuſpenſo & librato;, quod ps penfile pep circamterentiam circuli. circumaftum , imme- & Ghre- | diate-per ſcipſum acquirit .converſionem circa pro- e v f S S * 96% gag prium centrum, contrariam th, que iplum} circum- circumfe- agitz eaque velocitare, ut utraque finlatur una con- rentiam yerliane, codem precise tempore. Quod-admwirabi- ctrcalt,per le,.& propolito.noftro accommodatum. experimen- a Jit'* tam- viderelicet, i catinum;/aqua plenum, cuj ſphz- ſeipſum iti $3quedam innatet, manu teneas 3, fuperque ; plantis conrarium, Pedum in-gyruw tc circumagas,vidcbis emmne- m4, - iite « OR oe i et YES be I a EB RES Hr in fe adit HEE AREA , das « : EE OR IE on Re IS GE I AE EE I i et ie Ee eo pai (2 ork CLF Pie EST oe As TIOO fy $80 DAR HL a 4 JE CT EE EE. $2 4 nie oth) RTE : RTLIHAN o 4 f * L « Fe £ " < £ 5 * / » nk Tp . COSMICUM. i -553 4 diate ſphzram quoque incipere in ſcipſam convol- Experientig vi, ſed contra catini moturb ; & finire ſuam revolu. 44 /e1/am” tionem, quando & catinus ſuam: Jam quid aliud P—_ % eſt terra, niſi globus quidam penſilis , & in atrc te- conrariog nui:atque cedente libratus , qui annuo ſpatio per natwaliter circumterentian magnz orbits in gyrom circum- in code aus, ficri poteſt, ur finc alio. morore vertiginem 79bile con< acquirat, circa proprium centrum, autuam, & con **""*- rrariam alceri motui ctiam annuo? Atque huncef- Farther he kefum videbis quidem; fi vero poſtmodum accura- ;,, ;.,, , tius confideraveris, animadvertes illunrnon'cfle ali- rriburus + quid realc, ſed. (implicem apparentiam,atque id,quod porius eff, tibi videtur effe revolvi in ſeipſum , cffe nibil aliud immutabile quim-non moveri;8 prorfus immurabile conſervari ?*7/fere- reſpeFta corft_ omnium,quz extra te-& cxtra-catinii | immobilia, manent, oam { in illa ſphzra ſgnabis ali- quam noram, &. confiderabis , quam' partem- muri cubiculi tui, aut, campi, aut Cerliilla refpiciar; vides 09 - debis hanc notam in tua & catini revolutione , ver= ſas ;candem- partem' ſemper effe direQam : "fed {i conferatur- cum catino , vel: tecum ipſo , qui 'mo- biles eftis, tum quidem apparebit mutare' dire&io- nem, & moto, qui two catinique- motui/contrarius eſt, obire omnia pun&a circumgyrationis ejus. Ita ut vertus dici queat , tc & catinum-'gyrari circa ſphzram immobilem , quam ipfamr intra | catinum revolvi. Hac ratione terra ſuſpenfa, & libratainale- cumferentia orbis magni, &hoc:modo fira,utr unazno« tarum cjus,cujuſmodi fucrit' exempli causzPolusBo-. ralis,reſpictat-verſos certam ſtella, ant aliam Firma menti partem, verſus eandem ſemper dire&a manet, - * quamyis annuo motucircumlata_per circamferents _ ipſius orbis magni. Arque hoc unicum ad tollendam - admirationem, removendamyq; difficultatem omnem- ftis eff, Oo Quid og I, > "W- #7<.% Py vat 5 IC SE =O 3; {bas 7 201 ori '; Coty 5 2h 4 *— F7 - Mk CR STITT SG id wet. " > I WY & Ge, NRA $5 Fel oy 95 6 . ” ; - - &L5 «+ 94S of pr - 5 Re SE is | nee, "$24 « 9s

nedum ur Ariftoteles aut alii hanc opinio- nefn' confuraverint ; incidi tamin in multos, qui adprimam ejus mentioncm , inffar equi confterna- ri refifierunt , averſati-traftationem ejus, & con= ceptum illum pro vana Chimzra', imo pro folennt ſtoltitia criminari,” Er forte Gilbert liber- in- ma- nusmihi non veniſfer,, *nifi Philoſophns- Peripatert» cus inagni nominis , eum dono'mhihi” dediffer, eredo bh bibliothecam ſuam hac peſtilenris libri conrapione "$1 MP. Ego, qui'ingenue me' popularibay” in- eniis annumero , ' ac folummodo' paucis hucuſque Giebis, dum veftris colloquiis interrefſe miki con- cefſam eſt; aliquants me abſtraKurn'-efſe ſentio a rrito:& populari rramite , nondum 'tamen-couſque iſthinc evaſt 5 vt ſcabrities hujus nov phantaſticz hon: mihi non perardua & ſuperaru difficilis cfſc $S A LV, Si,quz ſcribir Gilbertus, vera ſunt,non opinio hzc, ſed ſubje&om ſcientiz eft : nec eft res nova , ſed zque ut.ipfa terra, antiquiſimat-re-: poterit (dommodo vera fit) ce afpera arque dit- ficilis, ſed plana & facillima, Nifi tu nolis, efficiam, te manu palpare, quomodo per te ipſum umbram tibi Sees ta | Oo 72 ' faciax, 555 LN $96 - | STSTEMA facias, camque rem horreas, in qua nihil eſt horri- bile : tanquam infantulus, qui Mormolycium five Lamiam formidat , de qua przter nomen' nihil no- vit, ut quz nihil ctiam przter nomen eſt, - | '$ IMP. Gaudcbo, i me luce perfuſum, errore veris, , | : -$ ALV, lgitur ad intercogata mea reſpondeto. Ac initio dicito, num credas, hunc noftrum globum, quem habicamus, ac terram nominamus,fola aliqua, ter ſe matcriarum fit aggregaturn. _ Globus ter- $1 MP, Video.compolitum (illam & ſubſtantiis | +. 5 atque corporibus valde diverlis:;- &iprimo majorcs materiis Parties componentes, ſcilicet aquam & terram, ſum- diverſis, mopere inter {:ſe difterre. . .. p .$ 4 LV. Seponarnus nunc; maria. cum ceteris aquis, 8& confideremus partes ſolidas, quz an.om- - nes una aliqua res,an vero res diyerfe tibi videantur STMP. Quoad apparentiam, illas diverſas cfle video, cum inveniantur vaſtifiimi.campi ftcrili areca {qualicntes 3 alii agris paſcuilq; viridantes , & frugi- feri; videantur. infiniti montes fteriles & aſperi, pleni duris faxis perriſque diverſifimorum gencrum, ut ſunt, porphyritz, alabaſtriz, iaſpides & ſexcen- ta genera marmaoris ; fint iſthic minere metallorum rum diverfitates, ut ad carum cnumerationem ſo- = lummodo, dics integer haud ſufficiat. crediſne , quod incomponenda hac iogenti maſsa concurrant portiones Zquales ; an vero inter omnes una pars aliqua ſit,quz czteras longiflime ſuperet, & | fietanquam vaſtz molis materia & ſubſtantia princi- palis? SIMP. & fimplici materia conſier, an yero diverſarum in- ampliſiimz, tot ſpeciebus ; & in ſumma tot materia- 2.-. _ -8 ALV. Jamex omnibus hiſce diverſis materiis, CO UP IR ati Bice 36 Coe : 172; AX 33% BOS = OE 5 % x? Gs 2 IT CER I NEC 6 id ET TT I EIT INST 37 ws ag: TL 3 Ef” bY " , IT wal ; % KOT ut ENT wi Wan 0fLS "*v 6s OS as t EET rg Ty PPE ISI WY PT > vx Las, Tre bo UNE, No ſivy q no 4.4 ret or TY Os FEY te, Ke 8 RX: br I ES S 7 ER eo ber Ie js” wer "II INT TON nin —_— ” | 7s, et Is 5s 28 IN Contour S 1M P. Credo, lapides,marmora, metalla gem- mas, alia{que tot materias diverſas, inftar eſſe de- coris & ornamentorum exterioram ſuperficialium- que primarii-globi, qui mole ſua tres iſ}as omnes infi- nice ſuperat, ut exiſtimo. S ALV. Ethancprincipalem & vaſtam molem, cazus diftz res quaſi ſunt excreſcentiz 8& ornamen- ta, quanam ex materia {compoſitam efle credis ? _ SIMP. Putocfle {implex & minus impurum clementum terr#. rh 'S A LV. Sed quid rei per terram intelligis? num id fortaſſe quod per agros cxtenditur , quod bipalio, uod aratro frangitur, in quo ſeminantur grana, raQufque plantantur, ubi ultro nemora maxima ſurgunt, & quod in ſumma omnium animalium ha» bitaculam , omniamque vegetabilium matrix eſt ? ST MP. Hanc dixerim cfſe primariam ſubſtan- tiam hujus noftri globi. S ALF Mihi vero non rcae dixifſe videris. Nam hzc terra aratro ſulcata, conſita frugifera, ſu- perficici globi pars & quidem (ubtilior eſt , & 'exi- guam profundictatem haber reſpe&u diftantiz uſ- que ad centrum, Oftendit enim experientia ,- non profunde fodiendum eſſe, ut inveniantur materiz ab extcriori hoc cortice diverſz, cxque ſolide ma- gis, nec produ&ioni vegetabilium idonex. Acce- dit quod partes interiores , tanquam graviſſimis-tibi incumbentibus prefſas pondcribus, credibile cft efſe conſtipatas , 8& duriffimo quovis-ſcopylo duriores. Quid quod fruſtra mareriis illis feecunditas' effe at- tributa, quz nunquam effent produfurze froftum, ſd in profundis #terndm ſepultz, ac abyfſorum terrz tenebris damnatz ſant, - Oo 3 SIMP. 557 Serena. ; p- | Partes 1n- Ternas glo* pus . CEL aa 43 F 6 errſts credas, iplam effec Magnetem porius, quam porphyri '&. © oþortet eſſe | ; F | flidifima, Mar 2 Fortafle fiGilbertus ſcripfifſer, illum globum + * Picrrg INterius conflare ex * þ,. ... vel Chalcedonio pa- 8STSTEMA oo $1MP, Quis verd fidem faciet , partes interio- z, ac centro” viciniores', effec” inforcundas Þ Forſan emm ipſz quoque, res nobis ignotas producunt, - $S4LV. Ta ipſe, fi quis alius , hac de re certus ele potes, utpote qui perſpe&tum habes , cum cor- | poraUniverſi integrantia , folummodo bono gene- _ ris humani produRa int, hoe corpus prez omni- bus aliis deftinatum effe debere ſolis commodis ha- bitatorum - ſuorum. Sed quid beneficii nanciſci poſſimus ex talibus materiis nobis* recognitis & re- motis, quz nobis traftandas ſe dabint ? Non po- teſt: igitar interna ſubſtantia hujus noſtri globi elle materia fragilis , difſipabilis , non coherens, ficuti ſaperkicialis illa, quam nos appdHamus terrar: : ſed oportet , ut fit corpus denfifſimum & folidi(ſ- morn, atque adeo-durifſima quzdam petra. Quod fi Ula talis eſſe: deber, quznam ratio obſlat , quin tem, aut iafſpidem, aut aliud quoddam durum mar- oxon tibi- minus faifſet abſlurdum ? - \.SITMP, Quod partes hujus plobi interiores magis fint compreſſz, eoque magis conſtipatz & (0- lidz, & quidem_magis ac magis tales, quo ' funt pro- fundiores, id concedo , & concedit etiam Ariftote- les: quod a UTCHT ile degencrent » & aliud aliquid fint ,' quam terra cjuſlem generis cur illis partibns {uperficialibusjid concedere,nil video,quid me cogat- -S ALV. Non co fine colloquium hoc orſus ſam;/ur demonſirative tibi concludam , primariam & realemvſubſtantiam hajus noſtri globi cfſe Mag- netem; verum ideo tantum , ut oftendam ribi, ra- tionem nullam inyeniri, cur alius pertendere debeat, 8 060 © nh quam- COSMIEVUM '' © 599 quamcunquealiam potius materiam cam efſe;'quam Magnetem, Tu ipſe & rem bene confiderayeris,non Improbabile deprehendes, nudum & arbitrarium noinen movifſe homines, ut crederent illam efſe ter- Tam; idque propterea cum 2 principio communiter Ncer 219- uti fiat hoc nomine terra, quo ſignificarent ram hanc 5"? by _ wateriam, quz aratur- & conferitur, quam 'ut no- FAatkas, c-; minarent hunc noftram globum, cujus denominatio carerur, /; fiaccepta faifſet A petra, a qua non minus quam A hoc nomen terra poterat accipt , rzemo repugnaturrs, aut con- © fuiſſet rradifurus fuerat aftiemanti, primariam terrz ſub- ,*? ortum 4 ftantiam effe perram. Idque tanto probabilius ef, "ION .. quan:o firmius habeo perſvaſum, ft huic mag- ' noglobo, ad plenioris milliarts,, aut 2000. cubi- torum profundicatem cortex quaſi detrahi poſ- {ct , lapidibus A terra ſecretis, multo majorem ſaxorum, quam facundi-foli cumulum-/ effe fu- curum. E | Porro rationum illarum ,, quz neceſſarid con- cludant, de fa&o noftro hunc globum cfſe' magne- _ ticum , nullam tibi. produxi, nec eas producendi G'/%erti tempus eft, maxime cum per otium ipfas cognoſce- xYw way re queas ex Gilberto. Quem ad legendum, tibi ant _ animum-addicares, cxponam tibi progrefſum , meo ; progrefſui non ab{imilem , quem is in philoſophan- Propriera- do tenet Scio probe. tibi proſpe&um eſſe, quantum 5 mulrt-” cognitio accidentium confcrat ad inveſtigationem _ "_ ſubſtantiz & effentix rerum : proinde velim, ut ad-"" bibira diligentia explores multa accidentia & pro- prietatcs , quz in Magnete fingulariter , & non in aliis- lapidibus, nec aliis corporibus inveniuntor - cujuſmodi ſunt , exempli causi , attrahere ferrum, _eandemque virtutern ſola ſua praſentia ferro quoq; conferte : cidemque pariter communicare proprie-. | Oo 4 __ tatem 4 3. of ng OED « > N ro STSTEMA titem reſpiciendi Polos, quam ca in ſeipfa quoque -retinet, Prerer hanc experire quoque fitam in Magnete virtutem confcrendi acui magneticx non modo dire&ionem ſub Meridiano verſus Polos, mo- ca Horizontali (proprietatem dudum. cognitam) veram etiam obſervatum nuper accidens', declina- tionis (librato Magnere' ſab Meridiano ſphzrulz magneticz jam -fignato) declinationis, inquam , ad -determinata figna , plus minviſque , prout acus illa magis aut minus vicina Polo fucrit , donec ſuper ip- ſum Polum erigatur. ad perpendiculum , quomodo . mediz parti incumbic parallela ipfi Axi. Infuper experimentum capito, quemadmodum virtus fer- rum attrakendi muled fortior eft verſus Polos,quam . partes intermedias, hanc virtutcem notabiliter exci- _ . tatiorem effe in uno quam alrero Polo, idque in omnibus Magnetis fragmentis excitatior autem Po- lus is eft, qui Auftrum refpicit. Adhzc obſervato, . incxiguo Magnete Palum hunc Auſtralem; altero- > 2 validiorem, evaderedebiliorem , quorieſcunque ferrum ci ſuſtinendum ' eft preſente Polo Boredli Magnetis alterius majoris, Ne longum faciam, ' ad fidem faciendam: tibi ſufficiant experimenta ha- ram, & multaram aliaram proprietatum 3 Gilber - . to deſcriptarum : quz omnes ita propriz ſunt - Magneti, uc earum nulla cuiquam alii matcriz Jam dic mihi, Simplici, fi proponerentur tibi - Argumen- ml le fruftra materiarum diverſarum , ſed unum- rum quo fir- Quodque conteum, & occultatum involucro pan- miter con-. ni, fique de materia fingulorum d Gonis tantum deprehenderes om- moaned x nes proprictates, quas ſoli Magneti, & non alii alicul WS. "Fx Fe MATCcriz . COSMICUM. .. | materiz inefſe jJamante cognitum habebaszqualenam +. Jadicium hoc de corpore ferres? anne diceres,id effe poſſe fruſtum Ebeni, aur Alabaftri, aut Stanni ? SIMP. Aftirmarc non dubitaverim, effe Mag- netis fragmentum. SY £ S AL V. Sihoc ita cft, nihil habes cauſe, cur af- firmare dubites ſub iſto tegmine, & cortice ſeu cru- *ſtra terrx, lapidum metallorum, aquz 8&c- magnum abſcondi Magnetem, co quod ifthic- anvimadvertan- - ear, coi id obſervare curz eſt, omnia illa acciden- tia quz vero & deteo magnetico globo competere deprehenduntur, Quod fi nihil - cerneretur aliud, quam quod acus declinatoria, per ambitum Ter rellz ſeu magnetici globi circumlara , magis ac mas 'gis inclinetur appropinquando ad Polum Borealem, & minus declinet verſus PI—_— ſab quo deniq; reducieur ad zquilibrium, hoc' unuw 'ad - expugnandum quantumvis pertinax judicium ſuffi- cere debebat. Silentio involvo mirabilem illam alterum effefrum , quod fenſu ipſo deprchendi= -mus in omnibus Magneticis fragmentis , nobis Hemiſphzrii Borcalis habitatoribns Polum Meri- dionalem ipſius Magnetis vividiorem effe altero*: _ .quz ditferentia tanto major efſe animadvertitur, quanto- magis ab XquinoRiali diſcedirur : & ſub Zquino&iali ambz partes zqualem virtatem ob- cinent, ſed notabiliter d:biliorem.In regionibus vero Meridionalibus, longius ab Aquino&iali, natura invertitur 3. & pars illa , quz nobis debilior erat, ac- quirit vigoremaltera majorem. Atque hzc omnia conferas cum eo, quod fieri videmus in minuto frag- ' mine Magnetis, przſcnte alio majore, cujus virtus przvalens, minorem ſubjugat , & obſequentem ſibi reddit; unde prout vel ultra vel citra majorisXqui- 4 no&ialem CE NE a a Le LS . P Thad» wk re 4 , " "ou i nent. bc ts ah LG OY 7 $4360 IT'S ad as 4 de. teh eh ates Fe, nerthe 4 = FP ET TIO RS Os EET IR KITTS: Ds I” eS, p wall GE ER / We TTY > hs eg & 28s We. ot Mer LOW n go rhe - 4 F . o - F 4 > $62 Maegnes ar -- STSTEMA . Qialem teneatur, eaſdem facit mutationes, quas fieri dixi ab omnijMagnete ultra vel citraquinoftialem terrz conſtiruto, 8 £:GR. Prima flatim le&ione libri Gilbert perſuaſus abii 3 cumq; inſidifſem in fruſtum Magne- tis excellentiſſimi , longo temporis traftu mulcas obſcryationes infiitui, & cas omnes admiratione ſumma dignas : ſcd ſupra omnes alias hzc mihi prz- cipus ctupenda videtur , quod ſuſtinendi- ferri facuk mares mal-tas ci tantopere augetar illo armaturz modo, quem to plus ferri docet idem autor, tgo ſane cum fraftum lud meum oO_ 742 armaſſem, o&upla proportione virtueem ci multi- Is, | plicavi, ita ut cum inermis- vix novem / ferri uncias ſuſtinerer, armatus pluſquam ſex libras tulerit for- fan ipſemer. videris idipſum fruftum in Exoticota- .meiq Sercoifſimi veſtri Magni ducis (cui id donayi ) , duaseferro parvas anchoras ſuſtinens. $ AL V. Multotics id ingenti cum admiratione vidi donec admirationis multo majoris caufam mihi przbuit froftulam exiguum, hocrens in manibus A- _ cademici noſtri , quod cum non plus ſex unciis pen- dat & inerme vix duas uncias ſuſtineat, armatum camenſaſtinet 16 ©. atque adeo armatum o&ogecu- plo plus trahic quam incrme, & quidem pondus 26. viciþus propria fuo pondere majus Quod mirabilis rei genus Gilberto videre non contigit,: qui ſcribit, nanquainſe invenire potuifſeMagnetem,qui acceſſe- rit ad proprit ponderis quadruplum (oftinendum. S AGR. Amplifimum philoſophandi campum lapis hic ingeniofis hominibns aperire videtur. Ego vel ſexcenties mecum ipfe ſpeculatus ſum ,- qui fieri poſſi ut ferro-armanti ſele, virturem przbeat tanto majorem ſua propria : ac denique nihil invenio, in quo acquieſcam. Ex iis certe, quz Gilbertus hoc de [SiO negotio hk tact — Alibi. = 6 COSMICOM. 963 negotio {cribit,' non poſſun aliquid, quod fit operz pretium y eruere, neſcio''arr | idem accidat & S A LV. Ego-fummopere laudo & admiror au- corum illum- ad invidiam uſqne magnum, quod in mentem ei venerit adeo [tupendus ille concepras de re ab infinitis Ingeniis fublimibus traQara, nec tamen ab ullo animadrerſa : dignus ctiam amplifſima laude mihi videtur ob multas novas & veras obſeryationes ab co faftas, in opprobrium ac dedecus tot menda- cium an vanifoquorum autorum, qui non ea modo ſcribunr, quz (ciunt, -verum etiam omnia illa, quz a ſtolido vulga jatata accipiunt, nec experimento certiores de jis fieri laborant, forte nz molem libro- rum ſyorum imminnant, Hoc -unum in Gilberto de- fideraverim, ut in Mathematicis difciplinis ac in Geometria precipue fuifſet exercitatior, cujus uſus detraxifſer ei facilicatem illam inconſulctany acce- ptandi pro. firmis demonſtrationibas eas 'rationes, quas producit'pro veris caufis verarum concluſio- num 3 ſe obſervatarum. Quz rationes ( ut libert di- cam ) non'eam vincendi tiringendique vim habent, quam haud dubie debent habere ex, quz defconclu- fonibus natu ralibus , neceſſariis & zternis adduci poſſunt.Nec dubito,novam hanc ſcientiam, progreſſu temporis, aliis novis obſervationibus, magiſque veris & neceflariis demontratiohibus au&iorem reddi» _ . . rum iri. Neque vero provterca de obſcrvatoris pri- og + mi gloria quidquam detrahj deber. Ego ſane non 7, ;avenro- minoris zftimo, ima multo magis admiror, inventa--res admira- rem Lyrz primuin (quanquam credibile fir, illud tone dignt. inftrumentam;/-rndi 'valde Minerva fabricatum, & malto rudiore trafatum fuifſe) quam vel centenos | artifices alios,. qui ſequentibus ſ{xculis PO Io Es pK fam en ON. Fe EO en Io WEWG 564 STSTEMA iftam ad ſummam perfe&ionem deduxerunt : vide- 'turque mihi-magna ratione iis antiquitas annuine- rafſe primos inventores artium nobiliorum. Arqul hodic vulgo videmus ingenia humana tam non effec curioſfa rerum rariorum & elegantiorum, ut, cum cas vident , vel ab ipſarum- profeſſoribus exquifiti tra- \Qrari audiunt, nihilo tamen majore diſcendarum i!- lacum defiderio teneantur. Copita jam, an ab hujus generis abjeAis ingeniis expeQari potuerit, ar -animum -applicarent ad inveſtigandam fabricam - Lycz, vel inventionem Muſicz, in vitante fibilo ner- vyornmAiccorum- teftudinis,baut quatuor mallcorum ., pulfibus. Egregiis commentis operam navare , mo- tum exiguis admodum principiis , & judicare, ſub -prima & puerili ſpecie mirabiles artes latere poſſe, id non trivialium,ſed humanos conceptus ac ſpiritus exccdentium ingentorum eft. = Jam ut interrogatione tuz reſpondeam, affirmo, me quoque din multumque fuifſe occupatum in in- veſtiganda cauſa hujus adee tenacis efhcaciſque con- jun&ionis, quam fieri videmus. inter ferrum quod Magnetem armat, & alterum, quod cum eo copu- latur. Ac initio 'certo perſuafum habeo virtutem era cauſa, % potentiam Japidis nil quicquam ex co avgert, »b quam quod fit armatus, cum neque ex majori diſtantia virts Ma- attrahat nec validius fuftincat id ferrum, inter quod NOD = - & armaturam interponitor ſubtilifima charta , at- medianty. que adcofolium auri in brafteam extenuati ; imo o Ss ® . - > | rantopere ali interpofitione plus ferri ſultinet nudus', quam _ multzplice - armatus. Non ergo fit hic mutatio in vireute ; eſt ta- ir: . men innovatioaliaineffe&u';cumque neceſfe fit, ut pods Gn effe&as novi. nova quoque cauſa detur , fi, in- cauſam os quiratur quid novi introducat aftus ſaſtinendi per porter, * armaturam; alia mutatio nulla deprehenditur, _- | | in di- ( COSMICUM. _— in diverſitate contaftos, Nam cum ferrum prius Ma- Oftenditer, enctem tangerct., jam ferrum tangitur 2 ferro.” Ne- f*rromefſe .cefſario itaque . concludendum eft, diverfos con- #777! - . : btili taftus cauſam eſſe diverſitatis effetuam, Diverfita- m_—_ tem dceinde.centatuum non video aliundc quam ex flipatarum, eo ,manarc polſe, quia ſubſtantia ferri partinm eft gum /int ſubiiliorum , puriorum, magiſque conſtipatarum , 24/#es Mae - quam partes Magnetis, utpote crafliores, impuriores*"***- & rariores. Unde ſequitur , ut ſuperticies duoragm ferramentorum,ad contatum mutuum occurrentes, cum exquiſite fint complanatz, expolitz & lzvigatz, tam exace conjungantur ut omnia infinita punta unjus tum pun&is infinitis alcerius copulentur, ficut filamenta (ut ita dicam) quibus duplex ferrum colli- gatur, multo plura fint, quam ca, guz Magnetem cum ferro.copulant : fiquidem ſubſtantia Magne- tis magis cit poroſa, minuſq; fincera + unde fir, ut non omnia punita & filamenta ferri inveniant in ſu- perficie Magnetis punQa- mutva , quibus uniantur. Quod deinde ſabitantia ferrr (maxime vero bene purificti perſe&illimique chalybis)iic partium longe denfiorum, fubtiliorum & puriorum, quam materia Magnetis, id cx co cognoſcitur, cum ejus' acics ad- ſammam ſubtilicatem , ca juſmodi. eſt novaculz , reduci queat,/ quale acumen Magnes , haudquaquatn conſequi, pollit, ._ At Magn-tis impuritas , & cum ,,,, aur aliis lapidum -qualicatibus permixtio , de depre- 7 [en/um henditur ad ſcaſum , primum-ex colore quarundam impurites tenuium 'macularum._ at plurimum albicantium ; Hagne*s- dcinde per acum + filo pendemtem, quez ſupra tali- bus_lapillis .quicſcere non poteſt, ſed I parti» ' bas vicinis attradta, illos fugere videtur , & ſuper lagnetem illis proximum falcare. Lt autem aliquz partium illarum heterogeneari,magnitudine ſia con- fpicuz ; Fi: . s NY X - z " R " £6 by h Pe L has n q y 4 A SES cans - 17 if LISCL 4 - "ns Bows . . 4 ”__ 4 - 4 ” , q of - 2% as Soha ol yy ( rence 4 — I - ene Pony won > NF; 236 IRS ; Ku 3%, wo LOB « WI $I UE Tn 9 UNA EIn rG NS s » 6944p; TI LP Lc a : ""y Oey DG EE BET Ne ERA or a ta DA IE 05 e CE RN ARRIR DAIRY. * 7 OO I TOR SITREs, 4 Pry . ' p £ ” = 8 od oe ET TIE - > OMEN. 3 zy 1 x. . l Kat W— 78 = by SS Re SS He #. : __ TAR LY FINE EY C A I OS. 4 NEL Fn * OM IG NIE, OH 8 A ts Z ._. TD © $6 SHERE” te Eat 3 La PAI? a © TEAM. I RE 33-6 ae 7's 4, CO SRV RR - of An. 5 "a "> F _ «a * 20 AC PLS Ie os cr PRs 41 weep wings. aihonn, ht Piad ; W508 Es. " Le od ; : bet; EO Ot 00 $ | OR” OP AO Ot An oger ac Ae any es STSTEM 4 ' ſpicuz ſunt: ita credibileeft, alia#plures ob parvita- ' tem! ſuam confſpetum - fogientes, per totam maſſanm . difſeminari. 'Confirmatur affcrtio-*mea': ((cilicer - multitudinem-conta&uum , qui kunt inter ferrum -&f-rrum,tam ar&z copulationis efſe- cauſam ) I ra- li experientia, quod, fi acus alicujus acumen offera- mus armature Magnetis,non validius ci-copulabitur, quam cidem Magneti nudo : id quod aliunde pro- venirt non/poteſt, quam quia conta&rus alter-alteri eſt zqualis, -hoceſt , uterque unius/ſolummodo pun. Quid multis opus ? Accipiatur acas, impo- naturque - Magneti, fic ut una cjusextremitas ali- quantalum extra Magnetem porrigatur : huic/ ad- moveatur 'clavus, ad quem ſubico ſeſe applicabic acusz'ca ratione, ut retrao clavo, acus ſulpendatur, $& ſuis extremicatibus tam Magneti, quam ferro ad- hzrear. Si clavum adhuc uſterius reducas; ſeparabie acum 2 Magnete, fi modo: foramen acus clavo, 8& acies Magneti' uniatur. Nam fi foramen Magnetem reſpexerit, tunc retrafto clavo, acus adhereſcet Ma- gneti; idque meco judicio non alia'de cauſa, nifi quod acus propter craſſitiem fui foraminis inmulto plu- acici pun&am.. Ih rig S 4 G R- Difcurſus hic totus mihi- viſas eſt fir- miſimus, quem hc acus experimenta'non 'multo xibus pun&is Magnetem tangit, quam ' acutiffimum - Inferiorem aliqua demonftratione Mathematica reddunt; & ingenue profiteor, in tota' Philoſophia | Magnertica nihil audiviſfe vel legifſe me fimile, quod que validainreddat rationem aliorum quorundam ipitus adeo mirabiliam 'accidentium: quorum cauſas tanta clarirate haberemus explicatas, neſcio an ullas alias ſuaviores ciborum dclicias: intelle&us noſter dcefiderare poll, TE ETD ——_ SALV COSMICUM. | - SALV. In inveſtigandis rationibus concluſio- num nobis ignotarum, aportet ut A principio ſtatim diſcurſum dirigas'ad vert viam: per quam fi quis inccdart , facile accidit , ut occurrat akiz atque aliz propofitiones pro veris .cognitz , ſeu per diſcurſum , ſea per experientiarn, quarum I certi- cudine veritas noftrz conclufionis acquirit robur & evidentiam; quod ipſum & mihi in prxſenti -pro- blemate accidit, in quo cum vellem alio aliquo exa- mine- adhibito certior fieri, num ratio, 4 me inveſti« gata vera efſet 3- quod ſciticet ſubſtantia Magnetis revera multo minus fit continuata , quam ferri aur chalybis ; curavi mihi ab illis artificibus,” qui in Exotico- tameio Magni Ducis Domini mei laboranr, faciem aliquam: cjuſdem illius Magnetis, qui tuus ancea fuit,;complanari , ac deinde, quoad fieri po- tuit, poliri atque lzvigariz ubi cum voluprate mea manu palpavi quod querebam. Ifſthic efnm mulrz comparuere-maculz# diverſo czteroque'colore, ſed ſplendidz & illuſtres , quantum vllas alius Japis da rior: reliqua ſuperficies polita quidety erat, fed ad taftum ſolummodo : . non enim | ſplendebat quid- quam , ſed nebilz inſtar nigricabart, atque hc erat ſubſtantia Mapgnetis: ſplendida vero parszerat reliquz - mateciz lapidoſemnermixtz4,pro ut (enfibiliter cog- noſci potuit admota complanata fatie' ad Kobem ferri , quz mdgnI copis infiliebat Magnert, fed nec vel unica ferti Reiftura diftis maculis hzrebar, qua-_ rum crant multz, 8& aliz quarcam unguis parte x- quabant, aliz minores cram aliquanto,' plurimz deinde parvz; vix viſibiles autem quaſi erant-imnu- merabiles. Unde nihil dubitandum habui cogita- tionem meam efle veriſſmam,cum primo ay 3 | ubſtan- $67 n . TIVES $4 4a? x : 4 . X FIT” 8 * Jade” — vg LY * _ - apt OLED] % 6 be ”! rr minimz particulz fer- ri,licet continuatifſimz torce pluſquam ullius alterius corporis (ut. apparet ex co, quia ferrum pluſquam ulla alia materia lzvigatur) non omnes, imo paucz cum fincero Magnete concurrunt ; & cum pauce eſe contingant, contaCtus efit toc!debilior. Sed cum ar- matura Magnetis, przterquam quoed-magnam par- tem SMP, 3 expers (cientiz, rem.capere queat..-Nos. vergintr I terminos artis nos continentes, cauſam ROorum aig L 7} rum; fimilium effc&uum naturalium.reducamus a bk 2 Sympathiam, Juz, eſt convenieutia quzdam &, Mi" fettunm $ 7 tuus appetitvs , inter res qualitatibus inter [ele mie * -> Antipathiam appellamus. & quid tamenerat in animo, quod de przſcmi negotio * . : % . TE : s p Lon me: = d 8 > wy . ” . s e1 4 « > F % WY 2 boy 7 ” - , " W- - # $4 E - > 23 £ = FSIMP. Videtur mihiprofcQo Salviatus.cgre -. '7 FIX nhicu cauſam hujus. cffe&us, ades 2 he 17 gio verþorum ambitu cau um hujus,. US, AGED 7 Antipa- £37 clarc cxplicuiſſe, ut.quilibet [ingenio mediocrity. licet 1552 rermi- Q- boſophis u- ſurpati ad multorum Su” naturalium Dn wr - S les arta : quomodo contra odium illud ac inimici- racionem = SS 2 ' Z tiam, qua ſcſeres aliz naturaliter fugiunt ac horrenr, fark red« | | | enaam, F S AG R. Atque ita duobus iſtis nominibus rati- oy of IHE * mn. Lepidum onem reddunt accidentium efftcFuumque plurimo- needs rum , quos 2 natura produci non line admiratione ,;r- - videmus.. Sed hic philoſophandi modus videtur ,,orundam mihi magnam habere, {ympathiam cum certa qua= philoſopho= dam pingendi ratione, meo cuidam amico ufitata, 74m infire qui. gyplo ſuper ling dchignabat, qua parte -pingi OR vellet fontem cum-Diana,cjuſque Nymphis, qua ca- ©4749 nes-venaticos, qua venatorem. capite cervino ; reli= gua campo, ſaltui, calliculiſque deftinabat: czterum coloribus -omnia- .cxprimendi partes ipſt piftorj committebat : interim perſuadebat fibi, ſcipſum il- lius de A&zone pi&urz autorem. eſſe, ad quam ta-- - men preter nomina nihil contulerat., ;Sed quo lon» gis digreſſionibus abrepti ſfumus, contra quam inter nos conventum erat? Oblivioni quaſi _tre- didi, quz fuerit materia, quam traFtabamus; cum in hunz magneticum diſcurſum declinaremus:. & neicio dicere parabam. SALV. In co cramas, ut demanſtraremus, Hum, tertium motum a Copernico terrz trivu- Ep _— YRS » as” a AG = ns *. rin date Sn 2-4 - ds revera motiontmn /ſed quietem porivs, ni Rationim, deterfrifnaris ſuis parti- 1 "verfas eaſdem ac deverminaras partes TOrVertt, Cfalicer two -confervetur ' Axis di- ers Ads fixas; qu Ty tahto conſtantius 8X GR. Jarh' in meftemmhhi redeurit Omnia; $&Jd'quod nunc 'animo agitab#th,quodq; producerc inphicit, quam. adverſus offibile fit areribyi' cor- 4 3 deat tata aabdent bn's Ln ; gnets. - | perficiem 'terrz; idque plus '& minus , prout illa « COS MICU M. $7k 4 diftiterit gþ AquinoRiali, (ab quo fit parallelusad : Axem Ierre. | Praxer tres illos, farlan baud ct jmprobabile, quarium adiyucigycniri poſſe. motum- reyglutionts circa proprium Xxcm , quoti:{cunque: efſex libratus; & ſuſpenſus ja agrc, aut alio medio fluido vel c ſubſtantiis leftibus 5 lupevexribas & czleſtibus, fimodo tueri velis,quod elementari- MOtus reAus ' tantummodo' fir elementorum , & bus, circularis corporum czleftium, © | Proinde fi vis tutius philoſophari, dicas oportet, quod corporum integrantium [ſniverh, ca que per naturam ſunt -mobilia, omnia 'moveantur circu- Iariter, & quod hac de cavſa Magnes, tanquam vera | Fallacia primaria & integralis ſubſtantia noftri globi,'ean- corum. qu1 dem naturam retineat. Egregie vero faleris , CRY quod Magn:tem- vocas corpus mixtum 3 corpus pus mix fimplex autem , globum terreſtrem : qui tamen, ut tum; (x ipfi (enſui patet, intinities magis compoſlitus eft.Prx- globum ter» terquam enim, quod infinitas materias inter (c reſtrem, diverliſſimas cominer , comple&itur etiam ingentem " ITY *% y . £ SALT EY Y 1-5 ; _ tum aque 8na,cumcerra in; ſup adeo. manifeftam argumenti levitatem plobum. Que res 3 nemine viſa eft : id vero $& ſen- ct : nonautem ſphzras particulares cx ſemetipfis COSMICUM: 575 S$ AGR, latelligo reciflune x & in. memariam Inants w_ y hec tes mihi revacat diſcurſungucndain, hujus va- gumentatio * quorundam - * of © i. nitati nihil cedentem, fatum acertis doQuripe ſphe-;,, Nic# ſcriptoribus,. & nif fa | RHQs-: < > elementum hanne de Sacrgboſco, qui c corrotundati,, phde ex rogue non anim- advertere neque conlidcrare, fire&e procedere hzc argumentandi ratio, tunc ſceuturum, ut non modo minutz guttulz, ſed ctiam qurzcunque, major quan= titas, aquzz, a toto clemento ſeparatz reducatur in ſu percipi, & intc}leQu cognoſci potefſt, cum aqua ſphzricam amet induerc tiguram circa commune centrum gravitatis (quod cit ccatrum globi terre- ſtris ) quod hzc in parte naturam aquz ſcquantur nes ſuperficies hom, Ragnorum tr ſumma omnium aquz, valis contentz partium, ex- tendantur in figuram ſpzricam, ſed nimirum illius ſphzrz cvjvs centrum cum globi terreni centro idem conſtituant. | SALV.Error eſt profe&o puerilis,qui it a nemine 8 = WR ES Sx at I FE Lats er eo dE ts f HMMS z : 3 fy # | I : 4 + S&- + RY L ” * _ - > 4 * % - . 2 F 4 « K ” STSTEMA acrobolco commiſſus eſſet, ci er-: at commentatoribus eJus, & ipfi adeo Prolemzo, veniam r autoritatem corum haud Veram remporis clapfi; '& in multam | extrati ratio monet" utquiſque domum abcamus , craftino dicreditari'y colloquiif- _ © , que- preteritis omnibus ulimam r=t fiery oi impoſturi clanſulam.” « % ” : ®: v2 $56 2606 $$252% = » id i . . " off £ 4 > + & $ A * Þ* » 2 - . > - 4 } + QUARTI e ; , % a u z* & i3& ®, ” Ga HAS EARS A WH dr nes, » nt QUART1I DIE1 . COLLOQUIUM; A G R. Non facile dixerim an reditus:'tuus ad inftitoca ſcolloquia, reipſa tardior extiterit ; an vero propter defiderium audiendi meditationes Sal- viati de tam curioſa. matcria, talis mihi viſus fuc- rit, Per horam intcgram >. feneſtra proſpeRaviz nam cubi cymbula quam advchendi tui cauſamili, $ALYV, Credo fant, potius imagione' tua, quam tarditate noſtra tempus .redditum fuiſſe lon- gius, quod ne producatur ulterius, bene fecerimus, Natura per (| fi fincinterpohitis aliis ſermonibus, ad rem ftatim jocum facir, | iplamveniamus, & oftendamus , Naturam permi= ** i iſe five in rei veritate hoc ira fitsfive illa quaſi per Ds | Jocumopinatricibus noftris imaginationibuy impo- ji: ati ap- © | .nere yoluerit) permififſe inquam,ut motus illi, qui plaudar. omnialiadecauſa potius , quam ut maris fluxum ; refluxumque producerent , jampridem terrz fue- ruut attributi,nunc tamen inveniantar exaAat adeo atque przcis> in id ſervirc,ut zſtus cauſam inde pe- tamus : & vicilſim cundem fluxum ac refluxum ad confirmandam terrz mobilitatem przſto adefſe;cu- jus mobilitatis indicia dcfumpta fucrynt hone a 6. ele 4 Lange MIRAGE 1 SIS Re ute ERA 4, aL 8 % T3 ? C - T7, Never rere obſervantur, 578 STSTE M 4 ma- aba parentiis celeſtibus, cum carum rerum,, quz rinw,tcr78+ In terra accidunt, nulla Magis- ad nam quam ahe- gae mobilis ram ſtabiliendam ſeatentiam faciat , [icuti prolixo _—_— examine declaratum cl}, & oftenſum,, omnia acci- confirmant. of nes per el vulgo DOING: terrz, & EffeFus | 4 ratione eodemque modonobly aoparitura FJ rerrent in- fe, fimobilem terram , & iſta immobilia conſtitua- differentes mys. Solum clamebturh aquz, vrpote yaſtiſſimum, wmnes a" nec concatenaturn annexumgque. lobo terreftri , ut confirman- dum 'mo> OIMNnes eJas CEtert partes folide. quod pro flui- mam aut da ſoa natura, (ui j ar ac liberum ex parte cſt, rc- quictem —Manet "inter res ſublumares , 'ex quo recognoſcere rerre, ex* polices eliquod veſtiginm'& indiclum, quid faciat cepio afta MY marine. 5d motum- aur quicter, -Poſtquam ipſc- met mecuriteram arque keram examinayi effefas & accidentia, partim 3 meipſo viſa; partim ex aliis coptiieas;quein aquemotibus obſermintar ; 8% pre- terca left : auditiſque vanitatibus infignibus, qvas multi ad rationctm kgrun accidentium reddendam adduxeremrznon leviter alſici tne ſenſi od admintendas tiombus neoefſariis) globus terreflyiv4ic kmMmobilis 5 rumc uxom'& refluxerny maris naturaliter fieri no pofſe * $& deinde , k ejdem globo conferantur es tvs jam «ſivnnt, neceſſarium efſe, ut mare fluxui & refluxgi fobjacear;ſecundim omnia ith 5quz in ipfo SAGK. Propoſitio maximi eſt momenti, ttm peri, thm etiam corum ratione que inde conſc- quuntur : unde dechrayionem ejus atque confir- marionem aucibus hociattomioribus acchpiam, $8 5h Cum im us naturalibes, quarum ec, quam pri mavibus habemus, ana et, cognitia pubs mh. 2's RS Don Wong on Be BY RE *E £ WORN AO ona 4 Fay, y —_ 7 F..- PO Ep EE Ms OE OE A OR RES . off lt!" nG Gar Frogs Hs - \- 2543 CNEL IN g AE n OP Aa% - L . 45 $ TH rs ©. PT FIÞ IE LES. +7 $= Js s 7 Ry Bt 35 tee: Az \ wn, Fa 3% tt wy 0 34 TE Is IY [ont We T - Fd nd kt 5, Fe i " tba oats ine AIACES FL” Le IS Ms oil og Son ear rn = EY S V bt +% 57 wes = *k ES 2 oN ; palpantibus new abſ{imiles,imd iiſdem adhuc incert Tiwh, & COSMICUM. cognitio.effeRuum nos deducat ad invelilgationem Cognitio ef- cxcis parietem: fefuum de- js ducit ad inveſtigati- chm cx ad-minimurn ſciant, quo pervenire conſti+ > mag - tuerint 3 ideoqne ante. res omnes alias neceſſa« & inventicnem cauſarum), {ne qua ores {uerimus, utpore rei exitum invenire neſcientts, ria eſt cognitio effetgum s quorum cauſas inveſti« gamus t quorum quidem effe&tuum tu, Sagredegte plenius ac certins petitwus eſſe poteris3- quippe qui non modo natus longoguie tempore commoratus es Venctiigzubi fluxus & refluxus marini, ptopter inag* nitudinem ſua, valde notabiles ſunt : yerum etiarit+.. in Syriam navigaſti, & pro ingenio tuo cxcitato ats que curieſo,fhe dubio multas obſervationes inſti- twiſti ; com contra ego, quifolummodoper aliquor . ſat breve tempus, obſeryare potui id quod acciditin hac Adriatici finus exttemicare, &inmoftromarti in» feriore circa 2{tuaria Tytrheni mais, multis in re» bus cogar fidere relationibus alorumy, quz quia ut plurimom male concotdant, & per conſcquens in« cert# ſunt 3 ({peculationibus noſiris confuſjonis plus quan confirmationis ptx bere poſſunt, . Utaut fir, cx = obſervationibus illiz, que certo nobis comperts, ac | que etieAM inter principales ſunt, videor mihi perve- nire poſſe ad inventionerh verarom & primariarom "oY __ cabfarem. + Nec enim hoc arrogetwihi, addacere me polſe omnes rationes ad rem proprie-pertinenres, & eff ibus illis adzquartas, qui mtihi/ancchac inau- diti, & proinde nondum cxaminani contiderariq} poſlint occurrere, Atq; id quod ſum difturas, fox hmmodoproþond tanquam clayem, quiz vie nan- quam ab alliscakate poream aperiat, ſpe certa fren tus, ihgenia ime magis eculativa progrefſura ule. tus, & fapra primam Hhanc mcam darratttronem'pes | : netratura \ 573 STSTEMA ma- aba m_— ceelcſtibus, cum earum rerum, quz rinw,tcrr7 4+ in © accidunt, mu 18: i is ad -unam quam alte- gae mobili- ram ftabiliendam ſeatentiam faciat , (icuti prolixo ras,mutio ſe coo mine declararum >> & oftenſum ,- amnia acci- confirman?. obiliras Solis Firmamentique deſgnditur , cadem EfeSus plane ratione eodernquie modo nobl# appariturs- eſ- rerreni in» ſe , fi mobilem terram , & iſta immobilia conſtitua- differentes mays, Solum clamebturh aquz, vtpote yaſtifſimum, ; pote $1 abu \. Nec concatenatum annexumque fone terrefiri, ut am 7m» Omnes cjus cetere partes folide. imo quod pro flui- rave aut da ſoa natura, ſui juris ac liberum ex parte ct, re- quietem = Manet (inter res ſublmares 5 'ex quo recognoſcere rerre, ex- poſſimas aliquod veſtigium '& indicium, quid faciat cepto «flu terra quod motum: aut quicter, -Poſtquam iple- main met meturhiteram auque iteram extminavi effe&; & accidentia, partim 2 meipſo viſa; partim ex aliis | coprita;quein aque motibas obſermniar ; & pre- '2' terca leis auditiſque vanitatibus infignibus, quas ; multi ad rationct thorium accidentium reddendam adduxerentinon teviter allici me ſenſi ad adrmintendas daas hakee concluſrones,/(faRtis tameri Pi tiombus neceflariis)fi globus rerreftris fit kninobillis, _ mcfluxom &ecflazary maris naturaliter fieri non pole #'& deinde , $i ejdem globo conferantur mo- es ee ann, noceſſarium efſc, ut mare fluxui & | refſuxvi fobjacear;ſroundim omnia ilta,que | in ipſo obſcrvantur. SAGR. Propofitio maximi pre momenti, ttm per {c, thm ctiam eorum ratione que inde conſc- quuntur : unde declaraionem: ejus atque confir- mationem auribus hocattomioribus accipiam, SALF/, Cum im queftionibis naturalibes, oo. hzc, quam pre monibus habemus, una et, cognitio IL ON BUOY ORACLE EG Ain 50 ed ER nt AD be 20 IE TIP ALT OL "05-2. S c \ TE RG NG EE FIR i gs LO v=o , , oF \ 2 I oo UL. « Lo 9 Wy, } " , F # { . q » Fg FR h -. mere 9 « « fda AS er ar bb. LEN HL IIS ICS w-2% GS O ” A "—— . "= ak "8. — OI OY —_— , IT 2451 % a ; , ; wth ads Wb 6 Hon Ee is 2 y £ F tel ae OT Re ge wits OO Er POW TENT 7 role : & ESP) -4iÞ 5 OC , x ak A ON SD 8 bes bo ; 4.8) , 82 Ws. = 416g X A y F 7 ; : ISL \ Y % ; _ r 4 ' 8 at - » F - £ ; ad by . * ſ»fr9ci9 dentia terrena, per quis vulgd Rabilitas terrx,, & | «Yen Tas : Sun ts 3a __— — _—_ Ve * 1. - % . v4 . 0 ne = . SE IIESIO yt: SST; *, 44 DIIVE WISE Ree ha "X- 1-9" ag DAE TI 2. «> bs Oe LE 5 0 A ES . tae) RS OH OS nd £ > ne RE rhe Ps A CIeIEN- ie SSL EESD Era pr Pati big is ng ants : For SARS 3 ads ys . : Yes 0 - > x Te wh” £+ « ns $0 a a b| A ) 6 | 1 E ” 1 5 E: E > . bes, 4 ; £ þ: C I | ' bY Ak ae En A mean ES LE TY OI TT INN . tuerint z Ideoqne ante res omnes alias necefſa« COSMICUM, 599 cognitio.effeQuum nos deducat ad invefilgationem Cognitio ef- & inventicnem cauſarum , fine qua cxcis parietem fe#uum de- palpantibus-nen abſimiles,imd i{dem adhuc incerti- — ores {uerimus, utpore rei cxitum invettire neſctentts, "Et _* cam cx& ad minimum ſciant, quo pervenite conftis /,,,.,. ria eſt cognitio effe&vum 5; quorutn cauſas inveſti« gamys t quoram quidem effetuum tu, Sagredeme plenius ac certins peritus efſe poteris3- quippe qui non modo nates longoquie tempore commoratus es 4 Venctiig,ubi fluxus & refluxus marini; ptopter inag* J nitudinem ſuam, valde notabiles ſunt i yerum etiarir+.. in Syriam navigaſti, & pro ingenio tuo cxcitato ats que curieſo,fihe dubio multas obſervationes infti- tuiſti ; com contra ego, quifolummodoyper aliquor . ſat breve tempus, obſeryare potui id quod acciditin hac Adriatici finus extfcmitare, & innoftromari in» feriore.circa z{tuaria Tytrheni maris, muldis in re» bus cogar dere relationibus atorum, que quia ut plurimvm male concotdant, & per confequens in« certz ſunt 3 (peculacionibus nofiris confufjonis plus quarh confirmationis peabere poſſune, _ Urut fir, cx obſervationibus illis, que certo nobis comperts, ac que etiem inter principalcs ſunt, videor mihi perve- nire poſſe ad inventioner verarom & primariarom caafarem. - Nec enim _ arrogoMmihi, addacere me polſe-omnes rationcs ad rem proprie'pertinentes, & tffeQibus illis adzquaras, qui wiki ancchac inau- diti, & proinde hnondum cxaminani "; [9 k 530- STSTEMA - -netratura fongius, Er quamvis in aliis maribus 2 » -nobis remotis ipveniri poffint accidentia Mediter- _ ©.” ranconoſtro incognita : non tamen propterea vera cfſe deſinet illa ratio &- cauſa quam producam, _ dummodo noftri maris accidemibus comprobetur, niſque plene fatisfaciat, tandem enim ejnſdem gene- _ ris cffe&uum unicam veram, & primariam cauſam efſe oportet., Referam igitur hiſtoriam effe&uum, 44 quos veros effe (cio, corumque cauſam veram \ me creditam afſignabo, Vos c#teri producetis ali- o3 inſuper cffc&us vobis exploratos : & poſtea cx- _- periemur, an addufta a me cauſa poſlic illis quoque = fatisfacere. - 'X8ut ma- Affirmo itaque, tres effe periodos, quas aquz riai triplex marinz fluxus atque refluxas obſeryat : prima ac perrdus / principalis eſt illa magna f& notiſſima , ſcilicet Diur-< diurna, menſtrua & annxa. na, ſecundum quam aliquot 'horarum intervallis a- intumeſcunt & ſubfidunt. Hzc autcem inter- yvalla font utplurimum in Mediterranco 'ſenarum _ circiter horarum, hoc cft, 6. horis intumeſcit mare 6. aliis (ubfidit, Secunda periodus eſt Menſtrua, & originem a Luna trahere videtur 3 non quod illa motus alios introducat ; ſed ſolummodo quia jam _ diforum magnitudinem alterat infigni differentia, prout ea lumine ſeu plena ſeu minuta fuerit, Ter- tia periodus eſt Annua, quz 4 Sole dependere vide- tur, alteratque ſoiummodo motus djurnos quos quoad magnitudinem , 'remporibus Solftitio- rum; diverſos efficit ab iis, qui fiunt in Equi- Diſputabimus initio de periodo diurna , veluti _ deprincipali , ſuper quam Luna & Sol ſuas a&io- nes, in menftruis & annuis alterationibus , ſecun- darid videntur cxercerc. Tres autem diverſia- res COSMICUM. $3y # tes in his mutationibus- horariis obſervantur : nam Diverſita- - |} inaliquibus locis aquz intumeſcunt & detomeſcunt 77 9c «> | : abſque mctu propreſlivo : in aliis fine clatione $8 tur" cy depreſlione Jam verſus Orientem progrediuntur, - fone jam verſus Occidentem recurcunt : In' aſtis- & alti- - - tado, &curſug&r& variancur, ut hic Venctiis acci- 1 © - dic, ubiaquz accidendo tnrumeſcunt', & exeundo Cubtidunt: idque faciunt' in extremirate* fongitu- \ © dinis finuum cxtcnſorum ab Occidente in Orien- -- « - | tem, ac terminatorum talibus littoribus ; per quz | | ſpatium prebetur aquz'diffondendi tumorem{fu- um. Sin curſus ejvs montibus aut apgeribus alrio-. - ribus intercipiatur, ibi ſine motu- proereſſivo in- rumeſcit ac detumeſcit.' Deinde 'currunt atque re- currunt aquz: marinz , ſine mutatione altitudinis, © in Da Mediterranei, ficut accidit eviden- - > ciſhmeinFrero Siculo' inter Scyllam & Charybdin, - - vubi aſtusper matis anguftias velociffimiſunc'; ſed in z — Mmaribus apertis magis', ac circa inſulas Mediterra- - _ .nei, ut ſunt, Balearides, Corfica , Sardinia, Ila, : ; Sicilla verſys/Aricz partem, Melita,Creta, &c. mu=- 2 ({. Tationes altitudinis minime ſunt : zftus vero ſatis 3 © notabiles, maxime ubi mare inter infulas , vel inter , = ipſasaCcontinentem coarFatur. _ | > } Jam hidolicffeQusveri certique , fi nihil aliud - 53 apparerer,, 'videntur mihi ſatis prebabiliter per- s {| fuadereti ,quicunque volet intra terminos phyfi- . * coslecomtinere , ut concedat mobilitatem terre, > Nam alveum maris Mediterranei immo.um reti- nerevelle , & concedere, ut aqua eco contenta fa- | 3 FF -liat Qnz facit , id meam , & forte uniuſcujuſ- - 23 que alterjus imaginationem ', qui ultra corti- - 2 Ccem jn hanc ſpeculationem penetrare volct', ſupe- .- y at £45 EE SE a, nn STSTEMA $SIMP.: Hzc accidentia , Salviate , non hodie demum orta Cunt, ſed ſunc antiquilſima, & ab infini, \ © ths obſeryats, multique ingenia ſua £0 impende. ©. Tynf, utredderent hi hanc ,- alii aliam caufam ; nec ___ muykis abhinc; miſharibus abet magnus/ Peripateti- cas, qui rei cauſam aliquam addudt, quam nuper ex Ariſtordicoquodam: texty, ab cjus interpretibus non animadyerlo, fult expiſcatus ; cx qua textu col- Eftus ma. git, veram- cauſam hacum motionumnon alio re- f rini cauſa (erendam die, quam ad diverſas marium profundi- produfia 2 tates, - Nam aquz profundidres (inquit.) cum & recent! 90- mole; & pandere ſupecent; cxpdiunt mious profun- ook '%- das;quzfedibus ſais ematz, deſcendere nituntur _—_ lnvicemz -£x-9qua continua. colaRartione fluxus & 6 5 i Re lulci deinde ſunt corum, qui recir OCAtioanes i]. —_—_ las Lunz tribuuot, quam afirmant humidis corpo- Antifttte ripus precipue Jure . dominari, Demqz: quidam tributa Lu- Autiftes tratatulam edidit, in quo (cribir, Lunam ne. pererrando CroeJum, ad ſc proleQrare & attollcre cu- mulpm- aquarum, qui continue cam ſequatur, ita ue mare (emper il!a parte tumeſcat, quz L,ynam ver- ticalem habe. CumqueHorizontemſabcunte Lu- na, nihilominus elatio redeat., ad falyandum hunc Hierony- eficFum aliad niby adferri poſſe (critic » gift: quod mu Bor- [una non in fe mods naturaliter banc, facultatem 71G ®* traQoriam recineat ; verum-etiam eanderp in hoc retici, fem. cplu cum oppotito Zadiaci gradu cammunicet. peratum Alii, god five tc credo, dicunt inefle Lang facul- Lune calo=tatem Lalgre ſuo temperate rarefacienghk aquam rem cauſam quam rarefatam aflurgeree & 'extolli, Non dcfuic facinnt. iam, quitkc. 6 aries 3 S AGR. Noli, quelo Simplici, plura referrc. Non cnim vidctur operz pretium effe ; tempus me- moran* To Y- 4.ot; > Ce ng : i a p42 EDS Eee ES-20%, Weis G Orion "yl TS, + nts he «I IE HE Cahn SD NE et EL ik De Fg . oy 22. a7 Fe SS < 1 a Be 1b "© Ke Ped 4 © 3 ERS le R i "7 p | " A " 5 0 5 =, 4 WD SET w_— —_ PO. es 3 LO as Ears Pty FEE AS . OO EIS OED A or OS IO A IN ” F - v + OA "ENS "9 # bh $9 4 »Y I poli, vel Genaz. Cogor afarmare , ingema poe= COSMICUM. morandis, nedum verba: refutandis his. talibus im- cre. - Certefi cui harom aut ſimiliumineptia- rum, aſſenſurnpreſtiteris ," in juriam fecens judicio tuo, quod faris'defecarum-arque purgatum experti mus, - ont - C206 1 ; = 8 AL.V. Ego vero, Sagredc,qui te ſum aliquan- co pattertior, in gratiam Simplicir, fi is forte rebus a ie expoſlitis/probabilitatis aliquid ineffe cenſerer, impendere vel plorima'verba nihil verebor. Sic jigitur habeto; Aque Simplici , quz ſuperficiem exteriorem thabeme altiorem, diſpellune inferiores humilioreſque: quod non item faciunt profundio- 593 Reſponde- tur ad inep- £45 ac Vd- nas «ſins marini Calte- res : '& altiores disje&is hnmiliocibus, brevi quicſ- (,, cunt, librantur, Oportet ut credat veſter ille Pert- patericus , ogmnes pet orbem lacus immotos, omnia- Ta/ale in- que maria; obifloxus $& refluxus infenfabilis eft, ha- bere {gos alveos zqualiſſmos: & cram ego ita {1m- equaliter tem fundo- dorum wmidg- plex, ur hoc perfuadere miki finerem,nifianſulz ob- ;;, jag. ftiriflent, que fopra aquamextantes, manifeſto ſunt carr. indicio, fundum #quabile ron cfle. '” AntiftitMi'/porcs hoc reponere, Lunam quotidie rotum ''Mare Mediterrancum obirc : nec tamen proptereaextolli aquas', preterquam in extremita- tibus 7 F ” eras RS | "& " E, ” - = <_— - Fe. HT , TI . x s p "8 * : A *, 0 v ; ft WW m Y » 4 £ Fo ” SE Ban "5 $a 55 En. ie. _—_ T IVE + . * 8 « $e-< . : en BE! % - J 8 : - 38.5 . 4 "$44 1 G O , Dp nc bo ME bes > ; , | : - 0 as . o TO EO Oe EE A TATE WIVES . . . ak 4 IS ts a Ad n why : \ Ps * TRIPS, 7 an w 37.2 Ly "—_ w ” £ Ss = be ” , ” \ + 56x aw b 4 $a 4 "# T EEE Mt - <<" k 0; 1/5; EM ; +8 hs ; v7 FEY AS __ £ «200 e 1.2 Y 6: To £0 Ve: may :. 00-0 Ws. ny. nc pos : : ; _d - AA 47” Pd hs ht nh coogs nlp or bu Ma 11 NOR 3b Ro rment- >. 2 WR Ac RIG: = _9G < - P 4Y DEEP A pA . 584 | _ STSTEMA © Ingenia Ffica duorum effe generum: ;- quzdam'dextra, 8& ad poetic du. inveniendas fabulas aptaz quzdam. vero ad cre- orum gene- dendas feaſdem diſpoſita & -accommodata. TW. SIMP. Non exiftimo quenquam; inveniri , qui fabulis quas pro talibus - habet,, fidem adjunger, Quoad opiniones de caufis zftus marini, quarum multz fant, cum ſciam , unius effe&us unam (0. lam effe cauſam primariam 8& veram, re&iſſime.- intclligo, ac certus ſum, non amplius quam unicam illacum effe pofſe veram-; c#teras omnes autent (cjo fabuloſas & fallas : ac forte 'ne vera; quidem inter Hllas eſt, quz hucuſque produ&z fucrum: imo revera «hn non Ita efſe credo. Non enim eſt probabile, Verum pa- ite parum pum adeo luminis habercut > tot Falſorum tenebris lucis habet, gg cluceſcat. Id vero pro libertate, quz concefſa 419878 he nobis invicem eſt,affirmo,introducere motum terre, cumque faccre cauſam eſtus marini, tam'fabuloſum you & abſurdum huc uſque mihi viſum eſſe, ut non te- mere quicquam audiverim- abſurdius. Ni ergo rationes allatz mihi fuerint, rebus naturalibus con - formes magis, fins cun&atione partibus accedam eorum qui credunt, hunc effe effe&tum ſupernatura- 1:m, & proinde miraculoſum, ac humanis-incelle- Aibus imperſcrutabilem ; - quales infiniti ſunt alii, immediate ab omnipotente Dei - manu depen- dentes. : S ALV. Diſcurſus tuus-valde prudens eſt, & ., _. Ariftoteles quoque dofrine conformis, Ille enim, yy way tr;. ueſcis, in principio Mechanicarum ſuarum quz- buit effe. fionum, cas res, quarum cauſz ſunt occulcz, Mira- us quorum Colo attribuit. Q 'od autem vera canſa reciprocati- cauſe 1gno* onis mariax, fit ex caruminumero, quas perſcratari Yantur. nemo polbt, non arbitror habere te majus indicium, b. + quam quod vides, inter omnes illas, quz hucuſque pro veris. 2 we =. Vw _ %S _ {T5 © 835 Ke pro vetis caufis adduftz ficrunt nec unicam effe, quz ullo adhibito artificio fimili aliquo effeFu rc- przſentari A nobis & expritni poſſit ; quandoqui- dem nec lumine Lunz 3 vel Solis, nec caloribt remperatis nec diverſis nditatibus 3 un- quam artificiofi perficies, ut aqua vaſe immobili contenta currat & recurrat, cxaltetur ac deprima- tur aliquo in locozalibi non itern, Sed i vaſe agitato, fine ullo artificio , imo fimpliciſſime tibi repreſentare polſum omnes preciſe mutationes illas, quz in a> quis marinisobſervantur ; quare tu caufam hanc aſ- pernari voles, & ad miraculum recurrerec ? | 'SIMP., Recurram ad miraculum,; nifi tu cau« f5s aliis, quam motu vaforumin quibus aquz mari- ' nz ſunt, id mnihi removeris. Scio enim,hzc 'vaſa non mover! : cum rcotus 4c integer globus terreftris ſua natura fit immobilis, * Copas, bo S ALV. Sed nonne credis quod globus terre- firis ſupernaturaliter, hoc eſt, abſolura Dei potentia, poſſic fieri mobilis ? 0 cle han -STMP; Quis de hoc dubitet? - 8 ALV, Ergo Simplici, quence ut. marinas aquas reciprocare facias, necefſe cft intro- ducere miraculum; porius ipſam terram faciamug miraculoſe moveri, cujus ad motum poftea na- turaliter moveatur & mare: atque hzc operatio tan- to quoque fimplicior crit , & ut ira dicart, naturalis inter miraculoſas, quanc minus eſt difficile, facere rotari globum, cujus generis tot alios rotari cernimus, quam facere ut aliqua immenſa moles a- ay modo procurrat, modo recurrat alibi velocius, ibi tardius,incumeſcar ac detumeſcat hic magis,bi minus,alibi nullo modo, &omnes has diverfitarescdat in uno codemique vaſe quo continetur. Accidit quod hec, multa forent ac diverſa miracula,iſtud vero uni- Gy cum HR STSTEMH... cum tantumeft, Adde quod. mixaculum aque mo- tz, per conſcequentiam ſecum- | erahir aliad, fcilicet immaram fcrvare tcrram adyerſus infultus aquz, qui cam moda.in haric, modo lam partem vacillare Lo cogunt vifi micaculoſe ſuſtcemetur. | > _— : "$14 G.R.., Quzfo, Simplid- ſulpendamus non nihil judicium noftcam, neque novam illam opinio- n:m quam Salviataz nobis. explicare parat , pro vana darnnemys, nec fatig in genfum fabularum anilium refcramus : fianilizer- ad; miraculum non niſi tum-recurramus , þ prius.difcarſus intra. termi- nos naturales:cantentos. audiverinus,” Quanquam, - ut. cx animi ſercentia loquar, oemnia Naturz ac Dei Opera, MIracu af; mihi videptur. 5 #7 HY $ 4LV. Eadem ct & meaſententia : & fi quis dicat , cauſam naturalem. fluxus & refluxus maris e moturn terrz, is non propterea negar, hanc | tioncm [lc micaculolam. Jam ut redeamus ad c goal noſtri mwateriam, afſcro, nemini cognicum fhifſe haftenus , qui kieri pofſit, ut aquez, finu Medi- terranci noſtri concluſz, motiones illas, quas edi vi- dequnsy £ame ſi idem finus &alveus _cas continens {'y hanc incxtricabilem efticiens, oritur ex rebus, jam _ a me (ubjungendis, quas. in fingulos. dies. obſerva- | mus. Igitur hzc notaro. Morftratur Venetils hic agimus , ubi jam aque. deprefſz impoſfivile ſunt, & marc quictum, & aer -tranquillus, incipit ej fs fi Aicm Cxtalll aqua, & 5. yel 4, horarum patio, de- 4m ma. <, & forſan inobfervabilis ? Quis modum irivenict infundendi nova aquam in vas aliq & faciendi ut ſolammodo;in aliqua determinatapar- te valis, non autem in czteris elevetur2 Forte dices, hanc novam aquain/adyciititiaſh fic ab Oceano;. & inde uſque a Frero Herculco affuſam. Sed hocy rari« tum abeft,ut difficulkares allatas tollat, ut ctiampen beat multo majores alias. Ac initio oftende mih?,quz carſus cfſe debear illius aquz, que per -Freri ingref< fa, ſenis horis ad'extremas ulqs! Mediterrand-matis oras, per doorumtriumve milltum-milliariorum: in. cervallum effundawr,quzque totideny horis tantun-: dem fpatii in ſao:recurſu conſumat ? Quid fiet navi- is per mare ſpdrfs ? quid iishorhinibus quiid Fre- | tum accolentes- continue ſcntiene irruere przcipitem immenſam aquz vim, que milliaribus latum infuſa, 6. horis implere debeas fpa- tium. xoo.milliaria latum,% 1o0o.williaria longum? Que tigris,quifalco, ſeu curſu, ſew:volatu tanti velo- cicareadzquare ut uanica hora phiſquazooanl- liariaconfciat?Fiunt neq; hoc n Aquarum de= Qq2 _--- iminobile, per.canalem non plus 8. $537 STSTEMA lentz, ut navium-remis ſuperentar, qua non fin icineris aliquo difpendio. Przterea 6 hzc aqua perFrerum eſt redo fabriaſiaur' in alia difficulcas, qu o ſcilicetapud nos, remoto adeo loco , in tantumn extolli potuerit, ut non privs ad fimilem aut majorem altitudinem in partibus' propinquioribus extolleretur ? In ſumma non' credo, vel obftinatio- nem; vel ſubtiliratern cujuſquam ingenii tantam clic, oz difficultatibus hiſce ſufficientem reſponſioncm opponere, & proinde- adverſas 'illas terrz ftabilita- tem tueri queat, dummodo feſe "intra terminos do- arinz phyhcz contineat. - 8'4'G R. Quzdixifti ha&enus, optime caxio, & avide defidero - cognoſcere, quo paRo mirabilia illa fine impedimento poſſin & motibus rerrz jam atcri- batis'provenirc. _ E 5 35 : = 4 I E] » 1 TI 5 Pe 2 VT PR + S* £& 4 ”SALV. $i effeftus ill Cequi-debent > motibus $ ils qui naturaliter tcirz conveniunt,neceffarium cli, ut non modo repugnantiam aut impedimentum nul- lum.inveniaot ;.verum ctiam facile procedant : nec nt cumfacilitate modo; mY etiam cum ne- EffeBurnge ceflitate ita ut impollibile fir, illos alia aliqua rationc turales & ſuccedere.Nam hezceft proprictas &conditio rerum veri abſque naturalium 8. verdrum. Stabilita igitur impoſſibi- proc. licate reddendi rationes morionum in/aquis animad- Procecut. verfarum, S una (defendendi immobilitatem vaſis ; nunc/porro vidcamos, an mobilitas continentis poſlit Duo genera . notion vaſis contle nentis effi- cere poſſun yy, * per quas aqua. in- co'\contenta 'difcurrendi” modo $5 62 contents 20 ad hanc , modo adalteram cxcretnicarem , ibidem- . elevetur ar- Je modo intameſcendi., modo detumcſcendi gue ſubfidat facukatem acquireret. Prima genus efſer, fi ex- eremita- ſequi obſervamus. 6 > mk effetum condirionatum co modo, quem | Duo. genera motionum alicul raficonſers poſſunt, tremitatum nunc tina, mox altera deprimeretur. Sic _ enim aqua verſus parrem inclinatam procurrens, per que motu, quiterreftri globo tribuitur, nec ad vos 'O- Mei, quod facie na- I v1s s- 4 EL hee IEE> ah. me: A J COD EE 7 gk I vs SCE MN at Say? _ F x BRA NES nbd Sg SEES FE ps OR AE y ER canes Sr SEL ' = NONE odio 3 ey Ws SL rg On COSMICUM. 591 vis reſpe&u aquz 2 ſe content», quodque facit aqua 4 contenta reſpe&u navipit continentis, przcise jdip- I ſum .cft cum 5 » quod facit vas ern nevm reſpe&u aquz abipſo contentz; quodque facivnt 2quz contetZ® reſdeſtu vaſis Mediterranct ipfas'con- tinentis. | | | Sequitur jam demonſtremus, quomodo & qua ,,,,, a ratione verum fit quod Mare 'Mediterranenm, z; ;erefirie | & omnes alii fmus, & in ſumma omnes partcs in ſuo motu terr?, moveantur motu notabiliter inzquali, quan- acceleran- eumvis nulla matio, quz regularis & uniformis non 7” & 7e+ fit , eidem toti globo attribuatur. Fardantar, SIM P. Hzc resprimo intuitu mihi, qui nec Mathematicus nec Aftronomus ſum, ingens para» doxon prz fe ferre videtur: & fi verum eft, mo- tu totius exiſtente regulari motum tamen partium, ſuo toti ſemper conjunAarum, irregularem eſſe poſſe ; paradoxon hoc deftruet illud axioma, quod affirmar eandem efſe rationem totius & partium. . $ ALV, FEgodemonſtrabo meum paradoxpn, ac tibi, Simplici, relinquam partcs defendendi itlius axiomatis, & cum paradoxo conciligndi. Ac mea demonfſtratio brevis erit & facillima, dependens: 3 rcbus div rra&atis in ſuperforibus cofloquiis noftris ubi nec vel minimang ſyllabam in gratiam fluxus & refluxus introducam. | Duos diximus cffe motus,. aterfbutos globo ter- pemnftre- reſtri ; quorum prior eft annuus, confeftus ab cjus try quome- centro per circumfercntiam orbis magni, ſub Eclie 49 partes ptica , ſecundom 'ordinem fignorum, hoc eft,. ab £795! terre- Occidente verſas Orienters: alter faftus ab codem Moron plobo, rotato girca proprium cemrum viginti va» .,. rerar- tnoy forts, idque ea Orn wirke Ort» dentar. entem 5 quanquam” cirea Axemy aliquanto incli- 796-107 Oh $$ £72 OG © . + 4 pY. - $92. STSTEMA | natum, & nan 2quidiſtantem Axi conyerſionis an- nuz., Ex c fitione harum duarum motio- nam. per (ſc uniformjum, aio motum diffomem & inzquabilem partium terrz reſulkare Quod nr facilius incclligatur, deſcripta figura rem declarabo. Acinitio circa centrum A. deſcribam circumferen- I 2 & . Ll ad » & WM Li i 7 4 C A b x4 tiam orbis magni BC. in quo, ſumpto quocun- quepun&o B. circa ipſam tanquam centrum de- {cribemus hanc minorem circulum DEFG. qui glo- bus intelligatur per totam circumferentiam orbis magni decurrere- centro (uo B, ab Occaſa verſus _Ortum, hoc ct, 3 parte B, verſus C. intc!figamus inſuper, inſuper , globuma terreftrem revolyi circa pro- eu, hoc eſt, ſecundum ſuccefſionem pan&orum culi regulae COSMICUM. $93 prium ccntrum B. itidem ab Occaſu verſus Or- Partes cir- DEFG, ſpatio viginti quatuor horarum. Sed hic at- agg rente notandur cft,circumafo circulo circa propri- prium cen- um ccentrum,quamcunque partem ejus, diverfis tem- trum, di- poribus, contrariis motibus moycri oportere. Id ve7/is tem- quod manifeftum eſt, fi confideremus , quod, dum 791% mo- partes circumferentiz circa punftum D. moventur Jens verſus finiſtram , hoc ct , verſus E. oppofitz, quz erariis. ſunt circa pun&um+ F, acquirant contrarium motum verſus dextram . ſcilicert verſus G, unde Mixtio duo- quando partes D. crunt in F. motus carum erit 77 motu- contrarjus cj, quem prius tencbant .cum effent in 7"o0nn! D. Przterea c tempore , dum partes E. de- co * ſcendunt, ut ita dicam , ver:vus F, partes G. aſccn-+ onal: dent verſus D. Pofita igitur hac contrarietatc jmo. tem in moe tuum in partibus ſaperficici terreftris, dum illa gy. !* pariium ratur circa proprium centrom, necefſe eſt, ut copu. 69% ter- {ato hoc motu diurno cum altera annuo, reſulter **** motus aliquis abſolutus pro partibus ipfius ſuper- icici terreſtris, jam ſatis acceleratus , mox tantun- dem retardatus. Id quod manifcſtum eft, fi confide- remus prius partem circa D. cujus motus abſolutus crit velociffimus , utpote fatus > duobus moti- bus in - eandem plagam tcndentibus , hoc ct, verſus finiftram ; quorum prior. eſt pars motus annui omnibus globi partibus communis ; altcr eſt ipſius pun&i D. verſus finiftram quoque de- lati vertigine diurna : ita ut hoc caſu motus di- urnus augeat acceleretque motum annuum. Cu- Jus contrarium accidit in parte oppoſita F, quz dum communi motu annuo defertur un3 cam toto globo yerſus finiſtram , A i a Fa HS = þ $594. STSTEMA _ #8 diurna defcrtur etiam verſus dextram : ita ur = 2 _ motus diurnus annuo motui dctrahat : unde mo- ws abſolutus , cx utriuſque compolitione reſult. | rans, fatis tardus efficitur. Przterea circa pun- wr | a E.G, morus abſolutus fic quaſi zqualis fimplici anmo: fiquidem diurnus nihil, ve] per parum «i addit vel detrahit; cum nec ad dexiram, nec fini- E 1 tram, ſed furſum ac deorſum feratur. BH pains Concludamus crgo , quemadmodum verum HH g@primeariaet mowm totiusglobi, & fingularum ejus par- BM _ carſenai-tium, zquabilem fore & uniformem , fi illz mo- WH 2 merecipro* vyerentur unico mory, five is fimplex annaas, five - catienis. folus diurnus fit : ita quoque ncecefſarium effe , ut liſdem daobus motibns j permixtis , pro partibus ipſius globi reſultent motiones inzquales, jam ac- celeratz, & jam retardatz , mediantibus addita mentis aut ſubtra&ionibus converſtonis diurnz ad circulationem annuam. Unde & verum cf (ficut eft verifſimum, & expericntia comprobatum) quod accekratio & retardatio motis vaſis, aquam vaſe contentam currere faciat & recurrere ſecundum longitudinem . extolli vero ac deprimi in ſuis cx- tremitatibus quis concedere dubitabit , hunc ctfec- Qum poſſe, imo neceſſario debere, marinis etiam aquis accidere, quz ſnis alveis ac vafis continentur, huic alterationi ſubjeAis, iis maxime, que per Orientem , ipſam (cilicer illam plagam, por quam ipfa vaſa moventur ? - Ceterum hzc potiflima cſto & primaria cauſa fluxus & refluxus , fine qua hic effeQus edi minime polſer, Sed quia multiplicia &: varia funt ac- cidentia particularia, que diverfis locis.ac tempori- bus obfervanar,quzq; ab aliis diverfis caufis _ | mitantibus udinem extenduntur ab Occidente verſus Fg COSMICUM. | _ $95 mitantibus dependere neceffe eft , quanquam om- . nes cum primaria connexionem haberedebent; ide- _ oque pretium eſt. operz, ut proponamus & exami- nemus accidentia diverſa, quz diverforum iftorum .cffe&unum effe cauſe queant. Hlorum accidentium primunm eſt, quod, quotieſ- Accidentis cynque aqua, notabili aliqua retardatione vel acce-"*#« marine leratione morus vaſis ſat continentis impulfa , nan- Yeciprocde ciſcitur impetum in hanc vel illam extremitarem rjonis. excurrendi ,. & intumeſcendi , in altera ſobfiden> _ diz non tamen in hoc ftatu permanebit , etfi ceſ- Accidens ante primaria cauſa : fed vi proprii ponderis, &?7' RR , Aqua in naturalis inclinationis ad Horizontalem ſui com-\.7...-.. planationem ac libramentum, ultro cam veloci- je ,jjqua tate retrocedet , & tanquam gravis ac fluida, non elevate, modo movebitur verlus AXquilibrium; ſed Hlud eti- tro ſere- am , aa proprio inſtin&u, tranſmitter , efferendo©??'! 4. {ſe in illa parte, qui prius crat Yepreffior : ac ne — m hic quidem acquieſcet, ſed de novo regreffa (x- ' pias itcratis reciprocationibus difcurfionum often=. dent, nolle ſe 4 cancepta motus velocitate ad cjus. privationem & ad ftatum quictis ira ſubiro redigiz ſed ſucceflive paulatim deficiendo , lentoque gradu reduci : eodem planc- modo, ticuti videmas , 4 ali- quod pondus chorda fuſpenſum ,. poftquam i fro itatu quietis, haccft, 3 perpendiculo dimotum ct, per ſeiplium ad iden m_ k Capra _ non prias tamen,quarn {zxpius hinc inde akerno curfu recurſuque perpendiculum tranſmifcrit. - Secundum accidens norandum. boc eſt, quod In vaſis modd declaracz reciprocationes fiunt 8 repetimtur *7 brevioribus. quentiores, Arque hoc loco pro tertio notabili ſciendum ef, quod non modo major vel minor longitado vaſis cauſa fit, cur aqua (ub diverfis tremporibus reci- _ procationes ſuas faciat : verum ctiam quod major - minorve profunditas idipſum operctur. Er accidit, ut ex aquis, quz continentur alveis zqualis lon- gitadinis , ſed .inzqualis profunditatis, illa , que profundior fucrit , vibrationes ſnas ſub brevio- _ ribus temporibus abſolvat } aquz vero minus _profunde reciprocationes quoque minus fint fre- quentes, Aqua exal- Qnartonotandi veniunt ac diligenter obſervan- rarer atgze dj duo effcftus, quos aqua in his librationibus deprimitur G54 edit 'unus , quod cxalcatur atque deprimi- in extremi-= | epri ratibus vas. Eur alcernatim verſus hanc & illam cxtremitatem : fs : in me, alter, quod movetur, & diſcurrit , ut ita dicam, ho. } diix vero rizontaliter amtrorſum retrorſumque ; qui duo dif- nota fcrentes motus differenter etiam in diverfis aquz | partibus inſunt. Nam: partes ejus extreme func cx, que maxime ſuſtolluntur ac deprimuntur z (in- termediz acabſolute nec ſurfum nec deorfum moe ventur ; czterarum gradatim ille, quz ſunt cxtre- mis viciniores, cxaltantur deprimunturq; proportio- naliter magis,quam remotiores : ſed contra,motu al- tcro progreſlivo. antrorſum & retrorſum, fatis mo- ventur itu redituq; partes mediz, cu jus motionis ni- hil acquirunt aquz in ukimis extremitatibus inven- tz , nifi inter intumeſcendumſvuperaverint aggerets &extra Arque idem accidit in acccleratione, hoc ct, fi COSMICUM. 597 & extra primom ſuum alvcum atque receptaculum exundaverint : ubi vero ,aggerum impedimentum iplas coercuerit , intumeſcunt ſolummodo' ac de- tumeſcunt ; nec propterca intermediz aquz pro» currere & recurrere deſinunt; id quod proportio= naliccr aliz quoque partes faciunt , currendo magis minuſve prout 2 medio remotiores , aut cidem vi- ciniores fuerint.' | © Quintum particulare accidens tanto confideran« Accidens dum eft attentius , quanto magis impoſlibile nobis motionuer eſt, cffeFum cjns experimento aliquo 8& praxi = terre, per reprzſentare. 1d vero fic habet. In vaſis 2 nobis 777 arte fabrefagis , cujuſmodi funt navigia ſupra}; nu dia aquam vehentia..,- magis minuſve velociter impoſſibile, impulfis, accelcratio & retardatia cod:m femper modo participatur 2 roto vaſe , & una qualibet cus parte : ita ut, fi navis curſus inhibeatur , non ma« gis retardetur pars prxcedens quam fubſequens , ſed omnes Xqualiter de cadem retardatione participent, quo majore inſtinfu navis propellatar velocius, eo- dem modo prora, quo puppis accelcratur. Sed in vaſis immentis, cujuſmodi ſunt alvci maris longi(- {ſimi , quamvis ipf quoque nil fint aliud,quam cayi- tates quzdam in ſoliditate terreftris globi fa&z; mi- rabiliter tamen evenit,ut illorum extrema non una,8& #qualiter,% iiſds temporis momentis augcant Minu- antq; motus ſyos : ſed accidit, ut,cum — una,vi compoſitionis daorum motaum,diurni & an- nui, velocitatem ſram valde rctardatam fentit, extre- ricas altera velocifſimo adhuc motu' provehatur. 1d quod facilioris intelligentiz gratia declarabimvs re- petita figura ſaperiorcs in qua 6 intclligawus wrath quendam maris; ad quadrantcm ofq; extend _ | f STSTEM 4 modi cft arcus BC. cum partes B, ficuti ſupra de- daratum eft, mot velociſſimo ferantur propter uni- donem duorum motuum diurni.8& annui yerſus can- dem plagam; fed pars C, tum temporis depre- hendatur in motu retardato, quippe .qui privatus fit | efſione dependente 3 moru diurno,z. fiinquam Sigamus fnum maris tam longum,, quam cf arcus BC. jam videbimus, quomodo-.extremita- | ves £jus codem tempore Magna cum ing qualitate - Moveantur- Eta Lo A Y F : Pp nk ; % ” * 4 = > > - L) + o 4 G6 - | : v3 ; cus trattus maris, qui ſcmicircalum zquarer, £ — enndemque+ 7 I! I TEN + : COSMICUM. cundernque -fitum teneret cum arcu BCD. Nam extremitas una B. morum veluciflimum, altera verd D. tardiflimum,8 partes mediz circa C.mediocrem obtinerent., Et pront tra&us maris breviores fue- rint, minus quoque de mirabili io accidente parti» cipabunt, ut parccs ſuas, aliquibus dici horis, velo» citate tarditateque motus, diverſimode affeRas habcant. Si ergo, ut in primo cafu per expericn- tiam videmus, acceleratio & retardatio', quanquam zqualicer omnibus vaſis continentis partibus com- municata, cauſa tameneft, ut aqua contenta procur- rat recurratque; quid purandum cf faturum in vaſc mirabiliter adco diſpotto, ut retardatio.motus. & accelcratio valde inzqualitcr partibus cjus con cribuatur ? ProfeRo diccre nil pofſugws aliud, nifs quod major 8& admirabilior alqua cauſa-commo= tionum in aqua, & magis inufitata; fit inveltiganda« Ec quamvis impoſſibile mulcis videri queat', ue mar: chinis '& vaſlis artificialibus cffcAus. cjufmodi ac» cidentis experiamur : non prorfus: camen id eſt: impoſſibile : & eft mihi hujuſmodi machine con= firutio ,. in qua figillatim cffc&us. mirabiliuns iſtacum motionis compogtianum oftcndi- poteſt; Scd quod ad preſentem materiam attinet., ſufficiat: id, quod haQtenus imaginatione comprehendife potes.. hs | ve = S AG R. Ego pro mea parte qptime. capio, mi» rabile illud accidens. neceflarid inveniri in-finibos marium , lis maxime , qui ingentif? incervallo- ab Occideme in Orientem., hoc ct, ſecunddm cur- ſam motionum globi. terrefiris extenduntur + &: 3 quemadmodum idipſlum certo modo-ci inexcogi» & tabile, fineque exemplo inter motivnes faftu no- poſlibifes : ira, creditu difficile mibi non ef ; "= cff:Aus firas 600 60 TSTEMA effeArus artificialibus noſtris cxperimentis inimitabi- les inde derivari poſlc. . Redduntur S$ ALV. Declaratis his rcbus, tempus. eft , ur rationes yeniamus ad ſpecialia accidentia , corumque diver- particula- frares, quz in reciprocationibus aquarum)'per cx- pericntiam obſcrvantur. Ac primd quidem, intcl- rium” -_ E Sn in le difficile non eft, unde accidat , quod in lacu- | 'reciprocat i- bus, ſtagnis, atque etiam in maribus exiguis, fluxus ene mart: a. & refluxus non fit notabilis : id quod fit ob duas firmilſimas rationes. Una eft , quod propter bre- nan vitatem vaſis, dum illud diverfis diei horis diverſos 1n maribus YAocieatis gradus acquirit, hi' gradus exigua oun minoridus, differentia acquirantur ab omnibus. cjus partibus : itemque in fed tam przcedentes, quam ſabſequentes , hoc ett; lacubus non Oricatales & Occidentales , quaſi coder modo ac- m_ . celerentur- & retardentur : & preterea'.cum hanc fexcs, Riterationem paulatim ſubcant , non jautem repente | obje@o aliquo impedimento ac retardatione, vel ſubicanca & infigni accelcratione imotionis recep- taculi ſeu vaſis continentis 3 hinc fir, 'ur iidem gradus velocitatis & ipfi receptaculo, & omnibus cjus partibus, Tente &' 2qualiter imprimantur : | ex qua utiiformicate ſequitur, ut ctiam aqua vaſc contenta, caſdem impreffiones, cxigua cum pertina- cia 8& obluQatione recipiat, &-per conſequens , ab- furdiffimum przbeat indicium , quod per effuſio+ nem ad alerutram extremitatum 'extollatur aut de- primatur. ' Sedin finibus marium , qui longiſſimo trafta ab Orience portiguntur in Occidenter, haud paulo norabilior & inzqualior eft accclcratio & re- tardario, dum cjus extremitas una;motum ſatis rc- tardatum, altera velociſſimum obtinebit. - Secunda cauſa lt , aquz reciproca libratio, proveniens ab impetu , quem ipſa & motu recepta* E Cult COSMICUM. coli ſui-conc2perat:; Hzc libratio, ut jam fgnifi- | catum eſt , edit vibrationes admodam frequentes in exiguis receptaculis: unde reſultat ,. quod, cum in motionibus terreſtribus cauſa refidear contribuendi aquis tanturmmodo . motionem de 12. in 12. horas,, cum ſemel tantum per diem fumme retarderur, & ſumme acceleretyr motio receptaculorum ; nihilominus tamen altera cauſa dependens 2 gravitate aquz, quz ad zquilibrium 2duci quzrir, &pro brevitatereceptaculi recj- procationes ſuas habet ant unius. horz, aut dua- rum aut trium 8c. hzc, inquam, miſcendo- ſe cum prima, quz & ipſa per ſe in parvis recepraculis minima eſt, cam totam. reddit infentibilem. Nam cum nondum detfierit imprimere' commotionem procedentem ex cauſa;primaria, cu jus periodi duo- denis horis conſtant 3: ſupervenit in” contrariem _ altera ſecundaria canfa,.a proprio aque pondere . dependens,, quz pro brevitate vel profunditate re= ceptaculi , tempus : habet vibrationum ſuarom; I, 2,'3, vel:4. horis abſolurem, 8&c, '& obnicendo primz cauſz;, perturbat cam, & removet., neead f:mmarn, ac ne ad medium quidem ſuz motions pervenire finit. Arque per hanc contrariam oppoſiti- onem annihilatar ' omnino. vel certe multum- ob- ſcuratur"evidentia reciprocationis marinz.. Mit- to jam-alterationem continuam acris, quz turbat# continue aqua non nos fineret pervenire in cog nitionem certam minimi alicujus augmenti vel de-. crementi, puta quod:; dimidio digito , ' vel etiamn minori quantirate-conftarec ,. & revera in {imibus ac alvcis aquz uno akeroque gradu non Jongioribos; refidere poſſet. 1 HP £214 WA gT7 - Venio nune fecundo loco as dubium, nb\n r qui | fluxus cf, 602 Redditur qui fiat quod, cum cauſa cammotionis aquz non rario, cxr refideat in primario principio, niliide{12. in 12. refluxus ut plurimum 6. horarum BS tamen aprareat periodus fluxoum refluxyum- periods con- que ſenis horis abſolvi- Ad quod reſponde- STSTEMA horas hoc cft, ſemel pro \fumma velocitate 1no- tus & iterum, pro maxima tardicatc; nihilomi- tar ,qnad hc determinatio nullo modo poſit ha- | beri 2 cauſa primaria rantum : fed oporteat quo» gue ſecundarias' admiſcere hoc ef}, longitudinem majorem vel minorcm receptaculorum , & ma- Jorem minoremve profunditatem aquarum in iplis contentarum. Qusz canſz licet non habeant allam aftionem in moetibus _ aquarum 3 cum hzc a&io 'folivs fit caulz primariz-, fine qua nulla reciprocatio marina ſequaretur ; nihbilomi- ' ny$tamen habct aftionemy principaliflimam in ter- migandis temporibus reciprocationum, atque ita otentem, ut - cauſa primaria ei fe ſubjiccre nc celſe riodi aliorum temporis intervallorum ; ſed forte ſpins obſcrvata ; quippe. cum _noftro Mediterra- comprobari potuerit. Quanquam neque hc pe- riadus in omnibus Mediterranei partibus obſcr- ator : fiquidem in aliquibus locis reduftioribus 'ap reſtriQiqribus, cujuſmodi ct Helleſponrus , & mare Xgzum, periodi faris breves ſunt, atque ctiam ter ſeſe multum: diverſe ; quam yarieratem, e juſq; cauſas curo Ariftotcles diu multumque in Euripo ad 'Eubceam: ſcrutatus effer, nec:tamen perſcruta- ri poſſce, deſperatione adgQrum! ferunt in- mare (e zcipitafſe, & ulrro ſubmerſifle. | '"Teftio loco, facile quoque'rationem expedicmus | unde habeat. Non ergo: periodus fenarnm . ho-- rafum magis proprius aut naturalis eſt, quam pc- pee competat, ac ſola a multis inde ſeculis ipfa praxi BE Wu el Fon oe OTE Fo EO es Sat oa Te ae ter ee Bai ake ASE ag ene oY ear a no, ER A OY ER BEG F292 ISR) * E 3s - 7 y—_— 2 ; i%.; £ , k , T © "= " ISS IE; kN gt << ” , at ot een Ge SY Bas as EEO IEA FRY Ys wan WRnLg EH ISS 25) 46 RET MN 4 HIP RO. RSS DI Wi Hs A eh 2 PSTN ; c : REA toF%> 445 Mcridianos, & non de parallclo in parallelum ibuat, COSMICUM.: 603 - unde fiat. ut, aliquod mare , ct ongiflimum, quale Cauſe, any eſt mare rubrum.. nibilominus quaſi. -prorſus.. Tg fluxibus fe: refluxibus ſit exemptugs: - 4d. quod ir e Accidic go , cum £63us- longitudo non exten -xum ref ab Orignte - verſus . Qccidentem, 2 ſed potius.inter gumg DG Euronotum &. Corum ventos interjaceat, Clam /coriens, autem terre motiones ab occidente :endant. in Orienmtem-3- impulſus aquarum. ferient... Vnde in maribus,. quz. tranſverſim ad polosex- tenduntur, -& contra ſecundum Oriemalem! circy- lum anguſta ſunt reciprocationis nulla cauſa fuper- c&,- niſt-per parcicipationem-- alterius magisimg- gnis regiprocatiomibus obnoxil-cam qua 61, cOrmmue nionis aliquid-intercederet. | .. Quarco loes, facillime rationem- incelligemue, =_ & ob quam in- extremitate fintzanserfites fins matic MAtiis 1 m- quoad c contra, ubi exalcationes deprefionclque parve Gant, ibidem curſus & recurſus. eſſe. magnos. , Ho- rum, inquam,, accideatium. caufam inwdljjigere ini proclivi- et; liquide carum-- manifcfihmum inſtar habeas. io, omni genere vaſorum! arrificla- kirer. A nobis fabcicarorum, in quibus-iidem effc- Exoy naturaſirec; videmur edi fi ca motu inaqualizhoc l >; jam accelcrai9, jam rctardao, Wovearine;-: N32 Pra » ee | '-Prxterea f quinto loco conſideremus , candem yr aquz quantitatem ,” ett per.:alveam aliquem ſya- Cur ſus aqua tioſum” placide lenteque manantem , fi-poftea ra- - rumvelocior men per locum angoſtum”'! ei tranſeendum fit , fit quam in neceſſe 'habere vt magno cum impetu irrumpat ; ſpatiefis. "haud difficulter © intelligemus "cauſam magnorum _ '#ſtvum in illo freto, quod Calabriam A Sicilia ſubmovet : - fiquidem omnis ifla'vis aquz, quz ex parte 'maris Orientalis in ampliſſiimam” Inſulam & Jonium finum incumbit', quanquamy in hunc tinum lente leniterque diſcendar verſus occidentem : quia 'tamen in Boſphoro- inter Scillam 8&':Charytdin in artum conftringitur, per illom rapide magnaque - cum agitatione' fertur. *Coni fimilis ac multo ma- Jor zftus exiſtere fertur inter 'Africam & ma- _ pnam-Infolam 'S.;; Laurentii,' cumaquz duorum : valtoraim marium; Indici ac Mthiopici, quibvs In- Fula media interjicitur, per angouſtias illius- Fret!, -ipfam inter ac 'Zthioviam, decurrere cogantour. "Vehementiſſhmos autem w&ftus/ in Freto Magellani- co effe probabile eſt, quod * vaſtiſſimis duobus Oceani finibus, ZXthiopico & Pacifico mari com- -Qce2 Diſſeritur —_ «ft. k _ Hp a de quibuſd3 SEPvitur jam ſexto loco , ut reddendo rationem eccidenti- Quorundam magis reconditorum & inopinabilium bus magis accidentium que in hac © materia obſervan. recenditis , tw , progrediamur ad aliam magni momenti con- bay. #-fidcrationem duarum 'principalium cauſarum rc- rina obſ#1. ciprocationis 'marine , fic ut cas poſtea miſccamus vantzr. Invicem. Earum+ prima & fimpliciflima eſt (jur ſzpinsdiximus)determinatio acelevecto & retarda- tio partium "terre, 'ex qua haberent aquz determi-. natam;-periodum *decurrendj* verſus Ortum, & recvrrendi verſus -Occaſum , 'iritra'tempus;viginti > SO. ” quatuor | ds. i ER. ES. SS. - "0" "UE" G_ ca_—_ Ent _—2” TEE. © S pan. = z II n T Pak 46s CD op 6. S288 fs . " oe SO SM 0 Py YC EL TLIC ATR? ES: Fra; Pai ſed'tor diverfiratibus - temiporam COSMICUM. quatuor horarum. - Altera” ft. illa , quz depen» der'a propria gravitate"aquz, - quz fi ſcmet-a:cauſa rrimaria commoveatur poſtea// ad zquilibrium reduch; querit ,-iteratis ME ATP 5 que non unico ſolo.ac przfixo tempore c determinantur = | 5g! quain func” diverſe: longirndines &profundicates FECeP-= taculorum finvumque maris ac rationequidert/hu jus fecundl - principit, carrerent: ac recurrerent aliz ſpatio unius horz, aliz:dvarum, ago $8.78; 10. &c. . Jamfjungere cceperimus cauſam prima- riam ſtabili duodenarum horarum periodo zonſtan rem cum aliquaſecundariarum, cujus periodus'v-g. _ quinis horis Abſalverctors ; accidet,ut-nonnullis tem- poribus cauſa primaria 8 ſecundaria copveniant = in: faciendis impulſibus ; verſus candem - Parte ; atque in hac conjunione, & ut" ita dicam,; mi conſpiratione ={tuariones \erunt infigness;: remporibus, f acciderit, ut impulſus primariuscer- ro modo contrarius- fit ci, qui;penderit, 3+ {med ſecundaria', &+in tali concur 5+ quo principi rum unum tollicid, quod daturom erat alcevinn , b- debilitabuntar motus aquarum,; & marc adflatum quietum & quaſi; immobileiy- reducetur.”!- Aliis temporibus , 1m cadem illa''duo prindipia: nec in univerſurs {ibicontraria, nec etiam prorfuruni- formia fuerint, alias mutationes circa augmenturn ac : diminutionem-. zftyum-;. ethcient. Accid quoque ' poteſt;, -ut.'> duobus maribus ſatis ma- _ gnis , fibique per mutuum aliquod. Fretom | occvr- rentibus , mediamte - mixtione -duoram motus principiorum ,.. unum cauſam przbeat fluxos n coipſo tempore , quo alterum contrarix motiovis cauſam prebet.Quo caſu Fretumillud diverſa maria Rr 3 .interja» 606 STSTEMA interjdcens, - agitationes extraordinarias Oppoſe- caromuriotiomm: F& worticom;' & zftuum pericu- lofiffimbrom admirtit de gnibns-- frequen tes:rchtiones, & experimenta kdend faciuntz. Ex ejuſmodi 'motionibus: difcordantibus', dependen- fibug non folanvex- diverſo pojas be lohgitudine, fer}maxine etiam'cx diveria protunditate ma- firvicen communicanthurn,. certrs tempotibus atcemar varies commotiones br-aquis , irregula- res. & inobfcryabiles ;\quarum ivationes 'fatis 'per- tarbarume , arque criamnum'pertorbant homincs nauticos cum prin Fr re vident is Lampe runs effe caufa pofiiv: TG quidem perrurharionis abris;"11aliis-accidentibus ptecipuam rationem haboez:, & cam quaſ} pro tertia/ caifa & accidents» Fia-- "Oporter'; cum momma adſery4» rioncm effefcoum — &- k m_—_ bt ror chm retenc® vehemently vent, (ee: phas exakancay, & Ing } Cauſa, cur- | In aliqui- -Debeinas ctiam- c atque og! ny feptimum bua fretis to problema ) quandam _ mofonis:caofam nan ma- antenadvertere, dependemem” ab aquis fluminum, Tinam ſem. que'in martz rion walde vaſta Glocenoneranty ubl In Pe en/vs . Frenis, aut Boſpoht99, qui convhis matibun gam carrere Meante', aqua” femper verſes - eanden videamus, cuvrere viderar : fieut accidhte 1 ky brlpders p16 ſub SE Od RR, x IE nds miones mconſueras plagam gp « 26g OE; _ Enxino, propter brevitatem ejus cauſa an YG OO OP PID _ = $6, Di WP. COSMICUM. ſob Conftantinopol, bi aqua ſeraper currit ex Eu- xino Pottto verſus Propomidem. Nam in ipſo Ponto principa- les flixis & reflukus exiguam- vim habent 3- fed contra cum in illum ingentia lumina- ſefe exonerent; . & vero tarts moles aque per Fretur effemdere fe debeat ibidem curſus ſatis norabilts eſt, .ac ſemper in Meridiem fertur. - Quo loco. inſape d eſt anim- advertendum , illud Feetum & —_—_ s quamvis fatis agufturti fron effe- fubjeFum perturbatiorit« bus, quibus obnoxiun eſt Freeom Siculym inter Scyllara & Charybdin fiquidew ei Pontus Eaxinas inninkiiee verſus Septentrionem + ad Meridiem vero lorigo ſatis tra&a adiji:a ft Propontis, & mare Agzom cum Meditertanco. Jam aye , ut ſuprz notavimus, maria quanumvis-produ@ifiima x Septentrione in Mefidiert, flutui & reflyuxti non ſune obnoxia : ſed quia Fretam Sicalum imerpont-. tor Mediterranet partibus, ingenti fpatio inter Ocea- ſam' 8 Ortum (Rtubdith. ipſury ſailicer flexus re+ flaxuſque curſfunm) 'extenfs 3 cd igitor- agitationes ſimt velrementes : & adhue vehementiores cffent in- ter colamnas Herculis GFretum illud minus offer a- pertuny: ir! Freto vero Magdlanico Ren wa—_— . Arque'trzc ſint, guz in oe tape re potiit de eaufis 4 gu ifins pefiod? diermne xftus marint ; ejuſque varits — loco & quid habetis ys gs licetut id faciatis, or deinde ad rehquas dwas periodos,enenfrruarn& aomtiam,crand- grediamur. $1MP, Non mihi- negari poffe videtir ; di- ſcurfam' x te fafkurn valde- probabiliter qnidem _ procedere argumentando', at nos. tings "4% R r 4 ſappoſitione ore 408 one- ” 608 wy SYSTEMA Oppoſitio ſuppoſitioue, hacelt, poſito, terram duobus motibus contra Þy- A Copernico ciattribatis moveri-:: ſed 6 hi motus Iotbeſin rejiciuntur, omnia tua vana reddentur. & invalida, mobilitats fo on. 7. = Dans SJ” M. terre af. RejeAio deinde hypotheſes illiusab ipſo diſcurſu ſumptam in £49 manifeſte ſatis indigitatur. Tu. per duarum mo- gratiam 4- tionum terreftrium ſuppoltionem , iphus fluxus & fluationiss refluxus rationem reddis : &> contra, circulart quo- marint. gam diſcurſy, a fluxu & refluxu, carundem wmotic- num. indicium/, & confirmationem depromis : & ad ſpecialiorem-procedens diſcurſum, aticmas a- quam ceu corpus fluidum, nec terrz revaciter ad- nexum, non .cogi:preciſe omnibus cjus obſcqui mo- tionibus, cx quiþys poſtca fluxum & refluxum in- ducis. Ego tuls ipfus veſtigiis infiftens, arguo con- trarium, & dico-;- acr multo tenutor ct & flavidior aqua minuſqne annexus terrenz ſuperkiciei, cul ti non alia cauſa, certe gravitate ſua, multo magis quam leviſſimus, ater, ipſam premendo, adhzreſcir : ergo muſto: minus acr 'terrx- morionibus obſequi nee : & proinde fi terra-[illa ratione movere- tur nos habicatores- cus, -& ab ipſa, pari velocicate circumlati,perpetunam ſentire deberemus ab Oriente ventum, intolcrabili nos impeta ferientem. Quod autem hoc ſequi debeat-,. experientia quotidie fidem facit. Nam fi citatis tam hzrentew, Jar pluſquam aqua immunis eſſe debear contra . Ver & cxemptus I motionibus terrz : unde nobis, qui Figs. 46 totalitccr eum participamus, hzc iphbus exemptio ſcnfibilisef{et & manifeſta, cujus tamen contrarium accidit, Nam ft bene meminiſti, cauſa fluxus & re- fAuxus aquz a nobis afſignara, conſiſtir in co, quod aqua non obſcquitur inzqualicati motus recepra- culi (ui, ſed imperum jam ante conceprtum retinet,ut eum nec minuat, nec angeat cz prxcise-me nſura,qua inſuo receptaculo avgctur minuiturve, Cum igt- tur in conſervatione & retentione concepti prioris Rs . 6 - "yo . | = a». AqUda acre impetus ccnkitat inobedientia ad novum' morus in- 7. oft ad crementum#aut_diminutionem; id mobile, quod fa- jth $5: crit ad hanc-conſervarionem ap tius, accommodatius dum conce* ctiam crit ad demonftrandom effeFum , qui cx illa prum_impe- conſcrvatione ſequitur. Jam vero quam. aqua dif- *m.. _ poſira fat ad retinendam conceptam aliquam agita» tionem ,- quantumvis causz, quz motum illum im» prefferat, ceffante ; monſirar nobis experientia ma; rium 2 ventis impetuoſis ex imo concuſſorum, quo- rum undz, licet atre tranquillato , vent&que celſan- re, diu ramen flu&vare pergunt , ut venuſtc cecinit , $ « x... Corpora le- Poeta acer. Qual alto Fgeo, &ec, Ur vero hac ,; "cue ratione commotio continuetur, hoc ab aquz gravir quidem mo- rate dependet.. Nam,ut alibi di&um eſt, corpora le» ventur via mvlto facilius quidem moventur , quam gravio- 4am gr4- ra: (cd tanto mines apta ſunt ad conſervandum im- 7" * _ prefſum iibi motum, ceflante motrice cauſa. Unde/*"! pp 2a acer, tanquam per fz ipſum tenviſſimus & leviſ- ,,aum fimus , facillime a quacunque minima vi TOI ; minis aptae | c 610 STSTEMA fed interim ineptiſſimus ettant eft ad conſervandum 2 _ ,. Motum, motore cefſante, Itaque quoad atrem, Cn qui globurh terreftrem ambir,dicerem,quad is prop- 4 Hori ers feratur ; & maxithe pars iſ}a, que receptaculis raps aſpe. ft incluſa : cajuſmodi recepracula ſunt planicies 74 ſaperfi- \ montibus circcundatz. Arque - hanc portionem 0 yn mulco probabilias affirmare pofſfurns, ab aſpericate celefti, ferrzin ener raped circnimferrt, quim vos Peri- patetici ſuperiorem atrem 3 motu colefti abreptam afſeritis. Quz dixi haftenusgiis mihi viderur ad inſtantiam Simplicli fafficiencer effe refponfum. Nihilo ramen minus pfacet 0bjeMione nova, novaque refpontione, mitrtabili quodam experimento nixa,fuperabundanter ipti farisfacere, fimulq; mobilitatem globi terreni pro CON Sagredo confirmare. Dixi, jaerern, & hanc preci- terre are | Phe parte Bs LG / COSMICUM. 618 ex. eo, quod ſenſu non percipiamusin acrehxc, que terra} in gyrum 'cunte per confequentiam #pcide- rent. ad cjofdem immobilitarem argamenteris. Quad {i vero id, quod tu per 'neceffarian/ conſe- quentiam bi ſentiri debere, judicas, revers & experi- entia tefte ſentiretur; anne'tuhocpro indicio ftar- gumento valido fatis ad aftruendam cjuſdem globi mobilicatem acceptares ? © - eh Ta] SIMP. In hoc caſu non mecum uno loquen- dum eft. Nam fi hoc accideret , cjuſque rei cauſa pr oy ignota'y forlan alii alicui poſer clic per- Aa. TIN £3761 - $ A LV, Ergo' per te lacrandi- copia nulla da- tur'; {ed perdendum ſemper ct, melius iraque fu- crit , abſtinere luſu; 'Utur' fit, he *, . . 4... per» * Per non CORE Dixeramus jam-modd, & carnqua- nay | appendice repeto,quod ar , ranquams corpus 70+ renue & my ini 4.90 (olide conjunftum, non | videatur eo adig}, ut obſequatur e jus motui:, nift quarenus aſperiras rerrefttis ſaperficici rapiat , ſe» cumque partert:contiguam {bi partcm, qnz non lon» go intervallo'majora montiom faftigia ſuperar:: que _ -_./... - avris ppreio tanto minus: converfioni terreſtri obtu- 714 plene NG ea fir vaporibus, fois, 8 ex+ Vela hal ALLOM 3 : x mareriz- omnes de qualizatibus , 1: dpant , & per conſequentiam {1-3 na- zu cjue em apte narz funr. Sed obi parizcipet.. parte cauſa, propter quam , atr'wnbiens in anivers- funs raptub convev{zonis terreftris' obcdire! deberer. Ori- er tem Unde in cjufnodi locks, dum cerra 1 *%% 42 | BSI PI I8, GE aa > a {4 + AC bo bs \ _ . "IDE £ "I % 5 ” MOOS NTT = 2X 2 EA BIAS. Top 6h "* Fa, o 4 ted Sod re.. at þ > > ns, —_ S . TEX , ” : 612 STSTEMA4 entem volvitur, ventus 'aliquis continut ſentiri de- bet, qui ab Oriente: verſus Occidentem ſpirans nos pullaret :- atque bio ſpirirus tis locis-ſenfibilior efſe deberer, ubi globi:-yertigo velocior effet : id quod feret in locis remotioribus 2 Polis, & circulo maxi- mo-conytrionts diurne vicinis, - Sed jath experientia:de fa@to, :philoſophico huic diſcurſui valde applaudir ; -fiquidem in- vaſtis mari. bus, corumque partibus 2 terra remotis', ac Zonx corride ſappoſitis hoceſt, intra Tropicos compre- henfis , quo loco terreftres ctiarn evaporationes nul- L» ſunt, perpetua -quzdam- aura. meare ſcntitur ab Orienre, conftanti adco tenore , ut naves, ejus bene- ' ficto-f#liciter ad. Indias'Occidentales provehantur, &ab iiſdem, ſolventes & Mexicanis lietoribus, codem 32 favore praveAz , ſulcent mare Pacificum;, verſus PIE 4 Indias: Oricntales nobis , (ed ipfis Occidentales : petua intra cu © contra navigationgs hine- verſus Orientem Tropicos- difficiles fint & incertz, nec olla--ratione iiſdem viis ſpirat ver- conkci-queant ; (cd neceſie fit propiuslegere littora Jus Occi® aq jnveniendos ventos; alios, ut ita dicam , acciden- dentem. tarios: &-tumultuarios, ahis A-principiis ortos, Favigatio» Cnjuſmodi nos continentem | habitantes , experi- ter verſus entia perpetua ſcntimus.: quorum ventorum gene Ia#tas 0c-' rationis multz diverſ#que cauſz ſunt,:quas ad prz- cideritales ſez producere nil attivet, Atque hi venti acciden- ay or rarii ſunt jlli, qui ab omnibus indifferenter terrz revives dif. partibus ſpiranc,8& qui maria, perturbant/ ab Aqui- ficils, © noRiali remota,& ab aſpera'terrz fuperficie circun- data z quod perinde eſt ac ſidicamus ; illis ſubjeQa yy wo perturbationibus agris, quz conſundunt-primariam hs perdane lam exſpirationem, quz ſublatis illis impedimentis ning idenitariis , - perpetud ſentiri deberet, in mari ime.Ex his perſpicis, effe&us, atque & acris mie rabiliter IEF a COSMICUM, 613 rabihter cum'obſervationibus Caleftibus ad: con- cordare videri.. 1396794) Marten) 8 4 G.R. Dicam ego quoque tibi pro :ultimo Alia odjer- figillo ſpeciale quiddam, quod incogritum 'tibi effe vat'o cx videtur , & quod ipſum quoque confirmation ejuf- #777 > dem conclafionis 'infſervit. Produxiſti , - Salviate, pr lud accidens - quod Navigantes intra Tropicos ,nem rerre- firmandam globi noftri terreni mobilitatem. con- _ animadvertunt ; perp:tur, inquam , illum teno+ ne verti» rem venti, ab Oricnte profe&i, de quo narrantes il £72#- los audivi,qui ſzpivs il}ud iter:confecerunt:quin hoc ampliu*(id quodnotatu dignum eſt )accipio;nautas illum appellare Pentum, ſed alio aliquo nomine,quod Jammihi non ſ{#6ccurric,ſumpro forſitanab cus teno- re tam firmo & conſtante , ut ſpirante co, rudentes alioſque veloram” fones 'intendant : nec 'c0$ am-+ plias artingere neceiſe habeanr;, :imo ſecure: dor- mientes irer fzum pergere poſſunt, Jamh#c au- ra perpetva” cognita fuit ex 'co , quod) 'conti- nee fineque/interruprione ſpirag. Quod fab aliis ventis interrapra fujfſer , pro cff-&o firgulant, 8& ab aliis differente', non foifſer agnita, Hincinferre Iiber, fteri poſſe, at noftrum quoque mare Meditcr- yy;oatiss raneum accidentis ejuſmodi fit particeps,,nondum yes in Mee obſervati'ramen, utpote frequenter 2 ventis aliis ſus terrancs «b pervenientibus alrerati. Arque hoc non fine mag- Orrente no fundamenta;, imo multis probabilibus adduQus -* 7ſas Oc- ; - I _ . Cldentem conjeAuris affirmo, quas tum obſervandi- data mi- W4- 5 ; © cy Previore hi fuit occafioy cum in Syriam navigans, Confulremporis . Nationis Amiochiam irem. 'Cvm cnim in portubus ſpatio fi- Alexandriz, &hle Venetiis, abitus redituſque:na+ #', quan TE 4 - "EP" IO? S75 PTIOE” | 4 . WY ab Occt, yium in diaria referanrur, cum plures cjuſmodl nts ver= vigationes : curios®'inter:{&contlifſem, 2quatione /, |. inſtitura deprehcndi; quod'-huc redepntcs ;-hoe Rem. Tizf5 4 | STSTEMA ab ortu navigantes verſus Occaſum.,, per Megi- rerrancum, minus temporis quam hin: (olventes conſumant, juxta proportionem quz - eft inter 25, & 700. ita ut apparcat, in univerſum zeftmani, ventos Orientales Occidentalibus efle vehemen- 'tiores. $15 2 S A LV. Gratum cſt mihi cognovifle peculia- rem hanc obſervationem, quz ad adfiruendam ter. rz mobilitatem haud parum facit. Er quamvis di- ci poſſer, totam aquam Mediterranei perpetuo flucre verſus Herculeum Fretum , ut ſcilicet aquas tor fla- minum exoneratione conceptas, in Oceani effundat non credo tamen, ilarym aquarum curfum effe po. ſerantum, ur per - cm notabilem adeo differen- _ tiam faccre poſſit, id quod etiam- ex £0 maniteſtum et, cum videcamus, in Freto Siciliz non minus aquam ad Ortum recurrerc , quam currere verſus Occafum. : S AGR. Ego,quinon #que ut- Simplicius, ad aliis potius quam mihi fatisfaciendum exftimulor, his quz de prima illa parte difta ſunt haRenus , ac- uieſco. ' Proinde,Salviate, fi pergere tibi commo- um eft, paratus auſcultator adſum. - $8 ALV. Faciam ut jubes, velim tamen ctia audire, quid Simplicio videatur ,-cjusex judicio conjeQuram capturus, quid de (cholis Peripateticis thi promittcre debeam,, {i diſcurſus hi mei ad ip- . forum avres acciderine SIM P. Nolo, ut ex mea fſententia metiaris ali- orum judicia, Nam; ut fepius dixiy ego minimo- ram unusin hoc ſtadji, genere ſum): 8 his, qui ul- eima Philaſophiz penetralia ſunt ivgrefi, ca patſanc OCcurrere., qua non oceurrent:malbj;:qui-vix cam a Jimine falutavi, quod aiungs - Lixwe- fs 2 afticma vi- den , * ; $5 234 = bd >. - "Pp I EA FE, os wk £1 »{+ bar vs : $5.70 4 q F . "We 21 « >) _ * . N - c 2; (ablata,tollatuy ctiam ite raprus atris in gyrumz no + viciſſtm diccre poffumus , remota eadery aſpericate, 2 ratum atrem -motionem ſuam effec continuaturum. = Kt HY PETR» 34>; «S- en {ST 2:7; Op p11 HEE VM Og ; "x % 4x E > 7h ES” ” - It "4 "Y > Þ Sg Is. - + | .1 +, Ke - "Y : 54 > I - F. _ " ; } C = EEC þ . ME * We 2 p< 2 & magis patot, cum tbi motus ceeli fit velocior : & quemadmodum hc motio colcttis rantam view ha» ber, uraniverſurs azrem liberum ſecum ferat 2: Ira 2 magna ratione dicere poſſumus, quod eundem mo» 8 wm tribuat agazmpbili , cum ca fluide fit, ac my Hs mobilicati 83% +. <3 { FS : HS RI : YO * - * " r- 36 ” > CD! . Tz -, ) COSMICUM. deri mihi; effetuum abs te memoratorum, ac {pe ciatim illius ultimi , rationem (ufficientem ab{que terr# Mobilicate yeddi pofſe cx mobilitate” Cali fo- Inmmodyo, ut nihil introducamus novi , nifi ut con= vertamus id, quod: ipſemet in medium adduxifti. Reccptum eſt in ſcholis Peripatecticis , clementum ignis , atque ctiam magnam zeris partem ſecundum converfionem diurnam, ab Qriente verius Occidens tem, in gyrum: circumfergi 3 contaftu concavi Orbis lunaris tanquam vaſis ifta continentis. Jam,ne a veſti- giis tuis longius abeam, voſv, ut determinemus,quod uantitas acris de hoc moru participantis uſque ad mnitatem altiorum montium pertingat: quin etiar = ad ipſam quoque terram uſque pertingeret , Miſh rugs ar- montivm-corundem abfiaculis impediretur. Quod gumeatis _ correſponder his, quz tu dicis : hoc eft ficuii af- 4cmonſtre- firmas tu, acrem I. _jugis montium circundarum, in '* gyrum ferri ab afperitate teyrz mobilis , nos & con» _ = trario dicimus, clementum atris rotum circumfer= g,jere in ri motu coli, excepta illa parte, que ſubjacet jugis Occiden- montium, & ab aſperitate immobilis terrz impedis tem, 4 me- tur. Ec ficuth tu dicebas, fore , ut hac aſperitate * Cel g Provenire. Linde , cum fuperficics vaſtorum marium fit keves ac terſe , ſuper illis continuantar motys aurz, que perpetud ab Oriente ſpirat, Arque hoc in partibus AquinoRtali ſuppofitis , & intra Tropicos , fentul 6165 STSTEMA mobilitati terrz non adnexa.” Atque hoc tanto Motus aqusconfidentius adfirmare pofſumus, cum ex confefſio- dependent d motu - Cel. ne tua motus ille debeat effe perexiguns reſpetu cauſz (az cfficientis, quz cam uno die naturali to- tum -globum rerrefirem obeat, multas milliarium centurias, per horam conficiat oportet , maxime verſus AquinoRialem, chm contra in zftibus aper- ti maris , pauciſimorum per horam milliarium fic. Atque ita navigationes verſus Occidentem commo- defatis crunt & expeditz, non modo beneficio per- Fluxus tf refluxids dependere . poteſt 4 Celi motu dturno. petuz abOriente aurz,verumetiam ob curfum aqua- rum : 2 quo curſu forte fluxus etiam & reflnxus proficiſci poterit, mediante diverſa fitu littorum ter- reſtrium : in quz cum imvingat aqua, poteſt quo- que contrario motu _retrd ferri : f{icut-expericntia monſtrat in curſu luminum, quz , prout aqua in riparam inzqualitate partem aliquam aut foras pro- minencem , aut in ſinum excavatam off probatum- eſt , experimen- | tiſque ſcnſatis demonſtratum * a Frutinatore, Ut * dal Sae nil de co nunc dicam , qudd improbabile valde eſt, giatore hunc motum ab Igne ſubrilidimo ad acrem multh Autor quidam [i E d:nfiorem, & hinc poſtea ctiam ad aquam tran(-, oft & fundi, Quod vero corpus, aſpera monioſaque fus ED OO = pcrficic conſtans , fi in ſcipſlum convolvitur , atrem & libi contigaum , ac prominentiis ſuis everberatum, = f:cum deducat, id non modo probabile , fcd pla- ne neceſſarium eſt, cjJuſque quoridie poſſunt ex- perimcnta capi : quanguam vel fine experimento, neminem rationis compotem de co dubitaturum credo. Quod attinet ad alceram partem , pofito qued mou Cali deducatur atr,atque ctiam aquaz G_ SF ic *; * ; Fa KY n 4 —_— bh FE, ky I % 42 p 6 "5 * _” od al ks , 7 +0 | -j 4 x C2 : 2) Y 2 Y 5 6 ”"* _ '> " "> © by z* by *, gg bf 4 -. Tv 5 _ & 5 ec. : Oe fo rH > F:>5 $24 OBE, 5 BY £4 ">; a = es. *8 ett Ta i nt Re. 2 [= JS E264 hs -» 7% E jp. - Þ LS x8» WE. = 5 -Y rt be Te &y 0 II TS 2% —Y 377 © $50” < _ L by 4 Ax * on 6 EI ,- —_x 2% __ <3: ol oe «5 RY 8 Ps 5 is 4 Eo OP Z Dis = KEI 2 « - WV. nl Te > SR >. 4 w > "*- . pat 4 ” "- Fe oi £ Ge % 613 Fluxtus is reflux non poteſt dependere a motu C&it, STSTEMA hicmotus nil haberet cum fluxu & refluxa com- mane. Siquidem cum a cauſa una & nniformi non nil unus aliquis & uniformis ctteRus ſequi poſſit : id, quod in aqua dceberet animadverti , curſus cfſcr continuatus & uniformis ab Oriente verſus Occiden- tem, & quidem illo mari tantum, quod in ſcip- ſum redcundo, torum globum circundat : in maribus vero terminatis, cujuſmodi eſt Mediter- raneum, ab Oricnte concluſum , hic motus ibi lo- cum non haberet. Nam fi cjus _ 2 curſu Cali verſus Occidentem , cxpelli pofſet ; jam ante multa fecula id exficcatum fuifſet. Adde quod aqua noftra non ſolum decurrit verſus Occiden- tem: ſedin Orientem wary recurrit , idque per _ ordinatas periodos. Quo autem affirmas exem- plo fluminum, etſi carſus maris originaliter ab Ori- ente tantam cfſet in Occidentem ; ob diverſum ta- men licorem htum accidere, ut pars aquz retro re- gurgitet; hoc tibi concedo fed viciifiim advertas oporter, mi Simplici, quod , ubi aqua propter hanc cauſam retroccdit, ibi perpetuo retrocedat ; & ubi dire&e procurrit , ibi ſemper currat codem modo : neque aliud exemplo fluminum oftenditur. Sed in caſa fluxus & refluxus oportet invenire & producere rationem, qua fiat, at in codem loco jam currat ver- fus hanc plagam , jam verſus alteram oppoſitam : qui cffe&us cum fint contrarii atque difformes; ' non poteris eos unquam ab uniformi & conſtanti cauſa deducere. Atque hoc argumentum, quo hy- potheſis illa motus , A Cali converfione diurna pe- lago contributi, refellitur , unz quoque confutat hyporheſin cjus, qui vellet admittere folum terrz moturn diurnum , & crederet, co ſolo poſe reci- procationis marinz rationem reddi : quz recipro- | catio COSMICUM, catio cum fit Inzqualis , ſumme neceffarium eſt, ut inzqualem altcrabilemque cauſam habeat. / $1 MP. Neque demeo, propter infirmititem ingenii, nec de alieno , propter novitatem opinio- nis, habeo quod reſpondeam, Si tamen hxc opi- nio per Schiolds ſpargeretur, Philoſophos crediderim haud defutufroe, 2 quibiis (cite oppngnaretur. S AG KR, ExpeAabimos igitur occafionem cjuſ= modi : & nos intetes, fi tibi, Salviate , placer, per- gemus ulterius. p42 S A LV. Quicquid ditum hatenus eft , ad pe riodum diurnam fluxus rcfluxuſque pertinet : cu- Jus initid demonſtrata eſt in generc cauſa primaria & unjverſalis , abſque qua nihil de hoc effe&u fe- queretur ; deinde tranſcundo ad accidentia {pecia« lia varia , quodamque modo irregularia , quz in ip- | ſa obſervantur , traatz ſunt cauſe ſecundariz 8& concomitantes , ex quibus cx dependent. Scquun= tur jam reliquz duz periodi , menſtrua ſcilicet , & annua 5 quz non quidem accidentia nova, & ab his, quz in periodo diurna jam conſiderata ſunt, diverſa ſu>peditant ; fed in iifdem hoc operantur, ut reddant eas ma jores & minores in divertis parti- bus menfis lunaris, & in diverſis temporibus Anni Solaris : quaſi & Luna, & Sol, ex parte ad hanc 0- peram , & ad horum cffe&tuum produ&ionem con- currant. Que res omnino repugnat intelleui meo, qui cum perſpiciat, marium iſtum morum efſe localem , & in ſenſus incurrentem, in immecnſa aquz mole fatum, adduci non poteſt , ut fub- ſcribat tuminibus , caloribus temperatis , przdo- miniis qualicatum * occultarum, fimilibuſque vanis imaginationibus , quz , rantum abeft , ur int, vel poſlint effe cauſe fluxits, ut potius & contrario fluxus S( 2 cauſa 619 STSTEM 4 cavſa fitillorum, dum ſcilicer facit, ut talia place- ant ingenils, quz'ſunt comparata magis ad lJoquaci- tatem & oftentationem , quam ad ſpeculationem 8 3 inveſtigationem opcrum naturz fecretiorum : quod 2 I genus homines , quicquid abſurditatis in buccam, '18 atque ctiam in pennam venerit, proferre malunr, quam eco adduci, ut proferant ſapientem, ingenuita- tis & modeſtiz plenam vocem, Neſcio. Solum- modo quod vident ecandem Lunam, cundemque So- Jem lumine ſuo motruque & ſcu magno ſcu tempe- rato calore, in minoribns aquz receptaculis nil quicquam operari; imo fi ca velis calore attolli, necelle efſe, ut paulo minus quam efferveſcere ca | facias , & in ſumma non poſſe nos ullo modo reci- procationis mariaxz motum artificioſe exprimere, nit moto vaſis 3 nunquid vel inde perfuaderi unuſ- quiſque debcbat, omnes res alias pro cauſa cffe&us illius produ@as, efle vanas , effec phantaſticas , & 2 vero prorſus alienas. Alteratio- Atque hanc ob cauſam adfirmo, fi verum eff, xcs ineffe- Unius cffe&us unam (olam effe cauſam primariam, Hibs ar- quodque intcr cauſam & cffeAum firma fit & con- guunt, alte* ſtans connexio 3 neceſſarium eR, ut , quoticſcunque 4 5” "gi '" videmus alterationem firmam & conftantem in ctfc- " Qu, firma quoque & conſtans fit alteratio in cauſa. Prolixe aſ- Ec cum alterationes fluxuj & refluxuj diverſis anni fignantur Menfrumque partibus accidentes, habeant periodos cauſe perio- {uas firmas & conſtantes ; dicere neceſſe eſt, regula- dorumymen- tam alterationem iiſdem temporibus in cauſa pri- fe vs Of maria fluxuum 8 Trefluxvum accidere, Alteratio reciproce- dcinde , que reperitur difis remporibus in rect- | tione mari. PFocatione marina, non in a'ia re quam in carum na. magnitudine confiſtit ; ut ſcilicet aquz magis vel minus eleyentur ant deprimantur, & impetu majorc minorevec OTST On RI Oe DS Mo #7 SO TE OA ES rs ee I ee Es ORC NY ROPOR PP PEI TNN 20a CO OSD Loo OE OO Ro OD EL SE Foy 09, Lt ot Nr £28 WIG ONT, DOR, Tr Ne; t; Jas TIPS OY, Ys SIEM xd : I I TOE TE , oY : : ? p x _ *.X) —=I ba - b - _ cl - [p49 5 , WM board 3 Yap $7 ST EIS of Oe Es 8 Not obenks - Tad A »; in 5 Oe SIT YAt Gt” PEI SIS "y ST TIO DAIEDD I ET TE AE AS Cs I Ie 6s b, De ESE INS» "SOIC LILS 5. ce Y = IX £fo1 0d SO AVON ANY Bee ors A As s 7 501 v - Ts "It WAS Ca '- = EST RINGS: OE row PE DI SS > br CR CD FINE ara eg: COSMICUM. 621 minoreye currant. Frgo neceffarium ct, ut id, quod eſt cauſa primaria fluxus & refluxus , di&is tcmporibus determinatis vim fuam aogeat minu- arve. Jam verd concluſum eſt, inzqualicatem atq; difformitare.moifls vaſorum, cont inentium aquam, c{ſe cauſam primariam fluxiis & reflaxue, Ergo neceſ- le eft,ut hzc difformitas de tempore in tempus ma- gis difformetur, hoc eft, major minor; fiar. Porro meminerimus oportet,difformitatern,hoc eſt, diver- ſam yelocitatem motiis vaſorum, hoc eſt , partium ſuperficiei terrenz, inde dependerc, quod illz move- antur motu compotito, reſulrante cx copuJatione duorum motuum,annui & diurni, propriorum jntc= gri globi terreftris ; cujus vertigo diurna, dum jam addit,jam detrahit motui annuo, co ipſo producit jj,,,,,;,.- difformitate in motu compotito ; ita ui in adjeAio- nes men- nibus ſubtra&ionibuſque, quas vertigo diurna motui firue & annuo facit, confiftat originaria cauſa mottis vaſo»

> 28 MY Arey De” 5 Mr AS ITOFG KEE N3 A Ii SO IO NES: 6, + - » s - : 4 5 - a x, F = 6 Orig It 4 8 ISOs 1h i 5 REE» os ogg CANES Ee 0 Be OP RS MD © £568 * : DN I. —_ y 5 FOIL © P L9G, x RIS HITS 7 : - þ A > 4 SLES REF SITES XL - 6 3 Did. ww iy , 9,» ene oats NN YR F . 2 COSMICUM. 625 quod rerum, paulo ante A Salviato allatarum partem intelligis, partem non item. Sed & hoc verum ct, a confufione me effe immunem; verum non ca deicauſa quam cu :putas, quafi ſcilicer omnia fim affecutus: ſed ob contrarium potius , quod nihil horum afſc- quar, Confufio enim in pluralitate rerum,nen autem in nihilo conſiſtir. S AGR. Vide, Salviate, commonitoria & ca- ſtigatiunculz nonnullz, prztcritis diebus Simplicio fagkz, quam cum manſuctum reddiderit, & cx przferoci fecerint imi (quod aiunt) auricula mollio- rem, oleqque tranquilliorem. Sed, quzſo, fine cun- @atione utrumgue ſollicitudine libera. S A.LV. Vim admovebo, quoad potero, mex rerum exprimendarum facultati difficili, cujus he- betudinem ſublevabir acamen' ingenii tui. Dvo ſunt accidentia, quorum cauſas 'inveſtigare de- bemus ; primum rcſpicit diverſitates, quz recipro- cationi marinz accidunt in periodo menfſtrua : & al- terum ad periodum annuam pertinet. Initio de menſtrua loquemur : poftea de annua traftabimus. Oporter autem, ut omnia refolvamus ſecundum Hypotheſis fundamenta & hypotheſcs jam ftabilitas, nulla inno- wrt 7s vatione faQti nec in Aſtronomia, nec in Univerſo, —_ in gratiam reciprocationis maris ;. ſed demons confici re- ſtremus, quod oninium diverforum accidentium in volationem zfta marino deprchenſcorum cauſe refideant in 7" perpendiculo ad exiguam diſtantiam, & altero ad maximam: quz libertati ſax reli&a , ſub ii{demm temporibus reciprocabunt, illud per arcus ſatis exiguos, & hoc per maximos, Problemata Ex quibug conclufio Problematis pulcherrimi ſequi- /74bilia tar quod tale cft ; dato circuli quadrante ( in terra mobilium: hic aliquid figure deſcribam_) qualis cfſet iſte AB. tf," 7%” erefus ad Horizontem, fic ut inſiftat plano, idque c;rculi dee contingat pan&o B. faftoq; arcu ex tabula bene /cendenti« polita & l=vigata.in partc concava,intorta ſecundum #m : & | curvitatem'circumtcrentiz ADB. (ic ut in ca globug**/ccndenti- ſat rotundus ac terfus intus libere currere poflic = (cribri orbis accommodatus fuerit ad hoc experi- ;;rcul; mentum)) aio,'polito globo in quocunque loco, Go chordas. cu dd OO OS PE TY 0 NOIR 628 T STSTEMA ſcuvicino,feu remoto ab infimo terminoB.ut f illum | m1 He in punQo C. vel hicin D, autin E. & Iibrumdimittamus;zqualibus temporibus,aut inſcn. fibiliter differentibus perventarum ad terminum B. diſcedendo ex C. vel ex D. vel ex E. vel exalio quocunque :loco, quod accidens eſt profeto mi- rabile, Metre EAA, 4s 24 cog? VRP" APE Gs; þ ®. Addatur huic aliud accidens, non minus iſto pul- * chrum, quod fic habet quod ctiam per omnes chor- # _ das duftas 2 punto Bad punaa C. D. E. & adja- 3 liad quodcunque non modo acceptum in quadrante Z B A. (edin tota circumferentia integri circuli, idem | : mobile deſcendet temporibus abſolute zqualibus ; # | jta ut codem tempore defcenſurum - fit' per to- F | tam diametrum perpendiculariter ere&am ſuper F 1 punFum B. quo deſceydet per B C, quamvis illa « unicum gradum, vel ctiam minorem arcum ſub- | ; . Eengeret.. T | - His adde mirabile aliud, (cilicet iftud, quod mo» | | ' tus cadentium, faAi per arcus quadrantis AB. fant | 1 | brevioribus temporibus, quam illi, qui per chor- das eorundem arcuum fiunt ; ita ut motus velociſſi- mus, & breviſſimo tempore 2 mobili aliquo faCus, : ut 2 A, -« mm _ A ann + a. at ARCS. At ISS. - V TE RET VE Tos no DC FALSE INE Co I NERC TRL ned FR ine Wen PRO ANTS EIS LS, © _ We FS RO ng Ret STI ONE F354 WANTS ps q HE kb : VINES ; ft RC TOI FT an en Ca HAD ghy OES . J LEN a= bon Nt IE f GR ut3 punfo A. perveniat ad terminum B, futurus fit ille, qui fiet, non per lincam re&am AB. ( quan- uam fit breviſſima omniam, que inter punQa AB. duci poſſunt) ſed per circumferentiam ADB. Suin- _ ptoetiam quocunque: puno, in codem arcu cu- | juſmodi fir v. g, pun&um D. & duftis duabus chordis AD. DB. mobile diſcedens a punQo A. mi- nori tempore perveniet-ad B. currendo per duas chordas AD. DB. quam per folam chordam AB. Sed breviſſimum omnium tempus faerit, fi deci derit per arcum ADB. Atque eadem accidentia in- relligantur de omnibus aliis arcobus minoribus, ab infimo termino B. ſurſum accepris. SAGR. Noli plura his adjicere ; fiquidem ita mc mirabilibus opplefti, mentemque meam adeco diſtraxifti, ut dubitem, an exigua pars mihi rcli- qua fit futura, quam libere & unice poſſim appli- care ad materiam principalem, qvz tra&atur, quz tamen per ſcipſam obſcura ſatis ct atque difficilis. Contendam 4 te precibus, kunc mihi fayvorem, & ifti mcz ruzque domui honorem przftes, ut hac abſoluta de fluxu & refluxu ſpeculatione, reverſus alio tempo: e, Je tot aliis problematibus diflcrere per- gas quz in kuſpenſo felinquimus, quz non minus forte curioſa & pulchra ſunt iflo, quod prz- teritis dicbus cxecuti fumus , & quod hodie finiendum eft. S A LV. Paratos ſum obſcqui tibi: ſcd plurium quid unius alteriuſque ſcſſionum negotium eſt, 1 przter illas ad ſeparatim tratandum reſcrvatas quzſtiones,. tot alias ad motum Iocalem tam mobilium naturalium, quam frojcilium per- tinentes, ad jungere libeat : quam materiam Acade- demicus nofter Lynceus diffuſe pertraavit, Sed & a 629 630 | STS'T E M 4 ad prius noſtrum'propoſitum revertam ir, quo de- clarare inſtitaeramus , mobilium circulariter 3 vir- tute motrice continue eadem manente; tempora cir, culationem effec przfixa & determinata, fic ut ca producere aut corripere fit impoſibile ; poſtquam 1d allatis cxemplis & experimentis ſab ſenſum caden- tibus, noſtraque .manu tra&abilibus oftendimus, offumus candem veritatem etiam ab cxperientia motunm Czleftium Planetarum confirmare, in qui- bus candem tenert regulam apparet, ut illi, qui per majores moventur orbitas, plus temporis in its per- agrandis conſumant. Quz res obſervatu expeditiſſi- ma c{t in Planctis Mediceis, qui ſuas circa Jovem revolationes brevibus poets abſolvunr. Ita ut minime dubitandum fit, fed firmiter ac certo crc- dendum, ft Luna, exempli gratia, dummodo ab ca- dem facnltate motrice moveri pergat, in circulos ſubinde minores paulatim retrahetur, fore, ut pcrio- dorum fſuarum tempora corripiendi diſpoſitionem acquirat ad modum illius penduli, cujus funiculum, in curſu vibrationum cjus, breviorem fecimus, hoc Matus ann. ft, diametrum circumterentiaram confeQarum ab xs terre per £3 contraximus. Jam noveris, id quod excmple Eclipticam Lunz declaravi, reipfa effentialiter evenire, verum- Inequalis que deprehendi. In memoriam nobis revocemus eft mediante id, quod jam 3 nobis cum Copernico concluſum mot Zane, of. poſlibile non efſe, Lunam I-rerra ſeparari, cir- ca quam abſque controveriia, menſtruo ſpatio move* cur pariterqne recordemar , globum terreftrem, ſemper camen 3 Luna comitatum, circamferentiam orbis magni circa Solem uno anno conficere, quo tempore Luna circa terram, quaſi 13. revolutiones abſolvit, quz revolutiones cam vim habent, ut Lu- nam quandoque Soli propius admoyeatur quando- que COSMICUM. que Soli propius admoyeant, quando ſcilicet inter Colem ac terram conftituitur ; interdum vero fatis longe demoveant-3 qnod fit quando terra inter Lu- nam ac Solem verſatur in ſumma , vicina Soli Luna eſt tempore (uz conjunNionis , & novilunit : remo- ta vero in plenilunio & oppoſitione : maxima vero remotio , maximaque vicinitas tantum inter ſe dif- ferunt , quanta cft djamiter orbis Junaris. Jam {i verum eſt, virtutem, quz terram ac Lu- nam circa Solem circumapit, in codem ſemper vi- gore manere ; {ique verum eft,idem mobile, motum ab cadem virrute, ſed in circulis inzqualibus, arcus fimiles minoram circulorum breviori tempore tranſmirtere ; neceſſario dicendum erit, quod Luna, S cum c& in minore 2 Solc diftantia, hoc cſt, tempore conjun&ionis, arcus majores orbis magni conficiat, quam fi eft in majori diſtantiaſcilicer in oppoſitione & plenilvnio. Arque hanc lunarem inzqualiratem irfi quoque terra participari convenit ; quando- quidem #1 intelligamus lincam re&am produftam 2 centro Solis, per .cemtrum'globi terreſtris, & pro- ſongatam uſque ad orbem lanarem, ifta crit femidia- meterorbis magni, in quo terra, fi ſola effet, move- retar uniformiter : (ed {1 in cadem ſemidiametro collocabimus aliud corpus circumferendum, fi illud ponamus una vice inter terram & Solem, & alia vice ultra terram in ma jori diftantia 3 Sole tunc neceſle eſt, ut in hoc ſecundo caſu motus utriuſque commu- nis ſecundum circumferentiam orbis magni, median- te diftantia Lunz; tardior aliquanto r:ddatur,quam in altero caſu, quando Luna cft inter terram ac So- ' lem, hoc eft,, in minore diſtanria. Ita ut in hacre | Idem prorſus accidar, qnod evenit in rempore ho- | rologit dum Luna reprzſentat illud plumbum,quod in (capo 63L STSTEMA, in ſcapo jam magis 3 centro removetnr , ut ſcapi vibrationes minus frequentes fiant ; jam propius ad- movetur, ut exdem frequentiores reddantur. Hinc perſpici poteſt, motum annuum terrz iq orbe magno, & ſub Ecliptica , non efſc nniformem; cjuſque difformitatem oriri 2 Luna, (uafque pe- riodos & reſtitutiones menftruas habere. Er quia concluſum cſt , alterationes periodicas , menſtruas, & annuas reciprocationis marinz, non aliunde pro. venire poſſe, quam ex alterata proportione inter motum annuum, 8& additiones ſubſtraftioneſque ver- - tiginis diarnz; & hanc alterationem duobus modis ficri poſſe, (cilicet alrerando motum annuum , re- tenta cadem additionum quantitate 3 vel mutando - quantitatem additionum, retenta uniformitate mo- tus annul ou invenimns priorem ex his duobus modis cfſe tundatum fuper difformitate motus an- nui dependentis 3 Luna ſuaſque periodos menſtruas habentis. Necefſarium igitur cf, ut fluxus & re- fluxus pro iſta cauſa habeant periodum menſtruam, | intra quam majores. & minores fiant, Vides jam, quomodo, cauſa periodi menſtruz in motu annuo re{ideat. Simul & illud vides, quid Luna in hoc negotio przſtet & quomodo hic {eſe miſcear; quan- i quam alias neque cum mari, neque cum aquis, quic- | quar ei negotii eſt. SAGE. Si cui, qui nullam haberet ſcalarum # notitiam altiſſiima turris oftenderetur, & ex eo quz- | reretur, an ipfi fit animus, ad ſommum faſtigium # illius conſcendere 3 minime dubito, negaturum, | cum non videat alio modo, nifi volatu co perveniri fle. Sin eidem oftendamus lapidem, dimidio cu- ito non altiorem, 8& iplam interrogemus, an iſthuc ſc conſcendere poſſe purer certus ſum afficma- turam 3 X a ans << acc} _cSdS ova vw | HI he a + ad C2 BS mmvwr \S» 5 vi cupio; Eft autem ca talis: -Si: motus i COSMICUM: | turum's imo nec negaturutn, ſe: non- modo ſermels | (cd 10,20. & 100. 'vicibus co facile: conſcendere poſſe. Si porro ei oftenderentur ſcalz, quarum me- dio,concefla ab ipſo facilitate perveniri queat eo,quo ventire impoſhbile ee paulo ante: affirmaverar, | credo ſcipſum ridendo, ſuam confeflurum impru- & dentiam: Tu me, Salviate, de gradu in gradum ſua- | viteradeoduxifti, ut non fine admiratione , mini- ' mocumilabore, adillam conſcenderim altitudinem, quo perveniri non-pofſe credideram, Verum qui» . | dem eft,' cum ſcala fatis tcncbroſa fucric, non .. | animadvertifſe me, I faſtigio me tam prope ab- | effe atqueeo- denique © conſcendiſſe, niſi poftquam in auratn lucidam evadenti, vaſtiſſimum mare, 8in-' gens ſeſe campus aperuit : & q gradum CC 1[cend Ln Pee” politiones tuz mihi viſe ſunt adco'-clarz; ut, cum parum aut- nihil novij audire me- crederem,; pa« rum ctiam aut nihil lucri inde me capere 'pu- tarem, Quo. magis admiror inopinatumexituny hujuſce diſputationis, que me deduxit ad intelle- SLES CIT ION _ ejus rci, 'quam inexplicalilem eſſe. putave= Una folummodo difficultas aiqua eſt, qua _ cum ca motus Lunz - ſub Zodiaco ſunt -. irregula- Y rc; hzc irregularitas animadverti debuiffer, arque notari ab Aſtronomis: id quod an fa&um fic, mihi non conftat. Tu itaque , qui me. peritior in hiſce materiis es, hoc me dubio libera 8& quomodo res compararta fit, explica. 21 8 4 LV. Magnaratione dubitas, & cgo inftan- i127 tuz reſpondendo adfirmo, quanquam Altro- nomia, multorum ſeculorum decurſu , in {inve= SE ' Mfiiganda ita lingulz pro- Te Of es YO Og 4-4 P33 FANS 5 Z i "IE ” br - Ke £-0 bet Ke 7 be. $3 22 N * Ne . --uA 'S b: of __ Wo”, 2 F. Ro 8 o > AD "X34 S332 Y bn * F » 5 RF 5 t q > Py” 44 be: -£S Þ ; I c * Þ | £® : 0 bs , E F . 0 > ow * 94 he SORES EL NS. Are WR SAAB onbar 65 - Fieri peteſt ſtiganda conſtitutione _ Conſpicitur, nem, ultimos 634 STSTEMA4A4 SCOLILILENC: *, | ottque corporum Cygle. «t in Aftr9- ftjum, progreſivs magnos fecerir : iplarm. tamen non. nomia a5" dam 0 venifle perfcRionis, quin res plurim # re- dm Rant adhuc-non decile, forſan adhuc aliz mukz obſervata. prorſus -abſconditz. Credibile st&, primos rerum Caleftium ſcrytatares nil aliud cognoviſſe,nili mo- tum quendam communern omaium ſtcllarum, qua- Saturn Cy lis eftifte diurnus. Non abnuo, paucis eos diebus Mercurn% aqdyertifie Lunz in aliazum ficlarum facictate (cr- nd; ';/;. anda inconſtantiam: ſed» poſt multorum demum 0 tarditae annorum decurſum Planctas amnes diſtingific. In tem: hic primis autem/:exiſtimo/,, 'Sarurnum ob tarditatcm quia raro (nam, 8& Mercurium proptcre afliduam occultatio- extitifle. qui-pro-vagabundis $& erran- 2Ws 2 rentur: Multo plurce adbuc annos prz- teriifſe verifimile eft, aritcquam obſcrvarcotur ſtas tianes & repedationes _ ae 9 , ficut cti- _ «Mm .appropinquationes S&:clongationes a:terra, quz res ncceflario dederunt Dccifiahem intraducendi Ecc:accicos & Epicyclos ; ad Ariftocclis uſque tem. pora , qui avilam mentignem corum facit, in» cognitos. Mercurias & Veous, & admicandis {uis ap- paritionibus quam diu ſuſpenſos tenuerunt Aſtro RoMos/anteguanm f(altem;de fitu corum, ne de aliis dicam aliquid certi.-ſtatucrent ? Quin etian, quis ſolummodo fit ordo -mundanarom corporum, & quz incegralis fca&ura partium Lojverk a nobis cogaitarum, ad uſque Conernici tempora in dubio maalt , qui tandem- nobis digito quali monftravit veram contticutianem, verumque fſyſtana ſecun- dum quod partes ſunt ordinatz : ita ut cert {imus, | Mcrcurium, Veperem, czteroſque Planetas , circa Salem, Lunam vero circa terram- revalvi. Scd quomodo poſtca unuſquſique Planeta in revplutore EE a (3 4% COSMICUM. FEE 635 odo fruQura qrbis Strafiure valgoThagricam Planetaturm P0reyce= La C Fan abitationem pj... unonio ng b 10 rum adhuc hep lnegpalices, gus ile temporibus 2h, Lec ibus emetitur duos ſcmmiciecylos Ecli Eofiort is £quinoQiorum diyiſas; in Ren tem noven dics pluſq pemie ng yg Foo ct- & tins ham PIR 6 £43..4 BS ha ——_ tat | in PF N wg conficit, vis, cyjoſmgdi forent þ Was 5 aſa + ovens maxime Tos, an yero a. Jam vEIQciore anquante. N. cedaty' ut. ſequinece(la cit. | matus 2000s-jn ap- No parcatia mado fic Salis rcipla ver9 IErFes "commt- p- F rante Lupgzid yero haftenus © | » nec forte quzlgum- De ung d is 8 Longs princign ter inve _ terram cognitionem | sf $19.00 we accuratione Gram o |, "au a nn 0 ce jus progrefiys per arcus = ares == rer inguiſi- it Qaog ergo terra & Luna cur! ym ſugm per Z ” Tus In gras - ey per crcunſers t2 quia- - 192 *agg ARE GB APTN Ae tb et oa FE a Vas ons : F WH Bas. wot df (r , 12 « p<: <5 x 156 ag > "ea Ke 5: a2 by. "Rt v2 F. Ws + if» ._ LY - w- L -; pf % # I We <7 -< ». JW >. f A 6 > 786 c Bo p pF $19 : o = de <2 : 2® AF oy 5 * o » S rad - n b > be . « bu aaNet HE or a ite. $rnns: 5. SYSTEMA. quia pateſt eſſe non valde magna * nec valde nc- ceſſe eft, ut illa prodncat effe&tum quem videmus in alteratione magnitudinum eftvs marini. Non ſolum enim illz alcerariones, ſed ipfi luxus arque refluxus, Flaxus Q& exigua res ſunt, reſpe&u magnitudinis ſubjeRo- reflux#s 105 rm in quibus exercentur” 7 | quamvis. refpeRtu minme : 7 maple cnn | Fes 9" noſtri noſtrzque'parvitaris, videantur efſe res ma- &u vaſtita- BN. Nam addere. vel detrahere gradum | velocita- tis marium, tis Unicum, ubi natoraliter corum ſunt 700. vel & veloci* 1000, magna alterartio nec in conferente vocari po- Tati: mot us 4 6.0 7 ; ET ER - bs, *I teft iente. Aqu vertigine glebj terre= 1; , nec in recipiente. Aqua' maris noſtri, vertigine nl, urna circumaQa, 700, milliaria circiter una ho- ra conficit : (qui motus ipft cum terra communis, & proinde nobis tmpercepribilis eft.) id vero quod in zftibus in ſenfus noftros incurrit, unicum milliare in horam non 0 doc la mg de mari patente, non autem defretis ) atque hoc illud eft, quod altcrat motum primum naturalem & magnum : & hzc al- teratio reſpe&a noftri & navigiorum magna ſatis ct: nam aliquod navigium , rv, vi remorum. impul- ſum in aqua ſtagnante, v.gr. tria milliaria per ho- ram conficeret ; ft hunc zftum faventem habeat,du- plo plus provchetur, quam f habeat contrarium _ Que differentia maxime notabilis eſt -in motu navi- it : ſed motu in maris percxigua , ut quod non nilt cptingenteſima ' ſui parte alteratur. Idem afhrmo de cxaltatione 8& deprefſione unius, duorum, aut trivm pedurn, & vix quatuor ant quinque in extre- mitate finus. 2000 vel plura milliaria longi, & abi ſunt profunditates ''centenum aliquot pedum, | hzc altcratio multo minor eſt, quam-fi in quadam naviam, aquam dulcem vchentium\ aqua, hzrentc nave, in prora ad folii crafſiticm extolleretur- Hinc ergo concludo, minimas alterationes. , re* va ſpeCtu* " = RE. COSMICUM. ſpeftu immenſe magnitudinis, & ſfummz velocitatts - marium ſufficere ad .cfhciendas in illis magnas mu- cationes, reſpe&u noltez parvitatis, accidentiumque noſtrorum. | SAGR. In hac parte abunde .mihi fatisfaQtum | ob eat explices nobis, quomodo additiones & ſubtra&iones illz , & vertigine diurna dirivatz , nunc- majores, & nanc minores fiant : cx qua al- teratione periodum annuam augmentorum ac de- crementorum zſtus marini dependere innucbas. $ ALV. Intendam omnes ingenii vires , ut in- Cauſe ab | telligar: verum difficultas ipfius accidentis & mag: | na mentis abſtra&io, quz requiritue ut rem afle- | quar, me percelluat. Inzqualiras additionum & ſubſtraFionum, quam vertigo diurnd facit ſuper yerriginis motum annuum, dependet ab inclinatione Axis mo- dizrne ſu- tus diurni ſuper planum orbis magni five Fclipticz: Þ*7 motum = inclinatione mediante , Aquino&ialis ſecat 977m: lipticam, manens ſuper cam inclinatus & obliquus ſecundum candem inclinationem Axis. Ec quan= ticas additionum tantum infert\, quanta" eft 'tota diamiter ipſins A£quinoQialis, centro terre” in pun&is (olftirialibus exiftente : ſed extra ca, minus minuſque infert, prout ipſum 'eentrum propins ad- movetur pun&is zquino&iorum, ubi hz additio- nes ſunt minores, quam in omnibus aliis locis. Rem omnem hic habes, ſed ca quam vides obſcu- ritate involutam, SAGR. Imo apotius quam non video. Nam hac uſque nihil corum que dicis, afſequor. S A LV. Hoc ipſumprzdixeram, Veruntamen experiar, an deſcripta figura lucis aliquid hig ad- ferce polſit: quanquam commodivs. foret , rem ſolidis corparibus , - quam fimplicibus ' delinearis- we t 3 nibus inequali- tate ſubtras donum (fy additionum " 637 > evans -* rabus cepraſentare.. Sed eam oprica figurz contra- &iohe juvabimus. © Signettios ergo- vr ſupra cir. comſerentiatt! orbis thagni, in qua pun&om A, bd NN LAN ee: w- celligavtur effe num (olficalium, & diate: AP. communis fe&io Golurl ſolftitiornm & plani orbis magni, ſcu quod idem >, Ecliptict : & in ifto pun* _ addiametrum Zquino&ialis DE.) 5 ff wor Fi COSMICUM. pim&s A, locatnmeffe cenmrum globi terreni , cu« jes Axis CAB. inclinawus ſuper planam orbis maphil cadit in planum diAti Coluri, qat tranfic per vtrumque Axem & AquinoQialis & - Ecliptice. Ac adevitandam confufionem fignemus folvm eir- culury EquinoRialem Infignitorts his charaerjbus DG EF. evjas communis. ſeio cum platio of+ bis niaghi fit inea DE. fic ve medietas ipfivs Aqui- noRidlis DFE. remaneat inclinats infra | otbis' magni, & alrera mediccas DG E. elevata ſfapra. Inte Igatur jam revolutio ipfius ZXquino- Riatia fieri ſecundum confequemiamy- punRorum DGEF: -& motus centri ex A. vetfus E. Ee quia ſtante centro terr#in A. Axis C B: (qui ct ereaus a ut di&vm eft, ia Colarum folftitiorum, +cnjos,' & orbis iſeaio communis, eft diameter Þ A. erit ifta linez PA. perpendicularis ad” eandery DE. cum Colarus fiterc&us ad orbem magnum? : & proinde ipfa DE, erit tangens orbis magnt in putifto' A. #a-ut | in hoc tata motus centri per arcum AE.qui eſt univs gradus per diem, parum admodum” differar, imo e lira fa&us offer per rangentery DAE, Er D. vertigine diurna'deſaturn per G. quia in E tantum adjicit ad motury cemet 4 © quay per eandem lineam DE. moti, quanta et rota diameter DE. & contra tantundem deteahit, dum movetur peralterum ſemicireculum E F D. \ additiones & ſubſtra&iones in hoc loco, hoc eft _—_ ſolfti- tiorum, metictur tora diamiter DE. Porro videamus, ' an tetporibas Fquino rum fint cjufdem ' mapnieqd nis, & rransferendo centrum terre. in punam-+1,--per quadrantem diftans a punto A, intelligamus cundem: Fquino- TFT +6 @ialem A "= . . 57 : : Was oats Rt ts ADK arc prep atirc 4 por ' | . 6,088 AN tered 4 et A715 PBL edu C-SRC 08 EA Rr A IA. x. ed oats » "W. KH 00 VOLT HR os 5 anther. 4b "_— mY T COLT IROR Laws CLE Mr AR as Eh, nes OC Pen OP ch fo WON WY CEP NR —Y STSTEMA &ialem GE F D. communem Sofeit mibi monuifis , Elſe in mature caulk bs accent , eaſque producere valete moltss ofterationes: minutas An obſer+ vationes iflis tnflicyendes delefgo , qui diverſa Maria pereerant,” Hoe folamittods, in elaufolam diſcurſus omen Fai propotio , fluxuum & preciſe tertipors non ſolunt alterari 3 gn fitnturty ; 8 Y variis profandiratibus: etiatty infigrics Alterations proyenire poſſe Jadico colltis =_ f diveffis traQibus Marium, nw wes & pofitur ſeu itichinatione diffcrencium. Qoz diverſitas exa&> noftro finui Adriatico com- muſto minor > refquo Mcditerra- neo; 8& inclicitionis divertitate adeo difcrepat, ut, dom hor abOrientali parte,litoribus Syriz termina- tar, ille claudatur y part: Occidentafiore ; & quiain exrremitatibus ade ea jokes ſanit fluxus & refiu- xXUs, ims ibi. folommodo mare maxime intumeſcit ac derumeſcir z veriſfimillimum jeſt accidere poſſe, ut tempors flaxaum Venetiis fiant tempore refluxuum aleerius Maris, quod tariquam majus, & dirc&& ma- gis extenſurn ab Occidence i in Oriemem , quodam- modo domiiniem habct in ſinom Adriaticum: & proinde mirandum ' non” effet, f cffeftus depen: dentes ex catifis primariis ion com revfar in. nporibu: debitis, 8& quz periodis reſpondent | in | robareiitur autern in {reliquo Me- e-winyonghy Sed hxc particularia fongas obſervatt- ones requirunt , quas neque haftenus inftitui , ac multo ft $ deinceps itiflituere po 8 A4GR, Satis mvlta prefii dum nobis as pricum additum ad ſublimem adco {| Qquiri motionem inzqualem, nunc acceleratam nunc cosmevn. adeo ſpeculationem, ex them nobis nihil orzbnifs ſes alind, 4 cody primari) iſlam generalem propofitio» rierti, quz mihi tjutlam plane conttadiMonem ad- mittere videtar , ubi frmirer oftendiffi, recepta+ exlo mafinatium aquarum ininobili ftante, impoſ- ſibile fore ſeconddim commune naturz curſam,ut in co motiones ills ſequantur, quas ſequi viderus : 8& d coftra, pofitis motionibus,quas Copernictis plobo terreftri bb #Has cauſas attribuic ; inccefſarid ſfimiles alerationes th mari ſccuturas effe ; fi, inquarf pre. ter hoc; altad nihil eruiffes; id vonam tanto ſuperat = Intetvalls vinitztes 3 tot aliis introdadtas , at, ft tnemori3 ſolum Hlas reperam, nauſea mihi ſuboria- rur. Nec fatis admirari pofſum , > viris excelleriti przditis ingenfo, quorum haud pauci huc ſe dedere, nec vel unicutritIhveritum, cut it mentem venerit in- computibiitsd quz ct inter re lo contentz, & imnniobllicatem vatis continentis: que repugnantia Jim adeo manifeſta mihi viderurgat non D CLP4 Maris ade quod L $ adhuc mirandum'eR, » _ nonriullis ir} mibtternt Ventit , marininn zſtum ter- 70 Pros. re mobiſitati fribuere, qua re perſpicaciam wul- — nc gari; ma oftenderunt , poſtea tamen in ne fauxum non gotto firingends nihil adfitinxerint., nec adverte- ſufficit ſim- rint, ton fufficere ſimplicem moron & uniformem, Plex g/0b qualis eft;r, git firhplex diurnus globi terfeni : ſed re- 7 ent moe Ia, voetnmh —_ i tnotus aculorum fit uni- Juis etliin TID Coti de goon antiquo a Mer % IC= __ ADvoPR,./ Foc, NE EY ET omg AS ds: Fxdaie — Keplerus STSTEMA & refluxum producat 3 id omnino vanum' eft, non modo quia non declaratur, nec apparet, quomodo res procedat : {ed etiam aperta falfitas eluceſcit inde, quod converfio terre non cſt contraria motui Lunz, cd verſas candem plagam progreditur ; ita ut, quz alii ha&enus ca de re commentati fibique imaginati facranr,meo judicio plane (int invalida. Sed cx omnibus viris magnis,qui de mirabili hoc effe&u na- turz philoſophati ſant ,- de Keplero pluſquam ullo cum bonoris Alio miror., quod homo ingenio libero & acuto, & prefetione qui motus terrz tributos in promptu habebat,tamen TAXATHS. poſtea przdominiis Lunz ſuper aquam,8 propricta- - Whig 8 Gmilibus euar hy aures - allenſum przbuerit. ' - SAGR. Exiſtimozſpeculativis illis ingeniis idem evenifſe,quod in przſens accidit & mihi , ut (ciliccr extricare ſeſe non potuerint cx, intricata illa mixtu- ra trium periodorum, annuz, menſtruz & diurnz; nec perſpiccre, quomodo cauſz illarum apert> dc- pendeant 2 Sole & Luna, ut tamen neqz Soli, neq; Lunz, cum aqua commercii quicquam intercedat. Ouod ad negotium plene incelligendum opus eſt mi- hi fixa magis ac diuturna applicatione mentis ; quz licet ha&enus ob rei novicatem ac difficultatem ob- fuſcata ſatis cſt : non deſpero tamen, fi me recepc- ro in ſolitudinem, ac tacite mecum ipſe ruminavero, quz nondum bene concoxie phantaſta mea, me rem peaitas afſecuturum. pM | Toicne ex habitis iſto quatriduo colloquiis habc- mus inſignia teſtimonia pro SyſtemateCopernicano, ex quibus hzc tria ſumpta, primam a ſtationibus 8& repedationibus planctaram , corumque appropin- quationibus & clongarionibus A terra ;. ſecundum 3 rcv0[utione Solis inſcipium , & ab iis quz in we i culis fisefle fagurum, 4 COSMICUM, culis iflius obſervantur ; tertivon 2 fluxu & refluxu | maris, cvidentifſimam concludendi -vim habere vi- dentur. _ Ea SALV, Hiſce brevi forſan accedet quartum : quid fi ctiam quintum ? quartum,inquam, acceptum \ ſtellis fixis, fi in illis per exaCtiſſimas obſervationes apparerent ille minimz mutationes, quas Copernt- cus pro infenfibilibus ponit. 645 *Exurgit in hoc tempore quinta quzdam novi- Ceſar Mar! tas, ex qua mobilitas globi cerreſtris argui qurat, ſiliaw obſer< per ca quz ſubtililime deregit Illuftrifſimas Domi- vat, lincam nus Czſar, nobilifſima Marfilioram Bononienſur micorum adſcriptus, qui in quodam doRiſſimo ſcripto tradit , obſcrvaſſe ſe continuam quandam murationem, ctfi tardiſſimam, in linca meridiana, cujas (cripti noviſſime a me cum ſupore viſi copi= am, ſpero illum omnibus mirabiliam naturz ſtadio-« $SAGR, Non nunc demum audivi predicari de exquifita magni illius viri do&rina , & quam-(e ſollicitury omnium literatorum proteKtorem exhi=- bear, cujus fi iſtud, aut quodvis aliud opus in lucem prodierit, non habebimus dubicandum , quin fit | quippiam infigne faturum. SALV. Jamquia tempus monet imponere ft- nem ;differtationibus noftris, hoc ſupereft, ut te rogem, & per otium, I me propoſica retraQtant!, difficultatis vel/ dubiorum aliquid per me non ſatis explicatum occurrerir, excuſes defeFum meum , & propter novitatem inventionis, & ob ingenii mei de- bilitatem, reique magnitudinem , & vero quia hoc mihi non ſumo ,_ neque ſumpſi, ut cum aliis mihi pollicerer afſenſum, quem neo ipſemet huic _ * taltz iav | familiaſatus , 8 ipſe Collegio Lynceorum Acade- _ »»2 "27; 2, MM 1-4 P = "0 FP ** OT or dry 3 ADIOS Re EIS Ir Lad IS a” 3x £254 "9 v YI. Za , v 5 1, ERS ey D807, 1-9 Ce Fae . 4 . : . : , ” S »d » " 47 - SS V 2, * -#* x - SY a 4 "Fe"; m a . . : 0% a A : $ {00- XL Y, POT IF X - ECW Kees ae tans ; p $2 bi Rp 0 NE rn SES ESC 4963 4. $64 I. Dan q J . q " 5 ROSTER SOA 0,» OC HD EP Aa A et brig ro abr, _ p £0 | "1... A224. HW2S oe S642 BA rape oenrory OO REP . » Y 4 Br STSTEMA taliz preſto, quam pro vaniſſima Chimzra ſolen- nifimoque paradoxo , facillime adducar ut babe- am, Tu vero, Sagrede, quanquam in habitis col- oguiis multoties , magno cum applauſu, tibi (4- istacgtum oltenderis explicata ſententia mea 3 id fa+ &Kum ramen crediderim partim ob rci novitatem potius quam certitudinem 3 multo maximc very pro tua humanitate, dym- id habuiſti tibi propo. farum, ut allenſu tuo. creares cam in animo meo -14: +». Yoluptatem , quam cx approbatiane la 1deque re- -5:.5.4) ,* 2£am Nnaſcarum , duce natura capere ſolemus, "1-Ut aucem tua me tibi devinxic humanitas : ita -." 'Sigplicii mirifice placuic ingenuiras z imo conſtan- _ "Ya <£jus in tvenda fortiter adeo & intrepide doAri- na magitri-ſui , fecit ut plocimgum ipfi faycam. Er ut tibi , Sagrede , de: affetu benigniſimo gracias ago : fic 2 -Simplicio veniam pero, ft quando- que nimia libertate mea fuit offenlus ; & 6bi per- uaſum haberc jubeo, quicquid id foit, ame non Guifſe commiſſum animo malo , ſed folim ut medi- tationes ſuas ſyublimes in medigm adfercndi, & me dogiorem reddeadi ampliorem occalzoncm ci prebercm. SI MP, Nihil eſt cauſz, cur his £excuſationi- | bus utare, quz ſuperfluz ſunt, apud me praci- pue, qui crebro circulis ac publics diſpyratio- pibus interefle ſolizus , mulrotics andivi, difſpy- tantes non} ſolum , - contentionibas effgryeſcc- re-&- cxaſperari mutuo ; veram ctiam in yerba uyurioſa prorumpere , & vix interdym yerberibus a | \- Cztccum quad attinct ad habitos diſcurſus, ac przcipue noviſlimum illum de ratione fluxus & refluxus marini, nondum profe&o rem Fuomees (om mi COSMICYU My qualem, caycungz ipſgmes- indle miki tcnciam farcor mibi yiſam hayd pal + rem, quam quotguat alorum audire ral i = @.. þ ® ; arctare mellen. S ALV. Mirabilis, & vere Angelica do&rina hec ct : caj magno canals reſponder alkerailla, " "2 : os Ip.4 quog; divina, -_ cum permiittet nobis de confticutione Mundi diſpatare , ſubjungit ibi (fore ie ne mentium humanarum cxercitium omittatur _ aut langueſcat) inveſtigandis operibns, c hominibus perciptartur ; utontur its quz fone apud hotnines in confeffo, ad infintianda alia fibFRmiore & diving. OQuid mirum fpttur, {& Scriptura quoqz cum ſenfibus PR tamanis, tone cum rerant veritas #fenff- us dffcrepar, ſeu' feientibus hominibvs, fer ignaris? Quiseninm neſcir, Pactfcam cfſe alfuſfionem Plalmo 19; obi, dam (ob tinagine Solis, curfits Evangeſti; adcoq; & Chriftt Domini in hunc mandum noftri caus fuſcepra pertgrinatio decantatur; Sol ex Hori- zontis tabernaculo dicitur emergere, ut ſponſus de thalamo ſno; alacris ut Gigas, ad currendam viam ? Quotd imftatur Yirgilius: "Tithon crocenm linquens aurora cubile, Prior quippe Pottis apud Hebrzos fuit. Non exire Solem ex Horizonce tanquam Etabernaculo (etfi fic oculis appareat) ſciebar Pſaltes moveri vero Solem exiſtimabar, proprerca qui oculis ita apparet. Er ta« SE Va 7+ men -< - "4% Yn we Yee” "0 COA NT 2.8 Ie A I Bs OY. 4- bh : > - i p 4 R ; CS a SP be : x gl - Y.'v En Ab WISA « Yo" . ID Er EL EE ON OPaguanhs MO RRTugns On ; , / : ; , d « _ 0 - G R DT 7 A * by x "I 4 4 wee Noe ages th oy . $a Cote ts . = 8 ORs f : . : "wp tha he : _ | : RT , F : Ye a Kat, edn} 6 LR 4 pas: 356 ” a * ” _ 6 6 " p”" " 3 vo by . « men utrumq; dicit, quia utrumq; ocvlis ita videtur Neg: falſum hic- vel illic dicere cenſeri debet : eft evim & oculorum comprehenſjoni ſua veritas, ido- nea ſecretiori Paltis inftitnto; curſuique Evangelil adeoq; filii Dei adumbrando. Joſua eriam valles ad- dir,contra quas Scl & Luna movcantur: fcilicet quia ph ad Jordanem hoc ita apparebat. Et tawen uter- que (uo intento potitur, Davides Dei magnificentia patefaQa(& cum co Syracides) qux effccityurt hzc lic oculis reprzſentarentur; vel etiam myſtico ſenſu per hc viſibilia exprefſo: Joſua vero,ut die integro re- tincretur SIBI inCcli medio,re(peFu ſcnſus oculori ſuorum; chm aliis hominib. codem termporis ſpatio ſab terra moraretur, Sed incogitantes reſpiciunt ad folam verbori contrariecatem.Sol ftetit,id eft, Terra fictitz non perpendentes, quod hxc contrarictas tan- tum incra limices. Optices & Aftronomiz naſcatur; nec ideo (c extrorſum in uſum hominum cficrat: nec videre volunt,hoc unicum in votis habuifſe Joſuan, ne montes ipfi Solem eriperent : quod yotum verbis explicuic,ſenſui oculorum conformibas;cum impor- tunum admodur fuifſet,co tempore deAftronomia, deg; viſus erroribus cogitare. Si quis enim monuif- | ſer, Solem non vere contra vallem Aialon moveri, ſed ad ſenſum tamii;annon HOO. 20908, ſc pe- tere ut dies ipſt producatnr,quacung, id ratione hat. _ Eode igitur modo, fi quis ipſe litem moviſſet de Solis perenni quicte, Terrzq; motu. Facile avtem Deus cx Joluz verbis,quid js vellet, intellexit:praftititqz inhi- bito motuTercz;uat illi ftare videretur So), Petitionis cnim Joſuz ſumma huc redibat, ut hoc fit fibi videri poſſer, quicquid interim FSSET : quippe hoc videri vanſi 8 irritum non fuic, ſed conjunAfi cum effe&u Optato, Scd vide c.10, Aſtronomiz partisOpticz; in- venics venics rationes cur adcoomnibus hominibusSol mo» veri videatur, non vero Terra : ſcilicet cam Sol par- vus appareat, Terra vero magna; neq; Solis motus comprehendatur viſu ob rarditate apparentem, ſed ratiocinatione ſoldm,ob mutati poſt tempus aliquod pinquitate ad monrtes:impoſlibile eft,ut ratio non prius monita fibi aliud imaginetur , quam Tellurem com impobto Cali fornice efſe quaſi magna domt, in qua immobili,Sol tam parva ſpeciczinftar volucris in acre vagantis ab una plaga in aliam tranſcat, Quz adeo imaginatio hominii omniur, primam linea de- dit in facra pagina. Initio,inquit Moles, creavit Dens Celum & Terra; quia ſcilict hz duz partes potiorcs occurrunt oculoriſenſui.Quaſi diceretMoſcsHominiz Tortum hoc zdificium mundanfi, quod vides, lucida ſupra,nigrum latiffimeq; porrc@&um infra,cui infiftis, &quo teperis, creavit Deus. Alibi queritur ex homi- ne,mum perveſtigare moverit altitudinem Celi ſarſum, O& profunditatem Terre deorſum : quia ſcilicet vulgo hominum videtur atrumq; zque infinitis excurrere ſpatiis : Neq; tamen cxtitit, qui ſanus audiret, &-A- ftronomorum diligentiam, ſeu in oftendenda Telln- ris contempriſſima ecxilitate, ad Caclurn comparatzx, ſeu in ane -— ang rononicis intcrvallis,per hzc verba'circumſcriberet : cum non loquantur de rati- ocinatoria dimenfone,ſed de reali;qux humano cor- pori, terris aftixo,aeremq; liberum havrienti,penitus ct impoſlibilis. Lege totum Jobi' c. 38. & compara cum iis,quz inAftronomica inq;Phyttca difputantur. Si quis allegat ex Pſ.24.Terram ſuper flumina prepa= ratam:ut novum aliquod philofophema ftabiliar,ab- ſurdum auditu, Tellurem innatare fluminibus; non- ne hoc ille re&e diceretur,Mifſum faciat SpiririaSan- &ii,neq; in cholas Phyſicas cum ludibrio pertrabat? Vu 3 nihil Sooke EY 2 EO ods Gre URS Eb car oats - vs \ Php : G _ 0. 229% - «oth , Uo Fe Arg HC e0h p4 A. SEE ann. 5 , Sn 0 M LE ILSS. > Hes. 09 4 af. ct Arg DICANS FOLIA WIS 1-5. a (a. {het Re 122 & Ch gs, Wye NSN TA . _ . « ay tr . * SN 4 J. = a7 . ; TRAY fi EO. o tg 9408+ + 2 ora Fei 0 . nikil enim aliud ibj/loct innvere ,velle Pſaken , niſi quod homines anxea ſciant, & quotidie experiantur Terras.(poſt ſcparationem aquarum in altum ſubla- ras) interfluers-jngentia flumina, circumfluerc ma- ria. Nimirum candem efſe locutionem alibi , cum ſee ſuper flumina Babylonis Iſraelice ſediſſe canunt, id eft, juxta flumina., vel ad ripas Euphratis & Ti- gris. . Si hoclibenter quis recipit , cur non & illud recipiat, ut in aliis locis, quz motui Telluris opponi folems, eodem modo aculos 3 Phyſica ad inſtitu- tum Scripture convertamus ? Gexeratio preterit (ait Ecclefiaſtes) & generatio adpextt - Terra autem in eternum ſtat. Quaſi Salomon hic difputet com Aftranomis ! ac non potius homines (az mutabili- ratis admaneat ; cum Terra, domicilium humani generis, ſemper mancat cadem ſolis motus perpetuo in ſe redeat : Ventus in circulam agator, redearque, cadem flumina 3 fontibus in mare effluant, 3 mari in fontes redeant ; denique howinges his pereuntibus antur aliiz ſemperque-cadem- fit fabula vitz; ficum. Nevlecia oft moralis , rei quz per ſe patet & abſervatur omniom oculis , ſed parum perpendi- tut. Eam igitur Salomon inculcat, Quis eoim neſcit Tercam (mper candem efſe? Quis nan videt, Solem.quatidie ab Ortu refurgere , flumina peren- nicer decurrere in mare, ventorum fiatas redire viciſlitudines, homines alios aliis ſaccedere ? Quis vero perpendit exnden agi perpetuo vitz fabulam, mutatis perſonis : nec quicquam in rebus humanis novum effe ? Jraque Salomon commemoratione eorum , que vident omnes, admanct ejus, quod I pleriſque perperam-intelligirne. Plalmo vero 104- putant omano diſpurationem contineri Phyticam; quando - nikilfub Sole novum. Nollum audis dogma Phy-. mentum rerum, quas hic confi nia qui $ ad terram, catnque inhabirantia animalia refert -- cilicet quia oculorum judicio duz primariz ſur quando de rebus Phyſicis totus eft. Atque 1bi Deus | dicitor . fundaſſe Terram ſuper ftabilitatem ſuams | allamque non inclinatum itz in ſeculum ſeculi. At- vi lonpiſſithe abeſt Pſaltes 3 ſpeculatione caiuſarutn PhyGcarum: Totusenim acquieſcir in magnituditic Det, qui fecit hzc omnia , Hyinnarmgue patigic Deo Conditori, in quo Mundum, ut is apparet oculis , percurrit ordine. Quod fi bene perper- das, commentarius eſt ſuper Hexatmeron Gandleod. Nan ut in illo tres primi dies dati ſunt ſeparation | Regiofum, prinjos Lucis 2 tcenebris exterioribus, ſecundns Aquarum ab aquis, interpoſitu expanſi,ter- tius Terrarum I maribus, ubi terra veſticur plantis | & tirpibus : tres vero poſteriores dies regionum fic diftintarum impletioni , quartus Cali, quintus Marium & Aeris, ſextus Terrarum : fic in hoc Plalmo (ant diſtin&tz , & ſx dicruth operibus ana- logz, partes totidem, Nam verſa ſecundo Lu- cer, creaturarum primam , primzque dici opus, Creatori circandat pro veſtimento. Secunda pats incipit verſu tertio, agitque de aquis ſuperczlefti- bus, extenfione Czli , & de Meteoris, quz videtur Pfaltes accenſere aquis ſuperioribus, ſcilicer de Nubi- bus, Ventls, Prefteribus, Fulpuribus, Tertia pars incipit I verſu ſexto , celebra Sy wa terram ut fuinda- lerke: -Ornitis quij;= partes undi, Calum & Terra. Hic igitur confi- derar, Terram tot jam ſzculis non ſubhdere, non fatiſcere, non ruere : cum tamen nemini cornper- tum fit, ſuper quid illa fandara ſit. Non vult do- cere quod ignorent homines , ſed ad mentem reyo- care quod ipfi negligunt , magnitadinem ſcilicet 8 _ Vu 4 _ poten» F SP RO PPB FOES 4479 goo din — ; . aq & y COAL & . * ” . bo TV : 655 656 Fa, a9 —-,” en Eentiam Det in creatione tantz'molis , tam firmz * ſtabilis. $i Aftronomus docear, terram per (ide- Ta ferri, is non evertit , quz hic dicit Pſaltes , nec | Convellit hominum expcrientiaw. Verum enim nihilominus ct ,, non. ruecrc terras , Dei architcdi Opus, ut ſolent rucre noſtra zditficia vetuſtate & caric conſumpra noo inclinari ad Jatera, non turbari ſc- des animantium;, conſiſters-montes $ litora, im- mota contra imperus Ventorum & flukuum,ut crant ab'initio,, Subjungit autem Pſalces pulcherrimam hyvotypoſin ſeparationis undarum, 3 contin:nubus: cxornatque eam adjeAione fontium , & utilitatum, quas exhibenc fontes & petrz volucribus & quadru- edibus, Nec prezterit exornationem ſuperficici clluris 3 Moſe commemoratam inter opera dis xertiz ; fed cam a cauſa ſua repetit altivs,ab hume+ Qatione puta caeleſti : & exornat commemoratione utilitatum, quz redcunt ab illa exornatione ad vi- Gum & hilaricatem hominis, 8& beftiarum habita- cula. Quarta pars incipit verſu 2a, celcbrans quartz dici opus, Solem & Lunam , (cd precipue utilitater, quz ex diſtin&ione temporum rcdcunt ad animantia & Hominem, quz ipſi jam eſt ſub- Je mareria : ut clare appareat,, ipſum hic non agere Aſtronomum. Non enim omilifſet menti-. onem quinque Planetarum, quorum motu nihil eſt admirabilius , nihil pulchrius, nihil quod dc Conditoris ſapientia teſterur evidentius apud | poſtha- nana (ar-primo intuits-apparct)ceipſa comperiatur, GG an wn. coca wi. wo one” a OQ@ owy a EE BIR . *. : n = q > hott EN 46S 1 - aq 2 F % L 4 - 337 $4 oro Cy 4 OE Ho FONG 4} Y RY Ps $45. £ ds 0 £ 1464 KF . 4 . OO NWS. 5 SER” EL WEg 3 91 Uo fo Wan” BOY : t;h i Sg 4 . A424 wr LY 4 XY " . £4 © wp "2 : ken quad manifcito in contrarium appa« ret, five ex potiori gm noviſlime pou 'e) rlpeQa, five x ipſo {enfu. Nec n. poſteritati ponendus |, quin pc ie, & audear, non ſoldm ulterius pro- & meliora verioraqueiis quz ob Antiquis, ”" any fune tradira , proferre. Vererum n. inge- nia, ut in Inventionibus , ingeniis noftri cemparis non mult ſuperiors fuere, ja quod ad Invento« rum pcefeRionem , Noftrum hoc Avrum, Secule Antiqua, non ſoſtm zquaſle, ſcd & longe ſuperaſle yidetur, peritia augeſccnre in dies, artibuſque tum liberalibus, ezra mechanicis; quod cxemplis com- probari cillimz-poſſcr, nifi.in re tam luculenta, te- pebras illj porius offundgndi x9” oy » Guam no» va lucc. cam illsſtrandj, iow ubaſſer. Verdm (ut nce hoc ipſum omoimodo filentio in- yolvam) nonne varia Recentiorum _—— mes Rate Angiquitati ora acchiferunt, yana fall —— ejus Jar wg 8& nice Ho ue VC- tr cam yes ompeorune 3 fc que cayam Anti- quitatem hallacinny effe, que leviter pro- _ priis invenuis fidem "ped ar coneiliafih, reipfa anaianand Hic , brevitatjs cauſa, proceree ies, multa Ariſtotelis, & aliorum antiquorum philoſo- orum fomnia, noviſſime reAaz quos veriſimile ef, recentiorum obſervationes iniviſfent, eoramq; r1- tiones intellexifſent, mutata fententia , manus fuifſe daturos, & horum laculentz veritati ſubſcripturos : ut hinc-appareat, non tantom Antiquis effe tribucn- dum, ur quicquid ab iis decretum fit ci velur praju- dicato fit obſequendum, & fides corum diQis adhi- benda,tanquam revelationi, czlituſve delapfz veri- rati. At (quod in hiſce przciput advercendum ct) 6 id :divini autoritati , vel facris Literis, 3 Spiricu San&odi@aris, & cjus inſpiratione, I Sacris Eccle- fiz\dooribus, explicatis, repugnans inveniatur,tunc non ſolum omnis Humana Ratio, (cd & ipſc ſcnſus abdicandus eft z qui, ctiamſi potentifſimis omnimo- difque -conditionibus & ' circumſtantiis, evinceret contrarium autoritati Divinz (quz quidem adeo fit exprefſa ut nullus ad cjus intelle&ionem rergiverſa- _ tioni locus ſuperſit) rejicicndus tamen effer, ftatu- endumque apud nog ab Sy OC INFN 0 AN HO EN NR OL EE I I NET RT I EE EIT , ; o« wo * Xo : Re” PEW IN Oe CT” gs $4 0- PC EV 00 a AD. a0 oo Hhaby I by, * y STC aa : $2 .hOD ee : AE "þ; 342 # FES EEE Ro em OY YR 4 Wo Ee NAT 26 : A by Sade 0 CS Bey Ty * CEN : : Un. - AE $5.09 Co EP ROI AI 52.4 $34 3 To OP uw OS Wahi ft I ey $A ba ts: Aa ds ahh Le &> of a wedkete p . OR, Yo PIO. * 47.4 A 3 9 OF ok SD AT a RR BEE MII poten Ie ton age FAT oy "> 4h © 2s ba y * 4 , COS AKCAE!, ATE 5 : WAYS y j - DOES 2 Ir 4 % ; « "08 2 ERR T's TOES OE FOR : ” : yo ER, TI " Fi. Kos Ie ode oo) be EN ir SEG. SE DEE at ES 2 " a WC DC os > " . # ”_ > SV. 4; 4 P> 143 DS. — OT LIES = »# E =" $6, ages dd 4 259 4% s oY os ia, R 8 4 oo RR. = \ # he. 2 OE, $5 : x 4/4 7#Y "MF 1 KP + ' [48D *% "" L Lo + Sed quia commune Mundj ſyſtema 2 Ptofe- mxo declaratum, ha&cnus nulli ex peritis fatisfecit, hinc ſuspicio omnibus, adeoque ipfis illius - Ptole= maicz ſententiz ſequacibus ſuborta fuit, aliud Sy- ſtema ſupereſſe oportere, hoc Ptolemaico veracius: quia quamvis hoc Syſtemate videantur utcunque Corporum Czleftium phznomena falvari, multis tamen difficultatibus involuta, & commentis referta eſe comperiantur, Orbium diverſarum figura- rum & formarum ; Epycyclorum, Aquantium; De- ferentium ; Excentricorum 3 & innumerarum fi- milium imaginationuam, & chymzrarum, que Ens R ationis Logicorum, potius, quam ullam Rea- lem eſſentiam redolent : inter quas illa ctiam eff, de mory. Raptus, qua quidem neſcio , an res ulla reperiri poſſit levioribus nixa fundamentis, 8& © pugaatu refurarugz facilior: quemadmodom illa, Czlis non Stellatis, inferiores calos five ' Orbes moventibus, Quz quidem omnia, propter varies trarem.motuum Corporum Caleftium, introdutta func, quz alias ad certam determinatamque regu. lam reduci poſſe non videbantur : adco ut com- muniz illivs opinionis afſertores ultro confiteantur, {c, Mundi ſyſtemate deſcribendo adbuc non po- tuifſe expiſcari, nedum docere , verum ſyſtema - :d fe folummodo, inveftigando quzrere, quodnam cx multis, vero {it ſimilius, & quod melioribus & accommodatioribus rationibus z cum pheznome- nis Celeftibns poſſic congruere. = oo Prodiit deinde (Opticze inventum ) Teleſcopi- um, cujus ope, multa in Cce'o infignia, & (city dig- niffima ha&enus incognita, certa ſenſatione, derefta unt, Lunam ſcilicet ad ilud probandum & ſequendum indyAti ſunt ; verum dubitanter, & cum timore, quia viſum illis eft adeo S. Scripturz concradicere, ut cum ca, nullo modo conciliari poſit. Quocirca hzc opinia, dia ſupprefſa mankhir, & verecunde,quali velato vultu, in cam ab hominibus itum eſt, juxta poctz morale monitum: * Tudicium populi nnnquam contempſeris uns, * Nexully placeas, dum vis comtemnere multos. Quaibus perpenſis, { pro immhenſo meo erga ſcientias affeQu; ccarumque avgmentum, perfe&ionem , & & veritatis lumen, omnibus erroribus & nebulis _ hudarum, cernercRlagrans) fic mecum de hacre ratiocinari czpi : H#c Pythagoricorum opinio aut vera eft , aut falſa, fi faifa de ca nec profari licer, nec in medium produci digna eft. Si vera; pa- rum-refert fi omnibus tym Philoſoſphis, rum Afftro- nomis contradicat ; & fi ad cam ftabiliendam, ad uſurque revocandam, nova Philoſophia & Affro- noma, ex novis principiis & hypothefibus conftitu- enda eftlli quippe non obftabirs. Scripturz autori» | * = tas: «7 tiz, probabilitatem induxcrunt, camque indirete confirmarunt, quatenas IX communi, velut manca 66 | t4$:; 'nec enim {unaveritas, alteri contradicit. Si itaque Pythagorica opinio vera eſt dubio procul, Deus, ſacrz Scripturz verba co. modo diftavit & concinnavit , ut cum ea opinione accommodatum fenſum 8 conciliationem recipere poflint, His: ra- rionibus, & probabilitare di&# opinionis motus, vi. foam ct rentare, num ſacr#z Scriptarz loci, ſecun- dum principia Theologica 8& Phyſica cxponi, & cum movebitur ; item Plal. 103. Qui fundafti terram ſuper ſtabilitatem ſuam, non inclinabitur in ſeculuns 7 ſeculiz Er'Ecclcfiaft. 1. Terra autem in zrernum ftar. - & aliz fimiles. $27e ts & |F - Secnndacſcarum, quz dicunt, (olem moveri, 1$ & cicca Terram gyrari ut Pſalm. 18. Iz Sole ) | pofuit tabernaculum ſuum, & ipſe tanquam ſponſus n procedens de thalamo ſuo , Exultavit ut gigas - 64 currendam viam, 4 ſummo Celo egreſſio cus, a F @ occurſusejus, uſque ' ad ſummum ejus nec eft , i F qui:fe abſcondat 2 calore ejus:: & Eccikhiaftes i FF primo Oritur Sol, '& Oecidis, & ad locum ſuune ? revertitur, ibique renaſcent, gyrat per meridiem, ; Or fleftitur ad Aquilonem: unde pro miraculo, - FF apudifaiam38. ponitar Solis regrefſus, Reverſus | eft Sol decem lineis & Eccleſtaſtici 48.1x diebus ipſins | retrorediit. fol, -& addidit Kegi vitam. Hacque ratione, in libro Joſuz,: pro miracufo refertnr, Joſuz precibus, Solem ſetifſe , motu, ab co, illi inhibito JoC. 10. Sol contre Gabaon ne movearis. Quod' & fol immorus ftaret : & Terraicirca cum moveretar-, non. utique. miraculum . fuiffet , cjus Cn diciglux, fulgore 'ſolis- produce-. retur uon dixifſct Jofua, ſo! ne movearis, ſed potius, Terra ne movearis. © {83 Jo - -Tertia Claflis, cft. carum autoritatum , que dicunt., {Calum -effe ſurſum, & Terram Deor- ſum qualis eſt autoritas Joclis cap. 2.. a D. Petro in Adtis.: Apoſtolorum cap: 2. abdufa. Dabo prodi- gia in Celo ſurſum, & figna in Terra deorſum , cum aliis fimilibus, Vndc in incarnatione , _ OT us 669 670 lem effort, in Czlo:uttque effi, & conſequenter,p0- tius effet ſopta. Cxluth, quam. ſub Cxlo.Quod con- firmatur:: Quia es (cntentia, quz ſolem in Centro ponir,-Mercuriurt-etiam ponit ſapra folem;Venerem in Corpo- ſupra Mercurium, & Terram ſupra Venerem fi- ribuSphes m una; 3- SR 7 NE Das: mul cum Euniag 2--qua circundatur Terra hacque ſum, eſt Surſum, eſt Deorſunr, alind nibil eſt, quamproximmn efle Cen- | Circumſe* try: & ſurſum;' ad Circut fcrentiam quam proxi- | 7entia. meaccedere; hinc fequitur ad' 'comprobationem wh Theologicarum propeſitionum:, de. Chriſti aſcn- nfernw, | ; LEN ; 45 08 | eft, in Cen» (uy '& defcenlu., ponendam efſc:Terram\ in Cen- tro Terre tro, & folem cum aliis Cxlis,-hn Circumferemia, non Mundi. noh autem juxta "Copernicum; modo huic contra- rid quo non videtur verus Aſcenſus , & deſcenſas, fiare poſſe. +. * - Quitra Glaſlis ct carumh! amoritatird ,..qua in- dicant, Infernum effe in Centro! Mundi, qualis eſt communis, Theologorum opmio, que wa criam ' © ratione confirmatur, Quod | eum Inferdis (fecun-' Celam, o& dum ipſam dendminariotiem) debear eſe: m ihfima” Terra ſem- Mundi parte, &. cam Mm ſphera; nulla'pars; fit per invice® inferior centro Infernus vtique-eric in Centro: Mun- *pponknt#r* di, quicum figure fit fpharice,conſequeretur,infcr- num aut in ſole efſe, (quatenus in Cemra Mundi, Juxta banc opinionem effe: (upponitar) -aut poli- toInfecnum fc ' in 'Cemto terre 3 | fi terra; circa _ folem movererur, ſequeretor neceffario -infer- num, fimul cor Terra, in'Gxto cflc, & cum ipla, in tertia Czlo circumvolyi'; qua rc nihil magis ab- furdam dici, aur & copitari potcſt. EI : ; Q :1ata fius dicitura Qzlo deſtendiffe; 8 poft reſutreRio.. nem, in Cxhimaſcendifle, uodq Terra circa So-- ratione,. Terra Mm Tertio penirer Clo Himul cum. Centrumc Luna.S) ergo. im. Corporibus ſphericiszut wi-Mundo, "2 .Quinta Claſſis, eſt carum autoricatum, quz. ſem- per Czlum Tercz, & aiciſſim, Terram Czlo oppor nunt 3. quaſi inter illa, cadem quz centri cum Circumterentia, '& Circumferentiz cum Centro, G71 C elum ty Terra ſfem- © per invicem 0pponuntur. fit relatio. Quodfi in-tertio Czlo eflet terra, uti- que.Czli lateri afſifterer, nec in medio'ftaret; &con- [equenter nulla inter ea effect relatio, quz ramen non ſolum in Sacris Literis {cd & in communibns ſermonibus , ſemper ubique {ibi_ reſpondent. , per - mutuamp. inter {ec oppofitionem , VYnde Geneſis -1- In.priaucipio: creavit Dew Celum & Terran t- & Plal.. 413. Celum celi Domino, Terram antent dedit filiss hominum : % Dominus in ea, quam nobis prz(cribit oratione Math. 6. Fiat voluntas tua, fictt in Calo, & interra, & D. PauJus 1 Corinth. 15-. A ape Hop de Terra, terrenus, ſecundus homo, de Pacificens per j T $ - Sexta & (-Patrum ,potius., &. Theologorum, - quam Sacrz cripture} quz; gicant Solem poſt ſupremum S 12diciur, immotum in Oriceme ftaturum, Lunam autem in Occidente.; . Quz ftatio, & vera forcl Pythagorica opinio, Terrz tribui deberet, non air tem Soli : qucniam.verum eſt cam nunc circa Solem 72 774. immota conliſtere deberet, &. moveri, poſt judicium . ts fiqui- AR X 4 * . five que in. Catis ſuat : & pollmodum Que Poſt Fudie cum ftabit Immota 672 nulla potior eftjratio,ob quam uno potius quam alio ' firg,ei in loco ſtandum fit aut cur unami porius quam fiquidem ci in loco immobiliter ſubſiſtendum effer, aliam (ui partem.,, Soli obvertere debeat : fiquidem _ quzliber indiftin&e, quz Solari lumine deſticuta fit, non poteſt efſe non horrida, & multo pejus attc&a, quam pars illuminata, Mulra etiam alia, przter hzc abſurda hinc conſcqueretur. Hz ſunt clafſes &c. ex quibus machine przdiftam, Pythagoricam Opinionem gravius op- pugnantes eruuntur : quas tamen jaAis prius a me ſex fandamentis, velut incxpugnabilibus propvgna- culis contra illas ere&is facile erit debellare, & ab tis illam fartam team vindicare, Qurz priuſquam -proponam, ea, quz Chriſtiamim & Religioſum decet, humilicate & modeſtia, profiteor, me quz _ deinceps di&urus ſum, reverenter S. Ecclcfiz judi- cio ſubmittere. Nec enim temeritate aut ambitio- ne impulſus, ad ſcribendum de his me contuh, ſed ex mera charitate, & proximum juyandi affc&v, in dil- quifitione veritatis. Nullaque in hac controverſ, przcepta mihi eſt opinio, ab its, qui has diſciplinas profitentur, doceri expe&ans {1quam firmis 'ra- tionibus & conftantibus experimentis, prz aliis probabiliorem evincent, intereaque , donee de hac controverſia ab illis ſtatutum fir, omnem de ca al- Gnſao lng, Primum & precipuum fundamentum hoc eſt; Cum a facra Scripturs, Deo, vel Creaturz quip- plam tribuitur , illi non conveniens, aut. im- ' proporrionatum , tunc id nece{Fario accipi & expo- ni debet ung aut pluribus, ex quatuor ſequentibus modis ; Primus ut dicatur cis competerc Metapho- rice, & proportionaliter , five per ſimilitudinem : | ww. Secynduss Secundus. Sedde noftrum modum confiderands, pprebendendt , concipiendi intelligend; , Copnoſcen= digrc. Tertius : Secundum opinionem vulgi,& come munem loquendi modum: cui quidem vulgari modo, ſzpiffime , fummo cum ſtudio, ſeſe aptat ſpiritus, Sanus, "Quartus; Reſpefu wiri , & quia has bet ſe, per modum tals, Horum omnium mo- doram , fint bxc exempla : Deus non incidit, cum fit Infinicus . & Immobilis : Corporalia membra | non habet, chm fir purus As, & ide etiam, om- nis animi paſſ onis eſt expers :* In ſacra ramen Scrip- tiraGen.3. ver{. 8. dicitur 4mbulabat ad auram poſt - meridiem : & Jobi 22. verf. 14 dicitur, Circa car | dines Cali perambulat,8& multis aliis locis,Deo tribui- tur «dventus, diſceſfio, feftinatio: item,membra cor- poralia, ocoli,aures, labia, facies, vox,vultus; manus, pedes,vciter, veſtimenta,arma; fimulq; mult paſſio= nes,quemadmodom Ira, dolor,panitentia, & Gimiles, Quid ergo dicendi”? haud dubit,ejuſmodi attribnta Deo! /cotyendiit,Cur Sclislafficorum verbis 1 _} ur: 166 'proportroneliter,& per fimilitudinem;-8 flones,dici poterir,Denm ſe habere per m0- um telg: veltit,7 ratus on” Dominusi,e;Habuit ſe per modum Sviagi: Facins dolore cordss.j.e habuit ſe per mo- dum —_ : Ponituit cum;quyd bontinem eciſſer, ie. feper modum-penitentis : 8& ea'quidem om- nia, on ny © oli ad nos, & reſpedin nofFri. 'Sic dicitur ein Colis,moveri'in tempore, ſe exhibere; latere , obſervarc;et annotare grefſus noftros; nos quzrere;foris adſtare, foras oullire, non qnod cor-. porali loco contineatur,ngc quod reipſa moveatur, nec in tempore, nec qnod ilſi Humani mores, ct tra- &andi hominum modi comperant,fed ſecundum no- ftrum apprchendendi modum : quo in co attribura ctlam ON ORG S PO Þ 4, o 6745 | ctiamA ſe invicem diſtinguuntur , cum tamen unum idemque cum ipſlo fint; quo item , ctiam aRioney in varia tempora dividuatur, quz .tamen ur olu- rimUm , uno. codemque inſtanti ſeſe produnt; e quo tandem , quz in.Dco- ſunt perfeQillima,, ſem+ per cum aliquo defe&u , nobis recenſentar. Hac ratione., . ſecundum wvulgi [opinionem , Tele 'accom- modar Sacra Scriptura , dum Terr#,Fines & Fun- damenta cribuit,quz tamen non habet; Mari abyſſum profunditatis/immenſz :-Morti (quz eſt Privatio, & 5 Miagins conſequenterNon ens)aRianes attribuit,motus,pali. Pſal.6.% 7. Ones & alia'cjuſmodi accidentia,quorum omnium eff Plal.84. cxpcrs, ficut & cpithcra, & adjunQa,iqua revera ill | Canr.8. non competunt : (iccine ſeparat amara-mors.? venict Job r8-& ors ſuper.illes ; Paravit, vaſa mortis ;- Exaltas me 28. Luc. 16.Eccle- fiaſt. 27. deportis mortis.: In medio umbre morizs : Mors de- paſcet cos |; Fortis eft ,.,ut mors, i dilefiio : Pris migenzta: mors: Perditio '& mors dixerunt , Oc. Ec, quis cſt:neſcius,divitis Epulonis biftgriam , adordens; &e per Cali motum, & fieut motus 14 talnbn ad motum tabunle. Deinde' fr dicatur Lux: [mil cuS#/Gado faka clic, & cum Colo moveri cx | pile; aliud dubium -exſurgit,preditz.etiam hypos | theh cqQm\mune'+ quoniard chm dicitur; dies faftas & Nox, Mane 8 Veſpcreyidipſum eſÞ, aut reſpe&@e unveri,autfolim refpetn Terrz, & Noftrl, tiguis | dem Solcircumgyrando (ſecundum communis Sy- | ſtematis- bypothetin:) moQem & diem non ciet, tiff apacis A _ que omn alio lamine, nili ſolact deſtienta, dum parte ſai dimidia (quz- ipſorums ct | hemiſphzriem ) nec ukra (quia dimidium Corpo» ris opaci-, ſui limine non przrergreditnr Sol , nilt paiillum in minoribus Corporibus) *olis afp-&u il- luſtrantur 7 alera corum.dimidia pars, obſcura, Be tcnebroſa tenebroſa'manet,per umbram ili 3 proprio corpore conflatam. - Ergo dierum diftin&io , per [.ucem Cali, juxta corum in Sacra Scriptura deſcriptio- nem, non eft intelligenda abſoluts & ſecundum :; & Naturam ipſam , fed repe&u Terrz, & noftri cam icolentium ,” & conſequenter , ſecundum nos. Non eſt igitur novum, nec inſolitum, in Scriptura Sacra, fermonem de rebus haberi-, ſecundum nos , & re- ſpe&u noſtri tanthm, & ſecundum apparentiam , not antem ſecundum ſe, & reinaturam, aut Abſolute, & - Ecfiquis dies illos Sacrz Scripturz vellet intel- ligere, non ſoſtim ſecandum nos, ſed & ſecunlum na- tvrar,quafiCircumlationes Lucis'Cealeftis ad idem illud puntam remeantis , unde primtim erat pro-- Raz ita at Opus non fit reſpe&tam habere ad nodAem/;- aut ad [Imbram, cujas ſolius ratione Sacre Sacripturz 'interprerationem ſecundum 105, Qi cogimur: Huic contr3 hoc modo inftari : Si S,-Scriptura: abſoluts intclligenda' effect de teratis & ſuccefſivis circymlationibus Lucis, non au- tem reſpedu #oſtri , non utique adjeRa fuiſſent hzc verba, Veſpere, & Mane, qua fua naturi /connotant Solis refpe&tum- ad Nos, & ad: Terram : fiquidem Mane, tempus illud eft, quo Sol primum' illuceſcere incipit, & noftro Hemiſphzrio ſupra Horizontem, in | Oriente emergere: &Veſpere, id eſt , tempus quo Sol ad Occidentem vergit , & altcri oppofito Hori: zonti, Hemiſphzrioque, quod noftro huic contiguum eft, ilinftrando proximior accedit. Vox autem Dies, correlativa cft voci Nox, Ex his itaque tribus voci- bus, Veſper, Mane, & Dies, liquidd apparct . n0n pofſe Lucis circumlationes, intelligi ſecundam ſe , #bſolute, (cd folim ſecundum nos , & reſpeju mri : qua qua quidem rationc, efficiunt Mane, & Veſpere, No* tm in propoſitione: quam in fpecificatione , di- Iemdenotans, qua quidem verbalis Scripturz fen- Quenam fem & Diem. | tel Eodem etiam modo Genefis x. Fecit Deus duo lu» minaria magna, luminare majus, ut preeſſet Diet, & luminare minus, ut preeſſet Nofji , & Stellas: ubi, cuntur difſona Corporibus lis Cceleſtibus, Verba jgitur illa , ibi interpretanda erunt ſecundum prz- Efos modos; quartum ſcilicet, ut dicantar intel- ligi ſecundizm ſenſum vulgi , &' communem loquendi modum, qaod idem eſt, ac 1 diceretur, ſecundam ap- parentiam, & ſecundum nos vel reſpeFu noftri, Qaia primo in Propoſitione dicitur,Fecitque Deus lumina- ris magna : his, Solem & Lunam indigitando : chm ſecundum rei veritatemn, non iint hzc, majora lumi- maria : quia quamvis Sol, Imajoribus annumerarl pollit, non ita etiam Luna, nift reſpe&n noſtri : quia inter abſolute majoga , & Sole paulo minora, imo quaſi ipſi zquale, Lunique longe majus, corpus Saturni potiaci ratione ponendum effer , aut aliqua — ex Stellis fixis lucidioribus,prime Magnitudinis, ve- (;,r 7 ami- luti Canopus, (aliter diftus Arcanar) in fine flumi- naria mags nis; vel Canicula, iu orc Canis Majoris : vel Pcs na. Orionis, Rigel di&us : vel £jus Dexter hamerus : aut alia fimilis. Duo crgo luminaria magna, intel- liguncur reſpeu noſtri, & ſecundhm vulgarem opi- nionem, non ſecundiim veram & rcalem hujuſmodi Corporum exiſtentiam. Secundo, in ſpeciticatione dicitur,Luminare majus, ut jv 4" Dei : hac, So- ſus, etiam cam rci veritate conſentit 3 quoniam Sol #1nr. eſt omnium Luminarium & Globorum maximus. Sed quod poſtci ſequitur, Et luminare minus , ut preefſet NoJi , Lunam dclignans , non poteſt verbo | xenus, \ tenus , vero & reali ſenſui aptari + non enim Lun; revera eſt Luminare minus , ſed Mercurius non fo. ſim ipsa Lun, ſed & quavis alia Stella mtltd mi. nor. Etfirurſus dicatur : Sacram Textum in «© loco non foqui) de Stellis, fed ſolium de Luminaribus, quia paulo poft ſeparatim fpecificat , & Stcllas, & idipſum, quod dicimus, verum effe , quoad com- parationem Sctllarum inter ſe, nou autem reſpe&u : Luminariam , Solis ſcilicet & Lunz, Verhm hec obje&io, hominem in his Diſciplinis , penitus ru- dem redolec, & qui cum cas ne ſummis quidem la- | bris deguſtirit, pravam & erroncam de Corporibus Cealeſtibus imaginationem concipiat, Siquidem Luna 8& Sol per ſc confiderata , & quemadmodum nobis apparercnt, {i in dittantia multd remotiori 3 nobis cfſent, quam revera ſunt, aliud utique nihil eflent;nec nobis apparerent, nifi velut Stell:e, quales aliz in firmamemto. Luminarig cnim Magna , non ſunt nec apparent , nifi noftri reſpegu, Sicut & vice verſa Scteliz, quoad ſcipſas aliud non ſunt , ni!i ' tot Soles, & cot Lune, vert tanto intervallo A no- bis remotiores, ut propter clongationem apparcant in tanta parvitate, & parum micantes, qualcs a no- bis videntur. Nam major vel minor Corporum Calcftium diftantia czceris paribus , apparentiam, rum Corporex molis, tam ipſius Luminis , avgct vel. minuit. Ideoque verba'quz inGeneli ſequuntur, & Stellzz (utpote diltinguentia Stellas A Sole & Luna)intelligenda non alio fenſua , quam eo , quo dictum eft, ſecundzm vulg i fcilicet ſenſumy, & con- munem loquenti modumn :11quidem ſecundum ret ve- ritatem omnes Corporum Cealeftium micantium globi , ſunt maximz molis, quibus f&i aded, ut Lu- nz, vicinz ) nec fplendorem I Sole mutuari : nihilominus cum nullus Stcllarum fplen- dor; cum ſplendore Solis comparari potfit , qui pri- mus 2 Deo & ante omnes alios, cft creatus in ſummo enerclucis, conſequeretnr tamen , nullam, ex cjuſ- modi Stellis, erſ} in pari cum Sole, nobis proximita- re, conftituta effer, & ideo, ejuidem. cum Sole mag- nicudimis nobis appareret, tartum Luminis,quantum 2 Sole recipimus,nobis impertiri poſſe : ficut E con- trario, Solem , in eadem qua _illz fant, a nobis re- motione, nobis quidem , quoad molem , uni ex illis Stellis, xqualem,vertim multo intentioris,quam illa- rum fir, ſplendoris appariturum. Stella , talifque nobis apparerct , {1 cx conveniemi elongatione' eminus confſpiceretur: in ipſaq; obſer- vari poſſent (in ia varictate ſplcndoris & Tenc- brarum, quam Sol in ca producit ,Diem & No@em procreans ) exdem aſpe&um variectates, quz in Lu- va apparent, qualeſque animadverſz funt in Tricor- porca Venere ; quemadmodum 8& veritimile eff, eaſdim pofſe conſp 'prio, fed 2 Sole mutvato lumine lumine lucent. Quicquid ergo de his, vcl in Sacris literis, vel com- 679 *\ Terra,alte-5 Ita ctiam , tan- , le dem , Terra, aliud nihil eſt, quam altera Luna, vel /;ve $rellar a eft Luna ict in aliis Planctis, qui non pro- . ' munit hominam ſermone i reali veritate difſentiens, Feperietur prolatum , id omne (ut fupra —_— 682 eſt) accipi debet ſecundum” vulgi ſententiam, & ww. munem loquendi & concipiendi ftylum, Sicque ur redeamus ad inſticurum noſtrum) ſi cz- teroqui vera fit Pythagorica ſententia, facile Juxta przditam normam, cum ca conciliari poterunt $, Scripturz autoritates, quz illi qualitercunque con- rradicere videntur, & nominatim, quz primz $ (c- cundz ſunt Claflis ; per primum fcilicet fandamen- tum ;. fquidem in iis locis, S, Scripturz loquitur ſecundum noſtrum cognoſcendi modum , & (ccun- dum id quod apparet reſpe&u noſtri; Quia ita ſe ha- bent hec Corpora in comparatione ad nos, prout de- ſcribuntur 2 communi _— hominum philo- | ſophandi ratione, ita ut Terra babeat ſe , per modum Stantis, & Immobilis, & Sol, per modum circumam- Quare Sol Saba os, . : Sideatur Oientis eam, Et ita S. Scciptura vulgari & com- nobis mo- Muni loquendi modo utitur : quia noftrz viſjonis veri, non reſpc&u, Terra, potius in centro immota (nbfiſterc eutem Tcr- & Solilli circumvolrt videtur, quam oppoſitum ; uc "_ illis evenit qui naviad oram fluminis vehuntur, qui- bas licus retro moveri, & illos deſerere videtur : non autem (quod tamen verum et) ipfi, ulcra fe pro- eredi, fentiunt, Quam viftonis noltrz fallaciam, Optici notant, cjuſque rationes aſlignant, quibus, ut exOticos, & cxtra propolitum, non immorabor. In camque ſententiam apud Virgilium, Ancas intro- ducitur dicens: 4c. Ain. 3> Provehimur portu, terr eque, urbeſque recedunt. Scd non abs re fucrit, perpenderc, cur Sacra Sri- ptura opinionibus vulgi rantum dceferat, & cur non _ potius, homines, de Rerum & Naturz f(ecretorum Burned jg « veritate accurate inſtruat. In cauſa eſt, Primo, Sapi- vulgi ſenſai Miz Divinz benigoitas , quz ſuaviter omnibus re- bus, ſecundum carum capacitatem & Naturam ſc ac- ACCOMMOe "_ - | f der. commodat, Vnde in Naturalibus , cauſas adhibct naturales Bp X p3EY Deiin Sacris Scripturis,eſt, homines docere ca quz 1 Cor.13» : =” nattrales, & neceſſarias; in liberis autem libert, cum hominibus Heroicis , agit modo ſublimi, & excelſo, cum plebe humiliter, cum ervditis, doAt, cum fim- plicibus vulgariter, & fic deinceps, cum uno quo- que, pro modulo cujuſque. Secundo quia nobis in hac vita, animam inanibus & variis curiofitati- bus replere non intendit, quz nos dubios, & ſuſpen- ſos reddant : fiquidem qui addit ſcientiam,addit & dolorem, Eccleſ, rt. verſ. uſt. Quinimo non ſoltim per- miſit, ſed & ita ftatuit, Mundum , controverfits , & difputationibus intentum occupari, & in rerum in certitadine verſari oportere, juxta diftum Ecclefi- altz 1. Mundum tradidit diſputationi eorum , ut #0 inveniat homo, opus quod operatus eft Deus ab ittitio, aſque ad finem. Ft de illis dubiis, non decernet Deus, uc illa nobis patefaciat,nifi in fine Mundi,quando i/lu- 1 Cor. q; minabit abſcondita tenebrarnm : Sed ſcopus unicus ad vitz zternz adeptionem conducunt ; quam cone © /94n+3- ſecuti , Videbimus eum, facie ad faciem : & fimiles ei erimus,quia videmus eum ficuti eſt. Tunc nobis ditu- cide, & 4 Priori, omnium curioforum, et dofrina- lium quzfitorum,quz in hac vita(iz qua videmus per ſpeculum,&-inenigmate) non*nifi imperfe&>, & 2 Po- ſteriori,nec nifi cum magno labore et vigiliis, a nobis ſciri potuerunt,eorum veritatem patefacict. Hanc ob Eceleſiaſt, cauſam,Dei ſapicntia,nobis in Sacris literis revelata, yr - non Saplentia abfolute,ſed ſapientia ſalutaris nuncus © paturz Utpore cujus anicus fit finis, ad Salutem nos , cg, :, dirigere : & D.Paulus, Corinthiis przdicaturus, in- verſ. 2, quit: Nox enim judicavi , me ſcire aliquid inter vos, nifi Feſum Chrijtum,&* bunc crucifixum : chm tamen in omnibus hamanis ſcientiis apprime inftitutvs, 8 doAiſſimus effet, verdm,his poFheblts folum;wiCcb = Y y | um I Cor, 13: 4 Sly" ORF a od GREET FX NE a OR + us = 2d LESS rw ets 7 44 x ke OE THE, IEP > T. 4 28+.” F . > - 1 +24 (IR ao. "3-1 13, IIS 684. verl, 17. EA lum viam,illos docere velle, ſe profitetur. Hinc ec, Taiz c.4?. quod per Waiam,dicit nobis Deus:Ego Dominus Dew, docens te utilia:ubi Gloſſa ad jungit,nox-ſubtilia,Nec enim Deus nos docuit,utrum Ccali,& tlementorum fit eadem rateria primaznec,an cominuur,compoſi- tam fit ex indivifbilibus,an vero divifibile fit in infi- nitum: n, vcl indirc&> de: illarum veritate flatuere,x ejus cnn es » ficuti param, vel omnino nihil nobis prodeficr, forſan & in aliquibus damnoſa eſſe pofict : ita <£jus ignoratio, haud dubiz, nec dam- num vllam nobjs irrogat,icd cr aliquatenus , nobis utilis eſſe poteft, Ideoque admiranda ejus ſapicn- - tia ſagum eſt, ut cum hujus Mundi omnja fiat du- | biagincerta, vacillantia, et perplexa, ſola.tamen cjus Santa Fides , fit certifsima : et quamvis variz in Ecclefia , circa res, Philoſophicas, et Do&rina- les, fint optiones 5 unica, in Ecclefia , fit Fidci ct Salutis vericas, quz Fides (ut ad Glutem necefdaria) (givina Pcovidentia fattum cft,ut non, folum indubi- | . © tats, ee ae" QT wo Aa | ata, ſed et inconcuffa, certa , et immurabilie, om- _ nhibuſque parefafta effet; cujus infallibilem nor- = ” _ ES. - - Y I. Pos 4 % . PER 3 =; RY by * *S - f HY : | & Fl mam, voluit effe $S. Eccleſitam pretiofo fuo fanguine ablatam,$& 2 Spiritu Sano, re&am, cujus ſanAifi- catio noftra,opus ejus. Hzc igitur cauſa eft,cur De«= us Qazftiones ſpeculativas, quz ad Salutem & xdi- ficationem noftram nihil attinent, in Sacris Literis, indeciſas cfſe voluerit, & cur Cepenumero Spiritns S, rulgares opimones fit ſecutus, nihilque ultra ea que ſunt Saluraria, (fingulare & abditum,nobis apparaerit. Unde confequenter , ex di&is apparet, quomodo 8& quam ob cavſam, ex przdiAis autoritatibus , nihil certi evinci poſit ad deetfionecuſmadi controverita= ra;{imulque,qua rationc,per hoc primii fundamentfh, facile obviam catur obje&ionibus prime & ſecundz Claſſis,8& quibuſvis aliis autoritatibns $S. Scriprurz, adverſus opinionemPythagoricam &Copernicanam adduAis,dummodd alias, vera efic comprobatur. Sed & fngulariter , autoritates ſecunds Clafles, cum hoc ipſo findamento,Mods ordinarii res ipſas apprehendendi,prout nobis Rn ſecundum com- munem loquen4i modum,pofſunt hoc modo conciliari &exporii- Szpe ſcilicet , vulgariter, & reA2, dict, 9,,,,,, Agens quodpiam moveri, (licet immotum fter } non $9} oriri og quia revera ipſum moveatur , ſed per denominetio> occidere dis nem extrinſecam , quia ad motum ſubjeAi cjus in- £4##r per ; . he - # ” * denoming » t | — Hh flaxum & ationem rectpPlcntts 8 moverur etiam for Fiocroi i ma, &-qualitas, quz in illud ſubje&tum inducitur þ,;112c.m, ab agente, Sit exempli gratia, Agens immotum, Fpnis, in foco accenſus, cui ex oppoſito aſsideat homo frigore affeftus , calefierdi cauſa , qui poſt- quam abuna parte calefa&us fneric , alteram ſuc- celvivd igni obvertact , ut ab ca ctiam parte incale cat., & fic demceps , undiquaque igni ſc admeny wet Ya Fi... 1 Thel. 4; CORR PO COINS 7 #04” v7 "E a Lok, , " Rig -$:94:008 A0h;, af att REY Io 0y VEL Es AN THAT +4, ind ovary? Is Ra A Ke 7h 4 20 7# - ; oh , abs FR ” Y E , " hat TP E: Ea 686 donecfrotum corpus calore reficiatur: liquids ap» paret, quamvis Ignis,non jmoyeatur, tamen ad mo- tum ſub je&i, hominis (cilicet , calorem & a&ionem Ignis, recipientis, formam , & qualicatem ipſius Ca- loris, ſingulatim, 8 tor partes, circa Corpus Huma. num moveri,& novum {:mper locum tibi quzrere : ſicque quamvis ignis non moveatur, rattones tamen ſaj effeFus ; dicitur omnes illius Corporis partes permeaſſe illudque calefccifſe 4 non quidem per verum & realem ipſius Ignis motum , cum ſuppo- natur (& revera ita {1t) non moveri, ſed per motum a Corpore excitatum, ad Ignis calorem , in (ingulis iis paribus recipiendum. Hoc ipſum potcft aptari ill»minationi ſucceſſive imprefſz partibus alicujus Globi,qui ad adſ{pe&um accenſi Luminis Immori, in orbem moveatue : codemq; etiam modo} dici potcſt Sol oriri & occidere, moveriq; ſupra Terram,quam- vis reipla non moveatur, nec mutationem ullam pa- tiatur; quatenvs ſcilicet eus Lumen (quod effe&um, formazec qualitas eft,ab co,ut Agente, in Terram, ut ſobje<&um introduQa) per orbicularemTerrz moti ſenlim ſerpic , et in cjus ſaperficie novo ſemper loco ſeſe applicat, quamobrem vert dicitur (ſecundii vul- garem ſcrmonem) ſupra Terram moveri,ct circa i!- lam circumyolyi, non quod Sol moveatur (chm per hanc opinionem, Terram dicamus moveri,ad Solem, mox in hac, mox in ilſa ſui parte recipiendum) ſed quod ad motun ipliusTerrz,cx oppoſito,moveatur qualitas,a Solc,in cam diffuſa ct imprefſa,Lumen (ci- licetDici,qui in una . | Sil I EE An 4A _ wa Na wor oo wh. wwkh wat HM 687 4 p» | -Secundum hzc, Joſuz imperium, Sol xe movearis, Jof.c. 10; O» ct miraculam immoti Solis, ab eo perpetratum , ita verl. 12. m poſſit accipi,ut non proprie Corpus ſolare, ſed Solis | a« ſplendor ſuper Terra ſubſtitecir,ex co,qudd non ipſe Þ Sol, (per (c,jam prius immotus) {:d io Terra, cjus : ſplendoran recipiens,motum ſuum ſteterit, quz, (icut . ordinarium ſuurn motum Orientem verſus indefi- D nenter perſcquendo, Solis ſplendorem, in Occiden- . tem accivifſer: ita immota manens,tmmorus et ftetit » Solis ſplendor in eam imprefſus, Eodem etiam modo, n proportionaliter explicatur autoriras Ifaiz, miraculi r@iz c.5z8. $ retrogreſsionis Solis , decem lincis,in horologio A- verſ,s. 1 chas. Sic (aliud tit exemplam) manu circa immotz < candelz lumen acccnſum mot, in ipla mana move- twr,lumen,cjus,{cilicet mox una,mox alia parte illu- ftrata,chm interim candcla ipfa,loco non moveatur: unde per denominationem extrinſecam, lumen illud poteſt dici, ſupra manam oriri, & occidere, per mo- | rum ſcilicet folum ipfius manus, candels ipsa immo»- ta manente, Et hxc dia tint pro primi fundamen- ti explicatione, quam proprer ejus difficulratem, 8& _ przcipuum momentum, aliquanto prolixius profe- qui oportuir. - Secundum fundamentum hoc eſt: Res, tum Spiri- tuales,tum Corporales ; Perperuz, & Corruptibilce, Mobiles, & immobiles, 3 Dco,legem perpetuam, im- matabilem, & inviolatam acceperunt, cujuſque ca» rum efſentiam, &naturam conſticuentem, jaxta quam Tegemyfingulz pro ſua natura , certo ordine & con- Ranti# perftantes, g&eundem perpetuumyq; tenore (er- vantes, ſtabilifime ct determinatz.dici merucrunt. Sic Fortuna (qua nihil in Mundo inftabilius,nec ma- gis varium) conſtant, & invariabilis dicitur in con't- nua'ſua volubilitate, viciſſitudine & inconſtantia unde We verſus, """ "WEI Et 683 . - $ * - F 8 : S Tf 3 [ 7 4 - oy f 4 3 BI a army; i rd At 25. Fae, te Ag We Ai Is. $4 7 a IF w; _ Et ſemper conſt ans in levitate ſua eft, Ita & Cal motus (qui rata lege nature, perenni; eſſe debet ) immutabilis & immobilis dicetur , ipſi- que Cali, immobiliter moveri; & Terrena,immutz- biliter murar?, quoniam illi, nunquam A Motu, neg; hzc 4 Matatione deſciſcunt, Per hoc tundamentur, . elucidantur omnes difticulates, ad primam Claſſcm pertinentes, quibus Terrz dicitur efſe ftabilis & im- mobilis, idiplum vidclicert intelligendo, quoad iplius Terre varii naturam, quz licet mottm localem, eumque tripli- mots ſe- cundum Co gm (cilicet , quo revolvitur in feipſam ; Annuum, pernicume quo movetur per duodecim figna |Zodiaci , & mo- cem, ex opinione Copernict, in ſe incladar, (diur- tum Inclinationis, quo,cjus axis, ſemper eidem Mun- di parti obvertitur,8& dierum & noQiun inzqualita- tem cfhicit) hmulq; alias mutationum ſpecies, utpote Generationem &Corruptionem Accretionem & Di- miaation:m,alterationemg; diverſorum generum: in his tamen camibus ftavulis ſemper eſt, & confians, nquam ordinem illi a Deo datum deſerit , vc- NEC U Flnſeſe jugitcr,conftanter , & immurabiliter , ſex przdifis ſpeciebas motus moyer. Tertium fundamentum hoc erit : Chm res aliqua movetur,ſccundum aliquam ſui partem , & non (c- cunduin torum , non poteſt dici fimpliciter , & ab- ſolute moveri, ſed ſoltim per accidens : quia tali rei Joon pmpliciter , & abſolute , convenit ftabilitas. Igratia, { cx Mari, amphora, aut alia men- Cura aquz hauriatur, & alio transcratur, non prop- terea dici abſolute poteft Mare fimpliciter , tralati- cium cfſc de loco ad locum, (ed ſoitm per acci- dens, & ſecundum quid, ſecundum ſcilicet ſui partem, quin potius , (fimpliciter loquendo_) Mare cx pro- prio loco transferrri, & moveri non pofle , i ja n | | mM dum cR. Sic ct Aer, fimpliciter > proprio loco amo- veri nequir,ſicet ſecundum partes moveatur,er tranſ- ferarur. 'Hoc fundamentum, per ſe manifcftum ef, et ſecundum illud explicari pofſunt autoritates, ibus Terrz immobilitas videtur evinci, hoc modo Terra /c- videlicet, Terram per ſe, & abſolute, ſui totius ratio. ©#4om ne, mutabilem non cf{c, chm non generetur,nec cor« vs, w_ rumpatur 3 non augeatur, nec minuatur , nec ctiam |; _ alceretur ſecundum Totur, fed foltity ſecurdam pars men imme» ies, Hunc autem pgenovinum verumque effe ejus at- Flis. tcibuti ſenſ{um , manitel!> apparer, ex Ecclefiaftz textucap. 1. ver{. 4. Generatio preterit , & gemeratio 0- «dvenit: Terra autem in aternam ftat ; quati dicat, - quamvis Terra, ſecundum ſvas partes generetur, ct corrumpatur , ' viciſsitudinc{que recipiat gencratio- nis et corcruptionis, nufiquam ſecundum fuurn Tos i- | tumgeneratur, neque corrumpitur , ſed in perpetu- um immutabilis manet : non ſecus , ac Navis, quz quamvis nunc antenna 4 mux clavo, ct alils | fubinde {ui partibus renovata fit, eadem tamen, que primam fuit, Navis perftat. Advertendum autem eft , cam autoritater non loqui de moru locali, ſed de muta- a tionibus alius gencris , utpote in ipſe Subftantia, - Quantitate, = ati iptius Terre; Quod {1 di- - catur, de Locali motu intclligi debere , tuncJuxta i | ſcquens fundamentum explicari poterit z ritione || fcilicer habitalocinaturalis, ili in Univerſo afſigna- - tl, ut mox dicetur. | Ne ! Quartury ergo fundametitum eſt,Rem omnem Corporcam, mobilem aur immobilem , I principio ſuz creationis, locum proprinm et natoralem forti- tameſle; ab eoqz egredicnter aut cxtratam violen-. ter moveri.,. er ad eaum tendentem -smoveri naturali- ter; Item, nallam rem, ſecundum Totum, a naturali Yy 4 ſu0 690 | ſho loco amoveri poſſe , maxima enim, & hor- renda mala cx ca rerum -perturbatione in Lniverſo ſcquerentur : Itaque nec tota Terra, nec tota Aqua, Nec totus Aer, potſunt ſecundum totum 2 proprio ſuo loco,fitu, & Syfiemare, illis, in Univerſo , reſpefty, Terra,ex ordinis & diſpolitionis aliorum Mundi corporum ye "4- aſſignato penicus extrahi , & avelli. Sicque ctiam cards Pulla Stella, Nicer erratica, orbiſve , aut ſphzra, na- Totum mz. furalem ſuumlocum poteſt deſercre, etiamſi cztcro- veri non Quin alio mocu moveri ,pollit. Res igitur omnes, porefl, quantumvis mobiles, ſemper ramen tiabiles & immo- biles dicuntar, in proprio ſuo loco , ſecundum prz- diFam hunc (enſum, id eſt, ſecundum totums quo- _ niamnihil obeſt, quin ſecundum partes , aliqualiter moveantur, qui jquidem motus non crit naturalis, (cd violentus. Terra ergo ctiam\imobilis cflet, dici tamen poffet efſe immobilis ; juxta przcedens fundamcntum, quia nec movetur motu re&o, neque extra ſuum ambicum , cui in ſua creatione addiQta fuit , ut in co circulariter moveretur , ſed in (uo fitu contenta z in Orbe nuncupato Magno , ſupra Venerem, & ſub Marte, locato , interque hos, mc- dia (ubi ſecundum communem opinionem 3 S6l collocatur) circa Solem , & circa alios medios du- Locks na- OS Planetas, Venercem fſcilicet , :& Mercurium, zuralis Ter- Lunamque ( quz altera, fed #therca eft Terra, Te ut moſt quoſdam veteres Philoſophos , vult Macro- | bius) circa ſe habens; zquabiliter & perennitcr cer jo; movetur, Ex quo, quatenus uniformiter in (uo ag ambitu perſtat ; nec ab co unquam deſciſcit, dicitur Stabilis , & Immobilis : coque ſenſu, Calum cti- am, & omnia Elementa ; dici poſſunt Immo- bilia. 4 Sequitur _ quzdam naturalispartium,ſeſe cum ſuo toto conjun- gendi, & in co velut in loco proprio quicſcendi:quz . facultas,A Divina Providentia,non ſolum Terrz,ter- 691 - Sequitur Quintum fundamentum, parum 3 prz- cedenti diſſimile. Inter Res A Deo creatas, quzdam ſunt £jus nature, ut carum partes 2 ſc invicem & a toro divelli, & (eparari poſlint, aliz non poſlint, ſalrem colle&ive : illz, ſunt Caducz ; hz vero per- petux. Terra ergo cum inter perpetuas fit cenſita, ut ſupra dium ct, partes ſuas habuit non diflipa- biles nec ab invicem, 3 (uoque centro (per quod ve» rum & proprium ſuum locum ſortita elt)luoq; toto, Terre cen- colle&ive (cparabiles, quoniam ſecundum ſuum to- trum, cam tum, in ſeipfa ſemper conglobata,unita, & cohzrens 7» /oco ſuo cominetur, riec cjus partes 2 centro, neque 2 ſeipfis "** m_ invicem diſgregantur, nit1 forte per accidens, & vio- _—— (cnter in-aliquibus cjus partibus id contingat 3 quz poltmodum, remoto obice, ad locum ſuum natura- lem, per (c, nullo impellente, revertuntur. Hoc ergo modo, Tcrra dicttur [mmobilis, & Immutabilis : imo ipſum etiam Mare, Aer, Czlum,& quidvis aliud (licet alias mobile) dummodo ejus partes, dillipa- biles & diſgregabiles non fant, ſaltem colle&ive, Im- mobile dici poteſt, Fundamentum hoc, a przce- denti, co ſolo differt, quod illud, r. fertar ad partcs, in ordine ad locam, hoc vero in ordine ad totum. . Ab hac ſpeculatione cruitur aliud arcanum. Ex ca enim patefir,in quo conſtat propria genuina for- malitas Gravitatis,% Levicatis rerum,quz ſecundam Gravitas Peripateticam Philoſophiam , non adeo enucleate & bevitas expedicur, nec {ine magna controveriia explicatur, jad 41" Aliud ergo propric nihil ct Gravitas,ſecundum no- SIEY vz hujas opinionis principia, quam vis, appetentia | reniſq; corporibus,fed &(ur credibile eſt )corporibus 4 czlcitibus, 438 at Omnia core czleſtibus, Soli ſcil, Lunz, & Stelfis , tributs' Iva cele- quorum partes, hac impulſione, adunantur omnes, _—_ Fe famutcoal:ſcunt, arte ſe amplcxantes, & ad cen I} ac bent & le FEM undiquagz confluentes, donec in ipſo conquj. || 63 vitatem. eſcunt : ex quo concurſu 8& compreſijone,>roducitur Mm figura ſphzrica & orbicularis orbium Celcftium, in I vi qua, per hanc vim occultam cuique illorum,natura- liter infitam infe ſabſiftunr, & perpetua conſervan- ti , tar, Levitas autem eft, Corporis tenuioris & rario- I 11 4 | ris, 2 ſolidi & crafſt commercio, illi heterogenci,per vim caloris cxpreſſio & excluſio; unde quemadmo- Wotus com dam Motus rerum gravium, ecft Compreſſivus ita i 0 preſſrous, Motns levium, cf Extexſivus, quoniam caloris pro- || a proprius eft prium eft, dilatare & rarefacere ca, quibus ſcſe ap- c _ graviratis plicat conjungit, &. communicat. Hacque ratione, { ng ni non ſolum hujus noftri terreſtris globi reſpe&», % | £ Prat &adjacemium corporum, Levitas & Gravitas re> ||| | prritur : ſed & eorum corporam reſpe&tu qux dicuntur efle in Cao&lis,in quibus cx partes, quz ſui | [ proclivitate , ad centrum illorum tendunt, funt IN gravesz qu 2d circumferentiam, leves. Ft (ic in wes x 5" Sole, Luna, & Ste-llis, partes erunt, tum graves,ſtum F _ jy ay a, (eves, Et conſequenter non erit Calum, corpus ik «b_inferio. 10d tam nobile , & quintz efſentiz , feu E matcria Tum corpo- ab elzmentari'diverſa conflituturn ; cujuſvis, in ſua Tum mate-(ybſtantia, quantitate & qualitate mutationis expers; _ «Pf **ncc adco mirandum, & excellens, qualc illud nobis fliturum. Ariftorcles intrudit, neque etiam Corpus folidurn, & impermeabile, multoque minus ( ut ab omnibus Wec corps ferme creditur ) denſitatis impenerrabilis,8& pertina- folidum Ccillimz, (ed in co (ot vult hzc opinio) generari po- denſumve » terunt Comete, & ipſe ſol exhalens, (ur veritimile fed Tarum- eft )} aut attrahens varios vapores ad corporis ful (uperficiem , maculas forſan illas producer , quz | S adco ; 693 adeo variz & anowalz obſcryatz fucrunt in ejus diſco,de quibus Galilzus proprio tra&atu optime,8e Hacule | acoracilſime difſervit , ita ur przterquam quod fit Sotares, extra rem przſcntem) ctlam omni de iis traftationi, merito fic mihi ſuperſedendum, ne a&ur agere velle videar. Quod fi ramen aliqua his contraria autori- ras in SS, Literis reperiatur, ex ſupradiQis funda- mentis ava Sch applicatis ci ſatisficri_ poteric prz- teriaq; dici ſoliditatem illam ira intelligendam efle, _ ut. won admittatur vacuum, nec ulla rima, penetr a= tions, ex qua vel minimum vacuum conſequatury. id lis quidem, quemadmodum ir. :reaturis corporaliþus admitti nequit, ita ctiam iph calo repugnat, corpori zuidem ſua natura, omnium aliorum rarillimo, & = quam:humana mente concipi poſſit, tenwilli- mo, tali{que forſan propartionis, Aeris reſpeu qua- liseſt AEr,reſpe&u Aque. 5 - ;Ex iiſdem ctiam principiis patefit , quam fint 4rift. r, falſa hzc Ariſtorclis difta : Unizs corpory firaplicis, de Celo. _ us eft matus fimplex, & buic due ſpecies KeGus & Circulars : Refius duplex, & medio , & ad medium, primus levium, ut Aeris & Ignis :. ſecundus gravinm ut Aque & Terre: Circularis, qui ejt circa medium, compentt Calo, quod neque eft. grave, negue leve. Om- nis.namque hzc Philoſophia nunc exulat, et pcr (e concidic quatenus ſcilicet quamvis cx nova hac opi- nione ſtatuatur verum eflc, Corpori fimplici uni- .cum motum ſumplicem competere; nullus ramenab,;; ;, -,. ea concediras lk motos timplex,przter circularem,o,nicum per quem folum corpus ſimplex in ſua loco naturali de Revol- iſtitur, et in _uvitate ſua perftar, propricque dict- t/0nibue. tur moverl. zz loco : quo fir, ut corpus hac ra- tione motum in ſcipſo unitom conliſtar et quamvis moyeatur , tamen quaſi Immotum efſet, in con- | | CINUA 694 rectum , dici ' Cut dium eſt) non tinua quiete perduret. Motus autem re&us qui _ proprie eſt ad locum, in folum rebus aptari poteſt, quz ſunt extra locum (uum naturalem, a ſua unio- ne remotz, & ab unitate ſui totius, imo ab co | ſeparatz & diviſz' : quod ipſym cum (ic Naturz & formz [Univerfi contrarium, ſequitur necefſi- rio motum re&am , iis dermum rebus conveni- re, quz ca perfe&tione, que ſecundum propriam naturam ilis competit, deſticauntur ; quamque per -motum hunc re&am., adipiſci ſaragunt, donec cum ſuo toto & ſua unitate redintegrentur, loco- que (uo naturali reftituantur, in quo demum, per- feFionem ſuam conſecuta, randem quieſcant , & ,mancant immota. In motibus ergo re&ie, nulla cf{: - poteſtjuniformitas , nec fimplicitas ; fiquidem va- riant pro irregularitate- levitatis, aut gravitatis luorum corporum ; proptereaque in eadem, quz in principio illis fuir, velocitate aut tardirate, ad fi- nem uſque non perſeverant, Vnde .videmus , ca & 196 {uo pondere deorfum feruntur, primum qui- dem lento motyu, poſt vero quanto magis centro ap- proximantur, tanto citiore veluti caſu przcipitari: & con:ra,quz per levitatem ſurſum ferantur (quem- admodum terreftris hic'noſter Ignis, qui nihil aliud eſt , quam fumus ardens, flammaque incenſus) vix -in ſublime ſcſe erigere, quin eodem ferc - momento, vilum ſubterfugiant, & cvaneſcant ; pro- pter ({cilicer rarefaftionem & extenfionem , quam acquirunt, ubi primum vinculis ſfoluta funt, quz violenter, & contra propriam naturam, illa deorfum, '& indemifſo loco detinuerunc. Ob quas rationes, manifeſto apparet, nulJum motum fle Simplicem non ſolum co quod i equabilis & uniforms, ſed & proprium, & naturalem locum adepta ſunt, confe- | 695 (ed & quia” mixtus eft cum circulari, qui in Re&o Motus re- abditus per occultum conlenſum, pPropter Natu- en, ſemper re (cilicet idemtitatem,partium cum ſuoToto: Quia * MM com totum.circulariter moveatur,oportet & Partes, j,,;: ut Toti ſuo uniantur, Cquamvis per accidens move- antur interdum moru re&o) Circulari motu ( licet Morys Cir- non adeo manifelto) ad inftar totius moveri. Sicq; cu/arir,vere tmdem evincimus,:Circularem motum ſolum effe Simplex,vy Simplicem, Uniformem, Aquabilem, & cjuſdem te- — ao noris, eo quod interna ſua causa nunquam defti= * * watur;z cum e contrario, motus Reus qui eſt Gra- apy, cir viom & Levium) cauſam ſuam habeat imperfc&am cularis eft & defe&ivam, imo ab ipſomet defeftu ortam,nec ad Touius Re- aliud, quam ad finem, & {ui terminationem, tenden- #45 autem tem& aſpirantem: fiquidem gravis & levia,poſtquam ©7''*- ftim 3 motu defiſtunt, illis per levicatem 8& gravita- Jus os = tem concitato. Motus ergo Circularis,cum fit Totiu, cylaris :9- Reftus auten, Partis non utique re&e hz differen- incidun,vy tiz ponerentur in Moty, ita ut motus alius dicatur /imul eilem Re&us, alius Circulane, quaſt alter cum altero ftare nah 6 non poſlitz quia uterque fimul efſe poteſt, imo ſecun- 7,7 © dum Naturam, cidem corpore competere 3 non mi= nus qgam homini, zque naturaliter competit,Senfus atq;Rationis compotemeſſe,cum hz differentiz,non fine abi invicem oppoſitz. Linde Motui ſolam oppo- nitur Quics & Immobilitas ; non autem Species una Motus, alteri ſpecici. Aliz autem differentiz, a medio ad medium, & circa medium, diftin- guentur 0x realiter , ſed ſolum formatiter, velut Pun&tum, Linea & Superficies, quorum nullum, nec fine alio efſe poteſt, nec fine Corpore, Ex his patet, quantum hzc Philoſophia,ab Ariftorelicaz tantum ctiam noyam Syſtema Coſmographicum, ) a com- denter diftum fit, ex occaſtone explanationis quinti fandamenti ; Nam quoad przdi&arum poſitionum veritatem aut falftatrem,(quanquam eas probabilifſ. mas efſc cenſcam ) nihil in preſcntia ſtatuere, nec de tis ulccrius inquirere decrevi. Sextum & ultimum fundamentum hoc eft. Res omnis Talis fimpliciter denominatur qualis tomparatione rerum omnium, aut multarum quz majorem in co genere numerum conftituunt; non autem reſpe&u paucarum, quz minorem earum conſtituunt partem. Velut, Vas, abſolute Ma- gnum non dicctur, co quod tale fir, cum duobus tribuſve aliis comparatum , verum abſolute Va- gnum dicctur , & erit, (1 magnitadine, omnia indi- vidua, aut majorem corum partem {uperct: Net vii am Homo abſolute Magnus dicetur , quia Pygmeco major nec etiam abſolute parvus, quia Gigantibis minor, {cd Magnus & Parvus, abfolate nominabi- tur, comparate ad ordinariam majoris hominum, partis ftaturam. Ita Terra Elata, aut Humilis, non eſt abſolute dicenda, co quod talis efſe reperia- tur reſpe&u minime alicujas partis Univerſ ; nec vice verſa , abſolute Alta effe dicetur, comparatio- ne ad Centrum Mundi, aut paucas aliquas partcs Vaiveriz, ipfi centro viciniores qualis eft{ol, Mercu- rias, & Venus; (ed talis denominabitur abſolute, Terra, Jua rTationeab- 7.00 vy , Dr folute ii qualis efle comperictur comparatione majoris nu- fima madimeri ſphzrarum & corporum Vniverſi. Terra igi- parte Fn tur comparatione totius circnitus oFavx ſpherr, «ici poſt omnes corporales creaturas includemtis,% compara» tione Jovis, Martis & Saturni, fimulqu; ctiam Lun? multoq; magis, comparatione aliorum corporum (ft aliqua dantur) ſupra o&ayam ſphzram, % (1m- a communi ha&enus probato diftare. Quod inci- gularitcr 697 gularicer Ceeli Empyrei, vere in loco Mundi infimo, ,, . - pauloque minus, in ejus Centro eſſe dicetur, nec Chon n | ollis ſuperſtare dici poterit, niſi Soli, Mercurio, & ,,,.cime i. | Veneri ; Unde abſolurd. fimpliciterque, illi, nomen +: Cots de- '« | Corporis Infimi, non autem ſupremi, vel Medii,com- {cendit, & petet. Siqz ad ea, & Czlis przſertimq; ab Empyreo /nAſcentro- s || appellerc, (quemadmodun accipitur Chriſti > Cx- rk men. | © lis deſcenſu.ad facroſan&am incarnationem)Rab ea, z;, ws n | ad Czlosmeare (ut in Chriſti, ad Calos acceſſu, in * : | qusgloriofa Afcentiane) verc, & proprit cft, ) Cir- n | cumfentia, ad Centram deſcendere; & 2 partibus, - | Mundi Centro proximis, ad ultimam c & confuſe intelliguntur, $ tun ipſum Emyyreum, tum Czli inferiores, Quam quidem expoſitionem ., quilibet (attente adver- 1. Corinth, , | tendo perf, veriſſtmam cfſe comperiet. Et fie, hac 12./ive in - | ratione tertium Celum, ad quod raptus fait D. Corpore, fi- - | Paulus;per hoc findamentum accipietur pro Empy- © 79 » | co: Pro Primo quidem Cxzlo, intelligendo fpatium ſcls. ee - | immenſum Corporum errantium & mobilium, A Sole illuminatorur, in quo ſunt Planerz,fimul- que Ferra mobilis,. cum fole immobili, Qui inftar Regis, in Augaſto vo Tribunali, verends Majcltate conſpicuus, immotus, & conftans manens , in Cen- croque y''S | ny Y\S 698 troque omnium ſphzrarum conſiſtens, Corpora Sob, Rex, . Lflis. vitalis is Indio. ill: Cor &y Omnia Czle ta, vitalis ſuz Lucis indiga, ilique, cjus Lampas FRratia, mendicatim oberrantia,(ipſe w«gxns)Divino Mundi. o jubarc, benignt hilarat, Mundiq; totius theatrii omnelſq; ejus partes, ctiam minimas, velut Lampags immortalis & ſcmpiterna, fumms & inecffabili digni- tate, liberaliter undiquaq; fovet, & illuftrat. Secun- dum Czlum dicctur Czlum Stellatum,communiter Otava Sphzra vel Frmamentum, nuncupatum, in quo ſunt omnes Stellz fixz,$8 quod (:candum hanc opinionem Pythagoricam , omnis (quemadmodum Sol,&Centrum) motus eſt cxpers,mutuum hbi cor- reſpondentibus, quoad immobilitatem, Centro, & ultima cjus circumferentia. Tertium autem dicetur EY Czlum Empyrcum, ſcdes Beatorum, Juxta hzc cx- enigma . 71. x = 9a Platinis, Plicatur, 8& tjmul patcfit mirandum illud arcanum,% vid.Theed, profundum myſterium,znigmatice 2 Platone,Diony- de Grac, tio Syracuſano revelatum: Circa omnium regem ſunt affe#. cu- oma & Secnnda Circa Secundum, & Tertia Circa ad _ on Tertiam : Quia Deus Spiritualium Centrum Ye Perenn; Exiftens 3 Corporalium, Sol; Mixtorum , Chri- Philof, tus; hauddubit quibusliber his centris, circumltant res, illis correſpondentes , & analogz, ſemperque Centrum , nobilior & dignior cenfentur llc locus unde in Animalibus Cor, in Plantis Acinus, in quo germen conliſtit,illarum perpetuitatem conſer- vans & virtualiter rotam includens planetam , ſunt in Medio, & in Centro ; quod innuiffe ſufficiat, cum alterius fit loci, fultor hocum explicatio. Cum hoc fundamento, ſolvuntur autoritates & rationes, Tcr- . tiz, Quartz,& Quintz Claſſis. His adjungatur, Solem ctiam, Mercuriumque, 8 Venerem (reſpeQu ſcil.Terrz) cenſenda effe ſupra,% non infra iplam Terram,. quantumyis reſpeau = IT © univyerth ny _— - — e wmneodGGSo wan AaAAcASYIMMmOYNOSPRPoOOELS CT " XY e" a a at MO. ms tes TED, mo emanmcs S—_e_- 5 fic as; | : =.Terra revert ax Nox ae fab Sale © p_ > fab Lan, ke Bi 698 traque omnium fphzrarum conſiſtens, Corpors my vg omnia Czleftia, vitalis ſux Lacis indiga, llique, ciu | | Lampas Fratia, mendicatim oberrantia,(ipſe w«gxns)Divino Mundi, (uo jubarc, benigne hilarat, Mundiq; totius theatrii - orneſq; cjus partes, ctiam minimas, velut Lampas rate, liberaliter undiquaq; fover, & illuftrat. Secun- dum Czlum dicetur Czlum Stellatum,communiter Otava Sphzra vel Frmamentum, nuncupaturn, in quo ſunt omnes Stellz fixz,8& quod ſccandum hanc opinionem Pythagoricam , omnis (quemadmodum Sol,&Centrum) motus eſt expers,mutuum hbi cor- reſpondentibus, quoad immobilicatem, Centro, & _ ultima ejus circumferentia. Tertium autem dicetur SS Czlum Empyrcum, ſcdes Beatorum, Juxta hxc cx- Aenigma , : $5 , Plating, Plicatur, & timul patcfit mirandum illud arcanum,% vid.Theod, profundum myfterium,znigmatice a Platone,Diony- de Grac, {io Syracuſano revelatum: Circa omnium regem ſunt affef. cu" omnia & Secunda Circa Secundum, & Tertia Circa aa wr Pry Tertiunm ; Quia Deus Spiritualium Centrum de Perenn; ©xiftens 3 Corporalium, Sol; Mixtorum , Chri- Philo, ſtus; hauddubit quibusliber his centris, circumttant res, illis correſpondentes, & analogz, ſemperque _ Centrum, nobilior & dignior cenfentur clic _ locus unde in Animalibus Cor, in Plantis Acinus, in _ -.. quo germen conliſtit,illacum perpetuitatem conſer- vans & virtualiter rotam includens planetam , ſunt. - .. in Medio, & in Centro ; quod innuiffe ſufficiar, cum alterius fit loci, fulior horum explicatio. Cum hoc fandamento, ſolvuntur autoritates & rationes, Tcr- tix, Quartz,8& Quintz Claſſis. His adjungaur, Solem ctiam, Mercuriumque, & Venerem (relpeQuſcil. Terre) cenſenda effe ſupra,% _ non infra _ipſam Terram;,' quantumyis reſpcu A "OR i... a as | ha... A immorrtalis & ſempitcrna, fumms & ineffabili digni- ww, Cc a t mw = ww >, .m, .. > © © & untycriy Loo th. 9 <- $9... 7 HS YR... w_ OO os Univerf, imd etiam abſolut?, i»fr2 int : Ratioceſf, quia reſpe&a Terrz', (emper circa cjuyſuperficiem apparent; quam'ctiamfi non circumdent , 'tamen per. - | Motum iptivs Terrz, mox vnam,mox altcram cjus Circumferentiz partem” reſpiciunt; Cum itaqueea ; {| quzinCorpore ſphzrico, circumferentiz ſunt victs niora;% remotiora I' Cencro,dicantur effec ſupra ip-= -» | fum, quz autem"Centro magis. adnituntur , di- . cantur-efſe infra 3 perfpicut ſcquitur, dom Sol,Mer- \- | curius & Venus, non folum ipfius Terrz ſuperficiem & ciecumferentiam verſus, ſed longe amplitiimo ex= tra illam ſpatio, ab omnique parte, ſucceflive illi ob- Q || vertuntur, illamque' refpicjunt , 8 ab cjus Terrz - | Ccntrogremotilsime diftant , iptrus terre reſpe&u, | dici ſupra cameſſe;1ticq; > converſo, Terram,illorum J | reſpe&u, dici cffe 3#fra; 'quantumvis:e contrario, | relpe&u Univer{i,Terra revera illis ht multo-eglatior. TIC Et fic Glaacur autoritasEcclefiaſte pluribus in locis, Ecclc ty cn , | .,5©% Fo £25 - - X> 4 - . C - as I n, T2 « 698" Celum je- quim ex veris rationibus T'riaturs rerum fine cry- "cundum Copernica® num,idem eft cum AM.- there tenu- ECundl zfimo, dif- reſiſfcimo, Be puriſsimo, fert autem ri variori; unde:Scell: ' ationdfuz fidem captet £ fiquidem hic; Coddm nequaquim accipitur pra Paradiſo , nec ſc- cundum communis: opinionts; fenfum., (ed (ut ſupry diftum cſt}{ecundum Capernicanam, pro Aere (ub- langegue hocnoftro, tenuio- 219, [ygz, ct Terrz ſolida a Paradt« egppora; in Civettaribues, et. ordinariis ſuis motibus, - fo, Celos Hum "Ki - arr Y Sher ) Ec pergreſſo. CEO EIED pee hanc - apinionem, lgnis quemadmodurn:, ſecundum commu- pang nan fuerit abfoftuimy dicere,: Infermum in Cen- ro Terre tfhiuſqpe Mundi deencofum, fupra ct in- fra e,imd er larerdlit=r; habero Galum , & Paradi- fam; effeque: in media omnive corporum Cealic- om , (quzfi Indigniori cficr loco collocatus) ita, mc in hac, vitiovercendum-erte, tex alio {yſtematc, _ parhmawilgacidiftrepantes hc cadem, aut fimi- . ba;quz ex illa, confequanture, X#que cnimt! in Co- X Tnons in communi Infecnus/in Elementorum :, & in iptius:/Terrs Centro, repoſitus ſenſetur, ad cohibitionm; 8&ptenam damnatorum. Quaprop- rr; ratibnbm defeftt, noo 'fujt hidendum odiolis, & inanibus verborum ericis, cam verus corum (cn: 4SnallZ obſcunieaceadumbiretur, & caivis, purgato ntlicfte praditoj liberalibuſque difcirvlinis, impri- avifquc Mathcmaticie, vel leviierimſtrugo,inpromp- miteafdemautmparnmdiverſts; ab utraque harum opinionum, confequentias maitare* r IMO »: {Exhis fundabnentls; . eovram- interpretationibus, -apparct;opimotcmPythagoricam; & Copernicanar, ;adoa probabilear eſe, ut ſorrecriam ; 'probabilicate, | Prolemaicam fuperct; Cum+y a ; Syſterma'eliciatur -ordinatiflimurn;g miranda/thyReriofag; ipſins Mun- dt: conftitatio,5potiori rum ratione tum Experientia ($7 : | NIXa3 Cel aditum prebcat, @blatis omui 29: Foot bi ſax 'Calami nobis- ſex guam ex Ptokemaici, mhil il; merca abſtanci- bus S.Scriptyre autoritatibus,hcc Theologicis $ Pro- politignibus,opportund & appotus {x poſed kert nas) dnp conciliatis..Cumgz per cam, cx- peditifeime non ſaltim (alyencur-pharnomena, omni- um Corporum Ceoleftiumſed & multa. cationes ga- turalcs patefiant,quz nulla alia yiagid difficillimg.ca- pi poſſenr; Cumgz.tandem ab Aftranomiam&Phila- lapervacancis, &. imaginariis invevtis; ad hocſaldm ab Aſtronomis praduRis ; ut per caratio tot Þ tam © variarym motuy Qrbiam'C m conſtarcpoſlcr. Qui ſcit, an.in micanda Candelabri fabrica;quad nj debuit in tabernaculo Dei woolen aa- \Dews-,. occulte. nobis volucris tlaiverlt Syſtema adumbrare,precigue yero Planetarum? Facies Can debtbreen dycitle (imquir textys). de Aro mundifſimo Heoftle cjus,,& Calumos , & Scyphos, a6: Lilia, 'ex-ipfy procedentia , Bac 7 Quingue; res deſcribuny., Halta Canddabri' in, medio ; keedm ata nonpofiiefc. njft ona im dlegibuntar'Calami in bac veeba # iſex'calams pgre- dientar de later ihusytnes 82 uno latere fr tres ex-alte- Celoes defig- a9s.,.quicirca-Solem hae : ſtria-@avcotur, Satur- mMFomnum rardifimus , & remoridzans,. corfurn ſaur-girea; Solom: per omnia dwodacim: e& yicins, tio. deododian Eallicer: ;men{bus- peragrat: Yeaut, yo! '$8jam- adhiug zyicinior £8, B@vem. men £2 2 Mercurius & Spherudas, Exod.24; Jan: in. laterilpis 5 > Sherulz , 8 Jla;s L {ignaz-anmus. reigitsa; perbcic 2. Jupiter c} -proxi- | migr.,: dans d4ibdecios; Mars ogfHvc: vicinior, do- obus >: Terra, que: & adhuc. ti magis canderg vian; final, cum orbe Lan: - 40940 {pa- . 187 Ol, —_— _ ®.., »nall3 obſconieace adumbiretur, & cuivis, purgato amtlefrapradito;liberalibuſgue difcivlinis, impri- aoiſhuc Mathematicis, vel levicer:imftruQo,in promp- auhteafdeigautmparamdivcrins; ab utraque harum opinionum, conſequentias maitare* 14 7) »2 {Exc his fundainentls; & eorom- interpretationibus, -apparct;opiniotiemPythagoricam, & Copernicanan, cadew probabilem eſſe, ut ſorreeviom ; probabilicate, | \Prolemaicam fyperct; Cum#s ex ; Syſterna'eliciatur 2ordinatifiimura;ge miranda/rhyRteriofaq; ipſins Mun- di: conftitado;/potiori rum rationc tum-experient'i fi) $127 T0 | NIX4) . pipoſſem; Cumgz.tagdem ab Aftranomiam&Phi nt nn A + a £S\ 1 RE. os AL ey ys ex Prajemaich ib mihil ill; LANETas abſtanti- bus S.Scriptyrx autoricatibus,nec Theologicis Pra- _ pol atianibus,opportund & appoſue {ug poſſe.id keri | ) cum ea.conciliatis..Cumgz per cam, cx- peditiſime .non ſoltm ſalvencur: pharnomena omni- um.Corporum Colcitiumded & multa rationes na- taralcs patefiait,quz nulla alia yianil difficillimg.ca- fophiamyfaciliore aditum pra beat, @blatis omnibus lapervacancis, &. imaginariis inventls; ad, hoc (alm ab Aftronomis pradutis ; 54 ut per eereda cot & tam - varigcem motuy Ocbiam For ſcic, an.in Conde Canclabet @bricaquod - epani debuit in tabernaculo Dei; 3mamilgimus- ag- hi LDcws.,. occulte nobis volperis Laiverlt Syſtema adumbrare,precipue yero Planetarum? F acies Ganr debtbrom dycicle (faquit textns). de rr my a6; Lilia, ex-ipſt procedentia , "Hi y; quingue, 6s deſcribuntny , Halta Canddabra' in, me: Jab: io. laterifzuss ;Sciphi > Sherulz , Tila: Koichm ata, ets efſe, ojfi gaa immrdia> delpgibiniarr© alany in bac veeba i ſexicalgmi. GEF = dientut:ide laterihus,tres 8x nno ge tres ex. alte- 19.: Foot. bi ſax 'Calami. nobis; ſex Cacles defig- =a.,'.qui circa-Solen hac trig: Maveotur, Satur- M.omnium rardiflimus , & remoridians,. carfun four gies; Solom: per omnia dogecim: | Zodiggi. £g1n2z- annvs. reigitta; pericie 2. Fapiter <}-proxi migr.,: ganis duodecim ; Mars ogHvc: nicinjor, da- obus 2\Terra,, que ft adhuc. ci magis c&.-yicins, canderg. viam , fienul, cum orbe ,gnz: - 40940 {pa- ig: deododunfatticer: menkbus -peragrat 2: Yeats 0 $8am- adbiug zyicinior ei: Raven mat Zr 2 Mercurius Hellile $ju, & Columos , & Scypbos,' & Spherudas, Exod.24, PETS She cg % - IRIS IRENE ad $1 © FFP, nas © 5 » Cota D; _ F Pee. ns " "TWO" * at , PIR rotr trees SE *ou/+ ID, nn Wes en ey ns nn " R " 4, fy x : £4. + - F © +. >" AESET 4 as 4 ' Mercyrius tandem, qui omnes Solis vicinitate anteir, Fequitur Sacer Textus, deſcriptionem Scyphorum, "Sphzrularum,& Liliorum inquiens:TresScyphi,quaſ; in Nncys no dun, per Calamos fingulos , Spheruleque Siml, & Lilinm': & tres ſimiliter ſcyphi inſtar -Micts +n Calamo, altero, ſpheruleque frmul, & Li- ſunt de Haftili” :'In'ipſo autem 'opus Candelabro erunt *qnatnor ſcyphi,in nuts modum, ſpheruleque per ſingu- 65, & Lilia: Sphernle ſub duobus Calamix per tria ' fora, que ſimul ſex fi,nt ," procedentes de Haſtili uno. "Nequit quidem 'inteſle&us mei tenvitas , omnia ur an'hac Sapientifsima rerumdiſpofitione , recondita font, introſpicere :ftupens tamen, & admirabundus . . jeam.'Quis ſcit, Num Tres Scyphi,in Nucis modurn, © :fingulis Candelabri Calamis inſerendi, Globos cos Hinuant, recipiendis,-(qualis'et Terra hzc noftra ) quam immirtendis influxibus apriores? Forfan & de- -notanteos Globos;ope Optici Teleſcopii noviſsime detectors, com Sararno, Jove;; Venere,nec non etiam force cum aliis'Planerisparticipantes.Quis ſcit criam, "Num {de Globis;occulta aliqua-fir proportio, cum "Ulis Sphzrolis;ee MyfterioſisLiliis 3 S-Scrripaura in- -finuati? Verditmfadius hijo fucrit;humanam audatiam 3 Keg.7. &cohibere,et Harpocratico filentio.A Tempore, Veri- >. Paral-4-' tatis indice horym Myflcrioram' patefaRionem cx- _ * peQare, Salomon decem Candelabra ex codem Mo- fis'preſcriptofabrieatus +1 nn a ſe,ſum- moDeo creftojcollocavir, fingulatim ſcilicet quin- -que/quog ct ipsifi,hand dubit,abdicifiimos habctſen- us. Notfetia myfterio carer Pomiiillud fcientiz boni T9905 £20 quod diebjis o&ogitta, totum ſuv curſum, circa Solem efficie. Poſt fex Calamorum' deſcriptionern, per- Tinm : hoc erit opus -ſex Calamorum , qui producend: | Wptimis noſtris Parentibus 3 Deo prohibitum: | ” ww mY IV _ GW 45 Ted fa + a. a. ©, PEywey my . a 1 3 ms A weags To o oa R nw ua o& ©. .Q quod nonnulli dicun fuifſe Ficum Indics, In qua hae advertenda ſunt , primo cam multis acinis refertam efſe'quorum cuiq; proprium eft centrum : ſecundo cum per fe dura & ſolida fit, ramen circa circumfe= rentiam, rarioris, & tenuioris effe ſubſtantiz, non ſecus ac terram , quz cum in centro, partibuſq; illi viciniz,ſaxoſa, merallica,& compa fit, quanto ma» gis ad circumfercntiam porrigitur,tanto partes cjus videntur effe tenuiores:quin & ſupra ſe,corpus aliud . habet rarius, Aquam, cul ctiam aliud ſuperinducitur, omnibus aliis infcrioribus, corporib. ſubilius , Aer. Eantiem ficum,Indicz fimilitudinem nobisexhiber, Malum Punicum, ſeu Granatum, cui innumeris illis acinis policentricis,quorum finguli, in partibus,a ſao centro remotioribus, & ad circumferentiam porre- Qis, ſubftantiz adeo ſunt ſubtilis & rarz, ut leviter comprellj, fere toti, in liquorem & ſuccum tenuith- mum convertantur. Cujus fru&us, libuir divinz ſa- picentix mentionem facere, c juſq; figuram,oprre teſ- ſellato, in veſte facerdotali Aaron, acn pingi przce- dic. Deorſum (inquit Deus) ad pedes ejuſdem tunice, pq ..- her circuitum, quaſi Mala Punica facies,ex byacinthog gy 29, & purpura, & cocco bis tino, mixtis in medio tin- tinaabulis, ita ut tintinnabulum fit aureum, & Malum Puricum ; rurſumque tintinnabulum aliud, & Malune Panicum, ldque, Mundi cftigiem, myſtice figniticarey Sap. 18. Solomon profiterur dicens I veſte Poderis,quam has v. 24. bebat totus erat Orbis Terrarnm, & Parentum Mag= nalia in quatuor ordinibus lapidum, erant ſculpta, & magnificentia tua, in Diademate capitis illius ſcul- pta erat, = Idem 8 nobis fignificat Lva,8& fimilicer omnes alit frudus, ſed przcipue, Ficus, Uva & malum Punicum? Num. 205 unde fere ſewer hxc tria, in ſcripturis, junftim po- nunture GET 104 - ps Babs. wx 4+ 4 + wi is 2 - he. Lo. * RA > NE: RI Bok ' "IF po, 3 ap 703 ſeri won poteſt qui nec ficum giguit, nec Vineas, nec fxlogransta ? Quai innuens, Imec fru&uum: gene- ra, bi inftar omnium aliorem pre eorum ecxcel- Fel, 1, lentia, futura fuifſe. Etapad Joelem, Vines con: faſa oft, & Ficus elanguit , Malogratatum, & Þal- hu, & Malum, & omnia ligne agrs aruerunt, quia es: comfuſum eft gaudium a filiis howenum ; hem apud Aggcum : Num quid jam ſemen in germine et: & ad- bac vinea & ficus,& Malogranatum, & lignamt© live 01 flornmt Itidern in Deuteronomio, laudatur ter- Dent. 5. ca promiſſionis Terram frumenti berdei ac V inearum, #n qua ficus, & Malograratayt Oliveta naſcuntur. 3. on Et m Templi ftruftura a Salomone cx divina inſpi- 2. ornamento ponuntur multi Malorum Punicorum Paral. 3. erdines ; Cuyus rei non in uno folum, ſed multis in G 4. focis S, Scriptura meminit + Imo & aliquando inci- GHier5:, zenter, & cx occaſione , mirandam & ſapientiſlimam F- | hanc mundi fabricamn,Colorum ordinem,Creatura- ramque {piritualium 8& corporalium diſpofitiones, _ fpiricus anQus *nigmatice diſpoſuit, per emblema- a parabolas, 8 figuras, ne velut obczcaremtur I _ - .-.. Micante ſplendore tam excellemis obje&ti., Vnde © videtar, poſſe nos. in his rebus DoArinalibus & am- biguis, ope S.Scripturz eodem modo philoſophari quo noe t. pro intelleQtione Propheticarom : quz cum fat obſcuriſimz,rune ſolum plene intelli- gentur, 8 appoſite applicari} poterunt, cum. adim- E tncrimt , non autery prius : ka quoque, Com - perto Vero ſyſtemati Univerſi- ,tunc demum fgni- hicationes harum hgtrarum & zrigmatum, nobis in- 2 2000 »noteſcenr. —_ ; Num, 20, naar, Sic Nijm ao. queritnr popnlus IGaet ad- E verfur Moſemy& Aaron: Qyare #05 feciſtis aſcender e de ZExypto, & adduzvitis 11 locum tum peſſimum,qui Rez. 25. Tmtione, ſuſcepta , pro ſuminitarum Columnarum Ce ns a a CD > my np > ww 2, OuTS So = 2 f > oa adventam , nobis patcfaftum cfſtr.. myſteriam” Sa- cro-8anfo Trinicatis, ignorabatur,necpotcrat con ict, id {tbi vellent hzc verba ; in Fnincipia Ciew- vit Elochim Calum & Ttrrant; fiquideth non confia- Gen 7. | bat, quomodo plurale verbor Elohirft (quati dicat Dii)cam fingulari verbo, creavit, coputari poffer. Sed revelato Myſterio Unitatis eflentiz; & Trinica- tis Perſonarum in Deo, ftatim coghiram fuit, fin galarem numeram, Creavit, ecferendum fie ad UE- nitatem efſemtiz 3 (fiquidem Opers Trinitatis', al extra ſunt indiviſe) &pluraltem, Elobim, ad Perfa- nas, Quiſnam, queſo, priſcis ſacnlie, id arcanum divinaſſer? Quemadmodum &% ter repetitum Dei no- 20 in Pl. 66, Benedicat nos Deus, Dehs mfer,benedi- cat nos Deus: Tunc enim primum videri potuit, efſe pleonaſmus,& repetitonis fuperfluitas;fcd poſtpatuir, ® Davidem ibi explicafſe benedi&iones diverſorum ſuppohtorom, Parris fcilicet, Filii, & Spiritus $, In- numera alia his fimilia exempla invenire eſt in Sacris Literis. Concludens crgo cum Davide Pal. 91. di- cam, Dam magnificata ſunt opera tua Domine: ni- mis.profunde fate ſunt cogitatione1 tue : vir inſipi> ens non cognoſcet ; & ſtultus non intelliget hec. Hzc in preſentia,circa non improbabilem De Mo - bilitate Terrz & Stabilitate Solis opinionem, Theo- logice mthi dicends occorterunt;que Rev.P. P:pro amore & ſtadio,quo, virtute & ſcientia proſeqaitur fore gratifſima confido. Cxteruwm (pt 8 Rev.V.P. aliorum mcorum ftudiorurh tatto 'conftet) (pero quam primum typis mandare ſecundum T omum 7- ftitutionuwss omnium Doftrinarum, in quo contine= buntur omnes artes Liberoales, ut ill jam {ignificavi in Syntaxi, & ſpecimineX&mne-jam cdito, & ſub ve- T2 ro fironomine,valgato; Quinque rcliqui Tomi poſte. Fiores 2 me promifli (in quibuscontinebitur Philo. ſophia , 8& Theologia ) aliquantulum diffcrentur, indics ramen perficiuntur : intereaque ter poris, c- | derueliber, De Vraculis, ad finer jam perduRus,fie mal cum tra&o, de divinatione artificioſa. Et nunc arrhabonis vice, vobi« huic cpiftolz alligatum mit- to traftatum, de divinatione iNaturali Coſmologica, five de Prognofticis & praſagiis naturalibus muta- tionum Temporum, & aliarum rerum, ad quas per- tingere poteft Natura. Deus omnia fauſta vobis im- pertiat.. Neapoli, ex Canobio Carmelitano, 6. Fanuarii 1615. Reverendiſſime VP. &- $i, '* Paulus autonius Foſcarinus. \ —— — —— T I—_ = —_— Imprimatur. P. Ant, Ghibert. Vic. Gen. Foannes Longus Can, & Cur. Archiep, Neaf. Theol. Vidit, , © RY g hn —_— |S 2s 4-4 Me ag _ E N D:' E-:X RERUM PRARACIPYT ARUM in COPEANICANO Hans P. principium pagine , m. medi lai ſignificat, | A. | BſtraRe res que procedunt ac in concreto A daudewics Lynceus( Autor libri )primus Macularum ſalariom, | aliarumque novirarum czleſtium dereRor 495. m. de motu rerrZ nihil definirive pronunciat : ſed ratione utriuſque partis pro ponirz judicium ſapientioribus commitrtit. 573. f, 645.f. 142.f. 378. f, 491. fe Promictic novam ſcientiam de Motu Locali. 28. p, 224. m. 309, f. 648. f. Acccleratio morus naturalis gravium fit ſecundum numeros impares,in- ciptendo ab unitate. 309. p. Adde Grav. ex —— communibus non poſſunc cognate natur# diverſZ 358 Attiviratis ſphera. vid. ſphzra aQ. Adamanres cur explanchtur in facies multiplices. 1o1., m. Aer motum concepcum non ſervat. 207, f, ſemper nos eadem ſui parte contingens, nos non ferit. 352, f. Aeris , montibus altiſſimis ſubje@ti pars morvm rerr# ſequitur 193, f. ' motus aptus ad rapiendum ſecum res vim revilngs non item. 194. p. violentia 254. Pp. Aerem circumferri raptu aſperz uperficiei rerr# prohabilis,quam mo» ro cZleſti 610, p. 612, p. Aſtus maris3 ac terrZ mobilicss ſe mutno confirmant 578, p. fteri non poreſt immobili ſtante rerra 578, f. 585, f, cur in maribus parvis & Iacubus non fiat 600, m. cur in longiflimis pelagis aliquibus non ſentiarur 603,p. quere ſenis horis fiat 602,p. cur in extremis ſimi« bus maximus, & in intermedus partibus minimus 603, m, an depen- _ derepoſſic a motu Czlidiurno 616,p. & ſeq.res minima eſt reſpeRta vaſticatis marium, & velocitatis motus terr# 636, m. non produci- | turd fimplici motu globi rerreftris 543, m #ſtus marini tres periodi,diurna, menftrua & annua 580, m. primaria cauſa $94, m. accidentia diverſa 595, P. ſpecialium accidentiom ra- tio reddira 600, p. accidentia quzdam magis recondirca 604, f. rrium periodorum cauſe fuse declararz 620, f. alterationes menſtruz & annuZ unde pendeant 461, m. Adde Fluxus & reftl. ; Mternum quod eſſe non poteſt, ctiam non poteſt eſſe naturale 152, p. | AffeRio- 1.0 DE K AffeRiones'infinitz forſan unica ſolummodo ſunt 138, m. Alchymiſtz fabulaspoericas interpretantur de ſecreris aurificing 1 af Alphaberum, omnium (cientiarum ſeminarium 145, m. ; Alterabilitas non roti cerrz, fed partibus convenirt 7 5, m. Anatomici & laniidifferentia 357, p. Anime motralitatem #que ac immorraliratem ex Ariſtotele probare Sophiſtis mn proclivi cſt 149, m. & teq. ; Animalia quare farigentur 377, m. Animalium motus violentus redtus quam naturalis appellatur 377, m. morus omnes umus fant generis 359,m.morus omnes circulars 3s q, ab Animalium motu fatigationt obnoxio , argumentum contra Coper- nicum 373, f. & ſeq. Adde motus animal. | Antipathia & Sympathia, quid Philoſophis 569, p. Antitycho ( Claramonrins ) qualiter aſtronomos confutet 63, m. oh. _ (ervationes Aftronomicas ad ſuum inſtirurum derorquer 64, p. pra. ve incelleis Kepleri verbis, eum ftalte ſuggillar 374,f. & (cq. Antitychonis reſponfionam vitia 71, m. & ſeq. inſtantia in ipſum te» rorquetur 378, p, merhodas in confurandis Affftronomis 38 9, p. contra Antitychonem De tribus nous fte!llrs diſputarur 343, f, & leg» 387,f. & leq. Apelles fiftus de maculis Solaribus 476, m. Apparenctiarum rationem reddere, ſcopus Aftronomis 469, m. Aqua elevata in extremitarte, ulcro redit ad 2qualtbrium 595, m. intu- meſcir ac dertameſcir in partibus vaſts excremis, & carrir in interme- diis $96, f, acre aptior ad conceptum. impertum ſervandurm 609, m. Aquz cognitione carens,nil de navibus & piſcibus imaginari fibi poſſcr 75.p. curſus quare per anguſta loca velocior qui per ſpatioſa 504, p. clementum ſphzricaſuperficie conſtare, inepta probatio $75, p. & ſeq. reciprocationes in vaſis brevioribus ſunt frequenriores 595, f. major profandieas reciprocationes facirt frequentiores 596, p. re- fle xio minus clara quam rerrz 120, m. bt Archimedes ab hominis imperiri cenſura vindicacus 284, p. ab Archimede conftradto inftrumento diffidir Prolemzus 535, f. Argentam [2vigacum cur fcahro fic obſcurins 102, m. Acriſtoreles mundum perfe&um facir , quort triplici dimenſrone confſtcr 2, m. Logicz inventor, fallere non poteſt 38, m, fi noſtrifzeuli no- va repertz vidiſfer, opinionem fuiſler muraturus 61, p. propofitio- nem de motu fuper re immobili,ab anriquis accepri pervertic 1 55,f, miraculo rribuir effectas, quorum cauſ's Ionorantur 554, f- ariftotelis dogmata diſcutiuntur 2.8 ſeq. 10.8 ſeq. 38.%& ſeq i8x-& [cq. 203. & ſeq.384.8 ſeq. 445. f. 311. m. error, potantis,pravia cadentia moveri ſecundum propertionem gravitatis inforum 39, f. Paralogil- | my5 FN D E Xx. mus maniſeflns 39.f.40.p. defe@us in alſignanda cauſa,cur Elementa fine genetabilia & corrupribilia 5 1.m. mancipia 144.p. 197.F. 260.p+ - 447. f. mors 60:.f, 622.f, autorirarem minuunt,cam avQuri 147 m. feRatoram quorundam ſervitis puſillanimiras 1 50. p. Ariftoreli mimium adherenres, reprzhenfione digni 150. f. . ex Ariftocele anim# morralicas juxta ac immortalitas probatur I So- phiſtis 149. m. & leq. | Ariftotelice Philoſophie ruina 50. m. & ſeq. Ariſtotelicz philoſophandi methodi requiſira 144. f. Ariſtotelici-centones, omnivm ſcientiarum ſeminaria 144. b& ſeq. Ariſtorelicorum quorundam poſillanimiras 150, p, + Arrivm primi inventores magni faciendi $63, f, 564. p, Aſtronomia pradatim inventa 634. P. & ſeq. Aſtronomorum precipuus ſcopus , apparentiarum rationes reddere 459. m. - Aſtronomelli 390. m. Aucupes quomodo aves in acre conficiant 244. f. ab Avium volatu obje<&io contra terr# motum 229. f, Avium volatus cum motu terr# conciliatus 252, 253. 254, 256, 259, Aura perperua intra Tropicos verſus Occidentem $12.m, Avurifacrendi ars & fabnlis poerarum elicira 1 96, f. Autor libelli Concluſ. vide Conclofionum libellus- Axiomata philoſophica ab omnibua admifſa 550. m. Axis retre, uid, Terrz AX. | B. PalznzZ $10: Þ. a Bombardaroum ejaculationibus argumenta pro Terrz quiete 170, f. 171. m. | | Pombardice cjaculationes expenſe , & reſponſtm ad argumenta contra rerr2 motum inde ſnmpra 212. 229.f. &ſcq, 239. p. &ſcq. Bonarorz excelſum ingenium 136. p. H. Borrii ſenrentia de Zitu maris 532. f. Bxovolt 324. p. : ; ' 29 4 Czlum acre noſtro ſubrilius 63.f, fluidum 167.f. | Czlum effe inalrerabile , male probarur ex co 910d nulla ibt vifa afre- ratio 56.f. alrerabile ſtatuere, magis Ariftotelicum eſt, quam inaltee« rabile 69. p. | Czli incorroptibilitatem nt prober Ariftoteles 43. p. de Czlo propter ejus diftantiam exatcte diffcri non pofſe ftaruit Ari- ſtor. 68. m. | in Czl9 multa nohis inviſibilia 509. p. C#lefſtis materia intangibilis 85, m, 2 Czleftia Czleſtis ſubſtantia impenetrabilis ſecnndum Ariſtor, 87. f, .Czlcſtia corpora nec gravia,nec levia,ſecondum Ariſtor. 38.p.ſunr ge. nerabilia & corruptibilia co ipſo, quia ingenerabilia & incorr. 48. p, rangunt, ſed non ranguntur ab elementis 49.f. ufibus cerrz deſting- ta,non niſi moru & lumine opus habent 74. m. murva inter ſe ope- rarione an careant 7 5. Pp» alterabilia in partibus exrernis 7. f. inter Czleftia corpora non eſt contrarieras, per Ariſt. 49. p. * Czleſtium corporum differentiam ab Elementaribus Ariſtoteles mal: dedocitex diverfitate motuum 41. m. i Czleſtibns corporibus cur perfetam ſphzriciratem tribuant Peripate- ricit 10g. m. Adde Gorpora Czl. Czfſaris Marfilii obſervario de linea meridiana mobili : Ejuſdemque encomion 645. p. &ſeq. | Capite plus viz quam pedibus conficitur 238. m. Centrum mundi f1 eſt tdem quod Planctarum ; Sol, & non terra, in co _ _ collocabitur 449. p. | 2d Centra ſua feruntar cunaz.partes omnium globorum mundano< rum inclinatione naturali 36 f, Chaiybs levigarus,cerco aſpeu clariſſimus,& alio obſcurifſimus 102.f, . Chaos primum 17, m, le Chioſe 219. p. Circularis figura ſola refertur inter poſtulata 250. f. Circularis morus non acquiritur abſque precedente moty redo 3:.f. perpetno uniformis. ibid. folas uniformis 33. f. perpetuo continua- ri poteſt 34. p. & quies conſeryando ordini ſunt 34. f. non compo- nicur Ee duobus motibus reRis $72. p. Circularis morus cauſa 327.f. vyelocitas creſcir quantum circuli dia. meter 374. f. — | : | Circulari morni nihil effe contrarium, probatio Ariſt. 43.m. velocitas _uniformis convenir 19. m. in 1 1 quodlibet circumferentiz pun&um eſt principium & nis 33. f. Circulares motus finiti & terminati , partes Mundi non perturbant ' 33- m. non ſung contrarii ſecundum Ariſtor. 158. p. Circulares ſunt omnes animalium morus 359. f. Adde 'Morns circul. Circuli circa proprium centrum regularicer mori partes moyentur mo- _ tibuscontrariis 593. p. &leq. Claramontius. vide Antitycho. Clavius 497.f. Cognoſcendi modus Divinus ab humano diverſus 137. P. Cometz ſupra Lunam 62. f. Communis mo@s. vid, Motus. of >. E-NiD'E.X Concluſionis certitudo, demonſtrarionis inventionem adjuvat 92, p. Conclufionum [ibellus 238. f. refurarus 120, f, & ſeq, 304. p. & leq. Ejus Autor accommodart res propofiro ſuo, non autem propofirum . rebiS 125. p. - = 02-" Continens & contentum moverl circa idem centrum , probabilins eſt , quam circa diverſum 448.f. ; Contraria, quz ſunt cauſa corrouptionis, non reſident in illo iplo cor- pore, quod corrumpicur 49. m, | Contraria principia non pouſſunt ineſſe eidem ſubjeo 329. p. | Conraftvus ſphzrz in unico puntto 283. m, & (eq. non eſt ſphzrz per- ke&z proprius, ſed curvis figuris communis 289. m, Copernicus Terram globum planerz ſimilem ſtarvir 1. m, an erretzcaſ(- '-- dem Operariones diverfis naturis aſtignando 368, p. rurbat Univer- ſum Ariſtotelis 372. m.. reſtaurat Aſtronomiam ſuper hypothefi Prolemzi 459.m. qua 're motus Syſtema ſuum ſtabilieric ibid. f, inſtrumencorum defeftu multa ignoravit 51 4: f. - IK Copernici opinio an ,Philoſophiz criterium everrar. 344. f, opinio improbabilis'& abſona,urt mirum fit invencos allertores cjus 458; ps perſpicacitas admiranda 466. f. 457. ff | . Copernicane hyporheicos dragramma 451. $42 Copernicanum ſyſtema intelletfu dithcile, effeu facile 549. p. -- Copernicani non ex ign2rantia rarionum contrariarum ita ſentiunt 172. mM. omnes initio contrariam opinionem ſunt amplexi : nowau- _ tem Ariftorelici 173. f, nins large admictunt propofitiones aliquas dubias 248, m. P2103 | k Cornurum'arpymentom 48. m. | | A 4H Corpus ſimplex, ut terra, aa poſſir moveri cribus diverfis motibus < 5 Ts m, : . ; Corpora ejuſdem generis , habenr morus, qui in- genere conveninne 370. p. cxleſtia. vide Gzl. corp. luminola. vid, Lum. corp. mun- dana initio re&to moru , deinde circularizer lata , ſecundum Platoe nem 18, p. * $6064] DIES Corruptibile-recipit magis & minus, non.item. incorruptibile. 110, m. Corruptibilicatis vicuperatores in ftacuas conyerti-merentor 74. p, Corruprionem 4 contrariis tieri, in dubium yocatur 45. m. & leq. Culicam vinaciorum generatio: 45, t. | pw Definitio omnes affeRiones definiri compleRiruer 138. p. | Demonſtrandi facultas e Mathematicis, non Lopicis paratur 39. Þ. Nenficas &-rariras 50. P. + , 19-8 T2 Deus & natura cvurant res humanas, ac fi nitvl preterca 507. ps » Dei cucas erga;genus humanem 507, m, leg] Phd nE 2 | I Pimen- 7 be 5 — > + ad LEN DyE Fo | Dimenſzones tres tagtum efle , probatio Ariſtotelis 2. f, demonſiratio _ ." Geomerrica 6, p, 7+ 8. | DiceRio Plagctarum ref; peRtu fixarom cognoſcitur 523.F, Diſpurantium pertinacia in ruendis opinionibus preconceptis 383.f. Peripate.cicorum mos 546.fo. | Diverſz naturz nd poſſunt & communibugaccidentibus cognoſci 358.\, Divigus incellettus quanro perfetior humana 137. p. Divina ſapientia infinitics infinira 135» f. | Diurnus motus. vid. Morus diur. E. Effetuum cognitio deducit ad inveſtigationem caufarum $79. P. alte- rationes arguunt alcerationes caularum 620.m, - Ejaculatio bowbardz maxima.45.gcraduum 230. plura de bombardicis ejaculacionibus, wane in Bombard, ' ils: Elephanci 510, p. Elementa convenire in moty communi , nihilo magis minuſve refert, quam. in quicte communi convenire 369. {.. Elcmegus Pcripatctici aſliignant pro naturalibus motibus eos , giibus nunquam moyentur : & pra pretecrnaturalibus quibys fewper 5 4. f. Elemenrarium corporum propenſio ccrram fequendiy, (pans quan* ___ dam (pheram haber 33% | Epicych 47.1. p. Exoricorameion Magni,Ducis 562. m,, $69. M» in-Experientiis conecdendis ut veris:, cautiſſimos eſſe convenic 252. p. Experimenta ſcnſara ratiocinationibus humanis anrepayeda 35-p. 55P- deExtrufionc rerum circumatZ Core adhercntium, TOT_ os f. F. x *, Bolt & leq. Falſum & foedum , #0 130, f. | Falſe non funt demonſtrabilia ut yera 146; m. | Ferrum conſtare partibus —_—— p POR ac -denfierivus, . - qudmMagnerem 565. p. Ferriſabſtancia denſifſima 565. m. Fipura'non eft cavola incorropribilicatis, fed longioris ducelanis 109. £ Figure perfettio operarur in corrupribilibus,nd aurem/ig;#cerni 1180-M Figure'plane creſcuatin doplicara tincarum fuari proportione 453.M Flexiones in animalibus non ſunt fa&#-proprer mortionum diverſita- rem 359. m Fluxus & refluxus maris. vid. Aſtus; b; 2 EEE inter Floxom &rcflaxoni quies now incerjicienr 384. 6 | in Fretis nonnullis cur aqua ſemper in candemplagam i Currat 606, f. Siculo; Hercalco, Magetlanico, quiatis #ſtus 607. m: | | Fruſtra fit per plura &<©. in hoc axiomare avdiramentym #que bene {u- perfluum ec 167, m, Genetra- END EX G, Generabiliras & alcerario perficit porius corpora: mundana, quam con- rrariz affetiones 72, m. / $f. Generatio & corruprio rantum eſt inter contraria,ſecundi Ariſte 43. p. Generationes & murationes In LEIIa GMnNes cedunt in utilitatem homi- Sf, Nis 956. p. Genethliacorum veniras 146. m. Geomecria damnarur I Peripatericis $51. Pe ob Geometriz ſtudium nimium, Platonem taxat Ariſloteles $50, f. ſine Geometria Yhyſice philoſophari non poſſumus. 2758. p, 281. m. te Geomerrica accuratio in Piyſicis non requirenda 9. m, = ghirigora 238. p. CIS Gilberrus Geamerriz non ſatis peritus 553. m, Gilberri error in re Magnetica 574. p. Philoſophia Magnetica 554, m. merhodus philolophandi 559. m. re, Globi, « e Lanz concavo decidentis tempus ſuppotatum 305. p. &ſcq. a Gravi cadente tranſmiſla {paria,ſunt:ut quadrara tecemporum 209. m. us Gravia deſcendentia, dubium cft, ao moveancur moru reQo 35. £, mo- , ventur ad centrum Terre per accidens 37, f. yerius dicuntur tende » Ne re ad centrum rerr#, quam Unirerfi 4k. m, Prius (unt quam centrum gravitatis 341. m, Graviem inclinatio ad motum deartom. zqualis eft reſiſtentie ad mO- rum (urſum 227.m, naturaliter deſccndenium acceleratio creſcir de * momento in momentum 319. f, motus ſurſum non minus eft'naty- 4 ralis quam deorſum 328. m, & ſeq. aggregato magno cnſhoſns, f. particul# ab co ſeparaiz idem ſequerentur 341- f, ]- Gravia ad medium, & lcvia ad concavum moveri, ſenſus oftendit 35. Ws ' Moveri ſecundum proportionem ſu#X gravitatis,error Ariſtorchs re= furatas 31 1. p, dearlum moveri non magis (xmas, quam quid ma- ) yeat ſtellas in gyrum. &c. 327: f, Gravia corpora. adde Levis. . - Gravitatem mgjorem ajor velociras compenſar 299» Pe | H. Haſtile vr in manum projicicntis equitis inter curſom recidat 2g. Helix circa Cylindrum, linea ſimplex dici poreſt 1 1. f. in Holoſerico cur color ſerici diftecti obfcurtor qui aon daflei: 334. m Hominis vivi farmatio infigire ſuperat ſtacuariam 136. p. & ſeq, - - | in Horologiis pondium ut modererur temmpus 626, p, MET. ], Tpnis element an fir ? dubi catur 617+ Þ. id rapi 4 canearo. Lunz, _ Improbdbile 619. m,. ©; - h p. gnem ſva natura moru reo , & per participarioncm in | gyrum ferc « Lentir Ariſtoreles 191. fo, - Tlumi. 1 Ws Uh LG IN D E-X. 11laminata corpora clariora apparent ambienre obſcuritate 118. f, Imaginario eft rerum aur anre viſarum, aur ex lis compoſitarum 77.1. Immenſum eſt rerminus relativus 509. m. ex Impoſhbili quid ſequarur, inveſtigare ſtultum eſt 38. p.; Impreſs mobilibus vircus'a projiciente 194. m:. & ſeq: Incorruptibiliras vulgo celebrara metry mortis 73. fe Indice navigationes. v!d. Navig. In hoy _ non eſt alre14 major,quamvis inter ſe ſint inzquales135.p. 160. f Infinirt circuli circumferentia eadem cum linea reGta 520, f. Ingenii humani mirandum acumen 139. p, Ingeniorum plebeiorum puſillanimiras 5 54. f 'Tattrumenta aftronomica crrori obnoxia 491. Tychonis impen- diola 536. f. quznam ad exattas obſervationes idonea ibid. m. Inſtrumentis aftronomicis in minutis obſcrvarionibus parem fiden- dum'536.p Inſulz, inzqualirarem fondorum maris arguunt 583. m, \ Inrelle&io humana fir per diſcurſom 139. m. | 'Tarelle&tus humanus divinircatis particeps ob cognitionem numcrorum, /joxra Plaronem 4. m;, IntelleRus accipitur vel intenſive; vel extenſive 136.'f. Invenrionum alicnarum interceprores 122, Inventores primi, admiratione digni 563. c | ore Abbartis Propheriz 146. m, - ovialia fidcra 468, wide Medic. Irradiantur magis corpora magis reſ plendeſcentia, qus minus Ivcida 46 5 . Irregulares forme introduQu difficiles 291. ff Jopicer rerram & Solem amhit 454. Þ- 465, p. Venere major, ſed mi- nus ſplender 465: m. quaruor Lunas haber 468. m. Replerus cum honoris prefatione taxarvg 644. p. Kepleri argowencum pro Copernico 374, m. explicatur & defenditor contra Anrirychonem 375, m. ſatyrica refponſio de laffirudinc ani- malium ac terr# 376. f. by ' Lamin#z deanrate reflexi0: 100, Pp. Ior, | Lapis & mato navis decidens, ad cundem locum cadir, ſeu moyeatur na* vis, ſeu quieſcat 1 967m. - Laſfirudo ſphere ſtellatz potivs,qua plobo rerreſtri metnenda 379.M. Laſſitudinais animaliom caufa 3559. m. Levia corpora motu faciliora gravibus - ſed ad conſcryandum morum __ - Ineptiora Gog. f. Libellus conclufionum refuratus 492, f, & ſeq, iS Linea 5, a Es | mA 2-Is Pd : a —a Px ” "a" 6 $ ce 6 LOS RS Ia By - - : a q A vor FY 5 - 605 4 » Y D FS. 1 $6 \ 4 268 Ld bi f, © a ER T7 q % 4 +. OI IE -om £57.% bad y £ 4 2 S. þ ht both DOS Ws - 1-5 Fe 14.# ;- OY Tides . R : F< > INDE Xx, - Linea circularis perfe&a ſecundum Ariſtorclem , f& rea imperſeaa, & quare 5. p. | | Linea deſcripra @ cadente naturali , preſuppoſito motu terrz, qualis nam fir 2 22. & leq. Linea rea, & circumferenria circuli infiniti, res cadem ſunt 520. f. Lineam retam omnium efle breviſſimam), incpta demonſtratio 284, ms LirrerZ Solares Auroris 90. fe 462. p. | Logici magni, ſed qui neſciunr uti Logica 39. p. Lucida corpora naturi diverſa A tenchrofis 57. pe wy ex aſperis reflexum corporibus cur univerſalius fir,quam & ter= IS 99, M. F 7 Lominis retlexio. vid. Reflex. Luminoſa corpora cur tanto mapis increſcere videantar, quanto mino« ra ſunt 463. p. | .- in Luminofis objeRis valde remotis , exigua appropinquatio vel clone gario eſt impercepribilis 534. p. Luna carer generationibus , quz fimiles fint noſtris , nec ab hominibus inhabicatur 76. f. recipit lumen terre reflexam 85. m. 1 ſpeculi (pherici ciſer inſtar , inviſibilis efſer 99. f. nota quam interdiu ſplendidior 114 p. interdiu viſa, nubeculz fimilis 115,m.non eft ex terra marique compoſita , nec aſpe&us Solis noſtris fimiles haber 132, m. pluviis caret 133. m. cuntes nos ſubſcqui viderur 356. me. non poteſt 4 terra ſeparari 450. p. tarbat ordinem aliorum planetae rum 450. m. & Solidarum augentur advenritio lumine 465. p. Lunz vacii adſpe&us quacunque opaca materia imitabiles 113. M., Ca« virates '& eminentiz, illufiones opaci & perſpicui creditz Sg.p. ecli- platz color 119. m. diameter quanta 125. Þ- diſcus in Eclipfibus nonaiſt per privationem videcur 1 24. p. facies quam formam repre - lencer 123, m. apparentes inZqualites per Magis & minus opaca at- que perſpicua nemo poreſt mirari 113. m. Sa Lunz lux ſecundaria, ei propria purata 87. me ex illuminara terrs 117, m, 2 Sole, ſecundum aliquos 120.f. formam haber annvlli, cla« ra per circumferentiam, & non in medio 123. Mm. clarior ante con- zunRionem, quam poſt, 130. m. Lunz lucem ſecundariam obſervandi modus 123.f, lumen debilins ' gam crepuſculi 117. f, maculas longi montium trattus ambinne 132, p. medietas ſolum rerram conſpicic , 8& & terra pluſquam me» dietas Lune confpicicur 83. p. + gp ; Lunz morus principalirer inquvifitus propter eclipſes 635. preciſe Terrz centrum obſervar 32. f. Lunt orbica terram ampleRicur , Solem non item 45 ſcuriores plane ſunr, clariores vero montoſ® 131. + 4, f. partes obs lumen debilivs, AIR wa $ Ay IJ , 2 =. 5 49 H vS <3 4 F Py ia - a s K ; S we | -$ ys b7.Y 1 "4 aAMNDEX - quam Solis teria reflexo 119, £. ſolidiras probatur ex ejus montibu x28, f. ſuperficies pluſquam ſpeculi teria Peripatetieis 88 f, : Lune rerr2que conformitas prima, ratione figur# a modo j]luminatio. nis ſolaris 79. p. ſecunda , quod utraque renebroſa ibid, tertia, quod utrioſque materia denfa & montoſa. thid, quarra, quod utraque par. res clarirndine & obſcuricate differentes ibid.quinta,ratione phaſium fimilivm 80. p, ſexta , quod ſe mutyo illuminant 34. f. feptima, quod ſe mytuo eclipſanr 86, m. e LunZ concavo adTerram quanto tempore grave aliquod decidendum - habercr 305. p. & ſeq. Lunz# tributa cauſa marini zſtvs 582. m. & ſeq. 644. p. Lunam fvo moryu terram reſpicere,e duabns ejus Maculis probatum 84, '- p.cſſe aſpera ſuperficie, probatur 91. f. efle montoſam, variis proba- tur apparentiis 113. m- & ſeq, " Luna inter ac terram atfiniras reſpe&u viciniratis x28.m. 19 Lvna poſſunrteſle generationes A noſtris diverſz 96. f. poſſunt eſſe ſubſtanciz 2 noſtris diver(z 78. p. generantur res a noſtris diverfiſ. fim# , firamen generentur 62. p, Solares.afpettus non ſunt iidem com noſtris x32, f. dics naturales finguli uno menſe conftant 133. © Þ. diſcrimen aſritudinis meridiane Solis eſt 10, graduum ibid. Lux ſccundaria LanZ ur obſervanda 57.f. Lucis terminator circulus 54G. m. Lyr# commentum initio rude. 563. & leq. [- 2 | M Maculz Lonares ſunt maria 131. & ſeq, 1 Maculz in facie Solis generantur & difolyuntur 53. p. tota Afffia & A- - frica majores 63. p, rurbant Philpſophiam Peripateticam 64. f. cor- 'poari Solari contiguz 66. m. non funrſphzrice, fed ſobriliter exten- iz 67, m. quedam ira durabiles \, ur ynica circa Solem converfionem (C h. e. uno men(e ) non diſolvantur 68. p. Macularam Solarium primus obſervator Academicus Lynceus, & quo * progrefiins is fit vſus 475. m. mocus yersvs circumferentiam dicilo- larius parvus, & figura arftiflima 66. f. 67, p. Maculas ſolares generari & diſſolvi, argumento neceſſario probatur 6f, m. corpori ſolari contiguas effe demonſtratur ibid. ridebone - puri Feriparecici, vt illofiones cryſtallorum Teleſcopii 489, p. de Macnlis ſolaribus opiniones diverſe 64.f. + = in Maculis previſz ab Autore murariones admirabiles , fi morus annous re772 compereret 478, p, & leq. cventus obſervati predifionibus relponderunt 485. m. Magnes armacus multo plus ferri ſuſtinet quim inermis 562. p. & ſeq- | Magnets * I-N: DD: E:- I Magnets proprietates multiplices 559. f. virtus quare ad - - | 'Morus oculi argoir morom objeRi'viſt 346. Þ. ' Moras pendulorony, vid. Pendul, Morus terre. vid. Terr# mortus. | Motus annvns non murar clevationem Poli 518.p.& ſeq. quas mutatio.. nes in ftcllis producat 521. f. & morus diurnus ſunt in terra com- patikifes 552. m. fi non'alſceraretur , ceſfarer periodus menſirua 624. m. Plura adde in Terrz motus annus, Mortns annons Solis apparens quomodo fiat 541. f. Morus circularis. vide. Circular. mot. Morus communis nihil operatur , & imperceptibilis eſt , perinde ac fi nvſfus effer x55; p. 235-p.#ſcq. 345-p. & ſeq. 519. m, Morus diurnus Univeiſo communifhmus apparet , excepta terra 53. P. terrZ probabilius, quam Univerſo reliquo cur competar | I $4. 4. ; | ex Mota diarno nulla muratio naſcicur inter corpora Czleſtia : ſed 2 | OMmnes Muri reflexio Solaris confertur cum Lonz 117. mw. EN HE BE: omnes murationes refernnter ad rerram 157, m; - | Morus impreſlus a projiciente fir tanthm per lincam retam 264. f. de Motu impreflo prolixa diſpuratio 104. & (eg, de Morn locali integra & nova {cientia Autoris 29, m. 224.m, 3og, f, 648. f. de Moru mixto partem circularem non videmus,cum ejus 8 ipfi minus. | pacticipes 339. f. Mortus naturalis per ſc ipſum converritur in cum , quem vocant prz- cer naturalem & violentum 332. p. noſter internus vel externus eſſe poreſt, ur ramen non ſentiatur a nobis 354. p. | Motus re&us quandoque fimplex, quandogue mixtus, ſecundum Ari- ſtor. 13. p. in mundo bene ordinato impoſlibilis eſt 16, f, ſua na« rura infinitus 19. p. forſan in primo Chao 15. m. accommodarus ad inordinara diſponenda, & avulia tori ſuoreſtituenda 53. m. progreſ- ſus & inzqualis efficir , ur aqua vaſe contenra diſcnrrat 589. f. gra- vium ſenſu comprzhenditur 37. p. non poteſt eſſe perperuus 34.p. ordinem turbatum reſticvit 34. m, & ſeq. potius partibus, quaro in- tegris elementis tribuitur 54. p. non poreſteſſe Zternus , & proin= de nec terre naturalis 182. p. 183. m. e natura Omnino videtur exe rerminatus 228, f | Motus 24.horarum, altifſimz ſpnerz tributus, perturbat inferioram” periodos 160, p. non eſt abſque ſubje&o mobili 163. m. & quies, principalia accidenria 176. p, a quiere wagis diſcrepat , quam mo-. ros re&as A circulari 346. m. deorsum, non ct globi terreſtris, ſed partium cus 552. m. Morus acccleratio. vid. Acce). Morus divifionibus generalibus contenrus Ariſtot 310, m. Mortus perpertuandi duo r equiſira, ſparium infinicum , & mobile incor ruptibile 183. m. Morus principiuw internum vel externum 326. 327, | L Motvs duo contrarii conveniunt in codem mohili $53. ps ſecundari animalis dependentes 2 primis 640. p. varii, 8 mavis fludoatione. dependentes 349. | quz Movencur, reſpeRy rei immobilis movenrur 155.f. : Mundus perfe&Re ordinatvs 16. p. fit ne finirns an infinirus,2 nemine oſtenſum 446, f. quod ſit finitus, infirma prohatio Ariſtorelis 446 .f. Mundi partes duz, Czleſtis & Elementaris , inter ſe contrariz, per Atiftor, 9, f | Murus illuftratus a Sole , Lunzque comparatus , non minus i[{a ſplen- det 117. m. | AAaa 3 Natura 1235; 358 a= ch CH ee 7 4a R P +” . aces th - "Re . and T3 6b WR, AUS ny eh” PF A. Be >. Dp: 4/3 WY bx x ef Von 5 Sth 4 A , . y h, EY ctr WES & A Pb oy te ee 3 1 246g 3h. a [1 7 z 'T 4 L 15 a2 ' ” AC a & Ct LY Hh Flt EWA NOR X a 4 oY” pony Er none, 64,1 AR In.DEY = Ry N Natura fatu impoſſibilia non tencat 17. pÞ» non facit per plura,, gon ba poteſt per panciora B99. þ. nondum : effrera 177. . 187. p. res ipſas primdm arbitratu ſuo facir, poft intclle- Rum hnmagnm iis percipiendis condidir 369.1. & Deus eccupantor in cura rerum humanarum, ac f1 nihil przterea curarent $07. p. uti- tur mediis facilioribus & ſimplicioribus: nihilque agic fruſtra 550.m. adibunda maris 2ſtum facit applaudere mobilirarem terr# 577. w. acillime conficir, quz difficillime non intelligimus 624. p. Naturz definitio Ariftotelica imperfe&a , vel intempeſtiva 81. m. Naturalis ſcientia vid. Phyſica. - Naturalia Zterna 182. p. Nave progrediente, lapis & mali ſummitere demiſſus , una progreditur, nec ad perpendiculum cadir 194. & ſeq. Navigationcs verſas Tndias Occidenrales ſunt faciles : fed reditus dith. cilis 612, mw. in Medircrraneo ab Oriente verſus Occidentem brevio- res quam contra 613. | Navigii experimentum, quo ſolo demonſtratur nvllitas aliorum contra motum terrz productorum experimentorum 257. f. 258. 259.p. m. de Ncrvorum origine , cujuſdam Philoſophi ridiculi reſponſto 143. f. 144.P» Neſcire ſe quicquam nolent fateri philoſophraſti 520. p. | Nubes non minus ac Luna apt ut illuſtrentvr 4 Sole £16, £ cum ter- ra qui circumferantur 253. f, | Numexti immenſi nobis incomprehenſibiles 5os. f. Pythagortici vide Pythag. num. | O | | ObjeRa remota, apparent exigua defe&u ocnli 5 13; p. fplendentia,ra- diis adventitiis circomfula videntor 46. p. vividiore lamine , mag's diffundi videntur 464 m. | Otſervationis ſtellarum accurate modus 381, & ſeq. Oculus vide Pupilla. Olez vivaciffimz 45. f. & ſeq. Opintones preconcepte difficulter evelluntur 538. p. Opiniones cfle-novas hominibus, aur homines opinionibus,periade eſt. | 123. Pe | © = ES. Oraculi de Socrate judicium explicatum 135.p. Oratoria inefficax in (cientiisnaturalibus 66, p. Orlandus 622. m. Ormefino cur nigrius holoſericom planum 136. p. . Orbis magnus Terre quaſi inſenfibilis reſpeRu ſphere fiellarz 49 "Wh | Orbves I NB E 4 'Orbes majores major; tempore converfiones ſuas peragunt 159. m. 625. f. minores breviori , majores longiori tempore citcumyolyun- tur 376, m. Orbium magnirndo major cauſa eſt majoris tardiratis conyerſionu 375 Olfium mobilium capira neceſſario rotunda 399. f, | ps | | Parallaxis fixarum $31. p. parallaxes 63. m. | — ons gin ſimplex tranſpoſicio , corpora ſub diverfts adfpeibus exhi- tan... Parvum eſt terminus reſativus 509. m. Paffiones, vid. Affe&iones. | Pendulum grave cur leviore divtins moveatur 203. & feq. motrm qua re impediatur, & quiet: reſtitvatur 322. f. & ſeq. chordz longioris, vibraciones rariores haher, quam brevioris 321. f,7 Oe. Pendul? cjuſdem vibrationes ſeu magnz,ſeu parvz , firmer eadern free quentia 322.p.funiculus avr catena cur intorqueatur in arcan 323.p Pendulorum gravium motus, remotis impediment1s , efſer perpetuus 316, P. 21M. 6 | Pendntorum confideratio 626. m. & feq. Penuria & copia rebns prerium aur vilitatem conciliat, 73. f. Peripaterict cujuſdam confilinm 1 49. m. Z Peripatetici Tcleſcopium fallax purant 452.m. abſarde motus affignant 53. m. damnant ſtudinm Geomettriz 551. p. adde Philoſophi. _ Perfice non durabiles 45. f. & ſeq. Philoſophandirratio Ariſtotelica 144. f. Philoſophia contradiQionibus diſpatantium illuſtracur 4 2. f.; Periparetica inalcerabilis 90. f. Philoſophiam ex quocunque libro diſcendi artificium argutum 145, Philoſophi nomen ne vſurpent, qui nunguam philoſophantur 151. p, Phyficz crirceriom, Senſus 244. f. | E, in Phyfica inurilis eft oratoria 66. p. non requiritur evidentia Mathe- _ matica 321. mM. Pictor imaginarius 76.f. 77. Pilz luſus confideratus 220. p.& (cq. Piſces armati qui finr, Veneriis 324. m. Planerz ſpatium majus quam unius fixZ 510. P- Planerz ſex tenebrofi ſunt ſua natura 371. Pp. _ NNE Planerarum globi non minns ac rerra , generationibus & mntationibus ſubjeRi 75. m. f. trivum ſuperiorum apogea A perigers corn differonr duplo diſtantiz terrz 2 Sole 454. m. apparens diverſiras morus in- | Aaa 4 ſen» wats «> *; 4874 wy 2 ca i $a RET rrp ts ; « , ——— . - : 5 BEA Jl Tee "+ rk + Ha re Ur Wes 4, PR IEINENE ! _ 5 #5 "Y » : "F E170 $ I : : —F * EIS rb be. % 4% M4; 2: 36% © ax $ x 5 " Q 4 "2.8 2 f % $7. —_ LY neg P. of B Aga. £6 \ 4588 4 goat 1 4 D510 : RS ent fe > 2 00 API 3: Me rt IO OY 00” ORE Boy ate ory NA wavy 4 Kb AJ bly i R 4 vs & 5 , Vp * &; i Mt ET be 4 m pgs: ts a as * —— A _ IL oe” ” Xx «LO, We EEE RPDT, 4 L We % » 6. a = FI " V > BL WL 26; "i % oy 2; ib: *s " NE p IND E % » (enfibiliseſbin icllis fixis 495, p. orbitz nondum ſat certz 635, p. Plane figurz. vid. Figure. Plato raxatur ab Ariſtorele ob ſtudium nimium Geometriz 5 50. f. Platonis ſ(cntentia expendirur , Corpora Mundana initio motu reo, dein circulari mora 18. p, Platonis (ententia, ſcire noſtrum eſſe reminiſci 263. per Plura fcuſtra fit, quod per pauciora poteſt-167, ps Plaviis caret Luna 133, m. Poerica ingenia duorum generum 584, p. a Polaris alrirudinis immutabilicate argumentum contra Copernicum 515. m. & ſeq. | Polialcicudo non variatur per motum annuum 518. p, Praxis neceſlariaſcientiis 39. p. Primum mobile 1 64. p. Principia contraria. vid. Contraria princ. | Principiis ſcienciara negatis,quodliber paradoxon defendi poteſt 47 Þ. Projectile ſecundum Ariſtoiclem non moverur A virtute imPreſla , ſed __ aJmcdio 203.f. | ProjeRilia continuvant morum Per lincam re&am, que ſequitnr dire- Rionem mortus,quo ferebantur una cum projiciente, dum ci conjun- Ra facre 240. Þ. Projectilium morus cauſa Ariſtotelic# , experimentis & rationibus re- foratZ 214, p. | | de Projetilium motu problemara diverſa 21 4. P- Projetum,ſecundum Ariſtor. non movetvr ab impreſſa fibi virture,ſcd a medio 233, f. Quz ſencentia reforatur in ſeq. moyerur per rangen= rem circuli morus precedentis in punRo ſeparationis 267. p. 'grave, ne primum ſeparatur a projiciente, declinare incipic 259 p. in Projedti morn continuando quid faciat medium 205. p. ProjeRoru morus impeditur a medio porius qua ut promoveatur 208, In Projetorum moru mirabile quoddam accidens 210. m. Providentia divina in genus humannm, cxemplo Solis probata 597.m- Prolemaici Syſtematis abſurditates 470. m. & ſeq. 505+ m. . Pupillz oculi foramen coarcatur & dilatatur $00. f. a Pupilla diſtantia concurſvs radiorum ut inveniatur 501. f. Pufillanimitas quorundam Ariftorelicorum 150. p. plebejorum inge- nium $54. f. | _ Pythagorz Hecatzombe pro inventa demonſtratione Geometrica 62 m. Pythagoricorum numerorum myſteria fabuloſa 4. f. Pythagoricis cclebrarns ternarivs 3. Þ- Qui es eſt grados rarditatis infinitz 1 8. f, ſola » & motus circularis, apt! a «CC. Oo: oo a 0, INDE XX ad confervationem ordinis 34. f. potins, quam motus re&us deors ſum, globo terreftri natucalis dici deber 53, f. 4 inter Quietem , & quemcunque velocitatus gradum intercedunt infiniti gradus yelocitatis minoris 19, m. ME R. Radii perpendicuJares cur obliquis plus i[[uminent 103, f, quo obli- quiores, hoc minus illuminant, & quare 104. f, Radiis adventiriis ut nudanda fidera 464, f, Raphael 39.m. Raritas & denfitas corporum Czleftium, diverſa ab elementorum 50.f. Rationem Senſui prxponunt Ariſtarchus & Copernicus 459, m. Reciprocatio mar1s fir in momento 384. f, Adde Aſtus mar. Reflexio luminis ex aqua debilior, quam e terra 129. p. Retrogradatio Planerarum, reſpettu fixarum cognoſcitur 528, f, Retrogradationes frequentiores in Saturno quam Jove , & in Jove quam Marte 474. p. Veneris & Mercurii demonſtrate ab Apollo- nio & Copecrnico 474.m. _ Robur non minuitury ubi ncc exercetur 378, p. Sagiatore. vide Trutinator. Sagitram aere propelli, abſurdom 207. m. & ſeq. | Satornus terram & Solem ambir 454. p. ob tarditatem, inter ultimos obſervarus 934. m. | | Scabra magis ſuperficies fortius reilefit lumen quam minus ſcabra 103. m. Stewie wi perſuaſione rnmidi, fzlices pre ſapientib. 235. f. Scire noſtrum impcrfectifiimum 134. m. certum quoddam recordari eſt, ſecundum Platonem 26 3. F. Scribunr aliqui quz non intelligunt : arqueadeo non intelliguntur que (cribunt 100, m. | | Scriprur# inventio ſtupenda ſuper omnes alias 139. f. de Sculprore quodam , fiftam a ic ipſo imaginem formidante, ridiculz narratio. 148, me» ( Adde Kepleri hyperaſpiſt. contra Claramonr. pag. 278. p. | Selenographi 59. m. Seleuci Mathemarici opinio rejeQa 6 43. f. Senſariones negandz ſunt Copernicanis 353. Ms. Sen(ui przponenda ratio 458. m. EO TR. Senſum negans, eo privari meretur 35- p. ratiocinationi prefers Arie ſtor. 68, m. / 2 Senſuum experientia anteponenda ratiocination 62. m, Sencentiz ſemel conceptz pertinax defenfio 393, m. Scexrantis uſus Antirychoni ignorans 442. f. Socra- iNDE x Socratemd ſapientiffimim eſſe, Oraculi vox expofita 13s. p; Sol probabilius collocathr in Univerfſi centro, quam Terra 36, m. nihi! | ombroſuin 106, m. teria reflexione plus iflominar, quam Lu- nZ prima 117, m. centrum Mundi 449. p. & Luna parum avgen- tac adventitio lamine 465, p. ipſe teſtificatur, motum annuum rterrx competere 475. p. per unam Zodfaci medicratem , noyem dicbus citius tranfit quam per alteram 635. m. i Solis acceſlus receſſuſq; a Solſtitis #ſtivo,exquifſite obſervatus 535. m, _ alritudo meridiana diſcrimen haber in Luna 10. in terra 49. pra- . daum 133. m. aſpeftus in Luna diverft 3 noſtrrs 232. f. diameter apparens quanto fic mgjor,quam alicujos fteflz fixz 496. p. diftan- ria continet x209. ſemidiametros rerrz 495. f. diatmeter dimidio a conſtat 495. f. em, & non terram effe centrum revolutionam Czlcſtium , obſerya- tionibns probatour 449- p. Sogires 48. m. G Sparia tranſmiſſaa gravi cadente, ſunt ut quadrata temporum 309. m. © —_ reflexione demonſtraruce, Lunz ſaperficiem impoliram efle 91. | | | Speculi plani & ſphzrici reffexiones quales 94. m, & ſeq. Specula plana reflexionem in vnum tancum locom, ſpherica vero qua. qaz vcrſum projicionr 94. m. : Sphzre aQtiviratis in corporibus c#leſtibus major quam clementaribus & $5. p. Univerft qualis exiſtimanqa 455. m. licet matermlts , tangit planum mareriale in unico punto 283. m. ſtellata tota , E maxima diſtantia poſſer apparere inſtar onicz ſtellz 5 to. f. rengere planum in uno punto, demonftratur 285. f. Spherica figura non confert 2ternitatem 1109. f. omnivm facillime im- primicur 290. f. ; | Sphzricz figurz dircrſarum magnicudinum unico infirumento forma- ri poſſunt 291. p. Sphericias perfe&x Czleftibus corporibus cor tribuatur 2 Periparcti- ers 109, m. Spillancole 510. Staters, ſcu trutina Campana 299. p. & (eq. Statio, direRio , & retrogradatio Planerarum cognoſcitur in relatione ad ftellas fixas 528. f. . Scatuaria infinico intervallo abeſt 2 ſormatione vivihominis 145. Þ» : SteNa ſextz magnitadinis 3 Tychone & Avrtore ſibelli Concluſionom; centum & ſex millionibus major juſto ponirur 496. f. Stella vocatur parya reſpeu magnitudinis ſpatii circumfufi 51 = m 2 | | ie -_ a * - wwwueye<_ EF DOK Srellz corpuſculum radits circcumfofum mulro majus eſt nudo 98. m5 diamctrum apparentem metiendi ratio 499. f. fixx primz magni - rudinis diameter 5, minutorum eſt 500, p. ſexrz mdgnitudinis di ſtaatia quanca fir, poſito illam eſſe Soli #qualew 495, m. | Srellz fixZ uni aſlignatum ſpatium minus eſt ſpatio Plager# #10. p. | Srell3 aliqua privarecur Czlum, tum demum cognofceremus opera. tionem ejas 50%. f. | de Stella nova anni 1572, difputarur 3288, & (eq. ad Scellz fixz ſunt Soles, noftro Soli conformes 456. f. in Ecliptica non elevantur nec deprimuntur propter motum annuum rerr# x proprus tamen admoventur & elongantur 325. m. extra Ectlipticain cleyaryo tur acdeprimuntur Plus minuſque, pro ratione diſtanti# foz ab Ecliptica $30. p. | | | Stellz Medicez ſunt quaſi quatuor Lunz circa Jovem 468.m. Stellz novz in Czlo conſpete 52. f. quidez ſint Antirychoni 64; p. viciniores majorem diverſicarem faciunr ,, quam remotiorces 532. m, _ Stellarum radii adventitiit 464. f. denfiras, reliqui Czli ſubftantiam in- finito ſuperat 59..m. diftantte ab Univerfi centro diverſiſfimz $26. m. aliquam corrumpi non minos impoſſibile, ac coram terram 60, Me. er Stellarum fixarum moras diverfis remporibus celeriores tardiorefque ft ſphera ſtcllata fic mobilis 160, f, ſiruario probabilis 455, m. pri- mZ & 6. magnirudinzs diameter 496. p. diftantia 10800, ſernidia- metris orbis magni conftat 503, f, invenra ex proportione Jovis & Martis $04- P. | | de Stellarum magnitudine, 'communis Afftronomoram error 497. m. Stellas > gyrum quid moveat, & quid gravia deorſum ,- ignoramus 327.1. | in Scellis fixis ranquam inſenfibilis eft parallaxis, quz in Planetis eſt magna 405. p. diverſas adſpettus profea ab urbe magns, paulo ma- jor eff eay que proficiſcicur 4 rerra in Sole 496. f. Stellara. fphera abſurde dicitur vaſta nimis in hypothefi Copernici $08, » | | Subſtant'® Czleſtcs inalterabiles , & Elementares aſterabiles', (econ- dum Atriftor..s. f. | Subſtantiarum cranſmatacio an derur 46, p, CE. Soperfloumt in Univerſo dicere , quod pro nobis facere non mtclligte mus, temetarium eft 508. m. Sylvoſi montes cur nudis caliginofiores 131. f. | Sympathia & antripariizs quid fint Philoſophiis 569. P. Sy ſtemg UL, verſh Copernicanum ex apparentiis defſgnatar 450.f. & leq. | h | TaQus. ERSET T's Tadctus. vid. ContaQus. Teleſcopium cadem certitudine, ram in vertice quam pede mili, poteſt adhiberi 348. m. &ſeq. capillitii ſtellis derrahendi , medium opti- mum 466. p. Teleſcopii beneficio melins Ariſtotele de rehus Czleſtibus diſſerere poſſamus x69. m. inventio cx Arifſtotele deſumpta 146. p. inven. ventio admirabilis 461. m. operationes pro fallaciis habitz a Pcri- . patericis 462. m, Tenebrz quid 1956. m. Ternarius numerus apud Pythagoricos celebris 3. p. non perfecior aliis numeris 4. p. = Terra per centrum i perforata cſſer, plobus injeRus rantundem ultra, guantom citra centrum moveretur 21. m. fpherica eſt per conlpi- Tationem partium ad ſunm centrum 36. p. ratione tottus , #que in- corruptibilis , ut corpora Czleſtia 54. m. nobiliſſima eſt propter murationes in ea fatas 72. f.: ſublaris alterationibus, innrile quid cft, & inutile quid cſt, & inertis otii plena. 7674. auvro gemmilque nobi* lior 73, m, tota medictatem ſolummodo Lunz conſpjcic, &c. 82. f. Importens ad refle&endos radios ſfolares, ſecundum Peripareticor '87. f. lumine, {10 reciprocam in corporibus Czleſtibus operarionem edere poteſt 227. m, penſilis , & in medio fluido librata, raptui mo. . . tus diurni non refiſtere poſſe videtur 162. m. interno ne vel exter- ". NOPTincipio moveatur 326. w. 327-p. & ſeq. quaſi ſentina materi2- rum, in anguloum Univerfi relegata 372. p. quod refutatur $572. f. comitante Luna fercur circa Solem 469. f. fi fit immobilis in centro Zodiaci , Soli erunr attribuendi quatuor diverſi motus 487. m. Terrz Axis ſemper fibi ipfi parallelus manet , & ſuperficiem cylindri- camdeſcribir inclinatam ad orbem magnum 524. f. Axeos non in- Clinati mirabile accidens 546. f. Terrz centrum non idem cum centro Univerſi 41. p. globus Magnete conſtar 554. p. illuminationes ſcu phaſes in Luna apparenres, quales 80, m. 8x. lumen tefleQirar in Lunam 85, m. quatuor diverfi mo- rus 552. | | 127 TerrZ motns habitatoribus cjus imperceptibilis 152. m. e- ſtellis de- prehenditur 354. f. e Maculis Solaribus probatus 486. p. IJerrz mobilirarem Ariſt. & Prolemzus reforare videnrur adverſos cos, qui camdemum Pythagorz tempore mohilem fatam dicaut 260m. ad Terrz morum non requiruntur flexur# 360. m. contra Terr# morum argumenra tria petit ex-natura rerum 356. f. & .- ſeq, idiotarum objeRiones 457.m. ſtulrorum ironia 492, f, pro rer- re motu argumenta evidentiflima 644. f. TerrZ INDE Terr#z motus annnus cauſa cfle deberer perpetui vehemenriflimique venti352: Mm. & divrnus finnt ad eandem plagam , nec ſunr contrarii 363. m.-permzx#tus ceterorum Planerarum moribus , apparentis mi- rabiles producir 450. m. ſolus gignir magnas inZqualictates' moruum apparenti:m in quinque Flanetis 471. f. diagrammare declararus 472.aptithmus reddend# rationi apparentivm abſurdiratum in quin=- que Planetis 474. f- per Eclipricam , in&qualis eft mediante mort Lune 631. f. | | Terr# motum annunm Sol ipſe comprobat 475. p. | in Terr# moru annuo,quomodo Solis & ftellarum phznomena quz« dam ſalvencnr 5237 p. & ſeq. plura adde in Motns annuus. Terrz orbis immurabilis eſt, nec inclinatur 525. p. TerrZ partium ad fuum torum redeuntium motus poteſt effe circuſa* ris 367. P. Terre retlexio magis Lunam ilſuminar, quain hzc ilſam 118, m. pro Terrz quiete, raciones Ariſtotelis 180. p. 167. f. & feq. Prolemzi & aliorum 169, 172. ſigillatim refurancur 158. m. Terrz# non pollunt attribui motus ali! , quam qui nobis apparent come munes cum reliquo Univerſo, excepta terra 152. f, probabilius arts tribuuntuc duo principid inrerna ad morom re&tnom & circularem, quam dvo ad motum & quietem 356. f. non timenda laffirudo 379. m. fi rribua:ar motus annuus,tribuendus erit quoque diurnus 456. f, vicina pars aEris, de mortu ejus participat 611, f. | Terram in cencro Mundi conſticuram, paraſogiſmus Ariftorelis 40. p. moveri.credibilius, quam corruprionem fieri A contrariis 45. m. 2 Czleſtibus eſſe diverfam', argumenra duo 56. p. motu diurno mo» veri, argumencum primum 156. m. ſecundum 157. f. rertiur 159. m. quartum 166, m, quintum 160. f. ſexryum 161. m. ſeptimum 192, p:;' mobilem effe probatur , quia rencbroſa + Solem & ſtellas immobiles, quia lucidas 370, f. & ſeq. eſle extra Czlum, ftoire dicitur 374. | - | ng Terca ftabili, moveri Univerſum,Zque abſordum , ac in capitis immoty graviam circumagi toram regionem 154. M. | Terra immobili ſtante, marinus #ſtns naturalirer impoſſibilis eſt 586.f2 in Terra plurium moruum cauſa efſe poreft unicum principiunrj5 1.19 .Terrenus glotjus fi perforatus effer, grave d=ſ{cendens uſtra cenrium per cancundem ſpatium aſcendaret 317. p. & diverfis mareryis compoſt rus $y6. m.' partes interiores haber ſolidiores 557. F. $58. m. ape pellaretur Lapis , fi id nominis 2 principio ſortitus efſer 559. P» _ Terreni globi parcium morus acceleratur & retardatur 554. p- & ſeq, vircus mirabilis*reſpiciend: ſemper candem Czli partem 554-P- Par- res internz ſolidiſſime 558, ms Terteftris 8 * > =» . WY bi 7 S& a} * p.0 "» a 8 F ve ,” «xL Y 7 4k iv Wt tes Hh S ”; i) yr b BAS. ee og , Cap os q So 6 * ' c | 2g; Lo F . a ? 4 ro rat I os ST, Bout | mats - 7. ke> Jag bers otro Pets, Is IP *—_PALK 4 ” 0 bu... 6p £ ; a % "i ——- : - _ ue ? fa RS ets ho tis ry ”— OE. OE UE x tt a, Iu. x, ee NG ot EA WOE bv, "ey LAS”, "7 YS 1 LO oe, CO CES WE ta 4 $0 EE 2 » $ 4 - EC FIR : v ” \ 2 © <4 D th KOI q 3 3 P + . met pn fob 7 4 x: aries , j | Fs De As. I Megs: 0b 2 BO A ER, SOA IE 2 Coon OE MCP, TOES oo : Brian + : "F - ND EE Terreftris (uperficies clarior waritima, $0. p. Jerreftri globo quics porivs , quam mocus reftus deosſum , naturgli, - _ Hicideber 53. £ nonrow, fed paribus cus comperic alterahilicas 7.5.0. Titianus 139. m. | Trutina Campana 298. p, fl, IWLſtor uU Saggiatore , libellvs Autoris J ciratus 90. f. 462. p. 179. m. Torbinis morus confideratus 214. m- Tycho _— Vincius pitor 39. P- Violentyum non poreſt eſſe #rernum 182, p, _. PE Vircutis infinitz pars magna porius quam exigua videtyr accupata elle debere 195.m. in Vite producenda, natur? ſapientia 135. f. Unzverſi conſticutio , problema nobilifimym 292. m. ſphera qualis exiſtimanda 455. m. cXtera vide in Mundys. ad Welſerum epiftolz Autoris 67. m. 475. M. 476. Ms Vurſtifii leQlones de Sy ſRemare Copernicano 73. P. - Plutarchis Plutarchus lib, 3. de placitis Philoſophoriim cap. 13. I wy danve prey thy yiv. $15bre@- IN 3 mlleylrn®- RukAp meghpt are me? rev wor x7 XUKAs AGEG , Gore ” Tg& Tus wie % ownivn. Hegxadidhs 6 worn x; "Bxgay- 7&- + Tulaybpn© xito wir Thy yivs © wiv 1 weriCaTiNG,, TO Nxuv w{onouiry Sn Sugar wi drannes me T3 ior KIT &9v. | | FREE: 0D * Aliiimmotam manere terram ſentiunt. PHILOLAUS hagoreus , in orbem cam circumferri circam lgnem , (b. e. Solem ) circulo obliquo , quem Sol motu annuo, & Ly. na menfiruo deſcribere valgo creditur, HER ACLIDES Ponticus, & ECPHANT US Pythagorcus, morum ter- rz tribuunt, non ut loco ſfuo excedat , ſed rotz inftar circa axem circumvertatur ab Occaſu verſus Ortum , circa fuum ccntrum, He due ſententie commixte,motum Terre {a- ciunt Annuum Jjuxta atque Diurnum, qualem ei Copernicanum Syſtema tribuit. 3s Wd You 6 WT, C5, es